장음표시 사용
261쪽
EN quinque Larvas in totidem gemmis incisas hie
retero , prima quarum capite calvo , S naso simo, S Ore hiante in sormam concyhlii praesesere vultum famnionis. Aliae duae seminae sunt, galericulo in speciem calanticae ornatae , habentes in fronte illum capillorum tumulum , de quo loquitur Festus . Hoc galericulo utebantur in scena mulieres , ideoque notandae sunt hae Larvae ob hoc capitis ornamentum. Crines religatos altera retrorsum Iemnisco habet, alteri vero capilli procidunt deducti in tres calamistras . Os habent
apertum , ita ut canere videantur .
Quarta Larva unum tantum iaciei Iatus demonstrat naturali forma, cui conjuncta est alia Larva mimica , ore diducto , obliquo, & hiante, & naso simo, quae e Cori- spectu posita est. Super ambas adest Larva harbata . Diiacendum est juvenem quemdam comicum totidem Personas in scena repraesentasse. Quinta duobus larvis constat simul iunctis, capite calvo, capillis circa vultum diductis , altera harbata ,
altera vero unico harhae veluti calamistro ex mento procidente , quae an vultum comici, seu pantomimi referat, eruditus lector videat. Menici actores extra Romam e iam floruerunt, unde nil mirum, si tot LarWae undique in gemmis reperiuntur . Hoc patet ex antiquis inscriptionia hus, ut videre est apud Gruterum potissimum pag. I. n. .
L. SVRREDI. QL. F. CLUFELICIS PROCURATORI. AB SCAEN. THEAT. IMP. CAESAR. DOMITIAN PRINCIPI CORONATO. CONTRA OMNES. SCAENICOS
VIXIT. ANN. XLIX. M. IIl. D. VIII L. SORREDUS VALERIANUS. MAXIMUS. PANT
262쪽
OUas hic exhibeo, Larvae ex totidem gemmis si gnaistoriis delineatae muliebres vultus reserunt iuventa florentes . Tres comam eodem plane m clo coimpositam habent , ac duae praecedentium capitum,
nee aliud de his mihi dicendum superest , ni dicam tertiam harum sibi conjunctam habere Larvam Socratis, quamobrem suspicor hanc referre imaginem Xantippes uxoris ejusdem philosophi . Ita etiam putavit Gortaeus num. 3oz. 3o3. S 3o de tribus hujusmodi Larvis, quasa Chi Retii collectione depromserat , qui in eadem senistentia suerat . Sed haec valde ambigua sunt , quum Veram Xantippes efigiem minime noscamus . Quod si idem dicendum esset de aliis quoque similibus Larvis , quae
cum Socratis vultu conjunctae sunt, ct comam habent eadem sorma dispositam, mihi nullo modo ab num vider tur ; etenim Xantippes mores ad personam comicam maxime erant accommodati, quippe mulieris morosae, iracundae, elati animi, S arrogantia , Si ira pleni, ac ad iurgia paratissimi, quapropter sortasse os hiat, ut Venenum aspidis, quod suh labiis ejus latebat, demonstret, ita ut non minore patientia, quam ea , qua praeditus erat Socrates, opus laret, ad illius mulieris fastidium serendum. De ultima Larua ,si lubet, enarrare nossumuS , quae hahet Gor laeus eam num. 3 to. adserens et dicit autem Aniis tum , & Melitum Socratis accusatores repraesentare. Pro secto summus hic vir non minus illustris evasit propriis virtutibus , quam Aristophanis subsannationibus , ex quihus factum est, ut ipsimet figuli in lamnis, aliisque hujusmodi fictilibus eum turpiter pingerent . Forte etiam . eomoediae omnibus his actoribus in scenam productae sunt. Sed haec serme divinaudo conjicimus.
