Francisci Ficoroni ... Dissertatio de larvis scenicis, et figuris comicis antiquorum Romanorum ex Italica in Latinam linguam versa

발행: 1750년

분량: 305페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

251쪽

TABULA XLIX.

CAPUT XLIX.

ΡRima Larva gigantea sorma est genis grandioribus,

necnon naso, S superciliis . Barham habet in septem calamistros distributam . Conchylium pro pileo ha-;. . but , desinens in circulum pilosum tenta in medio obli risisti 'Σ. - gatum . His Larvis utebantur Antiqui, si Panuinio credi μα, . mus , in Festis Deorum, atque in t udis, ac inde in seenas transierunt, sed minori. ac minus enormi forma. Secunda capite calvo, ingenti vultu, superciliis , naso. S ore, sceleto si mi lis . Pacci chellius ait : Olm in tricliniis, vel conclavibus supra menses erania , seu Larva suspensa erant , aut sie aptata , ut eorum articuli,

vertebraeque in omnem partem vertereular ad convivarum humavae eonditionis admonitissem , iamiorique vino Pet . arb. D. indulgendam . Petronius Arbiter Uerba facit de quodamur, cap. sceleto argenteo in convi tu .n adlato . Hinc patet ab omnibus animi affectionibus, a varietate Numinum, diverissisque humanae vitae conditionibus desumptas esse tot Larvas, tantisque hominum gradibus, ct nationibus ad multimoiados usus inventas . Oui autem iis bene utebantur illustres erant , ut ex multis inscriptionibus patet , qua is sev I rum unam tantum hie adseram ex Grutero e Graeco in

, .. d.' ' La Benedicto Stegio versam HIC S P mTEIUS. VINE UDO FIME PEPAE U NDITUS, HUTRIAC ε MOBILIS ARTIS HUMUSTER SEMOS AMMOS ASCLEPIODO RUS ADAE AMMATREM HABED TERRAE SAPRIUS ORTUS ERAM.

TABULA L.

DFcem S septem Larvae in hac Tabula delineatae .

ex totidem gemmis , inter se admodum variae sunt, & in comicos usus adhibitae . Prima harum juvuuem repraesentat. Coronata videtur, sed qua corona non satis clare apparet. Asininas habet aures , quae su- per

252쪽

per frontem uniuntur, ct quum ridentis speciem praeseserat,

Fauni Laruam crederem , ad agendas comoedias pastorales. Secunda repraesentat Lunam plenam , cujus cultus ex AEgypto Romam translatus est . Ex varietate faciei Lunaris nonnulli autumant Larvarum inventum ortum esse , ut ait 1'acci chellius e Ceterum vetustus Pergosarum neelah. d. Qui ex faeie Luna GOMonis aspedium aliquatenus refe- Laroia cap. . rente , ab Orpbeo conjectat omariscottus . Si I. una in pag. xo.

antiquis scenis non inducebatur, saltem his nostris temia porthus Lunares Phases in scena visae sunt aliquando. Tertia caprina , ct satyrica, facie deformis admodum est: quarta vero crines habet satis elegantes , coronam hederaceam , ct os hians ς forte in usu suit in comoediis rusticali hus, R in Bacchanalibus. Quinta Larva. capite calτο, & hiante ore in modum conchylii, juncta est imagini cujusdam mulieris histrionicae , quae fortasse celebris fuit in comoediis agendis , ideoque ejus imago in onyche incisa fuit.

Sexta naturalia refert lineamenta cujusdam iuvenis ore aliquantulum grandiore . Cincinnos habet , S cala-inistros, ut potius muliebrem reserat ornatum . Septima naturali modo apparet , quales esse solentillae, quilius etiam hodie utimur.

Octava , & nona servos comicos reserunt.

