장음표시 사용
181쪽
sas perieliseris cet. His meum qualecumque suffragium adiicere equidem nihil dubito. G. I J Fieri non potest , quin inaequali ac sibi parum simili adsuescat dictioni, qui primo tempore, quo se mandum est iudicium , & ille quasi
gustus. G. J per omnes vagatur aucto res, & modo hunc, modo illum imitatur. Vix oculos prudentum ferret aedificium, in quod architecturex mille diuersissimae structurae palatiis coniecisset, quidquid pulcrum ei esset visum. Si quidem sine iudicio id face.
ret, & naturales constantesque symmetriae seu commensus obseruationes negligeret. Caeterum laudabitur, si Zeuxin illum imita:us, eonquisitis pluribus pulcritudinis exemplis, quantum liceat, in unum illud opus situm transferat. Quod quin in seribendi genere locum habeat, liceatque ex variis ingeniis excellemistima quaeque libare, non est dubitandum. G. J Ea demum putora
ae pudica ridetur oratio, quae licet artificio varia , ubique tamen eumdem seruat colorem , nusquam eadem, Ssemper tamen sui similis. Hanc vero facultatem adsequetur nemo, qui vel neminem, vel omnes promiscue imitatur, ceu vel Iuso rapsu exemplo patet. Nolim hunc ubique exemplum malorum admisceri. Lips Ius iuuenis
ad Tullianam normam scripsit non deterius quouis Ciceroniano, & orationeVI. utrum a sola Cicerone petenda fit et quentia ita dii putauit, ut reprehendi non possit. Vid. ad pari. I. cap. i. g. I 6. GJ omnes legendos auctores, dc ex iis optima quaevis in usum nostrum esse seponenda , ipsi capite superiore docuimus. Neque tamen ideo omnes promiscue sunt imitandi. Unus, isque optimus, eligendus, cuius ad exemplum totius orationis habitum componamuς. Ex reliquis phrases, acumina res peti possunt. Merito vero eum iudicamus optimum, qui cuiusque naturae ae ingenio videtur eonuenIentissumus. Sunt, qui naturae quodam impetu ad ubertatem dc copiam seruntur: iis Cicr RonEM commendauerim. Sunt,
quibus nihil, nisi quod adstrictum ae
argutum est , placet : his phimus erit imitandus. Alii simplici quodam ac casto orationis genere delectantur: hi
quibus oratio grauis S pressa est in deliciis, ii non invita Minerva TAc Tu M sibi imitandum proponent. Hinc naturam cuique suam hac quoque in re esse sequendam, iam olim optime obseruauit quINCTI L. Insit. orat. X, i. Ergo primum es, ut, stitia imitaturti res qiii ue, inlevigat, O quare bonum si sciat, tum in suscipiendo onere considat sv As v I Rrs. Nam quaedam sum
inimirabilia, quibus aut in firmitas nata. rae non sis at , aut dises as repugnet. Nec, mi tentie ingenium erit , sola velis
indomitum, amore subtilitatis ci et imsuam perdat, ct elegantiam , quam cupit , non adsequatur. Nihil es enim tam indecens, quam qutim mollia dura sunt. Quis vero auctor ingenio nostro quam maXime videatur adcommodatus, facile ex eo intelligemus, si, quis maxime nobis placeat, & quem facillime imitando exprimamus, lubinde facto periculo , experiamur. Ita enim sere
natura comparatum est, ut tanto ma-
sis quidque nobis placeat, quanto est
ingenio ac naturae nostrae conuenientius. s Cautione illa hic opus est, quam
ad pari. I. cap. 2. g. 41. n. I. commen
dauimus. Cauendum ab δε γύαι no-xa. Procliues etiam hic sumus ad vi'tia. Boni praeceptoris est ad Is ratia exemplum calcaribus uti non in his , qui nimis exsultant , sed qui tardiores sunt, & contra. Qui nimis siccis dea lectantur, deducendi ad Ciceronem , Sallustius commendandus his, qui I xuriantur cet. G. J
182쪽
mascula. Illa verba ac phrases anxie & morose imitatur : haec ipsum auctoris ingenium ac orationis habitum cum iudicio ac li- 'Ai bertate exprimit ' .
