장음표시 사용
81쪽
tum otii , ia temporis hi duoviri una contriverint, palam omnibus est . Quo cultu illum prosecutus sit Syncerus, is unus non noscit, qui in hujus carminibus hospes sit, in queis, praeter multas egregiae existimationis significationes,senem sanctum salutat H. Uicio sim in Pontano parilis in Actium elucet amicitiae vir- us, qui dialogum Actius cognomento conscripsit, nobisque sistit de poeticis numeris , deque historiae legibus perquam egregie edisserentem : quin ad eumdem in Gallia commorantem paullo ante obitum extremam suarum epistolarum , quod a Petro Summontio te
neo b), misit se . Vixit etiam conjunctissime cum Ale
xandro ab Alexandro, admirandae eruditionis viro, qui non semel in immortali Dierum Genialium volumine Pontani sui commeminit . Non obliviscendus Joannes
a Lib. I. Eleg. m. v.97. de studiis Dis, o libris Ioυiani Pontani.
b) Ex verbis Summoniti tom. 3. pag. 299. Pontani epistola, qua de veterum libris judicat per Actium Uancertim inventis . Hane nesne dolore legas , ultimam , tector , scias sto innumerabiles alias , quartum publicis, tum privatis de rebus , immortalitate dignus vir ille lim diuinitus scripserat. 4 Non abs re suturum reor epistolam hane subiicere, quae ibidem legitur. Pontanus Dneero animi firmitatem D. Qua ad Pudericum feri sei , ea me mirificiam in modum delisarunt , δεδι enim plena pietatis tua erga vetusalem, se diligentiae. Quo cirea vel o tissme exspecto videre Oisdianos illos piscibulos in Euxino lusitantes, Maeotideque in palude . Quod vero ad venationem attinet, υisus es mihi vates ille lepidus, numerosus di eultus , deinque eo, s recte memini, se ab Apollinare mentio in hendee allabis. Rutiliani tui versieuli euodes sunt, oe nitidi, ealtus vero ipse pere- sinus, potius quam urbanus , ne dieam Meessius. Sed de his omnius, cujus erit judiriam rectius, aut probarius, quam tuum P Ego , ut dixi, mirifiee exspecto Ovidianos illos ελωπαι, nobis ineognitos, pra.
sertim sub ρώadragesimale ieiunium . Ta vale, o in isto voluntario exstio , seu potius peregrinatione dignam nobilitate tua fortitudinem retine. Neapoli Idibus Februarii MDIII.
82쪽
Bernaudus, qui sibi famae plurimum , ac laudis depeculari visus est, quod binas litteras a Ioviano , quarum adhuc prostat exemplar sa) , acceperit. Angelus
Colotius Bassius non modo coluit Pontanum vivum, sed & eidem mortuo statuam erigendam in animum induxit f . Addas Petrum Summontium Ioviano carissimum, quocum in Antiniana villa sollemne habuit sermones, qui de rebus naturalibus vetiarentur, serere cὶ: nec non Aldum Manutium , virum de re litteraria cum paucis egregie meritum, cujus doctrinam cohonestavit Iovianus, dum librum decimum de Rebus Caelestibus ejus nomine insignivit , & non unum
ingenii sui opus ejus typis edendum concredidit H .
Quanta cum Petro Bembo etiam benevolentiae magnitudo intercesserit, neminem latere reor : etenim ipsi librum septimum de Rebus Caelesibus inscripsit . Demum tanti aestimavit Iovianum Franciscus Puder,cus Neap. Patricius , ut in isthaec plena amoris verba toties proruperit: Aspicite vivum hunc , amici, dum licet: huius , dum. licet, aspectu exsaturate oculos , non multos dabitur intueri Pontanos se . Longior sane abiret sermo, si praeterea, quae arcta viguit consuetudo, adjiciam cum Francisco Gonzaga Mantuae Domino, Roberto Salernitanorum Principe, Consalvo Ferdinando Magno, Paullo Cortesio, Antonio Gueguam Comite Potentino , Cosmo Puccio Florentinorum Praesules
In fine opusculi Bernaudi Zotiea inscripti. Neap. per Ioannem Iacobum Carlinum . bin Petrus Summontius in mi'. ad Angelum Colotium Bassum apposita initio Pontani oper. de Immanitate . e Pontanus de Rebias Calesibus lib. VIII. tom. 3. post pag. 2Iy. d Petrus Summontius in epis . ad Actium Syncerum , quam legere est in volumine Ioviani carminum Neap. edito an . IIOS. e) Petrus Summontius in epist. adnexa dialogo Actius. Diuitiaco by Corale
83쪽
62sule, quos omnes aliquot opusculorum nuncupatione honestavit.