Decima senilis alteri juvenili conjuncta , nil peculiare continet, praeter quam quod oculis caret, ut cincumferme repraesentet . De harba calamistrata , & de crinium tumulo, qui capiti semineo lupereminet, nonnulla althi diximus . Undecima S decimatertia similes sunt, nec peculiaris quid continent , nisi quod prima capillitium habet more Orientalium . Duodecima duos vultus refert, alterum viri senis, alterum juvenis. Fortasse comicus, qui ea utebatur, Utramque personam optime agebat. De Larva decimaquari

alibi disseruimus . Decima quinta & decimaseptima, hedera & pampinis

coronatae, ad Bacchanalia adhibitae videntur. Decimasexta , quae media est inter utrasque , seminam repraesentat, quae super caput Larvam habet caprinam , ad satyricos choros agendos.

253쪽

1 ABULA LI.

HAEc prima Larva vultu horrifico, & enormi ore.

circa frontem ornatum habet in modum cornuum deorsum obversorum . Secunda non minus horribilis uvis , S hedera coronata , ni potius hederaceis haccis . ac duobus foliis Indicae ficus , quae deorsum veris gentia sub mento corum extremitates habent , & malas adoperiunt. Ex his colligitur ad Bacchanalia hanc Larvam pertinere. & quidem Baccho Larvas dicatas suisse adfirmat Leonardus Augustinus , & in ejus festis , ac ludis adhibitas , ut ait Pan vinius , quas Varro appellat miraeula dicens: Miracula , idest a miris, seu mostris . Aliae duae Larvae vetulas quasdam horridi aspectus reserunt capillis nexis, & calamistratis . Puto Lamias esse , de quibus loquitur Lucilius, S Philostratus in vita Apollonii ait: Lamias a quibusdam Lamas, ab aliis Lemures appellari , edi earnes humanas vehementer appetere ροα vero simile videtur has in scenam inductas fuisse , nam Horatius ait: Neu pransae Lamiae visum puerum extrabat alvo . Quod autem muliebrem faciem haberent, discimus ex Nir-zolio dicente : Lamia animal est faelem praetendeur muliebrem ab inferiori parte pedes equinos sabens .

TABULA LII.

SUlphureum ectypum hujus gemmae dono mihi dedit

D. Chrysostomus Scarm Basilianus Monachus pius ae eruditus, qui multa edidit, quique in tertia parte suorum opusculorum pag. 64. hanc meam Larvarum collectionem laudavit . Haec gemma ex annulo signatorio eruta quatuor continet Larvas, inter quas nomen HELENA scriptum est, quod innuere videtur duas Larvas m ite-

254쪽

liebres Helenam repraesentare, Homeri earmisse illustrem. Prima, quae junior apparet, Drtasse est effgies illius, dum

rapta a Paride suit, altera vero, quae aetate provectior, imago ejus erit, dum iterum post Troice exeidium in Menelai potestatem venit; multos enim annos inter utrumque iacinus intercessit. Ceterae duae Larvae servilem personam referunt ad tragicas actiones agendas , quibus perennem materiam Helena dedit.

TABULA LIII.

IN Caeliolo anno i 3 a. parvum i cubiculum effodiendo

reperi, cujus parietes ornabantur anaglyphis ex argilla , inter quae hoc erat , quod damus aere incisum . Adolescentulam repraesentat tarma heroica , capillis modeste ornatis, subtili veste, & subtiliore tunica induis am, altero humero nudam , librum altera manu tenenistem , altera graphium primoribus digitis admodum venuste . Haec ex toto corporis habitu graVi , & cogitabundo videtur Musa Calliopes, cui heroica carmina tribuuntur , .ut Virgilius in Catalectis: Carmina Calliope libris berotea mandat. Hὶc obiter notandum venit, prope hoc cubiculum seu balneum alterum inventum fuisse , in quo novem Musae cum Apolline pictae erant, non admodum diversae ab iIlis, quas in Vaticanis cubiculis pinxit Raphael Urbinas.

Prope etiam inter caementa cisium argenteum repertum suit confractum . S contusum. formae admodum parUse,

quod Emineutitano Alexandro Cardinali Albano donum dedi.

ΙΝ hac Tabula repraesentantur tria anaglypha , ae duae stemmae incisae, & aereum numisma , in quibus Larvae expressae sunt. Prima imago est pueri cum pileolo

255쪽

opelle sublato , ut mos est in frigidioribus regionibus .