263쪽
OUα e conspectu respicit Larva , pampineis solii.
coronata, ore hiante in modum conchylii ad Bacchanalia spectat . Secunda , quae in capite gallinaceam eristam habet, & palearia Pro barba, ex vultus forma barbarum quemdam referre crederem , vigilantia: Iaude praestantem, nam gallus hujus virtutis symbolum esse omnes norunt. Tertia ex coma enormiter incomposita Septentrioaalem , S sortasse silvaticum hominem monstrat: quarta mulierem comicam . In Tab. LXIlI. secunda Larva crines habet crispatos, quod Afrorum erat, ut ait Raderus ad Martialem e. dor enim Solis CRINEM CRISPAT , eerebrumque siceat, quae oausa est eirroram ZEthiopieorum , ut inristoteles existiamat. Quamobrem Martialis de Sicambris dixit: Crinibus in nodam tortis venere Sicambri . Tertia vero praesesert senem calvum , atque ore hianter alium quarta pampineis foliis coronatum , qui actores comoediae pastoritiae erant . In Bacchanalibus his Laevis utebantur rustici, & eas arboribus suspendebant in Bacchi honorem, ut animadvertimus ex illo Virgilii carmine: eilla ex alta suspendunt mollia pinu . Ouamvis nonnulli hoc intelligant de colonorum Iudo . qui lanibus suspensi ex arbore oscillabant, ut nunc quoque pueri, puellaeque iaciunt per ludum.
PRima harum quatuor Larvarum , quae in conspectu
positae sunt, corona pampinea decorata, capite Calvo,& barba calamistrata, ut etiam tertia, Sillicae sunt.
ut diximus. Secundam brevi barba , ct capillis passis hi ueinde, & pileolo striato, nisi potius sit tenta caput circum-
264쪽
eingens, Barbarum hominem arbitror repraesentare . Sene ea hunc esse ait Parthorum morem . En ejus verba r xuid eapillum ingenti diligintia comis Z tuum illum .el usuaeris s, more Paritiorum, vel nodo Germanorum vinxeris, vel ut
Qua autem ratione tribus his gemmis potitus sim. reseram . Ad Iatus viae Latinae hubulcus aratro offendit urnam marmoream, in qua duo annuli, ct catenula, ct nummus aureus Alexandri Severi. Haec urna literata erat. cujus inscriptio in lucem protuli inter meas Animadversones ad Diarium Italicum P. Montiauconis . Idem autem bubulcus post aliquot annos aratro paritex urnam fictilem invenit, in qua inter ossa semjusta aereum frustum ferme rotundum erat , quod aperiri poterat veluti py-- xis , sed rubigo ejus operuerat commissuram , at nor omnino , nam linea quaedam tenuissima apparebat , quo aperiendum erat . Itaque cultro ipsum aperire tentavi, sed S culter , & pyxis confracta est , abiitque in fragmina minutissima , atque in aureum pulverem, ac statim apparuerunt quatuor hae gemmae , quibus quum essem totus intentus, pulverem illum aureum negligenter praetermisi , quem si sedulo examinassem , sorte molitum, aurum esse comperiissem . Haec omnia reperta sunt inter Lugnanum , ubi ortus sum , & Praenesten , quamobrem conjicere quis posset, Larvas has Praenestino cuiquam comico inservisse , nam ea civitas ludis scenicis summopere studuit , ac huiusmodi actoribus abundavit, ut patet ex inscriptionibus ibi repertis , quas Cl. V. Sua-eesius protulit in libro De antiqua Praeneste .
ΡRima haec ingentis magnitudinis, & enormis desoriamitatis Larva ex ingenio conficta ex aliquo sonteis desumpta est. Secunda vero muliebris calantica orisniatur variis sinibus complicata , quae ad extremitates aurium pervenit, ac in suprema parte, qua fronti adhaeret, gemma decoratur. Mulierem repraesentat aetate maturam,
265쪽
S Tabula autem sexagesimasexta nobis exhibet duas pariter Larvas colossea forma . Prima spissis crinibus , atque impexis , & barba calamistrata , atque asininis auribus videtur referre barbarum quemdam , & fortasse Midam Phrygiae Regem . Alteram Vero reserre puto puerum ingenuae formae, crinibus in caput obversis , ae in gyrum per frontem diductis . Inventa fuit in quodam Coia lumbario post Thermas Caracallae, de quo mentionem secimus . Forte imago est histrionis ibi sepulti , atque inter multas inscriptiones, quas ibi omnino comminuto invenimus, nec legere potuimus , exstabat epitaphium illius , quum mos esset talibus comicis sepulcra magnifica , atque epitaphia ponere, ut de Paride Histrioneia , aliisque testatur Martialis.
