장음표시 사용
141쪽
PET. cR INITI O E Η ON ES. . . Pulcb rum quod putas esse vestrum regem, Vulgari miserande defabella:
Esuerum putas epe non ir cor, Tantum tu comedas velim lepusiculos: , W's anrmi malis repulses H Pulcherrime inuideas liuore menti
Ualerius autem Martialis, ut homo Hispanus eleganti hoc epigrammate Gelliae deformitati illusisicu formam de leporis cibo uendicaret: cum Ieporem mittis, siemper mihi Gellia mandas Septem formosus Marce diebus eris. ISi uerum dicissi verum Gellia mundas Ediai nunquam Gellia tu leporem.
C. quoq; Plinius, quo loco de remedijs morboru agi ex diuertis animantibus,de lepore inquit exCatonis sententia, eiusq; assumpto cibo, fieri somniosos,m uulgo etia persua sum, conciliari ex eo corporigratiam,& si perquam friuolo ut inquit ioco receptum id esse putauerit.
cem maximum,m apud Venetum principem diacturus obticuerit.
Otum est omnibus, quantum &IJemosthenes heophrastus ingenio &eloquetia apud Graecos praestiterint, ut in tota pene Graecia uix unus aut alter pari iure cum illis conferri possit: sed hi tamen ut ueteres memorant dum uerba aliquando facturiellent, subito pavore affecti, a sermone defecerunt. Nam 1 heophrastus apud popuIum Atheniensem dicturus Praepudore ut credituGobticuit.
142쪽
. Idem quoq; Demosthenes apud Philippum regem, Amyntae filium fecit. M oc aetate nostra aliquando accidinnam uiri aliquot ,& doctrina,& rebus geredis prudelia non uul/pari,inter orandu exciderunt,sicuti ex populo Senensi,BaD Bartholo, . tholom sus nuper Sothinus,luris,cum ciuilis,lum pontificii Sothima. . consultissimus,qui Alexandro pontifici maximo, siuae ciui/tatis nomine gratulaturus,in media prope oratione excidit, quam illi Angelus Politianus dictauerat. Quin idem post Sothinus anno superiore cum Uenetiis agerem apud Au/gustinum Barbadicum Venetae reipublicae principem dictarus,conari coepit orationem, sed nihil tamen exprimere po/tuit.Franciscus autem Barbarus, uir& consilio,& eloquentia maximus,apud Philippum Mediolani ducem uerba fa cturus,cum in hunc modum coepisset. Magnum est nomen tuum princeps maxime in uniuersa terra. Ac paulo mox Orationis oblitus, quam didicerat, coepit a capite repetere. Et cadeturbatus aegre consisteret, interim dux philippus, ut ho/mo sapiens re modestia singulari, qua seu interpellaret,ap/prehensia Barbari manu, familiarius aliud atq; aliud ab eo coepit percotari, quo usiu illum animo labantem firmauit, re ad capita orationis deduxit. Qua in re ,non minus apparuit ducis maximi modestia, qua Veneti oratoris uel ecundia,c A P v T I III. Quὁ d Romni homines initio imperij contempsierint meliores discis plinas,π qiundo ipse poetices in urbem accefit,tum fuisse gr fores dictos a Romnis poetas,Cr Horatij versus expositi. Elata sunt in Romanis annalibus senatus consilita,contra rhetores, tum edicta etiam contra philosophos,quibus cautum,ne in urbe elusimodi hi mines agerent, quonia putabant, surgente im norio,eotu animos mollescere, di quasi corrumpi, qui ad otiu
143쪽
r si PE T. cR INITI DE HONE . magis,& animi quietem diuerterensiquam qus armis N inhello assiduos ac strenuos se demostrarer. Nam Romanus eum populus eum uirum praecipue laudabat, cum bonis colonum,ec strenuu militem uocabat. Sed eos quo homi nes improbatos primo a Romanis comperio, qui cat menscriberent,ac poeticae facultati incumbaent. Quod ob eam maXime causam putaui obseruandu, quod in quoi unda lυhris legitur: Romanos quidem ipis maximum honorem
semper habuisse professioni posticae,procs summa dignita/te accepisse,si sua gesta a poetis describerentur. Quam rem di M. dicero alicubi asserit, sed exempla quaedam.ac melimorum authoritas tradit contra accidisse : siquide anno urbis coditae circiter XX. NC.D.in urbe est inuectu hoc ipsum poetices studiu, quo uidelicet tempore, secundu hellucon tra Penos a Romanis incoeptum est, quod idem M. i -
.atq; alii complures reserunt. Ex quo Licinii Portii car men hoc est,quod a Gellio quom alsertur:
Punico bellasecundo musa pennato gradu Intulissese bestico am in Romuli gentem stram.