At quamvis amicorum copia dives esset Iovianus, atque praeter Reges, in primisque Alphonsum ΙΙ. Calabriae Ducem, cujus nomen libris de Fortitudine, ac de Principe ornamento est: , atque fere universis floruisset, quos in Academicorum albo superne adscriptos vides: intemperatam tamen , ut ita dicam , & veterrimam benevolentiam locavit in duoviris elegantissimi leporis Marino Tomacellio Neapolitano Patricio, & Petro Compatre , quem ut ait ipse, laborum socium, ac studisrum habuit H . Quanta fuerit urbana, liberalis, ac festiva trina horum senum doctissimorum societas, quantaque hilaritate affluxerit , intelliges summa animi voluptate ex Pontani eloquentia, ac Verbis , quo si mea scribentis nil sapiant, his condiantur : Confederant mecum meis pro foribus idem hic Marinus , re Petrus Comparer homo iucundissimus, magna senectuterres, cano capite omnes, nullis dentibus , multis tamen, ac prope tercentenis annis . Praeteriens igitur adolescentulus demiratus cum esset treis annosos vetulos , albenti
bus capillis , maxime hilari vultu, re iocari cum praeter euntibus , di arridere salutantibus , hie Marinus in ipsa illa adolescentis admiratione tanto eum lepore Virgalianum sudit illud,
Tercentum nivei tondent dumeta juvenci, ut risum non tenuerint, senem qui audierunt, eo in fensu tam opportune, adeo praeter exspectationem , ac pedi quam concinne modulantem . Isque confestim risus ingeminatus es , nam derisi eum haberetur a nobis , qui praeteribat juvenis obes corpore , obessori ingenio, ma
xime Q Pontanus dialogo IDidius pag. I 6. tom. Σ. Diuitigoo by Cooste
84쪽
xime obesis moribus , tum a festivissimo , re perquam- concinno juυene Petro Summontio , re festive admodum, re persenuste iniectum es Virgilianum aliud, quamquam dimidiatum e Georgicis , Longamque trahens inglorius alvum : ut protractus risus fuerit in Charitet adventum , qui animadvertens fenum trium tam aequalem canitiem , quid , inquit, bie ad fores P an inalgescere cupitis' cum Alpes υideamus nivibus oppletas undequaquo concanescere sa). Hac vivendi ratione octo annorum curriculo , a publicis molestiarum curis absolutus, usus est sepientissime , nempe vel in cultu amicorum , vel in rei publicae adjumento doctis libris , ac laboriosis scribendis . Interea mortalitatis memor Hieronymo Borgio, quem in quavis arte bona instituerat, breve hoc elogium , ac ponderosum sepulcro suo insculpendum commendavit b , quod adhucdum in ejus sacra Ede visitur : UIvUS DOMUM HANC MIHI PARAVI, IN QUA QUIESCEREM MORTUUS , NOLI OBSECRO INIURIAM MORTUO FACERE , VIVENS QUAM FECERIM NEMINI : SUΜ ENIM IOANNES IOVIANUS PONTANUS , QUEM AMAVERUNT B NE MUST, SUI PEXERUNT VIRI PROBI, HONESTAVERUNT REGES DOMINI . SCIS IAM QUI sUM , AUT QUI POTIUS FUERIM . EGO VERO TE HOsPra NosCERE IN TENEBRIS
a Idem de Sermone lib. IV. tom. a. post pag. 228. b Apostolus Zenus in risI.Differt. pag. r 8. dum de Ioviani obitu loquitur, his Hieronymi Borgii verbis utitur, qui lib. IV. hist. ΜS. de bellis Dal. ait: Antequam deeederet, Hiero mo Borgio suo alumno Me epitaphium supra sepularum siti eniam dedit : Viυus d mum hanc mihi par i , e. Quisque videt , quam contraria sint, quae exhibet Morerius in magno Lexire hist. Pontantis P etois Direlever un tombeau magnisque; mais it oublia de metue dans fon re- flament, quelis epitaphe on 3 debit graυer des quatre, qu ii avolt
85쪽
Demum annos natus septem ac septuaginta paullo post Alexandri VI. Pont. serum diem supremum obiit, nempe an. I 5O3. media autumni tempestate f , aeterno suae
a Exstant in lib. II. Tamulor. pag. 3 o. hi sepulcrales versus, uos etiam sibi condidit Pontinus procul dubio ad musas excolendas, quosque, utpote sat elegantes ,& feracis ingenii vim praeseserentes , adscribendos reor: Dic age , quid tumulos servas , Dea ρ nostra tuemti
Jura. Deos cinerum num quoque cura tenet 'Haec mihi prima quidem cura es. Quid concutis alar que ' Fugo tenebras , quo vigeant tumuli. Quid sia , quae collo pendet tuba Nomen amita Dat eineri, ad tumulos hae e o Asa cano. Die agedum, manes euius hist Ratis, at urnam
. Osscio posuit docta Minerva suo. Hos tumialos Iovianus habet: qua serta virescunt, Lecta suis manibus disposuere Deae.