Tales sunt omnes illae imitati
nes, quas in scholarum triuio deprehendimus. Perlecti ci CERONI s perio- Cha , excerptis phrasibus elegantioribus, iisque in epistolam aliquam aut historiain compactis , tum demum discipuli sibi plane Cieeroniani , aut, si mauis , Ciceronianiis mi videmur, quasi omnis elegantia Ciceroniana in solisphrasibus, ac non potius in ipso orationis habitu , consisteret. Mireris e go viros quosdam ceteroquin docti ilia mos nimium huic puerili imitationitribuisse, ac saepe periodos integras e auctoribus exscripsisse. Iam a s Cuεν- FERO in G mn.is. stil. p. 3 i. est obter
ropaea de Idangaris ita disseruisse rTureas aurea e diseolori veste : Him- garos ferro atque aere fulgere. rarisia num agmen ct stare paraium Cy sequi,
nee inrba nec sarcinis pra graue , inten-rum , quod dux non modo signet, sed etiam innua . Atqui haec omnia sunt ex CvRTIO, Lib. IIII. cap. 26. vix verbo mutato , exscripta. Ferenda haec sunt in pueris , in maturioris iudicii ubris reprehensione dignissima, maxime si non loca auctorum rebus , sed res auctorum phrasibus adcommodentur. Cuius rei praeclarum exemplum ab eodem s EFFERO pag. 32. datum est ex EGINA ARDI Hua Caroli M. qui Caroli sui descripturus stMuram ct eorporis habitum : formae, inquit, atι- floritas ae dignitas, tam santi quam sedenti , plurima inerat, certiis obesa Obreuior , venterque prolemor , valetua ne prostera , praeter quod, antequam decederet , noctibus ita dormwbat, ut summum quater aut quinquies non solum empergistendo, sed etiam desurgendo interrumperet. Omnia haec ex xvTroMIClaudio i Nerone , Iulio , & Augusto ,
quemadmodum &sia, exscripta sunt. Quis vero crederet, Carolum M. illorum imperatorum formam ac corporis habitum in plerisque tam adcurate expressit. y sic rai NHARnus ergo , dum ι nepte SVETONII premit vesὶ ia, multa
adfingit illi principi infulsa ct -9 v.
Virilis vel mascula imitatio nem
verba tantum ac phrasin auctoris sinprimit. sed & inueniendi, disponendiue artificium, ipsumque orationis habitum, ita tamen, ut illa exscripta esse , nemo possit arguere. t architectus non imitatur lapides, ligna, serrum ,
sed formam, ordinem, ornatum G. 3Eleganter Qv IN CTiMAN. Inst. orat. Lib. x. cap. I. tinuatio aluem, nam saeptiis idem dicam , 9 non fit tantum in verbis. Eme intendenda mens, quantum furullus viris decoris in rebus atqi sem
quod e Ahim, quae disposim, quam
omnea etiam, Fae dilectationi videantur
data, ad υ; loriam spectent quid agatur prooemio, qtrae ratio ct quam varia narranai, quae vis probandi ae refellendi , quanta in a Uectibus omnis generit mouendis scientia, quantaque laus ipsa popularis utilitatis gratia assumta : quae tum es pulcerrima, quam sequitur, non quum arcessi ur. Haec F pertuderimur , tum vere imitabi r. E. g. elegans o haec perlocha Luca Eri I Lib. I.
Nec me animi fallit, quam μι obsim ra , sed acri a s Percussi thyrso laudis spes magna me
Alisarum, quo nune insinctus mente et genti Attia Pieridum peragro loca mullius ante
Trita solo. Haec imitanis est vi RGitius , sed ita,
183쪽
ut nemo eum ' plagii suspectum habiturus sit. Ita enim canit poeta suauissimus Georg. III, 28s.seq. Nec sum animi dubius , verbis ea viri
suam Α, ct angustis rebus hune adin, dere honorem , Sed me Parnassi deserta per ardua dulcis Raptat amor : Huα ire iugis, qua nulla prιorum Castaliam molia diuerteras orbita clivo. Similia liaec vi statinii sunt illis Lucretianis r at non eadem tamen. Eam dem enim rem elegantiore phrasi alioque orationi, charactere expressit vIRGILivs. Sic silpra etiam hanc produximus periodum CICERONIS rar. pro A. Caecina , cap. I. Si, quantum in
agro, locisque desertis audacia potes, ean tum in fores atque in Hatilis impudentia
valero : non minus in eaussa cederet A. Ca ciνia Sex. Aebutιι impudentiae , quam an vi facienda ε isu cessu audaciai Tam nos
p. o. ita sumus imitati: si quantum in ests ingendis ea redits astuta potes, tantum ad effugiendam furcam audacia valeret :non minus iam hie fur earn res desuderes audacia, qtiam lictoribus iam illust asi tia. Nec verba hic sunt eadem , & res diuersi Isma. Quicumque tamen utram. que periodum inter se contenderit, statim deprehendet , nostram e ciceronimna esse ex preidam. Scilicet non verba
M phrasin, sed ipsum oraclonis habitum stimus imitati, eaque imitatio iure quodam suo virilis poterit adpellari.