Quo loco Licinius poetica ipsam inuasisse urbe significat, quod eiusmodi tum poetae audacius atm improbius mores Romanos notaret, cuiusmodi Neuius fuit atq; Lucilius, quod ab Horatio Flac pelegater assertu est in his uersibus:
Libertas s recurrenteis accepta per annos fit amabiliter:donec iam euus apertam In rabiem uerti coepit locus:σ per honestis Ire domos impune mina doluere cruento Dente Iacesisti. πλSed &M. icero scribit,datum fuisse uitio M. Nobiliori a Catone, ludd is 4. Enniu poetam cum consul soret in Etholia prouincia secum duxisset Nam & idem Cato qui Censorius dictus est in libro que de moribus fecit, multb explicatius
144쪽
DISCIPLINA LIB. V. 13 explicatius aloe apertius docet, nullum fuisse honore poetis cuius uerba subiicia:sicuti a Gellio etiam in Atticis honos non erat siquis in ea re studebat, aut sese ad couiuia applica hat,grassator uocabatur. Ex quibus aperte constat,nomo. Massatorido poetas ipsos,ptimd in urbe pro ineptis reiectos , sed euagrassatores uocatos, unde illud Horatianum:
Graecia eupta frum uictorem cepit, π acreιs Intulit agresti Latio te honoribus ita Defluxit numerus Saturnius.c a P v T V. mi maxime dij extra urbe R ortunam templa habuerunt,er qua ratiotis,tum quod hidem Romani ex Solonis legibus Ieputachra extra urbem haberi voluerunt.
N eoru libris, qui de diis ac reIigionibus scripse/runt, compertum est Aegyptios quidem popu/ios Saturni,ac Serapis templa extra urbe habu/isse,cum alioru tame deoru permulta in urbibus di oppidis uiserent, ius rei causam hanc reserui, quod his uidilicet tantum duobus di js, sanguine dc Dictimis litaret, caetcris uero Oibus thure oc precibus, ql Hortis Agyptus apud Macrobiu etia testat. Neq; em ptinere ad urbis fortunas,& dignitate uisum est,eius numinis templu intra moe/nia cosipici, cui sanguine litaret. Rom.aut popu. ratione PI EcosimiIi quosda deos ccsuit extra urbe statuedos, illis te/pla extra pomeriu facta sunt,sicuti Aesculapio. Uulcano ecaths:ne uidelicet pestis uel inccdia urbe ingrederent eam male afficeret. Ex quo deos quide ipsos coluerunt, sed extra urbe in excluserui ,quod a Plu. in Romanis quastionibus explicat :na Romulus primo Vulcani temptu.cul ab urbe costituit. Aristoteles uero in omni doctrina excellens tepta Aristotelis. quaedam deoru intra moenia habenda existimarcalia porro
145쪽
PE T. cR INITI DE HO N E Pquo omnes intelligere quantu ad officia humanitatis pera tineat gratiam benemerenti aliqua referre. Sed sepulchra item quae sacra fere habita sunt,senatus, populus ii Roma nus extra urbem diu habuit, quod ipsie xij. tabulae demon/strant quibus cautum est, ne intra pomerium cuiusl sepulchra forent.In quo secuti uidentur Atheniensium leges ocinstituta, qui pari credo ratione, nullum prorsus sepulchruin urbem admiserunt,quod ipsum ex lege Solonis decretuest, quae in huc modii praecipit: Ne sepulchra in urbe sunto. In tabulis aute nostris decemviralibus ita scriptu:In urbe ne sepelito,neue urito. Quod& M. Cicero in suis legibus co piose prosequitur, ut in epistolicis etiam scripsimus.
E Traiano imperatore, eiusw rebus gestis, per/multa quidem memoria digna ab antiquis scriabuntur. Nam & hic ipse Plutarchu philosophus praeceptorem habuit,cuius disciplinis ingen acultum, mores honestissimos ardeptus,ut a senatu,populo bRomano tanto imperio dignissimus haberet. Sed illud in λterim de Traiano libitu referre,quod in Sudae collectaneis obseruatum est. Cumis igitur coram Romanis magistratiis hus aliquando adesset, adiu quem gestaba e vagina eduγxit, nudumq; exhibuit dicens: Enaccipe gladium, quod si hic quidem principe dignus est, utere pro me. Sed ipsa Graeca nescio quo pacto cultius, ato grauius rem ex/
τα ἔμου Tam accentu uero eius imperium militibus siit,ac tanto amorewaffectu semper habitum, ut fineis Ro/
mani imperii longe, latew diffuderit, quod apud Graecos
146쪽
DIs cIPLINA LIB. V. g multi,& Eutropius apud nos in Romanis annaIibus ad Ualentem Aug.refert. Nec enim Daciam modo prouinciam Dacia. Decibalo uicto subegit, quae decies centena millia passitu in circuitu cotinebat, scd Armeniam quossi recepit,& Assy riam, e potamiam, re Arabiam in prouinciae forma re/degit, ut Indiam deinde inuaderet, cum Seleuciam, Ctesi phonem,ac Babylonem clarissimas urbeis occupasset, regi laus partim interemptis.Unde Traiano imperante,uetus dignitas, ac illa quasi maiestas Romani fastidii ad Hugustu oecus aucta est. NaWillud passim ab omnibus probatu est, ipsum quidem Traianu, militarem gloi iam ciuilitate anims ac singulari modestia stipei auisse. Ex quo illud celebre discium: Ne sis Traiano melior, Augusto felicior.c A P v T VII.
