장음표시 사용
81쪽
Ad aliud dici potest. Aristotelem non reducere omnes esse ctus admirabiles in humorem melancholicum,sed eos dumtaxat qui naturali ordine minime procedunt, no aute alioS. Aut dicatur huiuscemodi effectus ab humore pendere tamquam a causa materiali, a daemone vero velut a causa est. ciente , quod nulli bi Aristoteles negauit. Non explicuit ta- men aperte suam sententiam, quod supra eius prudentiam,& vires esse cognosceret daemones esse ratiocinio probare demonstrativo quemadmodum de ijs qui secus Herculeas columnas, & qui in Boristeni praeuidere futura confitetur. Ex quo loco etiam patet Aristotelem rerum omnium scientiam minime sibi vendicare, sed aperte dicere eorum causas supra captum sui ingeni j,& humanae sapientiae existere, cum alioquin eiusdem intellectus omnium ueritatu capax existit. Ergo ad sapientiores recurrendum, cuiusmodi Theologi nostri sunt qui ex diuinis litteris, quae de Angelis ac daemonibus statuenda, ac credenda sunt optime didicerunt .
Calumnia de anima nostraproponitur eademque rationibluct authoritatibus confirmasur. Cap. X L V.
NVnc tria supersunt excutienda, scilicet in quibus Philosophia potius nonnullorum culpa peripateticorum, quam sui ipsius taxatur, ac repraehenditur, quorum primum est illud, quod ipsa cum his suis sectatoribus uidetur contra fidem, & bonos mores determinare animam nostra quo ad omnes eius potestates excepto intellectu agente,qui apud illos est Deus) de potentia materiae educi, & ita inci- Isirma pere, ac desinere esse : quam opinionem tum falsam, tum urcalῆ- impiam authoritatibus, & rationibus tueri conantur: Vna ἰ ia . authoritas in tertio de anima habetur in contextu 162. se- M, cundum diuisionem Graecorum ubi dicitur bruta imagina-na am tionibus regi quo ad illorum operationes, quia intellectu' rem , homines etiam multos in his intellectM obrui- A tut
82쪽
tur aliquando perturbatione ; ut patet in ira affectis, aut Vehementi amore, aut aegritudine, quemadmodum in delirantibus ob ardentissimam febrem, aut etiam somno. Ecce igitur quod intellectus operatione corporis laeditur, atq ita corporeus, & mortalis existit secundum Aristotelis opinionem . Alia authoritas in tertio de anima continetur in contextu zo. secundum Averrois diuisionem, ubi de intellectu agente verba faciens per comparationem ad intellecta potestatis. de agente Haec verba diligenter perpendenda ab his,qui eius mentem compraehendere volui, Philosophus
protulit. Separatus autem est solum hoc, quod quidem est.& hoc solum immortale est & perpetuum. Deinde prosequitur de eodem intellectu agente ,& de passivo inquiens. Non reminiscimur aute , quod hoc quidem impassibile est; passivus vero intellectus corruptibilis est, & sine hoc nihil intelligit. Ecce dicunt Alexandrei, quod Aristoteles solum
agentem dicit esse immortalem , & reddit rationem, quare passibilis corrumpatur, quia non intelligit sine memoria,&sensibus internis, quae potentiae corruptibiles sunt. Quamobrem ne ipse restet ociosius, hoc est absque Operatione; dicendum erit etiam ipsum incipere, & desinere esse. Tertia , 3.Autha& postrema authoritas ex ijs, quae maximi momenti essera Videntur pro animae nostrae mortalitate,est in libello de longitudine,&breuitate vitae,ubi imprimis distinctionem quandam de modis corruptionis rerum proponit, quae sic habet. Res corruptibiles, aut proprie & per se corrumpuntur, Vt ignorantia scientia adueniente: Scientia namque per obliuionem, aut per accidens ad corruptionem subiecti destruitur, quandoquidem corruptis animalibus corrumpuntur dc scientia, & sanitas, quae in ipsis erant.Secundo statim haec infert verba . Qua propter, & de anima ratiocinabitur quis utique ex his . Si enim est non natura,sed quemadmodum scientia in anima, sic anima in corpore, erit utique ipsius, α alia corruptio praeter corruptionem, qua corrumpi tur
83쪽
corrupto corpore. Ecce dicunt Alexandrei, ex isto loco patet, Ari stotelem velle, animam corrumpi,siue per se,siue per Cassinia accidens . Quo ad rationes, prima ita formatur. Si intelli Hir ctere est phantasia,idest phantasiari; aut non sine phantasia,