Quid V. Ad puerilem imitationem quod adtinet, ea multo facilior est. puerilist Modo enim phrases ab auctore mutuas accipimus 9: modo se tentiam quamdam aliis verbis phrasibusque exprimimus , modo eamdem , additis quibusdam detractisque vocibus aut circumstantiis , refingimus ).
Hoc imitationis genus maxime' puerile est. Nihil enim artis habet v-sius iste phrasium. Sic si quis ita loqueretur e quam O nobilitate generis , O gloria maiorum, di tua virtute Φnus omnium maxime floreas r omnes non solum sperant, sed etiam confidum, talem te aliquando futurum , qualem e gnitum iussiearunt i facile unusquisque videt, phrates has omnes e CORNELII NEPoris vir. mitias. c. I. esse: sed nemo tamen quidquam artis aut ingenii
in hae imitatione deprehendet. s Η itaque genus extemporalibus modo quaestionibus tractari debet, non iusti stribendi materiis propositis. G. 3 ') Secundam hanc inruationis pu
Ilis speetem iam .iMCTuia Inst. Orar. x, s. commendauit e sumamus sen- entiam, inquit, eamque versemus quam numerosi me , velin eadem gera aliaeasqM actae formae duci fuerit. ει--
si loco sit sententia illa Hectoris apud
hi AEVIvM : pulerum es laudari a Iaudato viro. Hanc si quis aliis verbis ita exprimeret 2 laudari ab iis, qui iosuns laude disimi ι, is vero fructus laudandarum actionum videtur ruiserrιmus , dicerem ego , sententiam illam ex NAE vio quidem, sed mutatis tamen ve bis , esse expressam.
Ηaec quoque imitandi ratio puerilis est , sed paullo artificiosior.
Quemadmodum enim prima species furto manifesto similis est i ita haec eorum surum aemulatur solle Ham, qui rebus furtiuis signa qua dam detrahunt, aut alia noua addunt, ne tam facile possint a dominis iurium concepturis , vel quaestoribus agnosci. E. g. supra Pag. o. prolixam admodum ac verbosissimam adduximus p riodum ex MuRETI Orationibus I, 4. Eam coarctabimus faeile , omissis nonnullis aut detractis, quae eminere videntur rs eorum, quae vivim, unumquodquo
184쪽
perficiendi sui desiderio tenetur, an usque
Aser tum demum, quando ad Lumiam exempl.ir pro iis accedis, videriir perfectipomis et ea profecta eris omnium pra san Usima Iacultas, quae homines deo ,
Mai ritu feri potest, MEL sime deuincit.
odem modo etiam ampli licando r fingi possunt auctorum sententiae. V rum in utraque imitandi ratione danda est opera , ut ne sententiae elegantia acaeumen pereat. Plerumque enim tam pressae ac rotundae sunt optimorum auctcrum sententiae , ut neque addi
quidquam, neque detrahi possit, quin simul maxima pars pulcritudinis pereat. Exemplo esto lententia , ut opinor, PUBLII ITRI : cuiuis potes contingere, qvod cuipiam pol s. Hic siue addas quidquam, siue detrahas, plurimum acuminis ae elegantiae decedet. Vnde ab eurata opus est prudentis doctoris m, nuductione, ne adolescentes his decipiantur. s Huc etiam retulerim illud extemporalis exercitationis genus, quo directa narratio in indirectam seu obliquam mutatur, & contra. G. JVI. Virilis imitatio non contenta phrasibus aut vocabulis, ipsas In virili auctoris virtutes exprimere docet. Quum vero auctoris virtus νς it Veta' modo in inuentione, modo in dispositione, modo in eloquutionei filiamus eluceat : mascula in primis videtur imitandi ratio, qua auctoris
INVENTIONEM adsequi contendimus λ
η ) Inuensio versatur in exco*itandis argumentis. Ea vero quum iii λ. γηι , κρον, - diuidamur, nullum est argumentorum genus, in quo non imitari liceat alios. Saepe auctores no bis stippeditant I. enthymemata eleganti:sm.i, quae nobis in usus nostros conuertere licebit. E. g. PLINivs Di I. Io. Iaudaturus Euphratem , Philosophum stoicum , quot praeclara enthymemata adcumulat i Ait eum esse, I. obuium & expositum , plenumque humanitatis . II. in disputando grauem, subtilem, ornatum, ac paene Platonicum ; III. in sermone copiosum , varium , dulcem , ut facile repugnantes quoque ducere possit. Addit IIII. mulisium ipsi venerationis adquirere proce ritatem corporis , decoram faciem, demissiim capillum , ingentem & canam barbam , V. nullum horrorem in cultu esse, multam tamen seueritatem.