AN glypho opere egregie sane excusa est haec imago ex argilla. Naturalem vultum praesert cujusdam adolescentulae , scitae admodum, cujus tamen praeter caput nil aliud apparet, quum argilla confracta sit. Ani- madversione dignum est, quod ex crinibus hujus mulieris prosiliant ato cornua, quae illam propemodum Coronant . Numquam quid simile adhuc vidi in tot antiquitatis monumentis. Narrat Ualerius Maximus libr. s. G
ιήι ' ' .. I. nucio Cippo Prαtori paludato Portam egrediesti navi, est. V '' is dirigeneris prodigium incidit, namque in eapite ejus subito veluti eornua emerserunt, responsumque est eum Reyem fore si in urbem revertisset . Subdit vero idem Auctor, Genutium potius quam Regnum, sponte sibi exilium elegisse : Cujus testandae rei gratia evitis effigier aerea pori , qua excesserat, inelusa est, dictaque Randusculana, quod olim aera Raudera disebatur . Haec sermoeeadem habet ovidius libr. is. Metamorph.
Aut sua fluminea eam .idit C pus in unda Cornaa; vidit enim , fassamque in imagine credens
use fidem , dixisti ad frontem saepe relatis
266쪽
Ηaee antem imago nullo modo ei convenire potest, nam ippus proveelior erat ἔ Praetores enim triginta annorum fiebant, si tamen ietati praetoriae tunc res pectus h hitus fuit. Praeterea duo tantum cornua illi e capite eruia Perunt, ut addit ovidius. Haec autem effigies est vel adolescentis , vel mulieris , S octo cornua praesert . De seminis Cois idem Poeta cecinit libr. 7. Metamorph. Furipsique urbem, qua Coa cornua matres Gesserunt cte. Hae pariter duo tantum cornua habebant, quum iuvaccas mutatae suerint. Si figura hujus mulieris integra foret, ex habitu aliquam notitiam haurire possemus , at nunc non apparet, nisi tenuis Veli Pars circa collum . . Apollinis Deli id ara , teste Politiano , ex cornibus sacta erat, at nescimus an sacerdotes hujus templi cornibus coronati suerint. Si quis ea potius virgulta putaret, quod nul in modo apparet , meminerit Iphigeniam in montem Aricinum intulisse Dianam Tauricam in virgultorum fasce ahditam , ideoque Fastelides dicta . Sed quid ad lime num his virgultis coronam intexuit quod utique non adfirmem e quamobrem ingenue fateor, me nescire hujus anaglyphi significationem, S an fuerit mulier . quae sieornata ad Ludos Florales celebrandos apparuerit , vel mulier comica in scenam sic sese praeserens .
O Uin primo loco posita est Larva in gemma signa.
tor ia affabre excusa colossi faciem exprimere videtur. Internam oris partem reticulatam praeseri, labris , superciliis , ct naso crassioribus, ea pillis, S barba abnormi ad terrorem incutiendum. Sc-cunda autem pariter in gemma incisa smiIis est Larvis Terentii Vaticani, capillis obtortis circa frontem, quorum sinistra pars recidit post caput , S in quatuor calamistros desinit. In hujus gemmae postica parte anaglyptice sculptae sunt duae palmae, quae literam M circum-L dant.