nibus =ri Ilon contingit sine corpore elle I Ut primo de anima contex-ma ratio tu Xij. ab Aristotele dicitur.Sed intelligere non est sine phantasia, sicuti tertio de Anima declaratur. Ergo intelligere sine corpore minime est, & ex consequenti neque ipse intellectus intelligens. Ergo corpore corrupto,pariter ille corruma. Ratio. pitur. Secunda horum philosophantium ratio sit haec. Nullum qiernum est pars compositi corruptibilis: quia steritum aeterno debet coherere: nam impossibile est aliter fieri, primo cadi contextu xxij. Sed anima nostra est pars nostri, qui corruptibiles sumus, quemadmodum & generabiles fuimus. 3. Ratio. ergo anima nostra non est aeterna. Tertia argumentatio est Alexandri in sua paraphrasi de anima, qtis ita componituris. Nulla forma separari potest ab eo, cuius est forma. sed anima nostra quo ad omnes eius facultates est forma huius corporis naturaliS organici. ergo anima nostra penitus a corpore isto inseparabilis est. α ita eo corrupto,etiam ipsa esse
Falsias calumniae patefit, se animam nostram immo talem esse demonstratur. CV.X LV I
Ppositam sententiam supra statuimus cum Aristot
le, Platone, Theophrasto, ac caeteris Graecis, excepto dumtaxat Alexandro ; quam follissimiS muniuimus argumentationibus, nempe quibus addimus modo hanc. Aut ει ὰ anima nostra respectu Dei consideratur, aut ad caeteras ani- . orta mas inferiorum viventium refertur; aut ad se ipsam com-- p rando partem intelligentem cum inferioribus, quae mini- ων Fri e intelligunt. At ea quomodocunque consideretur, imma rario mortalis, ac diuina existit, & remanet corrupto corpore. Mita opinio opposita penitus salsa, tum etiam impia deprae-
84쪽
henditur . Primum id ex parte Dei liquet: quia si anima fo- I, rarteret mortali S,boni a Deo minime remunerabuntur, neque mali paena assicerentur. Sed haec diuinae prouidentiae, & tu' i. a. stitiae repugnant, & absurda sunt. ergo iniustum, & absur- me ρr dum est arbitrari animam nostram elle mortalem, quin imo ' φ .pium, ac iustum est credere sententiam oppositam, hoc est,' eam esse immortalem. Haec ratio est Ammoni j in Commentarijs suis in caput de Relativis. Ratiocinium aliud a Nilo in suo libello de Ratiocinationibus ita formatur. Si Deus 1. Ratiri est bonus, bene facere debet i js, qui in hac vita recte se gesserunt. Quod si id agat, quod aequitas postulat, dubio procul anima nostra immortalis est, Atqui Deus est bonus, bona igitur ijs clargitur, qui in hac vita recte operati sunt.
Vnde sequitur, animam nostram corrupto corpore, remanere. Ex parte vero aliarum animarum aliorum Viventiumris. f.
inferiorum idem probatur: quia si anima nostra , quemad-antina modum , & anima illorum materialis, & corruptibilis exi- - steret; praeterquam quod homo, qui praestantissimus omniuta, horum est viventium, in*licior caeteris existeret ob tot gene mam nora malorum, quibus quotidie angetur;etiam eius anima di-1' m uino cultui dedita minime dignolceretur, quemadmodum , .sthis nec animae aliorum viventium : nec honore inflammaretur itur. ad bene agendum, sicuti nec aliae accenduntur. At hqc falsa sunt,ergo falsum est, animam nostram eiusdem conditiO- . . nis ,& generis esse mortalium; cuiusmodi visuntur animae caeterorum vi vcntium . Postremo si in nobis inter se parteSt, age; animae materiai cs, & immateriales conserantur, idem de- ρaretur monstrabitur hoc pacto. Si pars rationalis, & intelligens' materialis, & corruptibilis foret,ea curaret itum modo bo- 'num corporis. Verum pars rationalis , & intelligens honu ratem in Corporis primo minime curat,sed proprium,quod in virtutibus , & scienti js consistit;& repugnat inferioribus a delecta--.Haz tione sensus ultro se ipsam retrahens propter delectationeStas tamePrOPrias & sinceras. ergo proprium csic si1 ne corpore habet,
85쪽
, di ita immortalis existit. Firmissime igitur cum philosophiῆ& cum fide animae nostrae immortalitas sustinenda venit, qua simul diuina iustitia, ac bonitas defenditur; nec non hominis praestantia super omnibus viventibus inferioribus homini deseruientibus. Ad haec ita noster intellectus supra caeteras eius potestates eminet. Rationes detractorum dissoluuntur , ct authoritates illorum
CAeterum ad ea,quae in contrarium adducta sunt ab Alexandreis,facile est respondere. Ad primam authorita mam μη tem , cum dicebatur. Intellectio laeditur a materia, sicut
β' oburitudi nem: ergo materialis esti. dico id verum esse, si
per se, ut operatio communis animae, & corporis laederetur.
