장음표시 사용
91쪽
potam, in qua uber inest Graecarum rerum cognitio, &sententiarum gravitas, quam scripsit annos quatuor iatriginta natus Kal. Jan. I 46o. misitque Petro Salvatori Vallar, & Ioanni Ferrario judicium de Herodoti Musis ab Laurentio Ualla viro sagaci in Latinum com
Ferrario aliquid a Iouiano pGulantibus dissetis dictu esset non eoncedere. Efflagitastis enim , ut quoniam Hiiearnasset Herodoti historiis mirum in modum delectaremias, quas nuper Laurentius Vallensis in Latinum tanυertisset , sed morte praeventus, incepto operi ultimam nequiverit manum imponere . id brevi saltem tinarer episeola , ne tantus labor, a quo susceptus fueris, id posteris esset incognitum . Feci itaque non inυitus, tit rogatu instra eruditissimi hominis fama confulerem, quem σ vivum amoi, o mortuum etiam laeυmis sum proinfecutus . Hujus autem fuscepti operis ratio hae fuit , quod cum ille Neapolim se aliquando renititisset salutandi Regis Alpians gratia , cui multos ante annos esset cognitus , o de rebus Persarum , ae Graecorum multus inter eos sermo esset exortus , retatus es a studiosissimo Principe , ut Herodotum , quem ea diligentissime complexum esse seiret , sibi Latinum redderet . Quod eum ille Regi de se benemerito , ac honesa praesertim petenti non denegasset, ne operam suam , ut erat pollieitus, omnino praestaret, immatura mors essecit. Quo mortuo , Rex libros eos, ut erant, Roma sibi deferendos curavit, oe inhibliotheca sua diligenter assereari iussit . De hae aiatem tota conser- Ane quod meum si iudieium, notastis. Mallem enim unumquemque sua , quam aliena ad nos asserae . Equidem re Ciceronem existimo,s viseret , gravato id animo esse laturum , si quis Oratorem suum Grace loqui faceret , o Demostinem Amachaturum , s quae ipse Attice scripsisset, alia quispiam lingua eloqui vellet. Quod autem ad Herodotum ipsum attinet, sane id es, ut exsimem tanti viri ingenium non parum omnes admirmi debere , qui res tam varias , ac
tanta diligentia ranquisitas , ea suavitate , artificioque explicaυerit , ut nihil omnino fit, quod ejus latidibus recte detrahi misit ; ni si forte id aliquis calumniari velit , quod nonnulla apud eum ita tegantur, ut 'ta, quam fasia potius esse videantur ; qua culpa non magis scriptoris , quam temporum illarum es exsimanda ; quam egovei potissimam reor esse ea am, eur novem ille Musarum nominibus
libros suos inferiuerit, quasi ipsa operis inferiptione apud posteros id
restatum relinquere cuperet. Nam temporibus non omnino repugnari potest, o Musis aliquanto etiam liberius, ut seisis , loqui eoncessum es. Sed de hos licet alii quoque suum asserant iudicium s nihil
92쪽
versis expostulantibus . Iure igitur se ipse dicit Graecorum studiossissimum , eorumque venerari disciplinas, ac ingenia suspicere : attamen quidam ex otiosis , Scloquacibus Graeculis sa , fortasse ob invidiam , qua
urebantur, eo quod Pontanus prae ipsis longe Graece saperet, ei illudere , ac maledicere minime veriti sunt: hinc Iovianus eosdem , conficto Regis edicto, voce maxima citante praecone, insectatur, uti habes ex dialogo Antonius, in quo sat festive colloquuntur Hospes Siculus , ELCompater Neapolitanus; verba praestat hic apponere ad legentium voluptatem : Hospes: Sed praeconem hunc audiamus, qui tantam sibi facit in populo aredientiam Regium Gidelicet edictum ς numquam vidi turgidiores buccas ; puro ego hominem fermento vinci e quos clamores