Laudat quoque VI. vitae sanctitatem cum comitate ; VII. seueritatem in insectandis vitiis cum summa humanitate cotiiunctam. Nec VIII. liberos eius ad veram laudem adcurate institutos praetermittit. Vide, quot hic enthymemata
Paucis periodis adcumulet praNiva lAn iam deesie tibi possent argumenta, philosophum vel theologum aliquem
praeclarum laudaturo Equidem adfirmare non dubitarim , toti orationiencomitilicae sufficere poste haec enthymemata. s Nempe non eadem ubique allia mi possunt, quod a stupidis imterdum imitatoribus fieri solet : sed personam & argumentum nostrum intuentibus occurrunt similia. G. J Quem
vero tunc deprehensurum putas, te Pl.I-
NivΜ esse imitatum Nec minus II. adfeἱhu excitandi rationem optime Ostendunt auctores classici. Exemplum denuo praebebit LINius, Epist. III, I. qui amore studiorum inflammaturus Caninium Rufum, praediorum C ius amoenitatem collaudat, ac deinde colligit , recte iis utendum esse : non rectius vero iis usurum Caninium ,
quam si, omittis sordidis rei familiaris curis, in studiorum sese portum vii dicet , maxime quum praedia illa post
eum alium atque alium habitura d minum , gloria ue o, vigiliis ac lucubrationibus parta , numquam sit int ritura. Quam eleganter hoc argumento πιι -κω vii posses, si quando cohortari aliquem volueris ad diligentiam, Sui
185쪽
qui in pingui aliquo secessu, aut alio amoenie e loco uiuit ' Denique III.
etiam a , quos vocant , seu u opi me do 'bus auctoribus classicis ad-diicimus. Vt hic quoque consulamus PL, NI v i, epi lata eius XI. libri L e emplo ei te poterit, quam comiter cum amacis sit expostulandum. Obiurgat Fabium Iustum de inlaequentia litterarum , putit vi vel solum illud: s --ici bene is, ego valeo, icribat, hoc enim sibi rore maximum. Serio se id rogare air, ut sciat, quid agat, quod sine sollicitudine 1umina nelcire IIOI Possit. Tam morata epistola nobis etiam sacile licebit cum amicis expostulare, si nostro usi stilo, mutata PLI-Nii dictione , solum retineamus argumentum eaκήν. Ceterum incredibilem utilitatem eloquentiae studioso hic ad-
seret veterum Graecorum Latinorum que scriptorum comparatio. Hi enim pleraque , quae in Graecis admiramur, imitati sunt, & ita quidem, ut aliquando superarint. Pertinet huc se DoL-RI metires lib. V. ubi id exemplis innumeris ostendit, addito simul ubiquo iudicio , qua in re vel superarint Graecos Latini, vel iis manus dare coacti sint. Quin a ea pie Io. ejus libri ipsos
Latinos inter se contendit eadem cura , ostenditque, saepe unum alterum in eadem sententia exprimenda vel
impari passu sequutum estis, vel multis imit se parasanos reliquis te. Addi potest MACROBII eommentarius in CICE-RoΝis somniiim Scipionis, quo Ciceronem Platonis similem inuentionem expressile , praeclare ipso statim libelli initio demonstrat.
VII. Nonnumquam & DISPOSITIONEM auctoris imitamur,
eum generalem totius orationis , tum eam , quam in singulis argumentis deprehendimus .
φὶ Ε. g. vvCHNER 's Panegyr. VIIII. laudaturus Plenricum Frisium, cancellarium Saxonicum, ita Orationem Partitur , ut cancellarium re genere nobis lem , dc excellentem virtute, & magnum peritia, & aut oritate validum Elle Oportere , easque virtutes omnes
in Fritio eminuisse , ollendat. Quilibet, in CICERONI s lectione paullo vinatior, intelliget, Tullianam este hane dispositionem. Is in oratione pro lege Mani-
ira , cap. IO. eodem modo laudat PoΜ-PEIUM MAGNUM. Ait enim , summo imperatori quatuor res inesse oportere , scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem , & selieitatem, eaque Om
nia in Pompeio summa esse. Permultum enim refert, quo modo disponantur argumenta singula. Fieri id solet per syllogismos & enthymemata. Sed in his disponendis magnam oratori relictam esse libertatem , iam sit pra obseruauimus. Non melius itaque nobis consulemus, quam si ea quoque in re auctores Veteres duces t quamur. Exemplum petamus eiusdem CiCERONI s oratione cap. I .
ubi auctoritatem poΜPEII hoc ordine collaudate I. MAIOR: Pilicumpte maxima pol
let at floritare, is ι erasor Optimus es. RATIO : Homines enim ut contem nant , aut meιuant, arat Oderint, aut a ment , Ppinione non nus famae, quam
II. MINOR r Pompeius mamma pol let auctoruate. RATIONES L rapis. Rom. praeclara de eo iudicia
II. Pompeius rem pullicam seruarabs
la fama ae celebritate nominis. III. Plures gentes ei se dediderunt.
erit imperator opti 1. Hoe ordine CICERO auctoritatem Pompeii celebrat. Dabimus operam, Vt eo dem ordine EUGENii , Sabaudiae ducis . Prudentiam bellicam laudemus.