Atqui laeditur per accidens ad laesionem sensus alicuius, aut spiritus sensui deseruientis, teste eodem Aristotele primo de Anima contextu lxvi. ipsum autem intelligere impassibile Ad sicu est: Ad secundam authoritatem textu xx. terti j de Anima m μμ dicendum est imprimis, quod illa particula exclusiva solus, ' μ' non excludit intellectum potestatis; quoniam Aristotele ita sibi ipsi repugnaret: tum quia in contextu vij. probaue rat intellectum possibilem organicum non esse &ita separabilem : tum quia ex huius separabilitate, arguendo a minori ad maius, concludit etiam agentem separabilem esse in contextu Xix: quia si ille , ergo tanto magis iste, cum ille sit patiens, & hic agens, & agens praestantius patiente existat. Excludit ergo sensum cum caeteris inferioribus, & organicis facultatibus. Secundo dico Aristotelem in contextu xx. per passivum intellectum non intelligere intellectum potestatis: tum quia iam supra probauerat, eum esse non organicum , & secundo degeneratione animalium extrinsecus accedere, & esse immortalem: tum etiam quia passivus intellectus, sine quo nihil intelligit, est intellectus potestatis,non autem intellectus agens, alioquin etiam iste alio i n-
86쪽
tellectu agente indigeret. Itaque per passivum intellectum,
opus est cum reliquis Graecis, & cum Diuo Thoma exponere phantasiam, quae ob aliquas similitudines cum intellectu, pariter intellectus ab antiquis dicebatur, & ab Aristotele passivus intellectus nominatur hoc in loco. Ad tertiam, Ad tem& vltimam authoritatem dicatur. Aristotelem loqui de ani ma quo ad sensum,in quo scientia eadem est, sed rerum in particularii non autem quo ad intellectum, ubi scientia alio modo est,in uniuersali videlicet, alioquin sibi ipsi, & veritati , & rationi repugnaret. Ad primam argumentationem Ad prἷdico imprimis quo ad intellectionem phantasmatum intelli
gere, non tamen line corpore, cum Imaginari pertineat aa
imaginatricena facultatem, quae virtus in corpore existit. At quo ad intellectionem omnino Propriam, qua diuina quandoque intelligere valet, aut cum corpore, aut sine corpore existens. sic remanet sine corpore. Secundo dico quatenus ex hoc,quod intellectus per accidens intelligit cum virtute sensitiva, quς virtus in corpore est, Aristotelem colligere intellectum per se extrinsecus accedere,& esse immortalem secundo de generatione animalium capite tertio: quia
si per accidens, id est per aliud, nempe per sensus intelligit, non sine corpore. & per accidens praesupponit id, quod per se est. Ergo intellectus sua natura sine corpore intelligit αsine corpore esse potest. Ita nimirum secundo Phyficorum contextu lxvi. arguit. Si caelestia a fortuna ι & a casu sunt, que cause per accidens existunt; & causae per accidens causis per se posteriores sunt. ergo prius a natura, vel ab intellectu reguntur dc sunt. quae cause per se dicuntur. Similiter in libris de Casso ex hoc,quod elementa motu pr ter natura ad loca opposita mouentur, ut grauia sursum, cu proijciun tur , & leuia deorsum. Quae vero preter naturam, ea quae secundum naturam sunt, praesupponunt. concludit per se grauia prius motu naturali deorsum moueri, & leuia sursum. Per se igitur ex intellectione, quae per phantasmata sit
87쪽
intellectum non sine corpore esse concludit; ex accedente autem, & con notato, Ut operationem omnino propriam comnotat,sic intellectum a corpore esse separabilem, inferri po- , a se istest. Ad secundum argumentum dupliciter responderi podam ra. test. Primo quidem reflectendo ipsum hoc pacto. Nullum H -- eternum pars compositi corruptibilis est, sed materia prima , . a νὴ ex Aristotelis sententia primo Physicorum contextu ga. Fo. aeterna est, ergo materia prima ex Aristotelis sententia non erit pars compositi corruptibilis. quod eius doctrinae aduersatur in contextu 64. & 6s. Soluant igitur Alexandrei hoc argumetum, & nos illorum ratiocinia pariter dissolvemus. ,. xlbis Secudo uero dicimus, immortale immortali essς coniungensis. dum; sicut corruptibile corruptibili, quando composita sunt extrema; aut scilicet penitus aeterna,ut orbes cum intelligenti js,aut penitus corruptibilia,ut haec inferiora Omnia, excepto homine; qui cum compositum medium per participationem extremorum esse debuisset; ut omne genus entis inmundo esset;& ut a Deo esse & uiuere omnibus tribueretur.& non solum penitus aeternis , & penitus corruptibilibus. Verum etia coposito partim corruptibili, & partim aeterno;