Dii bonit Praeco: LICERE , FASQUE ESSE IOVIANUM PONTANUM, QUI HABITAT IN PROXIMO, TUTO EGREDI DOMO, TUTO PER URBEM INCEDERE, TUTO ETIAM DE REBUs LATINII LATINUM HOMINEM DISSERERE , ISTOI VERO GRECIssANTEIs HOMINES, ATQUE ITALOGR ECos NIHIL EI MALEDICERE, NIHIL INCEssERE, NON OCULIS, NON BARBA , NON SUPERCILIIS, NON DENIQUE ULLA GRECA ARTE ILLUDERE . HOC REGEM IPSUM EDICERE . SI QUIS sECUS enim obsesso . Satisferi , ut opinor , cupiditati vesrae , quod F br
vior fortasse sum , quam erat vestum ktriusque aυiditas , id occupationibus meis attribuatis . Ad haec , o Latirentιi ninri , Ο -- rodoti ipsius laudes majores multo sunt , quam ut eas brevis epi- sota complectatur . Reliquum es , ut vos ad legendas hiyiorias adhorter, ex quibus , s animi quaeratur voluptas, non es , unde ma jor percipi post, s vita commoditas , haud ferme invenιetur , ubi plura, melioraque exempla reperiantur . Valete. Neapoli , Kalendιs Januariis Iψω. a) Pontanus Dialogo Antonius tom. a. pag.7O. 1at facete Graeculos describit : Hos ventris erepιtibus smiles dicebat Antonitis Pa. Dormita nares tantum offfendere, cetera ventum esse, siquidem ven-
rosos esse, ac putidos. Diuili eo by Cooste
93쪽
CUs FECERIT, BARBAM EI EVELLERE IMPUNE LICERE, PILEUM AUFERRE, CREPIDULAs ERIPERE. QUOD EDICTUM SANCTUM EssE OMNES SCIUNTO, IDQUE TUBA HAC TE-
sTOR . Hospes: Quid obsecro Joυiano huic Graecine tam
sunt infesti Z Compater: Quin ipse Graecorum es studio
sissimus , eorumque veneratur disciplinas, ac suspicit ingenia , nec es quod Graecos timeat. Esse autem nosyra- res quosdam adolescentes, eosque nuper e Graecia rediisse , qui cum nec Graece fiant , nec Latine , esse tamen glorioisissimos , quibus si barbam, pileolumque ad
meris , nihil omnino Graecum habeant. Eos ait re Graecae , ct Larinae orationis inculcatores esse , ubi cum Graecis fuerint mustare , cum Latinis autem mirum
esse , quam Graece omnia . Hinc illos irasci , ct paene furere , horum rimeri audaciam , cervice ue insolentissimas : Hospes : Vuid ipse didicisne Graecas litteras PCompater: Eas adolescens attigit, sed in Italia, nam in Graria magis nunc Turcaicum discas , quam Grae
Scribendi ratio postularet, ut Pontani libros, tum inligata numeris , tum in soluta oratione recenserem , ac figulorum argumenta stricte hic attexerem ; verum& eorum copia , & multiplici varietate rerum me obrutum sensi : & quodvis ingenium perspicax eo in periculo haereret, ac continuo se ab incepto revocaret : hinc mihi bene consuluisse ducas, quod in hujus libelli fine multa arte perpolitam Sannagarii Elegiam Ix. de Libris Ioviani Pontani, cum Petri Volamingit alnotationibus , adnectam: at scio in hoc Volamingit labore quibusdam in locis curam diligentiorem desiderari. Interea subjecto in margine omnium ejus operum in- diis
94쪽
dicem subscribam se) , quo constet, quantum operae impendendum, si uniuscujusque libri argumentum in breve quis cogere velit, & quantum prolixa, quin &molesta legentibus mea abiret oratio. Porro cujus eru
ditionis , elegantisque doctrinae documentis reserta sint Pontani volumina , vel quibus rectissimis studiis, atque artibus excultum in iis se ostentarit , ejus eloquentiae virtute indigeret quisquis id praestare audeat : quanta a Ioviani libri in soluta oratione.