Sed manes ne quare die : per amoena υagantur
Prara, fonat riguae Hubi murmur aquae. Θmphi adsunt, o ades duleis Charise aurea cantu Fila movento leni concinit aura sono. Nocte illam complexa fovet nitidis a coniux , Fervet , o a nutra parte refrixit amor . me illi comes in tenebris , quas vincit amoris Lucia faxo gemina luce coruscat amor . M Non unus mihi testis suppetit, quo aetatem hane obitus Ponatani firmem : praesto est Hieronymus Borgius in MS. ibid. Paulla pose Alexandri UI. obitum medio autumno magnus Pontanus ad imis mortalem vitam migroit. Idem sentit Paullus Jovius, qui & mensem indicat in eius EIN. pag. 6 I. Fato autem functus eodem mense, quo Alexander ra. vita excuserat. Arridet id , quod chartis suis mandavit Schraderius Monument. Ital. e. pag. 23 r. qui affert carmen, quod tunc temporis Pontaniano Templo adscriptum asserit:
Ex hisce versiculis, s simul coagmentes, quotquot vides maiora e lementa, atque ab littera M incipias , annum IIo3. quo quidem mortuus est Pontanus, extundes. Hinc quisque demirabitur Vomum de Scriptor. Latinis pag. 6o7. haec scripsise : Obiit autem pontanus
86쪽
suae virtutis desiderio relicto: illatusque in gentile monumentum , quod vivens sibi paraverat so . Piget me haud invenisse, qua honestatis pompa , ut moris est, tot amicorum maximi nominis pietas lanus illius decoraverit. Sed ab locuplete teste scimus, quantis moer ris , & lacrymarum ossiciis tanti viri mortem prosecuti sunt ejus familiarissimi, ita ut 3c litteris luctu plenis absentes certiores fecerint se sapientissimum , lincundissimum , ac carissimum senem , Academiae suae patrem amisisse complorantes b . Virilem prolem non reliquisisse Iovianum certo constat se) ; duos enim natos habuit Lucium Franciscum , Sc Lucilium , quos vivus composuit selices H. Haud mihi allaborandum fuit, ut corporis formam ex. sui
aetatis suae 78. Christi an. Isos. eopse mense , quo Papa Alexander VI. decessite pro certo enim habetur Alexandrum VI. undec. Kal. Septembr. an. IIo 3. e vita cessisse . Jure igitur asserui Pontanum anuos natum septem , ac septuaginta diem supremum obiisse media autumni rempestate an. Ilogo fretus praesertim auctoritate Hieronymi Borgii, qui & morienti Ioviano assederat. a Quis autem non satis diu indoleat, neque in Pontani sano, neque in hypogaeo eius cineres, perquam sollerti cura adhibita , re. periri haud quivisse : sicuti uxoris Adrianae , & filiae Luciae ossa inventa sunt , & decentibus Ioculis composita. Porro quis mihi intercedat , quin suspicer ad superiorum temporum dedecus, ab sacra AEde omni relisioso cultu amoto, Propterea quod in hypogaeo per-dItissimos homines , ac capitales se occuluisse narrant , quibus in more est omnia sursum deorsum pervertere, quieto Pontani cineri iniuriam secisse M Bernardinus Tasurius in libello Italiel conscripto de Scientiis, atque artibus, oee. pag. I 3 o. affert verba Antonii Galatet in epist. MS. de morte Pontani ad Hieronymum Carbonem : Potuisses unquam , mi Carbo, credere quot lacomas, σ gemitus attulerint mihi primo aspectu ram tripes , ut feribis, ut par es, littera rute, in quibus sapientissimi, iucundissimi, ae earissimi senis, patris Academia nostra Joυiani Pontani mortem deploras. c Uide adnotat. hujus libelli pag. 26.
O Legas, quae diximus pag. 29. lit. Q & pag. 34. lit. a .
