Petri Criniti ... De honesta disciplina libri 25. De poëtis Latinis eiusdem libri 5. Poëmatum quoque illius libri 2. Ad hæc præter singulorum capitum sufficientem indicem, adiecimus alterum quoque, ..

151쪽

prae . CRINITI DE HONE s. nis ipsis modestius multo,quam aut Zosinus, aut Cor. citus loquitur. Illud quo*notadum est de eodem Iuliano, fuisse illum Graece, ac Latine apprime doctum, tum inter alia multa,libros septem,uerbis petulantissimis cotra Chrisseum effudisse,cum Parthicam expeditionem vergeret: quihus ut est author Hieronymus fortissime responder u Methodius, Eusebius, atq; Apollinaris, Sed haec alibi co/piose disserui.

larit pud academicum taenocrarem.

eomperto apud omneis est P. Vergilium o j mnium prope philosophoru decreta ait opiniones egregie calluisse,quod ipsum, culocis mullat tisprobaui tu in libro maximh Aeneidos sexto, in quo satis,abundet uidetur asseruisse, quantum uidelicet humanas omnis Mindiuinas disciplinas didicerit. Sed quae de Cocyto, di Acheronte fluuiis rettulerit, tum de Minoe ac Rhadamato, qui ut appellat quaesitores apud inferos sint,ac de campis Elysijs,ubi beatorum animae sempiterno

aevo fruantur,ea quidem omnia,ex ipsis philosophiae penotralibus eruta sunt, atq; e media academia ast impia. Et si grammatici nostri ex Graecorum fabulis,atq; poeticis commentis accepta dictit,nil praeterea aliud quaeretes, nisi quos obuium,decantatum at* eXpositum sit. Nos autem apud Xenocratem academicum, qui Platonem audiuit, relata haec a Socrate legimus. Is enim ex Gobria mago de ani triae pinnis aio beatitudine,hoc idem se accepisse tradit. Sed

poponamus Uergili j carmen,ut facilius intelligatur, quam obtiae relationi .ccedat: Bis

152쪽

Dextera,que Ditis magni sub moenia tendit. Hae iter EIU nobis: at lava malorum Exercet poenas:πad impia tartara mittit. Et paulo mOX.

Respicit Aeneas subito, ersia rupe riphra

moenia lata ut de triplici circundata muro. Qis rapidis flammis ami it torrentibus amnis Tartareus Phlegeton: torquet orant axa. Porta aduersa ingens folidos adamante colamnerVis ut nuta uirum.non iis excindere streo . . . caelicola ualeant at frrea turris ad duras: Giphonissedens,pastusucclam cruenta Vestibuum t exomnis seruat Ao hss diess. . Hinc exauditi gemitus,er se uasionare Verberari stridor rei, tractae, rathenae.

Sed ea nunc apponamus, quae sapies Gobrias apud Xeno, cratem reserat ex aeneis tabulis, cum Xersis male insula Delon custodiret. Didici inquit Gobrias) ex tabulis aeneis, mortaliu animas ubi corpus exuant ) in occultiore locum sub terra demigrare,in quoIunonis regia est qua poeta no/ster Vergilius insanam uocat Siqurum cinquit Gobrias cum terrat ipsius elementu media orbis partem teneat, calauero in specie orbis sit,eius quidem media partem dij cretiates nacti simi:alteram uero inferiores, partim fratres caelicolam, partim nepotes. Uestibula aute ipsa eius regionis quae Plutonis est, claustris, aeneis p cathenis undio uinciunt. Eos uero qui praetermeant, fluuius Acheron primo,& mox Cocytus excipit.Deinde autem ad Minoen θc Rhadamantum ducuntur,in eam uidelicet regioncm, quae ueritatis iis tutum praefert. Ibi enim assident iudices, cuiusq; uitam ex animantes, ubi neutiquam locus est mendacio relictus.

153쪽

νx P ET. cR INITI DE HONE . Sed enim, quibuscuq' honidaemones,m uita ipsa aspiraue rint,ad Elysios campos,id est, pioru locu se oes recipuat,ubi uer quide assiduu,trari js,onmigenisissi fructibus uiget. Ibladem in tali fontes praeni libus undis, blanditer obmurmu/rant,& prata uirentibus herbis, uarijs 3 depilicta coloribus. Neq; desunt philosophantiu catus. poetaruΦ 6c musarum chori suauissime cocinentes,iocunda dc grata coui uia, tum potantiu uenusti achilares coetus: laetitia uero inuiolabilis, re uitae sitauitas maxima. Necem frigoris illic aut aestusn omisi, sed caeli psectio,ialubritate aeris,& calore solis, omnia aeque amoena,atq; temperata. Et laaec est heatoiu sedes, ubi expiatis animis, diuina sema mysteria celebrantur. Ac do inceps eoru praeterea inquit animos lustrari coueni a circa Hercule &Dionysu accedui: tum ex Cereris cultu aliustudio, spem ode felicis itineris cocipere. Qui uero in flagi/tiis atq; steteribus scede uixerint, statim a Fuiris per ipsum