corruptibili quide quantum ad corpus; aeterno aute quoad animam. Postremo ad argumentu Alexandri duo dicenda sunt,quorum primu sit istud, scilicet Aristotele in contextu Ti. Secundo de anima nos edocere,quid ex illa prima anime definitione colligatur, & quid ei non repugnet, & tertio quod nondum ex illa pateat, colligi quidem animam non separari a corpore; aut partes quasdam ipsius, si anima partibilis natura est. Nihil prohibere vero secundum quosdam
eam a corpore separari: propterea quod nullius corporis agnoscatur actus. De tertio dicit. Amplius autem in manifestum, si sit corporis actus anima, sicut nauta naui S. Ari . stoteles igitur notat, ex illa defintione non osse concludendum de anima quo ad omnes cius partes ipsam a corpore
ii inseparabilem esse: secundum,quod dicendum est pro argu
88쪽
meritationis Alexandri di solutione sit istud. formam esse in esciplici differentia;aliam quidem, quae penitus de potentia materiae educitur, sicuti forma elementi, lapidis, Plante , α bruti. Hae omnes materiales sunt, & partibiles, idq;Partitione materiae, cum a materia non separentur sine illarum destructione. Aliam vero, quae separabilis est; ut intellechus noster possibilis, ut locos epius citato secundo de Generatione animalium,demonstratione sumpta a propria α separata operatione concludebatur. Nec potest dici eo
in loco Aristotelem intelligere de intellectu agente: propterea quod loquatur ibi de partibus animae, non autem de intellectu agente; qui apud A lexandreos est ipsa prima causa. Additur,quod fuisset diminutus, nullam intellectus potestatis mentionem faciens./Anima iraque nostra intellectiva,si
consideretur quo ad eiuS operationes omnes, nempe quate nuS nonnumquam Organicae sunt, mediate, vel immedia-te,tum inseparabilis videtur a corpore. Sin aute quo ad operationem omnino propriam & intellectui per se competente; hoc pacto superest,corrupto quantumuis corpore. EXempli gratia proponatur haec similitudo. Nauta si consideretur quo ad operationes ei communes cum Naui, dubio proculeas absq; naui peragere non potest, quo autem ad propria eiusdem opera . secundum hunc considerandi modum, nauta cum existere, vel seclusa naui, tum operari potest e Sed dicet aliquis. Quaelibet intelligentia duas habet operatio
nes, alteram tum orbi suo communem, scilicet, ut illum in circulum moueat, alteram vero propriam, scilicet intelligere: cum alioqui semper orbi coniuncta sit. Ergo tanto magis anima nostra cum corpore nostro perpetuo manebit. Quin etiam cae orbium intelligentiae fortassis anima nostra suerint infoeliciores quandoquidem ab orbe numquam liberentur ue a corpore vero nostram animam aliquando immunem esse contingat. Ad obiectionem huiusmodi dicendum est, nullius eam esse roboris. Primo quia quaelibet in
89쪽
telligentia simul cum suo orbe de numero uniuersalium causarum est, & ita si haec mediante motu sui orbis, & luminis operari debet, impossibile est eam ab orbe separari. Verum
animae nostrae tamquam singulares, & numero disserentes sub eadem specie ad uniuersi conseruationem,uelut uniuersales causae & per se, nequaquam faciunt per accidens ad conseruationem speciei, cum particularis unus homo gignat alterum ,& ita qui genuit non est amplius ad conseris uationem speciei necessarius: quia supersunt alij homines intelligentes cum corpore;etiam si priores sine corpore alia vita intellectiva vivant. Secundo quia non ob hoc intelligentia in elicior, aut minus foelix est anima nostra, quod illa in mouendo suum orbem non distrahanta sua propria operatione ubi ab intellectione beatifica, sicut euenit inteulectivo nostro, qui a corpore, & a sensu impeditur.