87쪽
sui revi historicis scrutarer, cum Iovianus ipse illam bonis eloquii sui coloribus illeverit: Fuit itaque bona, ct recta satura , fronte lata, calvo capite, superciliis demissoribus,
acuxo nas , glaucis oculis , mento promissiori, macilentis malis, producta cemice , ore modico , colore rufo, adolescens ramen perpalluit, reliquo corpore quadrato. Unum nunc illi male contigit, amicis non incommode, quod
pede altero debilior cum sit factus , deambulationibus remissor futurus es sa). Verum ipse, quamquam non unas Pontani essigies vividas cives se nactos esse jactent, eam huic libello assigendam ratus sum perquam germanam , utpote Sannararius exprimendam curaverat, quae sane aut Omnino, aut maxima ex parte respondet his
Ioviani verbis; & quo pacto eam fortuna mihi obtulerit , infra adjectum est f . Elegans, & temperatum ipsius
a) pontanus dialogo Antonius tom. 2. pag.89.
b Scio multas Pontani effigies a possessoribus civibus, & peregrinis ostentari, vel pictas , vel fictas, & quisque suam nil dubiam
inculcare satagit : attamen ego hac in re deprehendi omnes simul conferens tot vixisse Pontanos , quot imagines nobis objiciunt; etenim nullum vidi inter ipsas inesse instar, utpote ab alienis, diversisque personis expressas. Prae ceteris illa celebratissima est , quae in templo Olivetanorum visitur in Sacello Gentis Oritiae, ubi Christi Domini Sepulcrum intueri est, atque depraedicant Nicodemum exhibere nobis Iovianum , Iosephum vero ab Arimathara Sannaetarium, ex argilla ad humanam, quanta est statura, emctos: quin in libris id nostros posteris tradere nil pudet . Porro non tanti erat opinionem hanc tam diu praeiudicatam continuo ex suisse , quando quisque novit hanc Iosephi emgiem tanto absimilem Sannaetarii protomae ex marmore, quae in eius mirae artis sepulcro imposita est, 3 uanto ipse vir Arimat harensis erat Actii vultui dispar . Non meugit huJus erroris tam constantis , & quem praefracte tuentur, in causa fuisse Engenium Caracciolum in Ne Ger. pag. Io. quem ne scio quanam excogitandi libertate binas illas ex argilla statuas San-nararii esse, & Pontani scribere non poenituit provocantem ad Raphaelem Borglainum , & Georgium Vasarum : quando ne verbum
larum sibi omnino adversum non animadvertit r isthaec enim is in Diuitigod by Cooste
88쪽
ipsius Pontani dicendi genus mihi optarem, quo ejus animi faciem, ingeniique dotes expromerem , sed lubentius quivis in tot scriptis ab ipso operibus deprehendet.
Quamvis autem austerum prae se serret supercilium, sermone erat jucundus, ac perurbanus sa); elucebatque in eo mira eloquentia , ac facundi oris gratia , qua
ejus volumina exuberant. Sed nemo Petro Summontiose licior de ejus elegantia sermonis acceptissimam protulit sententiam : Genus autem dicendi, in quo maxime aetas nostra decipitur, ita ad antiquorum imitationem effinxit , ut nihil te in.eo peregrinum ossendat, nihil con
quisium , atque, ipse dicere solebat, violatum, sed unum-
in Vitis Pitior. m. tom. r. pag. 332. Florentiae II 68. adnotavit: Modanino da modena, si quale lavorδ al derio AEDUO loquitur de Alphonis I. tina Pieta ren infinite mure tonde at terra eorta colorite , te quali eon grandi ma vivacita furono condoite, e dat Re Dite pone nella Chioa di Monte Oliυeto di Napoli, Monasterio in quel luogoonorat 1smoe netia quale opera ὸ ritratio ii deito Re in sinoechioniit quale pare veramente piis eia viso. Onde Modanino D con gran- diffsmi premi rimunerato : ex quibus verbis certi sumus non potuisse Alphonsum iubere, ut Modaninus Sannaetarii imaginem essingeret, cum Actius eodem anno, quo obiit Alphonsus , in lucem editus sit, ut ex eius tumuli titulo discimus : quare nemo unus facile mendacio Engenium purgabit. Quod de Sannaetarii, idem dicas de Pontani eH-gie . Hinc cum isthaec non pauca tanti viri gesta collegissem, ejus certo vultu deseri mecum conquerebar: at bene mihi suit, cui oratorii nostri bibliothecam locupletissimam evolventi poeseon Pontani exemplar occurrit, quod Sannaetarius Aldo Manutio dono miserat, vario ornamentorum genere , & ipsis Manutiorum stemmatibus ex auro dives, & praeter nitidissimos charactereς, atque binas Joviani sui imagines ab aere cavo expressas insigniri umbilicorum instar curaverat: hanc sane uti certam , germanamque emgiem ejusdem magnitudinis huic meo libello praefixi, eo magis securus, quod in fine voluminis litteris maioribus haec propria manu Sannaetarius subscripserat, ALDo sUO ACTI Us sv NCER Us. Si vero nasi extremi tatem non acutam, sed parum obtusam excipias, pernosces tamen reliquas partes omnes, uti se ipse descripserat Iovianus , respondere.