Tartaru raptant in Erebu&Chaos,ubi impioru regio est, Danaidui puellaru irritus labor, ad explenda aquis cribr nequiccb nitentii Ibidemq3 Tantali sitis,Titii uiscera,Sisy phi saxu ppetim quide reuolubilessam diserae truces, statu/entes Φ,se ultro corporibus circuplicantiAccensae ibidem facies, quae igne perpeti carnes oburunt, homines* impii es scelesti,omnigenis poenis ac Spplicijs assidue discruciat uexantur. Atq; haec hactenus Platonicus Xenocrates, ex Gobcla rettulit, ut manifesto ex his costet, ueram esse Macro/hii sententia, qui P.quidem Uergiliu dixerit omnis prorsus philosophiae fuisse consultissimum.

i .is lapidicinis d I cier multa expositi l ι Ideo & illud esse in quaestione apud doctiores,' quo mcdo accipienda atq; intelligenda sunt uel ha haec

154쪽

ba haec M.Tullii in epistola ad Poponiu θc Atti cu,Hermae

illi tui Pentelici cu capitibus aeneis me maxime delecitat. In quibus exponedis,non pauci admodu imperitissime in cur runt:ego aute Pentelicos Hermas ita existimo accipiendos hoc loco,uti Mercuriolos lapideos intelligamus eχ marmore uid licet Petelico: quonia eiu simodi sigilla Cicero in gy/mnasio ut inquit) ac xistis collocare cupiebat, ut qui tali

bus monumentis a tinantiquitatu Iauticiis,miro studio teneretur.Lapis uero Pentelicus ex lapidicinis Pentelicorii eruebat,de quibus no Plinius modo S Strabo,sed etia Theophrastus in libro de lapidibus disserit, quo Ioco celebreis tradit lapidicinas illas,quae Thebaicae, Chiae, Pariae, ac Pe' telicae nominent. Sed di Pausanias Petelicas lapidicinas in Attide c6stituit, quae forent magno precio. Plur.aut Cheroneus,cu Capitoli , magnitudine, atq; ingenteis illas e tria etiones describit: Columnas inquit) illuc ex urbe Athena rum detrectas,quae Petelico lapide costarent. Quas ipse co/lumnas ut inquit) Athenis cospexerat: sed imperante caesi Domitiano, ad usumato ornamentii Iouis Capitolim in urbem delatae sunt. Is em Domitianus incredibili sumptu, . atq; magnificetia Capitoliu instaurauit,cum memorabili illo incendio magna ex parte fuisset concrematu. De Ner curiis uero qui Hermae a Graecis dicant, ci; frequentissime apud Graecos authores mentione coperias, ut Plutarchum,. a bucidyde,N Pausania,s ab Allientesibus referret primuiuisse institutu Mercurios ipsos inter ornamcta eXculpere.

Qnὶm docile animast. cc placidumst elephas, er quod perfuneis incedcre

t rificat,tum de unambulis de funerepis hominibus. E elephantis,eorum uiribus,ingenio,& docilitate,cumulta a ueteribus prodita sint, nonulla sut sit quibusd aaudientibus rettulimus, quod ea ui

m 3 delicet

155쪽

s4 PE T. cR INITI DE II o M E s. delicet animantia,inter caetera bruta fere obsequio dedoctilitate praestent se, ut ad magistri imperiti sieribere, & per fioneis ambulare traditum sit.Quam rem uelut incredibile,re penitus fabulosam, non sine risii quidam exceperunt, ina ioribusq3 sibilis contempserunt, quod ego apud ignaros homines, sordidisi di uilissimis ostices occupatos, pro tem poredi ssimulandum existimavi.Sed in tantarern, animam tiumq; uarietate,nihil tam summu.aut tam mirum uideri debet, quin Nesse id possit,&credi iure optimo oporteat cui est author Aristoteles pro mirifica,& singulari naturae maiestate, quod in his praesertim accidere par est, quae optimis quidem authoribus,ac honestissimis testimonius nituntur: Nam quod elephantes ipsi per funeis incedere, atm ambilare discant,non aliis quidem uerbis probari a nobis debet, quam Annei Senecae, qui ad hunc modum in epistolis, onibus cinquit manus magister inserit,osculatur tigrim suus custos. Elephatem mimus Aethiops iubet subsidere in se nua,& ambulare per funem. C.uero Plinius,& aduersis finibus eos subire testat,& regredi magis pronis.Sed N Μ tianus author summus, affirmauit, elephantem fuisse, qui ductus Graecarum litteraru didicerit, solitum. perscribere

z. υ:,οῦ Ψά Graecis uerbis:Ipse Egio haec scripsi, & spolia Celtica dic

x, .la ui.Μ.item Cicero nuIIum esse animal refert, quod oc maar,n gnitudine sua,& docilitate pratsteteIephantis. Eos uero homines,qui per funeis ambulare soliti sunt, Graeci σχοινι coaruocarunt,a nostris autem funabuli, seu funerepi dicuntur, qua uoce apud Latinos Terentius poeta,& Messalaus traduntur,ut Apuleium mittamus, qui fu/nerepos homines appellat:in oratione ad Seuerianum proconsulem Carthaginis.c AP v T