DE OBEDIENTIA LIBRI v. DE ASPIRATIONE LIB. II. DE FORTITUDINE LIB. II. CHARON DIALOGUS . LIBER DE PRINCIPE. ANTONIUS DIALOGUS. LlBER DE LIBERALITATE . ACTIUS DIALOGUS. LlBER DE BENEFICENTIA. AEGIDIUs DIALOGUS. LIBER DE MAGNIFrCENTIA . ASINUS DIALOGUS. LIBER DE SPLENDORE. DE SERMONE LIB. FI. LIBER DE CONVlvENTIA. DE BELLO NEAP. LIB. VI. DE PRUDENTIA LIB. V. CENTUM SENTENTIAE PTOLEMAE DE MAGNANIMITATE LIB. II. CUM EXPOSITIONIBUS. DE FORTUNA LIB. III. DE REBUS CAELESTIBUS LIB. LIBER DE IMMANITATE. XIV.
LIBER DE LUNA IMPERFECTUs . Moerentissimus quisque legatisthaec Petri Summoniti tom. post pag. 298. Opus hoc de Luna in Pontani scriptis, ita ut υides, mancum invenimus, cuius reli quum, ut alia etiam nonnulla, pose auctoris obirum , amissum es heredum incuria. Nee re his profecto , qua nune habemus , eadem non incuria obfuisset , nisi nos id ipsum timentes perieulo satim occurrissemus, ereptisque tamquam e naufra is archet is, fama per nos res fuisses . Quare discant praee ere Mi quicunque litteris aliquid mandant , nec se temere , s sapiunt, posteritatis eommittant negligentia.
Franciscus Asulanus in epist. ad Mereidum Praesulem Polensem ibid. perquam illustri elogio complexus est omnes Ioviani libros rQuid enim unquam maiore iudicio, σ elegantia de obedientia , derutraque Vortitudine heraten domestea praereptum est ' qua ad fugiendam aυaritiam, σ I beralitatem colendam magis salutaria prae cepta dari poterant ρ quae ad prudentem virum ab imprudenti fecernendum, o magnanimitatem se andam , O fortuna vim intelligen- am, oe immanitatem detestandam majore eopia , ingenio , acumine
95쪽
ta profecto cogitationum vi δc varietate, sententiarum luminibus, ac ubique rerum novitate animos percellit lAc de eo sane praedicandum non tam vixisse, quam co
gitasse , ad quaslibet abstrusiores disciplinas non doctum, sed factum . Ipse de rebus divinis, de prudentum legibus , ac scitis, in primisque quae ad ethicen spectant, gravem , & frugi sermonem instituit: non illi latue
re quidquid in astronomicis , atque in medica arte velopi
imitandum accommodatiora in feriptis relinqui poterant , quae illa principis educandi praecepta, qua ad Alphonsum tum Calabria , ut inquiunt, Darem misit Adde tot dialogos , o de rebus fravissimis
disputationes , in quibus cognoscendis majorem fortasse utilitatem capere possumus , quam cum Luesanum bonos omnes infectantem , σdignitati cujusque generis hominum illudentem legimus, ubi multum scurrilitatis, urbanitatis parum depretendimus , quod veteres item in Aris hane annotarant , quem propterea etiam multo inferiorem -- nandro flatuere nisi sunt . Quid de hisoria dicam P tam ornate, eo-piose , m prudenter scripta, ut illa sola s exsaret, o reliqua illius
era dinderarentur, auctoris sui nomen in perpetuam memoriam propagare posset . Quae ex antiquitate monimenta amplioris doeirinae habemus , quam expinxiones centum fententiarum Latme loquentis Ptolemaei, o illa omni laude eumulata rerum e.elestium υolumina .
Pontani libri in ligata oratione.