186쪽
I. MAIOR : Quicumque prudentissi-Mnus is, is optimus erit imperator. Et
quoniam prudentia multum in bello quoque gerendo ac imperio militari valet certe nemini dubium est, quinea quoque mentis perspicacia idem ille dux incomparabilis plurimum pol sit. RATIO. Plura enim saepe prudentia, quam manu in bello geruntur. Vehementer autem pertinere ad res felicitergerendas, quid agatur, ac quomodo unumquodque provide adminis iretur, quis non intelligit, quum res ipsa doceat , imperatores in profligandis hostibus , expugnandis castris, urbibusque capiendis, plura saepe consilio ac Prudentia , quam serro, effecisset II. MINOR. Lugenisu, dux Sabatidiae, est prudentis initis. Quod igitur
nomen umquam in uniuerso orbe Christiano ob prudentiae laudem celebri et
RATIO I. Eius prudentiam tres 1mperatores Romanorum probarunt. I quo principe tres Romanorum imperatores, id quod maximum prudentiae argu mentum est, tantam spem collocaram, ut eum maximis exercitibus imperiique sui satis summo cum imperio praefecerint. Γ Haec ratio apud Ciceronem pulcre procedit, auctoritatem enim faciunt imperatori iudicia de ipso populi e prudentiam non faciunt iudicia
principum. Itaque tres Auctorix rati nes pro prudentia Eugenii ad duas, nempe ad usum rerum , quo compa rata est, & ad res gestas quibus comprobata est, reseruntur. Iudicia imperatorum sunt testimonia rationis posterioris. G. III. Prudentiam, multis variisque beliis feliciter adminiseratis, sibi peperis. An
vero quidquam prudentiae ei deesse posse existimatis, quem a prima adolescentia in castris versatum, in omni bellorum genere sortuna exercuit, nullamque rem in usu militari positam passa est ignorare RATIO IlI. zbique eius est Deis pru-Heιτ ceu Fundam. Culi π. Lalia.
dentia. Itaque ut plura non dἰcam, no-que aliorum testimoniis iudiciisque comi irinem , quantum consilio prudentiaque valeat, ipse ille sibi testis virtutis sitae sit locupletissmus, qui quo anno Gallicano bello in Sabaudia o apositiise: l imperator , tam repente acutissimo hosti consilia omnia distiirbauit, ut prius se susum sugatumque, quam aduentari
tem EvGENII exercitum animaduerte
ret. Iam, recepta a Turcis Alba Graeca , quum res Christianorum in liungaria in peius ire coepissem, barbarorum opes animique creuiisent , fatiique firmum praesidium regnum illud non haberet : amissus fuisset tot victoriarum fructus , nisi ad id ipsum eo tempora EUGENIVM tanto bello prouidentia LEo-poLDr obiecisset. Huius consilium ad prudentia non solum Turcas superiori Hungariae cum maximo exercitu im
minentes retardavit, verum etiam ca
ltrix operibusque clauso . e latebris istia in aciem, ex hac in fugam, ast inde in praeterlabentem sumum coniecit . tantoque terrore concussit Turcarum imperium, ut pertaesi bellorum , pa cis leges cum summo dedecore suo coniunctas accipere , quam EvGEMIprudentissima consilia diutius experiri mallent. Age vero illa res quantam detiarat eiusdem ducis in administran.
do bello sollertiam, quod in postremo bello Gallicano callidi mox Gallorum
duces alios intra ipsa moenia ac Propugnacula, alios in acie caperet, reliquos plerosque , copiis quamuis sit periores , ad internecionem caederet 'Quot ille tum victo iis reportauit stquot urbes cepit i quot secit prout
etas Quae omnia si quis eum solis
armis solaque vi efiecisse existimat, naeis, ex mea quidem sententia , magnopere fallitur.
es imperator optimus. Poteliis ergo iam colligere, auditores, quantus dux sit EUGENIVs , quem animi robur manu fortein , armorum usus intrepidum ,
187쪽
prudensa denique reddit inuictissmum. praeter artificium disponendi connec en-Νemo, qui nostra cum cIcFRONis dique formulas nihil admodum verbis verbis contulerit , non similitudinem Ciceronianis , eo loco obuiis, expo- quamdam depre radet, quum tamen fuerimus.