156쪽

ν Das cIPLINA LIB. V.

atq; flagitia ut tradit etia 'thriacet L me cidio polluit.Quo loco dubitatu est a quibusdano indoAis uiris. uaderat, quaenam sacra haec foret, aut cui

'st apud Persas, ac paulopdst de sacris Mythria. cis. Persae igit ut a multis refert summo cultu at honore sole habuertit, que 'thram uocarui, quo θc Strabo in Persis,N Herodotus, aliq* coplures testantur. Simulacru uero eius in hunc prope modu finxerunt, ut effigies foret leonis uultu praeseres,uaru Φ prisco habitu gestas, quae utris* ma/nibus cornua bubula coprimeret. Cuius rei sensus atq; im terpretatio ab his ferE explicat,qui mythologicatsequun/tur. Neq; illud ab re uideri potest, quod a Papinio poeta in Thebaide scribit,cu solis potestatem atq; nomina resert:

Adsis o memor hostili , Iunonias arra Dexter ames eu te rosium litana vocari Gentis Achameniae risuctu praestat Oorim Frκgistrum,seu Persicisub rupibus antri Iniagratastqui torquentem cornva Mγthram.

Sed& Capella Mineus in Philologiae nuptijs,Mithran

men repetit his uersibus: Tephoebum perhibent prodentem occulta Iuliari: vel quia dissolvis nocturna admissa Isaeum: Te Serapim Nilus,Memphis generatur ostris,

157쪽

DIs CIPLINA LIB. VI. saugere, vacuas is ornamentis implere: quod ipsium ad eum maxime sipectat,qui probo,ciuili animo,agere consueuit. Siqua uerti sit urbs, quae summo ornatu,eximiaiu puIchritudine polleat,sicuti Roma nunc est,nonne id ingenii perditissimi,atq; obnoxii dixeris,sicubi diruere illa conetur. Sed eiri Roma ipsa,omnium quide urbium, quae sub cado sunt,maxima,& memoratu dignissima, non uiri unius opere, no breui mometo ad id magnitudinis at pulchritudinis excreuit, sed regum plurimoris, uirorum* clarissimorum uirtutibus, Iongo tempore, summa diuitiarum copia,artificioQ incredihili. Nec enim breui huiusmodi urbem, qua nunc uides,Romani extruxerunt,monumentu sane cunctis posteriseximi uirtutis.Catteru cum ita se res habeat, illud scire debes, quocialterum necessario sequitur,aut enim hoc in bello uictussiue cumbes, aut annuente fortuna superabis .Quod si ad te uiγctoria ipsa declinarit, Romami deleveris, haud rem aliena sed tuam. propriamq3 6 Totyla perditum ibis. Sin autem ea seruaris,regiam certe omnium pulcherrimam at ditissima possederis.Si uero a nobis deuictus fueris, seruata urbe atmincolumi,gratias immortaleis auictore debes expectare. Sed ea diruta, nulla prorsus humanitate contra te ageret.Utcum aut hac in re te gesseris,statim fama subsequetur: quam scias quidem eiusmodi futura,qualem tu ipse, uel opera tua pro habunt. Vale. Hactenus Bethsarius .Qua in re illud notan/dum, quod ipse quidemTotylas ut inquit Procopius cum

epistolam hanc fiaepius perlegisset,ac aequo animo eiusmodiadmonitionem accepisset, ab incepto opere diruendae ur/bis destitit,ne mox quicquam cotra urbem molitus est,

quod abunde in historia ispa Procopii scriptum est.