cdutum ex xli. idulis contra eos,qui alienas segetes exeant si πpellicere tentassent. Et Plinij uerba notata, π exposita, i, bis prodigium imu ascriptu de agris vectianis.
N decemviralibus tabulis notatum fuit apud ueteres, eos quidem capiti obnoxios iudicari, qui alienas segetes excantassent, aut ullis ueneficiis oc carminibus pellicere ausi essent. In quo Nisi uideo reprehendi Sasernas aloe alios authores, quod in eoorum libris incantationes quasdam rettulerint, uidetur tamehaud quaquam suisse indignum obseruatione, cum Romana illa seueritas de re hac in duodecim cauisset: ita enim in his relatum,sicuti&C. Plinij testimonio prohatum:
Ne pessiciunto alienas segetes excantando, Ne incantanto,ne agrum defrudanto,
Ne frugem aratro quotum,nox furtim depastunto: Puberes fisecrat'Cereri eos sustendunto.
147쪽
Impubeis arbitratu pratoris verberanto: Ae noxam duplionem decernunto.
Quod ego uel ob id afferendu putaui,ut eiusdem Plinij uetha facilius intelligant . ui cu de incantamentis agat, re uer m uiribus, in xii. inquit tabulis etia scirptu, qui fruges. excantassent,& qui malu carmen incantassent. Ex his enim iaperte cognoscimus,excantare segetes,atq3 pellicere, sacra esse uocabula,ci eiusmodi incatationibus,ppria, sicuti poraricere extaspcurare fulmina, legere ossa, re alia eius gene/ris p multa,de quibus suo loco diximus. Putamus em maxime ad honesta eruditionem plinere, non modo uireis ac po/testatem,reru, uerborumiu cognosse, sed etymon, prie ratem:quod ec Fabius imprimis Quintilianus praecipit.Nata poetae interdia ueceres,sic ea carminibus inserunt, quae ad sacra, ritusq; Ptinent,ut neo sensus alicubi,nec eruditio ad/modum deprehendat. Sed libet etiam quonia de incanta/mentis 5c ueneficiis egimus portentu adiicere,quod a PIDnio ipso notatu e st de agris Uectianis, artate impe. Neronis permutatis. Prodigiu inquit sitia omnia quae unquam a Vcalas N ir dita sunt,uideri hoc debet, cum in agro marrucino, Uectilcςζδ Marcelli,qui eques Romanus fuit,α Neronis procurator, uniuersum oliuetu, uiam publica transgressum sit, atq; ipsas idia ex loco in cotrarias sedes profectasiunt. Quod inge is etiam Neronis idem se Plinius exposuisse*fitetur, etsi uerecundia ipsa minus ad fidem pro tam prodigiosi ac inauditi portenti inclinauerit.
Philosephi Olli Latonis sententia eis,nihil magis sipectare ad of
sim. .ficium philosophi, quam caeteris omissis, ueristati assidue Incumbere. Quonia haec tam alte po/
148쪽
DISCIPLINA LIB. U. ista est,tan* in tenebris obuoluta,atin recondita, ut nihil sitaeque, quam eam indagando pervestigare, ac pervestigata cognosse.Ex quo ut in alijs permultis in hoc etiam cum ueteribus philosophis,placita Christianorum consentiunt, asserentium nihil in tota uita aut esse amplius, aut melius, uam diuinae ueritatis patrocinium subire, ec in eius male ate conquiescere.Sed in Caldaeorum doctrinis atq3 gym/nosophistarum disciplinis,lam celebre atq; excultum eius studium fuit,ut eorum dogmata,& leges, eiusmodi homi nes maxime obnoxios facerent, qui in aliquo essent mendacio deprehesi. Nam in republica ipsa Indorum,primus qui dem ordo,ac dignitas eorum censebatur sicuti a Diodoro, ec alijs traditur) qui Philosophiae sacris occupati, optimis quidem disciplinis incumbet ent. Hi autem ab omni' pror sus seruitio ac imperio alieni erant,& quasi diis accepti, de
functorum iusta curabant.Tum rerum causas perquiretes,
singulis anni principiis conueniebat, pluviasq;, dc uentos, calores,di frigora,morbos* futuri anni praedicentes, uniuerso populo in communem usum consulebant. Quod si quis falsa praenunciasset,haud id quidem impune faciebat, sed perpetui silentii poena mulctabatur, se,ut per totam ui tam nihil omnino proloqui liceret. Nam re Socrates aperte dicebat: Ueru quidem homine, praeter caetera omnia men
daci j osorem esse. Quin in Symandii regis monumento,iudicum quoque imagines sculptae mei ut, quibus ab ipso collo ueritatis effigies pendebat,oculisi pene clausis, ac libris circumpositis cospicue. De quare comode alias scripsimus,cude hie
149쪽
PET CRINITI DE HONE s.c a P v T IN. Qvim erudite Pythagoras hominum aetarem in quattuor parteis diuisit:us inibi etiam de Seruio Tullis,qui R om. cimum tris clatra
notauerit,ex Tuberone o Gellio.