Duae calumniae ad animam nostram pertinentespropa- inuntur osuis rationi S co firmantur. t p. XLVIII r
R Eliqua duo ad animam nostram eodem pacto pertia
nentia sunt haec, quia secundum fidem beatitudo nostra censetur unica, quae nimirum in intellectione simul, Mamore Dei, eiusq; fruitione consistit 3 quippe quam non in hac, sed in altera vita mediante diuina fratia consequi v lemus . Atqui secundum Philosophos foelicitas nostra di plex est, quarum altera activa dicitur:propterea quod in reiacta actione consistere videatur, quemadmodum ab Arist tele primo de moribus ad Nichomacum demonstratum est: quae quidem actio recta virtute duce fit, ut ibidem ab Aristotele statuitur. Virtute etenim recte utimur diuiti js, sanitate, & caeteris bonis. Huiuscemodi porro Delicitas consistere dicitur in cognitione rerum,atq;boniS fortunae; quemadmodum Plato in Mennone, vel de virtute sub persona
90쪽
Socratis nos edocet. Alterum genus nostrae foeticitatis riDei cognitione cum admirabilibus voluptatibus coni uncta ab Aristotele quidem in X. de Moribus , a Platone vero in Philebo, & in Timaeo, & in Phaedone reponitur. Tertio se- .cundum doctrinam diuinitus reuelatam videre Deum dema. facie ad faciem,& ita esse vere Delices, & beatos, & credimus , & scimus, non in hac, sed in alia vita. Verum apud Philosbphos id nobis tum in hac, tum in alia uita continge repotest. Plato etenim ut in pluribus negat homines in hac uita foeticitatem consequi posse ob multa incommoda, Scritaι. impedimenta, quae perpetuo nobis accidere videmus Concedit nihilominus admodum paucos hic Delices posse eua
dere, cuius verbain Dialogo illo qui dicitur Epi nomis, vel philosophus in initio fere tic habent. A THEN. Scite loqueris,h amice Clinia. Sermonem vero quemdam nunc mirum,&rursus quodammodo non mirum auditurum te reputo.
Multi enim fluctibus huius vitae iactati illud praedicant, humanum genus Delix, ac beatum esse non posse. Attende igitur, & considera virum, & ipse recte hac de re dicere videar. Impossibile arbitror hominem in hac vita prςter admodupaucos Delicitatem, & beatitudinem assequi . Mercuriuster maximus in principio sui Pimandri de se ipso inquit,
quod cum de rerum natura cogitaret consopitis sensibus in-risin.
tellectu diuinam mentem vidit, & ab ea tum Mundi constitutionem admirabilem didicit , tum quo pacto homines recte pieq; instituerunt, & ita confiteri videtur, se in hac vita Deum per essentiam vidisse, & ut dicunt nostri Theologi visione intuitiua sic ut inter Deum, qui intellectu videtur & intellectum videntem nulla species intercesserit. Hoc idem de Platone refert Aristoteles in sua mystica phi-s. Autholosophia secundum Aegyptios libro primo cap. 4. & in xij. Metaphysices, huiuscemodi philosophorum vitam beatarum illa Dei comparans, inquit: quemadmodum nos aliquando & imperfecte intelligimus, ita Deus semper, & per-I. fectissime