158쪽

Vpςx i, bilus termo est inter doctiores, quantu

in uitae ossicus proloqui,& quo tempore deceat: quonia nihil fere magis in uita noxi um,atq; per niciosum est, quam intepestiue aliquid proferre, Praesertim apud principes,a quibus id totu facile potest effi/

mediu prore sunt allata ex Graecis atm Romanis historijs,tit de Callisthene philosopho, di poeta Philoxeno, alijscpcompluribus.Sed exemptu de rege Persarum Cambyse, ac Traxaspe, uisum profectdest dignia ingenio barbaro at truculeio, cuiusmodi Cambyses fuerit: regum quidem Persarum saeuissimus. Nam cum is Traxasipes, qui regi caristamus erat,nimiu uini auidum regem, dc usq; ad ebrietatem perfundi uideret,eum liberius summonuit,ut parcius mero indulgeret.parum dignsi reserens in rege accusari ebrietate, quem uidelicet oculi nominu aissi aures sequerent . Quibus

Derbis iratus Cambyses: Et ostendam inquit tibi ex ipsis

. uino regem haud sibi excidere, neq; mente labi, aut oculis caligare,sed re manu,&oculis,probe officiu statim praest te. Et simul coepit liberius bibere, atm capacioribus poculis seipsum uino proluere. Ac iam factus uinolentus, huc in quito Traxaspes filius tuus a cedat. Tum iubet adolesce tem sublata supra caput sinistra manu procul consistere,ec interim capit arcum re intendensi illum: Prohsho nunc

inquit) falsum esse quod obiurgas. Et incor ipsum adole stetis,acem simul ac spiculu direxit. Cumq; illud pro libidine fixisset, prope accessitae discisso adolescetis pectore,spia: culum inquit ut dixeram in cor ipsum aspicis: Nunquid o Pater

159쪽

DIS cIPLINA LIB. VI.

ater mihi excido, aut in fetu aberro Pater autem Traxa/pes factus iam suo malo in loquendo prudelior, fortunato regiae oc saeuitiae obseques:Nec ipse inquit Apollo certius

at* aptius arcum intendi siet. Quam rem non Herodotus modo Halicarnasseus in Persica historia, sed Anneus etiam Seneca rettulit. Consuetudo autem apud Periarum popu)los fuit,ut hi nobiliores crederentur, atq; in agendis osticha aptiores,qui cum se uino admodum proluerent, mete ipia constiterint, neq; ratione decederent. Ex quo Cyrus regis Darii filius. ,cum ad Lacones epistolam de se sci iberet,non

modo seipsum in magica disciplina praestare fratri Artaxerxi

asseruit,sed in potando mero adeo excelluisse,ut cum caete ris foret bibacior, mente tamen consisteret, quod a Plutar. cho etiam Cheroneo traditur. c a P V T III. Non esse populo invulgan da ,-arcana in suo utit, ac Vergilij

carmen expositum ex Eleusinissacris AErocul O procul este propham. π ilcm de Numeni somno digna obustruatione historia.

Gregie PIato & prudenter alicubi docet,no esse illa popuIo aperienda oc in uulganda, quae sacra&arcana in mysteriis sunt: quoniam indignum

prorsiis ac foedum sit, ab eiusmodi hominibus, ea illotis manibus tractari,quae initiatis duntaxat animis, ac expiatis patere debent.Ex quo merito laudati sunt Pytha/goriciphilosophi, qui propria dogmata, ic praecepta inter

suos tantum seruantes, nemini alteri indicabant:quod He. hisi etiam in sacris Iegibus diligentissme obseruarunt. P. aute Vergilius,qui mores uarios ritus is ac religiones opti me tenuit, non temere illud ad Sibyllae nomen rettulit: N a aduentante

160쪽

conclamat vates Otos ab illite luco.

Id enim ex Eleusinae Cereris inites assumptum a poeta est. in quibus ut ueterum probat authoritas eos duntaxat ad/mittebat qui forent initiati,quod ab ipso praecone agebat, Valeris sordis procul esse prophanu uulgus acclamate. Unde illud Flacci minterim. Perelegans: Odi prophanum vulgus Oarceo. Quando& Ua lerius Soranus,non aliam ob causam dicitur obiisse, quam quod patrios deos,eorum qi nomen contra ius Romanae re

t ligionis invulgauerit. Qua in re libet etiam Numenii Pythagorici somnium apponere, quo facilius intelligatur, nishil foedius,aut scelestius hahendum: quam mysteria & oc culta religionis in uulgus prodere. Sed em Numenius ipse quanquam in philosophia uir excellens in eo tamen of fensam numinum subluit, quod Eleusina uidelicet sacra in terpretari,ac uulgo promere ausus. Quo factum est, ut in somnio deas quidem Eleusinas uiderit, forma,&habita meretricio,ante apertum lupanar prostantes. Cum 3 huius rei causam diligenter Numenius quaereret,cum bile admo dum,& irata fronte,illi responderunt,ab adyto se ueteris pudicitiae, ab eo abstractas sein omnibus pastim prostitutas. Ita* facile mox Numenius culpam agnouit, cu nihil esse Petulantius diceret, quam de rebus diuinis, ac rcligionis arcanis,citra uerecundiam agere. Hahes hoc & in prumo Macrobii commentario ad Eustathium

filium, in quo de republica M. Tullii disputat. capvr