장음표시 사용
221쪽
eitum pudore flagiti j solvere . Arsisse quondam Romanis , quum praeliarentur , ora , visosque iurentes , vela. nosque vultus hostibus suisse terrori veterum monimenta memoriae prodiderunt : parem in nostro milite ardorem divinitus extitisse , maioresque , & numero plures viros, S serocia terribiliores crediderim apparuisse . Vili sunt profecto, visi ex illa montis altitudine quasi coelo demitti contempti Numinis vindices , Christianae libertatis asesertores, ultoresque templorum profanatorum , eversor res barbarae crudelitatis: nec aberrat a coniectura sententia ; insolitum quidpiam , inauditum , horrendum spectaculum ducenta bellatorum millia tanto metu per culit, ut vix expectata pugna sese rurpissimae fugae committerent ; avarissima natio partam ingentem plaedam , opulentiam Asiae , divitias Europae , urbem Omnibus copi is affluentem pene captam relinqueret. Ubi gentis illa vetus gloria militaris Vbi celebrata nostris cladibus virtus Vbi mortis ille contemptus, cupiditasque pro sui Reois imperio sese devovendi Uno eodemque temporaS momento commissum praelium I urbs, de qua armis certabatur, obsidione liberata ; fusus, iugatuique
in ens exercitus, qui nostros ipsa multitudine obtritu, rus videbatur, non ora pugnae, sed caedi terga praebebat. Dux, qui eversionem imper ij, nostri nominis excidium, ingentem potantiam,& lucrum spe devorarat, im mixtus fugientium multitudini, oblitus imperatori de . coiis , quam citatissimo equo ferebatur . Quid taedeta suo lentium , quid consulam stragem , non tam caesorum a nostro milite , quam a sua multitudine , equitque conrsternatis obtritotum, quid i ngumcin riν is fluentem , quid altum pulverem, quid aliena tormenta ,- IKa
222쪽
signa militaria , quid direpta castra , quid infinitam prata
dam commemorem ρ O diem scelicem , & seculis omni bus praedicandum, qui Christiana reipublicae lucem at . tulit sempiternam , qui primus osten die hortere nos vanas umbras , quum vim barbarorum pertimescimus lDolebat nostrorum virtus , quq duris gaudere consuevit, tam faeilem sibi concessam victoriam; hostium copias in . ternecione deletas non esse querebatur e sortium bellat rum votis Deus obsecundavit. Holtilem exercitum ex dissipata fuga rursus congregavit, ut auderent praelium committere, perculsos animos erexit in spem victIriae . Tum signis collatis acerrime dimicatum, datus bellic
sissimo Regi, datus sertissimo Duci, datus invictis legionibus periculo quaerendi gloriam locus. Testes Camispi Strigonij, qui ancredibilem nostrorum virtutem aspexerunt, qui altissima caede contecti barbarorum sangaine redundarunt. Quid hic ego dicam huius vi storiε fi ctum Strigonium regalem quondam urbem , & opibus assiuentem receptam Quid reliquias tanti exercitus serro, time , itinerum longioquitate prorsus deletas else commemorem Qua clade succisos nervos potentis barbarorum , & speramus , & exemplo satis idoneo admonemur. Quum Xerses ille, qui ad ottentandam potentiam
Athonem montem perfodit, & Hellespontum ponte coniunxit, terramque navigavit, Nundibas maria peragravit, amii sis ingentibus copijs, quae flumina exhausisse dicuntur, victus e Grecia , superatusque discessisset ,
numquam postea Persarum Reges , tanta suorum clade senestam Graeciam tentarunt invadere, sed contra Graeci Hestesponto traiecto Persarum opes attriverunt ue Nad extremum Alexander Dario profligato imperium po-Υ tentis-
223쪽
tentissiniae gentis landitus evertit. Quam similis in hac expeditione Xers Regi superbissimo , superbissimus lao- .sium imperator ille quinque fere annis vastissimi vires imper ij, optilentissimique contraxit: hic pari sere tem
poris intervallo, parique conatu copias comparavit. Ille non solum hominibus veniebat iniustus, verum etiam Dijs , & ritibus , templisque Graecorum: hic surore maingis detestibili pios Chr i itianorurn cultus deleturus , in icensurus templa, eversurus aras videbatur ; ille duobus praelijs ingentibus, altero,maritimo, altero terrestri su peratus csri hic duabus itidem pugnis ingenti ruina cor. ruit . Maiores omnino copiae antiquo illi Xersi , quam nostro huic perierunt ; sed maior etiam illius , quam