Altera breves habet crines, & nudum pedius , ct ambae servos cepraesentant, sed magis secunda . Tertia duplici tenta circa caput, ct oblongis capillis in calamistros consormatis, qui hinc inde per genas sub mento Confluunt, peregrinum hominem designat. Quarta Eubonis sermam praesesert , S intereas I aris vas habenda est, quas Pan vinius ait ad terrendos spe .ctatores inventas fuisse . Quinta tribus Larvis constat, duabus simul iunctis,

altera vero in aversa parte earumdem. Omnes sunt teriarifieae, de quibus loquitur Plinius, qui eas Manias apis s.flis. n. pellat , quae secundum Festum sunt turpes , deformesque .. h. persona , Vel saltem de quibus Lucianus ait: ornatas ιλ- ιiών. ai. strionum turpe , ct minime jueundum spetiaeulum : homo

longitudine deformi, atque incomposita exornans, aliis caiaeeamemtis ingrediens , eaput Larva minaei obdulium habens , tum peramplo ore viante , quas spectatores devoraturus . Hae tres Larvae in magno numismate , ut dicunt, contorulato, expressae sunt , quae numismata eotrones apis pellantur, omnesque sciunt parum eleganter delineata eLie, quippe quae cuia sunt sequioribus seculis , ac in ipsis

memoriae revocatur Heroum , Historicorum , & Poeta isrum , ac in postica parte Ludi Circenses , venationes, victoresque , ct res quoque aliae tam fictae , quam verae, sed rudi ore semper opere . . Titus Domitianus . & Nerva in nummis memoriam renovarunt Augusti, S Liviae, titulis adpositis vel pietatis , vel salutis , vel justitiae, immo etiam Agrippae , Tiberii, Drusi, Germanici, & Claudii. Traianus quoque

restituit in nummis argenteis , S aureis memorias lamiliarum Consularium . Haec tamen numismata eleganti sorma restituta sunt, nam tum adhuc honae artes vigebant; eontra vero, quae sub Gallieno cuia sunt, cum imagine, S consecratione praeteritorum Caelarum , infelici opere facta apparent, itaui nec vultus dignoscerentur , nisi eorum apposita essent nomina ..Multorum hujusmodi numi matum etiam aetas ignoratur . Post Ualentinianum , R Honorium nullum inveni alteri Imperatori numisma resti

tutum . Honorii quidem numis ita hujusmodi dono dedi docto & erudito P. Jo. Francisco Baldinio Somasco , fui

256쪽

ordinis Generali Praeposito . Alterum pariter Honorii adservatur in Mus o Barherinio cum centum & ultra aliis numismatibus similibus . Haec numismata restituta sortasse fuerunt in Festis, & Ludis , quare non mirum, si in hoc nostro Larvae repraesentantur . In numismate argenteo Familiae Carisiae clypeus expressus est , qui Larvam efforismat. Parvum numisma maximi moduli, quod Cistophorum appellant, Larvam continet, quod anno l734. publiei juris factum est a docto P. Panel Soc. Iesu in suo opere de Cistophoris pag. s7, ubi disseritur de antiquis

Festis Mechanalibus in Asia, atque alibi celebratis . Sexta caput habet crinibus in fronte hirtis , ct harbam ad modum caprae. Satyrum praeseseri, nisi spectrum sit, quod aliquando in theatra inducebatur.

1 ABULA LV.

ΡRima harum Larvarum Silenum refert, ut ex corona pampinea apparet, ct naso simo, & auribus seris me asinindi . Duae aliae Larvae colossa les . sed minori forma delineatae, inventae sunt in uno columbariorum, quae effodi curavi in vinea DD. Moronum ad dextram antiquae viae Appiae, antequam e Porta S. Sebastiani egrediaris . Animo reputarem , ihi sepultos fuisse duos comicos , qui his Larvis usi fuerint . In iis columbariis ex multis sub ollis positis inscriptionibus haec erat, quam edere promisi in Dissertatione De Bussa amrea pag. M.