Gregie psecto & erudith factu est a philosopho
Pythagora, indistingueda, annotadal hominis aetate. In quatuor empaneis uita ipsam distribuit
Has autem aetates idem Pythagoras quatuor anni temporibus codigna similitudine coparabat: uidelicet uerno tempori pueros,aestati adolescentes,autuno iuuenes, hyemi senes. Accipit aut adolesceteis puberes,sicuti etiam iuuenes uiros: qua re &Diogenes Laertius,in libris de uitis philoiphoris recenset.Scrutus autemTullius,qui Romani populi rex prudentissimus est habitus, cum censum urbis constitueret,acillas classeis pro aetate ordinaret, in tris quide parteis ciueis si os diuisit, ut essent ad annuus xvii. pueri:&inde ad annos xlUMunios es,supra illam uero aetate seniores. Quod ipsum a Tuberone in Romana histolia notatum est,sicuti&Gellius quoq; in Atticis rettulit. Uar.autTeren .qui est habitus togatorum doctissimus, quini partess hominu uitae attribuit. ItaΦ Omnem gradum,praeter extremu,in annos xv. diuidit. Primo enim ad annum XV. pueros appellat, quod impubeis di puri sunt. Secundo ad xxx.annum adolescenteis tradi ab adolescendo nominatos. Tertio iuuenesdictosad annu us xlv,eo quod rempub.quidem domi&foris egregie possent iuuare. Quarto seniores, quod ea maxime aetate senescere ceretis Monunis incisiat, indeq; in exitu usq; uitae senectus dicit, qd eo maxime tepore hominii corpus senio laboret. De quo Censorinus uir Ro. copiose ad Q. Cerelliu scribit, quo Ioco Hip.etia medici Iois EvStaseae opinione rcitulit,in hominu aetate signada atq; desinieda, quae apud authores facile diligentiores comperienti c ii.
150쪽
ale s. DISCIPLINA L IB. v. cini toici' - CAPUT . mmo conoenis disse tu Iulianus imperator cotra christianos dese ires. aede eius libris contra christum,π qui motae illis restonderunt.
Usebius Pamphilus, Augustinus,& alij copiose
memorant,qui potissimum Romani principes,et qua saeuitia Christianos, eorumq; religione sunt Ξ insectari. Non em ferebat senatus, populus Romanus adust Constantinos imperatores,Christianu nomesurgere,aut amplius evagari. Verum deIuliano imper. quiBizantius suit,mirificum prorsus commentum,at adeo callieu traditur,quo Christianos populos ab instituto,atq; incopto suae religionis depelleret. Non enim vi, non caedibus,notormentis sicuti permulti fecerut imperatores saeuissimi quidem atq; sanguinarii)sed alia ratione aggressus est,uteos ad ueterem, Romanamq; religionem conuerteret. Nam pro/latis praemijs ac dignitatibus, tum blandimentis etia at persuasionibus sic effecit, ut is multo plureis occupauerit,quaim qui crudeliter eos, aliu immaniter persequendo attriuerit. Quod &Ruffinus etia ad Chromati ii stribit. Ide MameIulianus Augustedicto cauit, neChristiani homines puinciarii Rcurationes haberet, nessi ius diceret,quod ipsa ut dicebat Christianorum lex,uti gladio prohiberet. Quin es cingulumilitiae nemini prorsus concessi si qui Romanis dijs ac numinibus non immolasset. Nam faci a illaRomana, tam reuerenter,ac religiose coluit,ut uulgo etiam Uictimarius diceretur Sed &pari edicto constitui neChristiani ipsi gentiliuscholas,atq; gymnasia adire possent, quo minus in bonis studiis ait disciplinis proficeret:quod ab ipso etia arcellinoAmmiano refertur,ut Augustinis, Hieronymis,ac Russinu mittamus . Ammianus em etsi sub ipso imper. Iuliano meruit, ait in acie uel satus est,nescio tamen quo pacto de Christiam nis