267쪽
dant. Nullus, eredo , hane literam nomen artificis innus
re reputabit, nam nec eo loco collocare mos erat, neque
se scribebatur . sed integrum . Ouum palmae, & coronae, MI itero hujusmodi in quamplurimis gemmis incisae , quas penes me furvo, & quas aliquando publici iuris faciam, Sequae t udorum victores relpiciunt, inspiciantur, crederem potius hanc literam M nomen innuere illustris cuium inna dioris . Quid ni haec litera arcum significet ξ Sane Marcus
Ulpius T Vijani Libertus inter theatrales actores lauream promeruit , ut patet ex inscriptione apud Gruter uiri
M. ULPIUS. AUG. L. APOLAUSTvs MAXIMVS. PANTOMIMORUM CORONATUS ADVERSUS HISTRIONES ET OMNES SCAENICos 'ARTIFICES XU
Onld ni etiam haee litera ad Iudos Megalenses respiciat. qui in honorem Deorum matris celebrabantur . & in his ludis palmam retulerit hic actor , cuius Larva tu hac gemma incisa suerit Tertia Larva in manibus Cupidinis gemma incisi , senilis est, ct colossea, ingenti capillorum copia , & barba impexa , ac Veluti vento agitata. Quum hanc Larvam comparare non potuissem , illam emit luperiori anno Robertus Dingly Anglus , ct mihi ectypum perhumaniter dedit , ex quo apparet non inelegantem esse, & Latina
Ultimae autem ectvpum mihi Communicavit ex carneola signatoria expressum Eques Nieolaus Ueughel Regiae Academiae Gallicae in hac urbe constitutae Praesectus, vir pingendi arte, & eruditione illustris: haec re fert iuvenem quemdam oblique stantem, ex cujus humero sinistro pars pallii dependet, ac subter dextrum brachium, quod nudum est, convertitur . Ante se habet Lar vam stoer columellam positam. Palma, quae prope te tum incisa est, videtur innuere, eum clarum fuisse poetam comicum, qui ob sua carmina palmam retulerit . TA-
268쪽
INter tot Larvas nulla sortasse est tam nova, & inu sitata , quam haec hujus Tabulae et affabre sane in . annulo incisa , quam a D. Raymundo Testorio Romano emi . Quid autem signet , & quale instrumentum in manibus teneat, & quomodo eo utatur, prorsus nescio . Fortasse quidam Scabiliarius est , quorum Collegium , & Decuriae Romae erant, ut ex his inscriptionibus
Nae inscriptiones repertae fuerunt anno in34. in Columbariis effossis in quadam vinea prope Ecclesiam S. Caesarei, quae ad PP. Somascos . pertinet, simul cum aliis octoginta, quae omnes sepulcrales erant, & quibus potitus sum favore eruditissimi P. Francisci Baldinii nunc , dum haec eduntur , Somascorum Familiae Ceneralis Praesecti . Ex testimo ianio Bartholinii de Tibiis teterum Scabiliares erant ii, quiti hiis canebant, ac sub pede , ut ait Pollux libr. x. speciem quamdam habebant sandaliorum , aut ex ligno, aut ex serro, aut ex alio aliquo metallo . Haec Sandalia . Cruperia appellabantur ex sonora percussione et Ruippe iis theatris cait Bartholinius 3 qui pede pulpitum percutiebant, ut ab omnibus melius erepitus ille intelligeretur, Myneas soleas sub pedibus babebant, interdum ct ferrear, xt elarior esset sonus. Hoc rhythmo, seu numero musico L a elio
269쪽
choro signum dabatur, ut eanere inciperet, vel etiam Pantomimis norma, qua gestus, & saltus regerent. Ti- hicines pariter luis tibiis canentes pede sic armato pulpitum percutiebant in synphoniis ad ceteros psaltes in derandos : quod enarrat Beatus Augustinus libr. 4. de
pedibas feriantur eertis quidem numeris , oebis , qui sibi. cum aurium voluptate junxuutur , sed tenore perpetuo . ita ut si tibias non audias, nullo modo ibi notare possis, qu susque procurret connexio pedum, ct unde rursum ad Papur redeatar: ex quo patet , tibicinas solo tibiarum
sono. , nullo modo posse ceterorum instrumentorum musicorum numerum moderari. Cur autem sandalia nomii