huius potentia ; ille quippe florentissimis provinci js imperabat : hic intoleranda servitute presss, &. saevissimo imperio pene desolatis . Animosior Xerses, qui pugnae intersuit, nec adire cum suis periculum detrectavit: hjς timidior, indigniorque regio fastigio , qui non est ausus exemplo maiorum suis copijs praeelse, & inter hostium tela ver sari ; sed Tauriani longe remotus a discrimin ibelli , exilium expcctabat: quod autem Graecis beat illi--m contigit, videre Xersem sugientem, id nobis haud. quaquam fortuna denegavit ; & quem degener metus
peridulo caemcrat, non excivit fugae turpitudini, quum cxtim in scelici S pugnae eventum trepidi huncij attulissent, quasi hostis instaret a tergo , & non tanto locorum in tervallo dirimeretur , terras , quas triumphanti S modo
paulo ante laetissimus peragrarat, dolens , gemensquς trepida fuga renaensus est, nullo insequente, quum suam ipse, quemadinodum dici sal et, umbram formidaret. Qspecticut uua talix, & bonis omnibus utissimum i Qua Bin vellem
224쪽
vellem maioribus nostris lucis huius usuram paulisperiata concessissent, dum aspicerent hostium Regem turpiter fugientem, qui principes barbarorum auctos imperio, ovantes victoria, Europae , Asyrqtie spolijs onustos, insignes titulis captarum urbium , gentium devictarum , magno cum animi dolore spectare consueverant. O U niadum, o Alexandri Epirotae , o Etrusci Philippi manes, qui toties campos barbarorum taedibus contexistis, e rumque potentiam vellat Hydram secto corpore, crescere cladibus. doluistis quam vobis iucundum sui siet Regem ita debilitatum metu, Gentis infractas vires intueri , ut eius imperium propζdiem ozcasurum esse videatur ξ Quod enim cum Persaruna sortuna fortunam hostium comparavi ; victoriae nostrae magnitudinem parum pro rei dignitate concepi. Nam illi post acceptas ad Salamina , Plateasque clades diu foetices, opuleatiquh regnarunt, donec Agesilaus eorum potentiam labefactaret;
Alexander prorsus everteret: nobis non expectandum
est , donec aliquis Agesilaus , aliquis oriatur Alexander: noli ros iam Agelilaos , nostros Alexandros habemus , qui a metu respirare barbaros non sinant, qui perpetuis
cladibus conterant , opprimant , profligent , extermianent . Iam exactum triennium est, quum urbium capta- . rum nominibus, novisque subinde victorijs omnium aures celebrantur et quoties a nostris prospere dimicatum 'Quae hostium editae cςdes' Quem gurgitem, aut quς flumina eorum clades non inseceruntὸ Quot urbes, quam validas, quam munitas, quanrisque firmatas praesidi js bam barorum expugnavimusὸ Necesse non est singulis enum randis immorari ; nec tamen praetermitti debet urbs, quam anno, qui proxime hunc scelicissimum antecessit, vir -Y a tute sum-
225쪽
tute summa nostrorum, host tum clade maxima cepimus: ea firmissimum imperii praesidium a Caesaribus condita, quo barbarorum furorem inundantem , quasi agger quidam, reprimeret, & coerceret, Patrum nostrorum memoria in eorum, quibus obiecta suerat , venerat potestatem rnihil ea validius , nihil arte munitius, nihil expugnatudifficilius excogitari potest , quae tam brevi spatio , tam facile , propemodum incruenta victoria , quum ab eo praesdio , quod mori, quam urbem dedere praeoptavit, defenderetur ; a nostris recepta , nihil arduum , nihil inexpugnabile victoribus umquam futurum esse declarat. Obruor magnitudine rerum , obruor, Auditores. Nam si mihi angustior, & sterilior materia dicendi contigisset; quam magnifice, qua copia , quo ornatu, vel huius exin pugnationem urbis possem explicare ; quae, quum ab hostibus oppugnaretur, ingentem exercitum defatigavit. Quid ' Quod anno superiore additamentum huius victoriae fuit, quam ornate dicerum , quam splendide ornarem , quam elate extollerem bellum adversus eos, qui a Caesare desciveranr, prospere gestum I contusana pervi- caelam sceleratae factionis , Ducemque roties pulsum, toties exutum exercitu , qui periculosissimum toti Germaniae , sitnestissimum sibi bellum suis fur ijs concitavit δIam eius tot urbes receptas, tantum virium Caesaris Imperio adiectum , quantumlibet copiose, quantumlibet ornatε possem pridicare. Quid enim magnificentius Cε- sari potuit .contingere, quam eum , qui ipsius ruina , totiusque Ieipublicae Christianae suum regnum iundare , ae stabilire insano prorsus conatu fuerat aggressus , extorrem , inopem , omni praesidio desiitulum , hos ipsos, quos, tamquam sui furoris adiurOIes , acciverat, acerbissimos