URANIA, SIvE DE STELLIs LIBRI F. METE ORORUM LIBER . DE HORTIs HESPERIDUM LIB. II. LEPIDINA , SIVE PASTORALES POMPAE SEPTEM. MELISEUS, MEON, ET ACON.AMORUM LIB. II. DE AMORE CONIUGALI LIB. III. TUMULORUM LIB. II. DE DIvlNIs LAUDIBUS LIBER .HENDECAsYLLABORUM , SEU BAIARUM LIB. II. AMBICI vERs Us DE OBITU LUCII FILII. VERSUS LYRlCI AD RES VARIAS PERTINENTEs. ERIDANI LIBRI II.
Pontanianam poesim his laudibus extollit Iacobus Gaddi us de
Griptoribus tom. a. pag. I 64. In mes vero multiplici excelluit adeo Iovianus, ut velut Iupiter , genitores Latinae meseos Lyricam ex- ipio ) δε regno , solioque dimovere conetur haud omnino remeraris ,
96쪽
opinabile est, vel certum , neque tot philosophorum distractae sententiae, vel ardua matheseos studia; quin inbellicae rei scientia ita subactus, ut videatur alituῖ, atque educatus in castris. Et quisque demirari numquam desinet virum tot tantisque curis districtum tam multa, atque exquisita edidicisse, innumerisque chartis suis illinere potis fuisse , quas sera posteritas quanti nunc faciat, non oratione , ac sermonibus comprobat , sed factis, dum illae numquam ad satietatem versantur. Quid de libris suis futurum certis, non coactis auspi
ciis iam Iovianus ipse divinavit carminibus illis sele-issimis in Urania sa).
Fama ipsa assisiens tumulo cum vestibus aureis' . ore ingens, ac voce ingens, ingentibus alis Per populos late ingenti mea nomina plausu
m abis, titulosque feret per faecula nostros,
Plaudentesque meis resonabunι laudibus aurae, λυet, re extento celeber JOVIANUs in aυo.
Quae vero tantus vir scripserat, partim , dum adhuc viveret , typis edita fuere ; inde cuncta studio amicorum in plura volumina collecta non semel evulgari curatum est , cum primis dedita omnium sibi carissimi
Petri Summontii opera η . Quaedam ipse Iovianus
insanoque conatu . Siquidem in Hendecabitabis non raro vineis C talium , in Tumulis plures Poetas, omnes in Nantis. Idem perρ-- eis concedit in Elegiis, oe in Poematiis heroicis, qui Hortos Hesperidum, inaniam cecinit adeo eanorus, ct doctur, My poesim cum Hirologia , o philosophia e jungens , tribus υeluti Gratiis eomita ras , elegantiarum , oe leporum nutricem Venerem sit felieissme com
aὶ Lib. V. pag. 3ο9 . , G In bibliotheca Marchionis da Sarno parentis mei volumen exstat editum ab Bernardino Vercellens Venetiis m. I 3oI. in quo in- . sunt hi Ioviani libri, de Fortitudine , de Principe, dialogi Charon,ia Antonius , de Liberalitate , de Beneficentia , de Magnificentia , de Disit ipso by Gorale
97쪽
membranis mandaverat, quibus diu sitis poenitendum est nos caruisse; siquidem juvenilibus annis non pauca
luserat in Catullum, cui ea aetate impense studuerat, ac supererant exquisiti quidam in hunc vatem commentarioli , quos in lucem proferre receperat Summontius ipse a) , sed eos adhucdum neminem vidisse compertum habeo; utinam, si in alicujus forulis la