M. VIPS NIUs. NARCISSUS ROGATOR. AB. SCAENA

Quum hie suerit in Familiam Vipsaniam Agrippae cooptatus, hinc est, quod inscripti nis character elegantissimus est , quod erat felicis temporis Augustaei. At Verbum illud I stator , quum ab iis , qui inscriptiones collegerunt, non hene intellectum suerit , ut in sequenti Capite demonstrabo, hic adnotabo Rogatorem ab seaena significare

257쪽

eum , qui vestes , & apparatum ad comicos vestiendos inquirebat; erat etiam , qui has Vestes servabat, ut eae inseriptionibus a Fabretto , S aliis collectis apparet . Quod autem Rogator Virum 1llum innuat , qui habitus acl comicos vestiendos hinc inde commodahat, discimus ex Horatio, qui de Lucullo loquens ita scribit: Gaavdes. ur Must,

M iam: pht paulo feribit Iibi millia quinque

rise domi elamWium . partem, vel tolleret omnes . Resert etiam Plutarchus in vita ipsius Luculli . Praeto rem petiisse a Lucullo vestimenta purpurea ad nescio quod spectaculum celebrandum , S respondisse se scrutaturum , an domi quid vestium similium haberet , ac si haberet, commodaturum . Postero autem die interrogavit Lucul Ius Praetorem, quot vestibus illi opus esset , quum respondisset centum, Lucullus statim ducentas ei misit.

TABULA LVI.

EN aliae quatuor Larvae, quarum prima adeo desoriamis est, ut husonem potius reserat, oris hiatu te rifica . Aliae capite calvo, quarum duae os habent in tormam conchylii, ultima vero barbam calamistratam.& vultum ad alicujus similitudinem reddendam, ut eum irrideret , conformatum . In totidem ollis repertae sum smul eum ossibus semiustis in quodam columbario anno i 32. deleeto dextrorsum in via Latina . Nonnullas ii scriptiones ibi repertas comparavi, qualom tres hic ap. Ponam;

258쪽

A. POSTUMIUS. POSTUMIAE CHERACLIDROGATOR. MAG. QVJΝ CONLEGAPPARAT. ANNAL. ITERUM EB Es in C. COSSUTIUS. C. L. CRISPUS ROGATOR. IDEM COGNIT

Ex his Inscriptionibus , S ex illa, quam retulimus ea

pite praecedenti, Vera Rogatoris significatio eruitur . Fa-hretius perpendens epitaphium cujusdam Lyeasti Rogatoris , qui lepulchrum condidit uxori suae Libertis, S Ornatriet Juliae Augusti filiae, quod ab eodem Fabretto cap. ai. pag. 74. num . itidem adducitur, & αἰ ROGATOR

ad examen revocans praeterito capite pag. Io . sic ait:

Rogatores in Comitiis euriatis adbibitor , qui ei tam deinferrent , in quam tabellas suffragii Populus eo ieiebat, ostendit Sigon. de Comit. Rom. lib. i. eap. III. In Comitiis vero Tributis, non alium fuisse Roeatorem Tribuum praeter ipsum Magiseratum , a quo habebantur eomitia eontendit Nicolaus Gruchius in similis Tituli tractatione Iibr. II. cap. IV. De Prioribus hune Lyeastum tanquam ex Libertina conditione fuisse oportet. Illud eerte sotσπ-dum , in nulla hactenus epigraphe de tali Ofelo sve

Magiseram minori , neque in Nesauro Gruteri, neque alibi , quod viderim , memoriam extare . Dude inscriptioni , alibi quoque memoranda , praerogativa raritatis acinerueit. Si eruditissimi Auctores has inscriptiones videre potuissent, hanc quoque significationem addidissent verbiladiatoris . . Hinc colligere possumus , quantam lucem asserant ad antiquos Scriptores interpretandos inscripta marmor . , quum viderimus haec nostra lucem attulisse Horatio , &Plutarcho. Hoc patuit maxime, quum detectum fuit sepulchrum Libertorum Liviae Inscriptionibus resertum , quasillustravit eruditissimus Antonius Franciscus Gorius fama, S nominis celebritate notus , & tot editis operibus cedro dignis, illustris . Inter has Inscriptiones haec erat, quam excripsi antequam pessundarentur , S ad nomen Rogatoris explicandum attinet.