VIII. Denique R eloquutionem auctoris mascula quadam ac decora imitatione essingimus, quoties auctoris cuiusdam characterem P, acumina ' , figuras ), ac periodos exprime re si ademuS.
Sie si constat characterem dicandi audioris e:le sub imem, mihi quo.
quo peripe uri esse oportet rationem,
sublimitatem illam exprimendi. Et ita etiam reliquos characteres imitandi rationem cognitam me habere oportebit. Faciam e. g. periculum, an PLlNIl characteretii in Episto I, 3. obuium imitatione quadam virili exprimere liceat: Ditis agit tapsa, tuae mea. que dessectae ρ quad horιι amo ni Umi r quid i lud nonus opacissimum i quid amara Ainus pratorum vico quid illisuauesct iamen serii docilissimorum virorum congressius quid thra rum anatomicum, quod plarimus ai r colluserat ci refrigerat quid acroateria illa hario ima 'quid ista domestea δ quid bishotheeae
publicae mirataeque ρ Tenentne te , ac per vires ad D adiiciunt An , - δε- ιent iuuenes, voluptatis deceptus illecebris crebris comessarion bius indiliger i Sinte-
r χῖ, ter quaterque; sin minus, ne beatum quidem diis im. Etiin tu, oce sis es enim, ) indignam te ivtivuem aliis relinquis, O ipse te in illo digno Musis secessu , Mnesartim artium stidiis
adseris. Hare sit occupatis tua, haec reis mi O r hie labor, haee requiestin his dies in his item noctes transigamur. Co
lige aliquid O remnis, quod fit sempiternim. Nam voluptates illae, exactis paueis annis , et anescent , hoc numquam
tueundissimum esse desinet, si semel coeperis. Non ignoro quam indolem, quod tarier ingenium e tu modo da operam . mtantum utaris occasione, quantum uti υ Dr , quum non amplius uteris. Vale.
Navio hic tiavia non agnoscet stilum. Eadem est inuentio, eadem epistolae dispositio, eadem dicendi forma
Presia re acuta, re tamen vix verba quaedam PDNio debeo. Ientabimus Porro , an eadem ratione etiam CVR-Tit stilum exprimere possimus. Describit ille I ιb. III. e. s. nulites de Alexam dro aegrotante sollicitos. Nos Su COS, GusTAVI ADoLPRI regis casium Iu- gentes, charactere Curvano dulcribemus 2 LIngoni luctus , ae paene iam desperatio exercitum in astrat. Hentes qucrobantur , in tam praecipvi victoriarum cursu omnis memoriae sortisstatim regem non in acie, non at hoste, profrati mi ,
sta sectere ac insediti exsinctum , ceradj- f. Immiuere Auscia eos, triumphaturos, antritiam conseruissem manus. Sibi per easdem terras, quas victo riis illustralent, fuga dilabendium. Omnia sibi tuta v renda, qui ne periculosissima quidem reformidarim. Tantum iter, etiamsi nemo impia: M, conficti iris fame ac Ialsitudine percundum. Eriem cum imperio praesuturum trepidis ' quem susTavo susti-rtim simili in Iam ut mare Balthicum fuga attingerem, Halym , qua transeant, quem praebiturum Hic quoque aliae phrates, alia materia , character tameuae stilus idem est. Quoties ergo occurrit acumen aliquod ingeniosius , dispiciendum, qua oecisione illud locum inuenire possit. Nec hic tamen plagium, sed imitiationem requirimus. Non 'eidam semper rei, sed alii , acutum illud dictum adcommodandum est. Ε. g. lepide MARTIAL. Dur. II, 3. canit :
188쪽
peremit. Hic rogo , non furor es , ne moriare mori tEodem vero exemplo dicere possem equis quaeso maior umquam furor poterit excogitari, quam Euclionum , qui ne estiriant aliquando , per Omnem L.tam esuriunt t
E. g. elegans in primis est illa figura ei Cr R. Philtpp. XII , 3. quid iniim per deos immoriales potest rei pablicae prodesse nuetra legatio ' pr desse ira quiil se etiam obsutina . Obstitura Mi si iam Menis Famita exprimere licet alia occasiono et puta:isne ei pecuniam as baium tan-tram conficiendum superesse ἰ si percsse dico ' quid si etiam d futura sit ' deji
iura ρ Fid si iam sιmma lal et invia Eadem ratione & alias figuras elegantiores licebit imitando inprimere. Saepe ita comparata est periodus , ut habeat aliquid admirandum. Tunc vero imitationem merebitur. Exemplum iam adsuit supra , quum
primam periodum cic Ea Nis ex πα-tione pro A. Caecιna imitaremur.