de Splendore , de Convisentia, de obedientia . Hanc primam editi nem quorumdam Pontani operum, quae simul collem sunt, suisse arbitror; nam antea seiunctim typis edita reperies. Nunquam satis commendanda Petri Summontii sedulitas, qui universos Ioviani libros collegit teste Francisco Asulano epith. ad Meroldum Praesulem Polensem , quae legitur initio Pontani de obedientia : Horum quidem librorum lectione omnino defraudati fuissemus, nisi Petrus Sum montius υir tum ingenii, tum etiam doctrmae exeellens omnes fere ab interitu, ct hominum obliυione vindicaset, diligentissmeque recoenitos diυulgasset. Sed profecto gratulandum principem omnium Pontani oderum in prorsa oratione editionem absolutam Venetiis sui Dis in aedibus Aldi , o Andreae soceri mens. Iun. III 8. in 3. tom. in 8. distractam , qui mens Feb. eopse anno nonnulla Ioviani carmina, reliciua vero men. Aug. I 333. heredes Aldι, e ' Andrea publica luce gonarunt unico votum. in 8. quod & Neap. factum fuitiam antea, an . IIo . curante Petro Summontio , praeter inaniam , Meteora , Hortos Hesperidum , & Eclogas . Idem Summontius in epist. ad Actium Θncerum ibid. rationem affert , cur ea carmina non apposuerit: Quo minus autem ab heroico initium fecerim , iliadobstitit , quod Pontano auctore paullo ante ipsius obitum pr ineiam hane Aldus Manutias , sngularis, do Trina , o diligentiae vir δε- superat , suis ut e pis , quibus hane aetate nosera imprimendi artem illuserauit, diυinam inaniam, Meteora, Hortos Hesperidum, Eclo fasque excuderet. Quod cum ita esset, nolui ego quasi testatoris vio-are voluntatem ; eum praesertim audiam id nune Venetiis agi a --
a Petrus Summontius.in epistola ad Angelum Colatium Ea sum adnexa initio operi de Immanitate e ui mihi praeterea in animo , cognito iam ubique Pontano nostro , atque inius fama extra omnes periculum posita , iuvinileir quosdam eius usus, si Actio nostro ita videbisMν , 1n lucem proferre , quorum quidem suppuduisse hominem illud declarat , quod ejus rei nullam , dum vixit , mentionem unquam feceris . Hi sunt exquisti quidam commentarioli In Valerium
98쪽
teant , publicae usurae fiant . Selectas etiam alias lucubrationes coeptas, nec dum finitas reliquit, libellum nempe de Mundi Sphaera , in qua universae astronomiae institutiones nova quadam ratione explanaverat addas mirum opus de Tempore, quod paullo ante satum inchoaverat sa) . Ad haec Jovianus non dumtaxat
suis doctissimis, sapientiaeque plenis scriptis de re litteraria sedulo mereri optavit ; sed sagaci studio vete
rum scriptorum opera conquirere sategit, non sine uberi bonarum artium emolumento. Hinc ejus argutissimae diligentiae accepta referimus, quae Tiberius Donatus vetus grammaticus in Virgilii Maronis opera exaraverat ; atque Q. Rhemnii Palaemonis Vicentini Artem Grammaticam b) . Demum tantum Pontano debent universi , quantum persolvere difficillimum est, qui quoniam aevo suo mutilum , & sat mendosum Catulli carminum exemplar repertum , pollenti ingenio suo illius damna reparavit, correxitque depravata tanta dignitate, ut merito perquam nitido epigrammate
id laboris celebraverit Actius Syncerus 0 .
Catullum, myus illum eonstat iumenem sudiosissmum fuisse. Quod sinjuria mortuo sat edendis iis, qua ille contemnebar, quaque a viri graυitate aliena omnino υideri possint , audacia hae nosra legentium utilitate eompensetur et sunt enim talia, uι neminem omnino ea legisse poeniteat.