259쪽

74EROS. AUG. L. ROGATOR LIVIA LESBIA

TABULA LVII. ET LVIII.

LArvae in Tab. xvis. delineatae colossea forma sunt egregie incisae in temmis. Prima est e conspectu

posita , crinibus circa frontem religatis quatuor nouis, superciliis grandioribus , barba autem ejusdem in octo calamistros dispescitur, quae omnia harbarum quem iadam repraesentant. Secunda Larva crinibus intortis, & calamistratis , naso, S superei liis itidem grandioribus, externae cuiuiadam mulieris videtur sormam relarre . Tertia duos vultus iuveniles resert simul junctos . pileis e pelle conis diis. Hi sortasse erant duo captivi Barbarorum filii nobili genere nati in scenam addusti, altera enim quadran gulari ore videtur luctum edere ad suam captivitatem deflendam a Tabula vero xviii. duodecim habet Larvas gemmis signatoriis incisas , praeter ultimam dyaglipho opere

caelatam.

Prima tribus Larvis constat simul junctis . Huic si miles muItae passim occurrunt praesertim in Gorlaei opere , S aliquando reserunt Vultus virorum , aut mulierum

notarum veluti Socratis , S Xantippae, aliarumque hujusmodi personarum . Aliquando hae Larvae symbolicae sunt, velut illa Chimerae, quam protulit Chausaeus, aut alicujus clari comici, quae & ejus vultum , & LarVam, qua utebatur, reserunt. Sed quum saepe ignoti sint no- his eorumdem virorum vultus, in hac re coniecturis uti minime tutum est et quapropter de ceteris huius Tabulae Larvis nihil addam et fieri enim potest, ut ex Ingenio aristificis effetae suerint. ΤΑ-

260쪽

O Uod diximus in praecedenti capite de Larvis simul

junctis, in hac Tabula clarum apparet, quae quatuor Larvis constat. quarum primae tres duobus capitibus conflantur , ultima vero tribus. Hae omisnes in quadam gemma ellyptica Graeco artificio incisae sunt. Prima caput habet senile , recalvastrum , ore in sormam conchylii monstrosum , cum Larva puellae ridentis conjuci. Eium. Secunda caput est pariter senile, crinibus reductis , & lata barba, faciei mulieris itidem iuvenis coniunctum . Forte repraesentat comicum , qui & viriles , S muliebres partes in scena optime repraesentabat. Hic comicus inter Pantomimos recensendus est; ait enim Cassiodorus : Panis tomimo a multifaria imitatione nomen est . Idem eo ut Herculem desii nat, O Venerem. Hoc fortasse huic Larvae aptari potest, ct Apollonius a firmat, saepe eamdem Larvam seminam repraesentare , & marem , Regem, Smilitem, senem reddere, & iuvenem, ut in uno credas inultos tam varia imitatione discretos . Eruditissimus Go- G. . rius To. Il. pag. a 2. Inscriptionum Etruriae , ubi de Archimimis , qui in funeribus Magnatorum repraesentabaut

actus S gestus defuncti, loquitur, hane attulit inscriptionem et

De urbe Cora antiquissima , deque monumentis , quae in ea adhue restant, icripsit Card. Corradimus, S P. UuI- pius in veteri Latio. Alia Larva duos seniles vultus repraesentat. Ultima vero, quae tribus Larvis , seu faciehus constat, videtur ad Socratem pertinere , quum una illarum hule philosopho similis sit. Gor laeus num. 3IO. tale aliquid habet, creditque vultum Socratis unum csse , duos alios Anitu ii, & M'litum inimicos, ct accusatores

SEARCH

MENU NAVIGATION