VIIII. Hactenus. quis imitandus sit, quot modis id fieri posest, & quid in puerili aeque ac mascula imitatione in exemplum c
proponi debeat, paullo adcuratius inuestigauimus. Proximum ἄρα est , ut, qua arte mascula illa imitatio constes, doceamus. Hic Vero duo notanda sunt imitationis capita, quorum alterum AN
LYSIN, alterum GENESIN adpellamus .
crgo nobis analysis artificiosa periochaeci iust tam in par:es suas festinio, eo congiatio suscipia , vi, quia in singulis artificii lateat , perspici pust. GENESlS veto
est ariscisa materiae ciui Dam secum dum eaqdem partes iis nila, ita eanI rata , ut idem artifestim in singulis p-tibus eiisceat. Qui eumque alicuius rei formam ac materiam imitandam sibi proponit, is primo omnium rem interius comtemplari , dc singulas eius paries ear n-que dispositionem adcuratius expende re t ac deinde de illis eodem modo effingendis connectenditque debet co-
Iturius per GENESIN fieri 1 olet. Est
X. Ad ANA LYSIN quod adtinet, primo periodos, quas m aD In analysi
cula ratione imitandas existimamus, logice iii membra tua parti-ς nmur , deinde de phrasibus ac vocabulis iudicamus ' , ac denique, qua arte singulae partes inter se connexae ac veluti so- agmentatae sint, expendimus P. - ) Primo ergo opus est ANAL
SI LOGICA. Ea quo modo instituenda sit , iam ex philosophia rationali
constare debet. Nos ergo rem eXemplo illulirabimus. N RETVS pari. I. . t. 22. ita ait rSi pro cuius quis re propugnatione ac defensone plura pericula Dbiit , plus ex-e u acerbιtarum , pluribus quas procellis ac timefatibus agitatus es, eo plurgandii ex us, quae ad retinendam atque amplificandam illius dignitatem pertιnent.
ad tum pervenire credendum es et dubitare non potes, beatissime pater , quin Carolus rex , re ponti ce creato , tanto cere. ros reges eximia quadam pereepti ex ea re gaudii magnitudιne stiperaturu, quanto non hvitis modo memoriae , sed omnιum aetartim ae saeculo tim reges graui ac d
189쪽
lam si uberrimam hanc ac incomparabilem periodum imitandam duc rem: primo omnium cogitandum etat de ambysi logica, quam ita instituerem. Iota pecoeus periectum continet sillogis hium :MAIOR. Euicumque pro altero plus perietili ae lalorum Iubili, is maxime de Mus dignitate laetatur. MINOR. Caroliis rex pro pontifice fiupericuli ae laborum subiit quam alia. CONCLUSIO. Ergo de digni:are
pontificis maxime laetatur. Accedat alia periodus ex pta N. Paneg. cap. I. Bene ac sapienter, P. Q mad res insi--runt, ut rerum agendarum, ita direndi initium a precationibus capere , quod nihil rite, nihilque providentir, sine de rum immortalium cre, consilio, honore auspicarentHr. Occurrit hie initio I. THESIS. Dieendi auspicium more maiorum a precibtis faciendum.
sapienter insiturum.1 Eliam auae actiones omnes a precibus inchoandae.
Accedere deinde debet IVDICIUM DE PHRASIB S. Considerandum enim , quid in stilo dc dictione
auctoris praedarum ac admiratione di-inum videatur. Sic in MuR Ti periodo obseruo, i) auctorem saepe comitinxisse per μερισμοῦν eiusmodi vocab Id , quae paene eiusdem fgnificationis videntur, nec tamen siint. Nam hoc modo coniungit propugnationem ac dos Ut nem , quarum haec etiam scriptis de verbis ε, illa armis tantum suscipitur. Ita etiam ipsam defensionem ita delcribit, ut gradatim ad iurgat a perbolis ad acerbitates, ab his ad procellas ac tempe us. In secundo periodi membro eadem ratione coniungit retinere dc amplificare dignitatem, ut ollenderet Carolum non solum id dedi e operam , ut ne pontificis conditio deterior redderetur , verum etiam ut melior cflet. In tertio membro, adiectivo in Q flantiuum mutato ampliscat orationem. Nam pro magno gaudio percepto ait reximia qua dam percepti ex ea re gaudii magniticio..In postremo membro denuo coniungit huius memoriae de omni-tim aetatum ac saeculinum reges e nec non labores de discrimina. Et haec quidem in illa MunkTi periodo ad iudicium de phrasibus pertinere videntur. Quod ad piaNil adtinet periodum, is quoque coniungit eiusmodi vocabulae veluti bene ac sapienter e rite de prouidenter , deorum opem , consitum , hon rem. Obseruanda quoque synonymia phrasium e murum ab aliqza re capto , dc auspicari. ) Sie satis patet, MURETVM p tiodi suae membra coniungere per particulas & formulas: I. s quod qui pie ,
II. eo plus . III. dubstare non poter, quin tanto, IIII. quanto. In PLINII periodo eonnexio eu simplicissima. Rationem enim postponit thesi, eique illam connectit per particulam caussalena
iud ;. XL ANALVSIN sequitur GENESIS. Perspecta enim inte-
e. ρ r ore perlochae alicuius pulcritudine, danda est opera, ut thema odoam eodem ordine disponamus , elus tamque generis phra-bus , ac connexionibus viamur. Sic enim set, ut ouum ouo non similius videatur, quam stilus noster stilo aucto
Exemplis res erit clarior. MV- soluimus. Sumemus ergo plane aliam Rari periodum supra in syllcgismum inaleriam, eamque eadem ratione diis,
190쪽
ponemus. Thesis nostra erit e nobiles iuvenes prridentiae ciιtilis cognitio decet.