ne stabiliorum donata sint, Bartholinius ex Salmasii sententia docet: Hujusnodi Ilanea Dudalia Latinos appellas fescabella , quod instar seabellarum essent, O ligo ferent, pedibusque I ubjicerentur, ut seabella , D'icatur CL Sa Lmasius. De stabiliorum forma valde disputatur , S ad huc sub judice lis est: num Calones lignei essent ferro armati ad pulpitum percutiendum, ut ex dictis videtur in telligi; an solum pedi adhaerens ex ligno tantum , vel
tantum ex serro, quo scabellum percuterent scabiliares. ut putat Salmasius ad Flavium Vopiscum ς an denique calones lignei, sed in extremitate versus digitos aperti quadam rimula , in quam immissum foret concavum quoddam instrumentum sonorum, ut arbitratur Ruben ius De re Vestiaria eap. i . ubi stabilium delineatum prosert ex antiqua marmorea statua, quam dabimus aere incisam Tab. LXXX. Hoc instrumentum quandam crepitacilli sormam prius erre videtur, vel duobus constat hemisphaeris aeneis, ut verosi milius est, quae ad invicem ex motu pedis percussae , nitum ederent, vel tandem , nam divinare licet, ct aliquid conjecturis donare , MIliculi erat os , quod sonum praestabat, dum pede calcaretur . In villa Pinciana adest statua cujusdam cymbala supplodentis eodem inusico instrumento . seu scabrilo dextro ped. alligato, hoc autem duplex est, si cum eo comparetur, quod protulit Rubenius . Ut ut sit, hic noster Pab illaris, s seabiliaris est, immane quantum distat a ceteris , nam hic magno conatu instrumentum suum , Quale illud sit , inflat , ceteri autem pede crepitum effciebant - Ve
270쪽
rum contra sentiunt Langius , de Torrentius ad Sueton tu in , putavit enim stabilia, seu ut ipsi vocant , scamilla , speciem esse musicorum instrumentorum , quae spiritu inflantur . Hoc ex Statii carmine arguunt libr. I.
ini vetus interpres ait: T ιxa tibia , ve I seabetaum, quod in foenis tibicines pede Duaxe consueverunt ; cui inhaeret Abrahamus in luci Commentario ad Ciceronis orationem pro Coe lio , dicens: Ruid si dieamur se a bella oraeana quaedam fuisse , quae instar nostrorum organorum spiritu tu tabulis reeepto , saltantium pedibus numerose pulsata , Du tum ilium emitterent 2 Et sortassδ non ejus
dem sormae fuerunt scabilia , ita ut magis ad praesentem figuram explicandam conducant loca adlatorum scripto iarum . Et sane suerunt scabilia noWa , & vetera , ut patet ex inscription thus . Attamen instrumentum , quod spiritu inflat hic quicunque depictus vir, potius dicendum arbitror aliquod ex illis , quorum nobis adhuc ignotum nomen , quamvis apud veteres in usu suissent, ideoque a stabillo omnino diversum . Mercurialis de Arte gymnastica ait: Etiam athletas Uentationis , O spectatorum voluptatis gratia , tu spiritus retentione se quandoque exereuisse imise coriisere Iieer, quod Milonem illum capite, O fronte , ae etiam eo iis , edi pectore robustis, vittis ιigato , tandis spiritum retinuisse levimus , quousque prae impetu intu-
me entes oena lixamina illa di beluderent. Quamobrem sumi cor, an hic vir inflare conetur hoc quo Jcumque est instrumentum sorte coriaceum , quousque illud disrumpat . Etiam Butengerus scribit et Pithaules e tibicinum numero fuit, dieiturque , qui Iudis Puthiis tibia ea sit. Pithaules vero, qui se .n- , idest eado ligneo tibiam is spirat . Ouar verba statim ad rem nostram sacere videntur et sed quae subdit, nescio , an potius monstrent Bu-Iengerum aliud intellexisse ac quod . expressum est in hac gemma . Subdita enim : Certe Pithaules , eum inspiratam in ea uo Laeneo , aut eburπeo eoncepisset asimam,
per Mulam et oealem foraminibus in ea dispo tis , ita modulationes , ct frequentamenta esciebat. In ea dis enim iinpares tibia antinata hominis spiritu, foraminam varie-