89쪽
quodque plane Romanum videatur H. Porro ecquis non demiratus est in publica re gerenda , ac tanta negotiorum mole singularem consiliorum pretestantiam , &maturitatem Τ Circa Deum, ac religionem nihil negligentior, & quanti, & quam salubres duxerit, & r veritus sit nostras Christianorum Leges , ac instituta, ipse his verbis tradidit posteritati : Conflantissime quisdem reneri, omnique e parte credi oporteat , ac Ii quis fecus sbi persuaserit, deque iis modo aliquo dubitaverit,
habeatur in haereticorum, ac perditorum hominum num
ro, axque ea necesse es, ut o profitearis, o ubi usus evinerit, asserenssis illis digladiare , atque emoriare potius, quam abneges b . Nihil sibi capitalius visum est, quam injustitiae crimen, illamque vocabat omnium vitiorum pessimum, ac deterrimum sc) . Quam integer , A frugi fuerit.
atque in expetendis opibus temperatissimus, non unum in illis, quae narrata sunt, specimen dedimus , contentus iis tantummodo, quas maximo labore summa integritate , suo tantum unius ingenio , propriisque animi viribus sbi compar ero H . Verum tot virtutum lucem non una vitiorum labes infecit . Pontanus ainbitiosi honoris gratia famosum illum dialogum As-nus conscripsit , qui plurimum ei famae detraxit, si uti norunt , quotquot evolvendum suscipiunt. Audiit etiam maledicentissimus in dialogo Charon ; in eo squidem perquam mordax est , R non solummodo sibi no-
tos Q Petrus Summontius in epist. ad Fran cum Pudericum patricium Neam quam legere est in initio dialogi Actias . Franciscus Floridus Sabinus ApoIN. in Larinae Lingua calumniatores Seriptorum pag. Io9. Basil. II C. de Pontana scribit: In diemis copiam, facilitatem , elegantiam , o proprietatem .. b) Pontanus de Obedientia lib. I. iam. I. pag. II. e Idem ibid. pag. ΙΣ. do Idem de Rebus Caelestibus .lib. I. δ g. 97. tom. 3.
90쪽
tos lacerat, sed cujuscumque conditionis homines, civitatesque ipsas acerba scribendi licentia proscindit, ita ut de eo dictum sit nemini lingua pepercisse - . Atque nemo unus commendaverit , quod in fingendiqquibusdam carminibus saepe impudentiae morbo laborat . Omnium vero probrosium, ac turpe in suos bene- merentissimos Principes non servasse fidem
Reliquum est , ut de ejus doctrina , ac scriptis aliqua delibemus , persequi enim omnia disertissimum
quemque deterreret: erant siquidem in eo quodvis genus litterae nec vulgares, sed interiores, δc exquisitae: eloquendi vim, & copiam , quae est una ex lummis virtutibus, plenam dignitatis, ac sapientiae assecutum consentiunt universi , atque ornasse , quae voluit , omnesque omnium rerum, quae ad dicendum pertinent, fontes animo ,.ac memoria continaisse. In ejus stylo emicat eximia suavitas Atticorum , & Romanorum propria, ut felicissimo Augusti aevo natus esse videretur, uti quidam effari non dubitarunt b . Mirum sane est, quantum Graece didicerit, nam praeterquam- quod universa sua volumina Graecis vocibus opportune adspersit, Ptolemaei sententias explicatu sat operosas Latine iterum,& clarius vertit, commentariis, ut sit perne dictum est, earum veritatem patefecit: praeter haec Graece cultissimum evasisse praedem habeo
praeclaram illam epistolam 0, & fortasse cuique no
tam, a) Iulius Caesar Capaccius elu. illuserium Viror. pag. 377. Neap.
b) Ft ciscus Floridus Sabinus ibidem .
c V. tom. 3. post pag. 298. , Iovianus Pontanus Petro Samatori Valla, O Joanni Ferrario S. Etsi verecundia mea vix dignum esse arbitror , ut aIieno labori meum nomen inferibam D, tamen Pram Salvatori Valia , σ Ioanni.