Syllogismus inde nascetur talis: ΜAIOR. Lua via in rei publicae admini batione maximi momenti ut eiijud dulgenter excolendam ejὶ a nobili
MINOR. Prudentia ciuilis tu rei ν-blicae adminis, alione maximι momenti est.
nibus constare diximus. Eodem exemplo nos ponemus THESIN : Plissees initium ab eve rientia eapiendum.
I. Hoe enim viri sapientes monue
II. Omnium artium auspicium ab experientia feri debet.
III. Nihil solide addiscitur sime experientia.
Ilas, dispositiones, quamuis ad aliam materiam adcommodatas, superioribus illis simillimas cile nemo non videt.
Quidquid in phraseologia auctoris praeclarum atque admirabile ubium est, illud imitatione est exprimendum. Sic quum M vRETi aeque ac PLINIi artificium in eo potissimum consistat, ut voces idem paene significantes coniungant, ut phrases ij nonymas usurpent , ut denique adiectivum in substantivum commutent et danda erit opera, ut & nos haec omnia imitemur. E. g. si itinguit MuRETus defensisnem ac propugnati nem e nos in nostro exemplo eodem modo scientiae m- relligentiam & um , iciungemus. M v REI vs per gradus a periculis ad Me bitares , dc ab his ad tempestaura Sc prineellas adsurgit. Nos eadem ratione a Minina ad prudentiam, ab hae ad exercitarionem vel exsepuιtionem consili rum progrediemur. ΜvRETus iungit dignitatem retιnendam atque amplificandam : nos eodem modo politicam Nimbibendam & excolendam esie dic mus. Et sic facile reliqua etiam inii, rari licebit, ceu paullo post i pia ex cui
pla satis ostendent. - In connexione imitanda cum ad ordinem membrorum , tum ad se mulas connectendi resipiciendum est. E. g. quum sutra H VR l periodum in syllogismum redegerimus : facile animaduerte inus , iubiectum maioris propositionis primum I praedicatum eius. dem secundum; conclusionem tertium;& adlumtum d iqiue quartum membrum constituere. Idem ergo ordo nobis quoque imitandus cst. Sic pLinit periodo quum primo rationem primam& secundam, deinde ipsam thesin, ac postremo tertiam rationem positam observemus : nobis quoque ab eo ordine haud discedeodum eriti Particulae vero & formulae connectendi poterunt retineri.
existimes, subiungemus exemplorum nostrorum ἰξ σαειαν. ΜURETI Itaque periodum ita imitabimur :Si ι cuius qui φιε mentiae intelligentia atque usu pius doctrinae sperat, plus fibi comparat prudentiae, pluribus den, que ad rer gerendar praesidiis inservi:ur, eo plus industriae ad illam addi feendam excolendamque generoses adolescentes ablaturos, eredendum es e dubitari profecto non potes , avitores, quin degustans
prvis mitioribus litteris, prudentiam citά- Iem tanto alacrius , quam reliquas m
ter, sint imbibituri, quanto non inferio ribus modo, sed omnibus omnino artibusae mentiis, eximia quadam ae mirifica
percipiendae ex ea militatis Mertare ae magnitudine anteeellit.
Sic & rLi Nii exemplo, hanc effngemus periodum rBene ac prudenter, si quid aliud μμ losophi praeceperunt, ut aruimi addiscendarum, ita naturam coni planaι initium ab experientia esse capiendum, quia numquam arit rate , numqtiam solide hominet He sensuum suorum percept .cne, tesimonio, iudicio philosopharentur.