226쪽
bissimos hostes expertum E tota pene Pannonia exterminasse , tantumque incendium eius ipsius ruina , qui conflavit incendium, rexi insilla Θ Verumtamen haec , quae
satis laudibus serri non possurit, quasi levia delibabo
nae enim vocat maximum operum, quod a nostris contectum nuperrime omni praedicatione excellentius, omni admiratione maius, omni eloquentia sublimius debet iudicari r qua in re capiam idem consilium , quod Troia , ni belli scriptorem cepi iis video , qui quum, in ea expeditione Grscorum mulras urbes captas, provinciam cum primis Asiae opulentam subactam esse constet, reliqua contentus indicasse, in unius obsidione Troiae explicanda immoratur . Sic ego caeteris carptim perstrictis , ad unius Regiae urbis , quam prisco vocabulo Curtam vo. cant, novo Budam , obsidionem , expugnationemque properabo . Sed, quibus verbis operis magnitudinem coner adaequare , non reperio. Vix enim quidquam in omni seculorum memoria praeclarius gestum animadverto. Nam, sive rei gestae magnitudo spectatur ex magnitudine utilitatum , quae rem gestam consequuntur, quid huius urbis expugnatione maius, qua capta opulentissimum regnum, de quo tot bellis per annos sermὰ
ducentos, & tam cruento marte certavimus, pene e
ptum est ; nudatum vero firmissimo praesidio latus vastissimi imperi j barbarorum, ipsa vi icera, ipsumque caput victricibus nostrorum armis patefecit. Sive ex difficultate ; quid dissicilius An obliti sumus hanc animis
nonnullorum opinionem penitus inhaesilla, tempus a nostris incassum teri, aggressos rem pene insuperabilem pvix humanis viribus, vix ulla arte polse Curtam expugnari , eam semper suille bustum notirarum legionum, funestum
227쪽
sunestum tot cladibus Christianorum , septies a nostris ducibus tentatam nostrae militiae florem extinxisse ξ Quae opinio erat spectantium rei disticultatem , non erat spe ctantium invicti Ducis, exercitusque virtutem. Nec fallebatur sane . Quae enim singula tueri solent urbeS , inexpugnabilesque praestare, ea huic urbi aderant universa. Alexander ille Magnus non Persarum modo, Indortimque , sed ipsius naturae victor, quum barbaris, qui praeruptam, editamque rupem , quae Petra vocabatur , insederant, minaretur, ludibrio habitus dicitur, ipsis percontantibus ; an alas essent Macedones habituri.
Et prosecto, nisi astu militari providisset Macedo ; vi.
ctoriarum ille cursus , quibus orbem terrarum subegerat, ad illam petram, tamquam ad scopulum adhεsisset. Haec autem disticultas, quae Herculem vicit ; Alexandrum pene deterruit, quae provenit ex praealti , & praecipitis loci natura hanc uibem munitam , inaccessamque reddebat; quum eius moenia in alta, & praecipiti, &aspera saxis ingentibus rupe sint collocata . Cum loci veto natura certavit artis ingenium ; quae validissimis propugnaculis , triplicique, & pene impenetrabili muro, Sarce munitissima vallavit Oppidum, firmavitque. Poetae, ouum Ditis ui bem insuperabilem, inexpugnabilemque vellent ostendere ; triplici muro cinctam este dixerunt. Quae Poeticis decora fabulis urbis munitissimae speciem repraesentant, ea in urbe Pannoniae principe revera spectabansur: tres urbes capiendae , tres muri superandi, vel potius quatuor nam & oppidum vetus, quod in plano iacet, sepitur moenibus antequam Curta caperetur . Geryonem, Heritumque, quo pene invictos dc scriberent, ter vincendos finite, quum tergemino corpore
228쪽
essent praediti, fabulae prodiderunt : ea monstra Curtia vicit, quae quater Vincenda, quaterque suit expugnanda.