ψ Idem in epist. ad Iaeobum Sannaetarium ibid. Non inferam his imperfecta alia ; nam libellum de Mundi Sphaera ab eo tibi promis
sum , ex quo tamquam gradum ad uniυersam Asronomiam 1ae urus erat, nova quadam ratione inchoatum reliquit . Omitto etiam mirum opus de Tempore , quod non multo ante inceptum scribentis e manu
b) A postolus Zenus in Voss. Disserti pag. I79. tOm. a. c) Iacobus Sannaetarius Eleg. XIII. lib. I. ad Iovianum de eman datisne Catulli: Doctus ab Ebsia redeat s valle Catullus, Ingratosque trahat Lesbia sola choros:NouDisiti os by Corale
99쪽
Demum non desuere, qui hunc ingentis nominis virum, omnium gentium, omnisque memoriar celeberrimum carpere, ejusque famam pessumdare ausi sint: quidam sane immurmurarunt, se in libris de Fortitudine,
de Obedientia , de Splendore aegre aluincere posse, Cbristianus fuerit Pontanus , necne sa) , quando in hisce praesertim ipse curatissime & pietati, Sc religioni insem
vit, neque ullum insolens de ea verbum reperire est. Nonnulli etiam illum criminari haud ora erubuere, quod non unas epigraphes perantiquas confinxisset, necnon se mulam venditionis domunculae tamquam veterrimam incerto nomine typis donasset, quae incipit , PAsCUTI Us
CAULIT A si'. Verum quis serat exstitisse homines animi in ipsum tam infelti, ac molestissimi, qui Pontanum ex bibliotheca Castinensium Virorum quosdam
Tullii libros in ea latitantes compilasse , inde parum in deterius immutatos pro suis publici fecisse juris jactarent H ὸ sed hi in Ioviani grande decus se ce lasse haud deprehenderunt , quippe ejus Vis eloquen-
Non tam mendosi maerebit damna libelli, Gesiet ossieto quam , Ioviane , tuo . Ille tibi amplexus, arque oscula grata referret, Mallet, o hos numeros , quam meminisse suos. Μiror Muretum Commenti ad Catuli. Digr. I. his verbis arguisse Iovianum e Pontanus in alieno opere tantum sbi permiseraet , ut , quae non probaret ipse, deleret, sua poneret. aj Vide Erasmum Roterdam. Diat. Ciceron. pag. IOI9. tom. I. Lugduni Batav. ITO2. b Antonius Augustinus Dial. IX. pag. 179. Antuerpiae I sq. Adisis Dialogum Attius pag. Io tom. a. in eo Pontanus de Pascutis Catilita edisserit. c) Mariangelus Accursius, dum tuetur suas diatribas , quibus Testido nomen Romae I 324. Iovianum Pontanum , inquit , quaedam Ciceronis volumina in Cassisatis Montis non ineelebri hibistiaco comperisse, quae mox paullum sed quod necesse fuit in deseriorem formam commutata, ut ab se composita ediderιt.
100쪽
tiadi paene cum Tulliana contendit : ceterum ita fert litterarum ingenium , 3c conditio , ut, cum valde lucent , invidorum oculos offendant , 3c perstringant sa). Interea omnium nomine Petri Summontii verbis, qui interiores operum Pontani elegantias, & pretium noverat, illum salutandum reor : O praestantis ingenis. re doctrinae mirum i o de temporibus nostrrs optιme meis ritum J ο per quem non invidemus antiquitati b) . Fuit enim revera Iovianus non horum temporum foetus, sed tamquam revirescentis iam naturae Decimen , ct in νe litteraria quidam quasi heros 0 . Utinam , quod omnes boni optant, postulavitque etiam Summontius, ut Neapolitani) meritam CONCIVI TANTO more maiorum sTATUAM in celebri urbis loco ad perpetuum Reipublicaenosyrae decus omnino erigendam curarenν H .
a) Quanti pretii sunt , & quam opportuna , quae tu sit carmina idem Aecursius ibid. in simulacrum Virtutis, & Invidentiae: Oua tu clara oculos , o 'am longaυa Iaceraos. Virtus. Qua comes es pallida, tristis, aners P Invidia. Ora quatit cur, o cava lumina torquet' in me conspexit livida, quod minor est. Tu quo tunsia modo simul es, remm que venenum Instat, non obseat laudibus Inυιdia. O Petrus Summontius in epist. ad Franciscum Puderιeum patra-eium Nea'. apposita dialogo Actius tom. a. post pag. IOI. e Idem in epist. ad Neapolitanos suos In mitio Pontani operi de Prudentia tom. I. post pag. 4 Verba ex eadem epist. excerpta.