Iam validius nullum urbium munimentum esse virtute εbellatorum , qui vincere, aut mori animis obstinarint, quis rerum prudens aestimator non intelligit Θ quum Lacedaemon nullis moenibus cingeretur, stetit per multas aetates invicta semper, tutioremque spartam praestitit civium sortitudo, quam vasta moenium altitudo , latitudoque Babylonem . Quum vero Epaminondas Le
isti ico praelio victor ad oppugnandam spartam formidabilem recenti clade spartanorum duxi siet exercitum, memoriar proditum est sceminas , & pueros, & senes invalidos urbem non fossa , non aggere , non vallo circumdatam defendisse : tantum in Nirtute. civium , mortisque contemptu , praesidium est urbibus constitutum : quod genus munimenti non temere aliam urbem firmius tuta tum est e sertur. Quindecim millia suere lectissimorum militum numerus , qui vel aperto marte magni exercitus impetum sustinere potuisset ; ea vero virtus, ea animorum obstinatio , is mortis contemptus , ut nullo periculo terrerentur, nullas dedendae urbis conditiones acciperent, oblatam ultro victorum clementirin toties repudiarent;
plerique vero in eodem vestigio, in quo steterant pugnantes , fuerint trucidati , & ad extremum urbem lain captam, qua charissima pignora continebantur, incenderint ; pares constantia saguntinis , si pro meliore causa . cecidissent. Adde fluminis opportunitatem , adde coni
meatuum copiam, adde tormentorum Omnis gene sincred: bilem apparatum , adde reliquorum , quae obibditam tolerandae , hostibusque propulsan iis sunt opportuna , quibus ea urbS praeter caeteras egregie abundabat et duo-
229쪽
duorum mensium intervallo expugnatam mirari numquam desimes , numquamque nostrorum laudes praedicare, quibus pervicax hostium, virtus, & potentia, &ars, & natura cesserunt: quae victoris exercitus gloria quo maior esset, ingentes barbarorum copiae, quali tostes tantae virtutis, obsestis auxilio advenere. Quibus
hic ego laudibus, Auditores, prudentissimi Ducis vigia
tantiam , scientiam rei militaris, constantiam, animique magnitudinem ornare conabor Caesar ille omnis atatis imperatorum facile princeps , quum Alexiam munitissimum oppidum obsideret, ad opem obsessis serendam ingens barbarorum exercitus adventavit, quum an cipiti marte a fronte, & a tergo urgeretur, hinc erumpentibus oppidauis, inde exercitu castra oppugnante ς utrosque vicit, repressit oppidanos, exercitum delevit, oppidum expugnavit: id Caesaris facinus omnis aetas merito admirata est , & prae caeteris eius rebus gestis divinis, S immortalibus celebravit. Par extitit in expugnanda Curta invictissimi ducis gloria: hinc crebrae obsessorum eruptiones comprimendae s hine hostes castra continenter asIultantes, & in urbem quovis periculo penetrare contendentes repellendi. Non minore cum laude utrosque superavit, complevit barbaroram caedibus campos , & in oculis, in oculis , inquam , tanti exercitus, qui suppetias laturus aderat, urbem expugnavit. Dax hostium , quasi non ad suos calamitate liberandos, sed ad spectandam calamitatem esset accersitus, amissa ne is quicquam magna parte copiarum , vidit urbem captam, vidit eversam sortunam sui Regis , vidit ovantes victoria nostros, vidit stragem inauditam amicorum, vidit fumantem arcem imperij, extiaciamque gloriam suae
230쪽
nationis ; audivit gemitum morientium , eiulatum foe minarum , puerorumque ploratum ς omnia caedibus, honore, luctu, ruina, flamma compleri spectator in-Delix indoluit. Ergo , si tantum gloriae Salpio ille Africanus ,iqui Carthaginem , Numantiamque delevit, sibi apud posteros comparavit; si Mummius excisa Corintho sempiternum decus est consequutus I si Marcellus captis Syracusis immortalem sui nominis famam reliquit a nulla
umquam aetas de tuis laudibus , Carole imperator invictissmie , conticescet, qui Christianum nomen ea gloria, quae ex tantis victorijs proficiscitur, locupletasti; qui ni gnam Pannoniae partem subegisti ; qui urbem firmissimo praesidio , S ad moriendum paratissimo, natura, arte, munitissimam , & omnibus copijs resertissimam , in hostilis exercitus conspectu cepisti. Tu formidabilem olim Christianae reipubIicae barbari Regis potentiam primus re pressisti: tu primus vinci posse , ouasi Marcellus alter, docuisti : tu non hostes modo, sed fortunam ipsam vi tute vicisti: qui eius iniuria privatus avito solio, in Pan noniae solio victorem Caesarem collocasti ; & quod ma gnificentius est , quam accipere, te posse regnum dare quodammodo ostendisti : tu defensor nominis Christiani; tu pietatis vindex ; tu libertatis assertor ; tu Germaniae salus I tu Italiae propugnator I auctor, & parens nostrae securitatis ; quem semper in ore habebimus ; nec perinde , ac meritus es, umquam celebrabimus. Nec sere minor gloria te consequetur, Maximiliane princeps for tissime , qui tam praeclarum militiae tyrocinium posuisti, ut merum gloriam imperatorum adaequaris I qui tam
aceiba aetate maturum tuae pietatis fructum es cons
quutus : macte iuvenis virtute praestantissima, & im-Z mortali s