장음표시 사용
531쪽
His etiam adiungendi sunt sudores nocturni, quibus veplurimum phthisici vexari consueuerunt
simulatque somno corripiuntur. Per semiium enim calor concentratur & pulmonis inflammationem auget I ex calore autem intiis augescente ma- a fit evaporatio quae in cute condensatur, & in sudorem vertitur. Addi etiam post uni rigores frequentes nullum typum seruantes, qui ex puris acrimonia membranas vel
Ac deniqne addi potest sputi dulcedo, quae in pure incipiente generari solet, siquidem illa est principium false dinis. Factae denique ac confirmatae phthiseos signa proponuntur ab Hippocrate lib. praediisto textu undecimo his verbis. Quantd vero magis tempus progreditur, tanto magis pus sincerum expuit, & sebres acutiores, fiunt, Si tussis frequens , ac sortis, & inedia vexat , dctamen aluus inferne turbatur : Turbatur autem pituita , pituita vero de capite descendit. Hic eum ad hoc peruenerit, perit. His dictis quinque signa confirmatae phthiseos continentur.
Primum fgnum est , quod sputum redditur magis purulentum , imo pus sincerum expui
Secundum signum est , quod febres fiunt vehementiores , & acutiores , putredine semper ulterius procedente , & ulcere magis sanioso , ac purulento reddit . Tertium signum est , iussas frequens ac sortis; id est si eoaentior ac fortior quam antea sueri r ; Deo, uior quidem , quoniam plurima est irritatio , pauca vero expurgatio , unde
532쪽
natura iteratis vicibus perficere conatur, quod unica non potest. Fortior autem est tussis no solum quia maior pu-xis acrimonia facultatem expultricem acrius stimulat; sed etiam quia emaciatis, solidis partibus , thorax quo ad cauitatein amphor factus est , unde fit tussis quaedam ranca, & r, linaans , ut in illis rebus contingit qa e ex cauo , & recondito loco resonant. Quartum tig .urn est , inedia seu impetentia, quae
aegrotantes vexat, & maiorem corporis extenuationem
inducit. Fit autem illa in appetentia ex eo quod distillatio a capite defluens , non solum ad spiritualia membra descendit, sed etiam naturalibus partibus communicatur , ventriculo praesertim , cuius orificium inde labefactatum , functionem propriam nimirum appetentiam amittit. Adde quod ex putridis exhalatio nibus , quae parrim rationet febrium putridarum , partim ratione putridae pulmonum asscctionis , ori ventriculi eommunicatur, appetitricis falcultatis robur de
Quintum & vlt, mum signum est alui fluxus', qui a pituita ex capite dc fluente producitur , unde successu temporis ventriculus, & intestina labefactantur , ac δε- cultas retentrix dcbilitatur, hincque aliut fluxus exoritur, qui ad interitum aegrotantem deducit ut in prognostieri fusius dicetur. .
His signis ab Hippocrate proposcis adiungenda sunt
alia : primum est summa totius corporis extensiatio, ita ut in illo statu caro musculosa uniueisa absumpta sit;& ossa omnia se prodam , sola cute contecta. Hinc un- g tW s incuruantur absumpta carne, quae in summis digitis existebat, unguesque sulfiebat. . .
His etiam addenda est respiratio dissicilis , tum quia facultas est debilis , tum quia bronchia pulmonis, a materia putrida dc purulenea obstruuntur ; tum quod
533쪽
ipsum viscus maiori parte consumptum & putrefactum. aetem susscientem non attrahit ad cordis refrigerium; ita ut quod unica respiratio praestare non potest,pluribus
atque iteratis perficere conetur.
Ac denique addendum est , quod in phthisi confirmata . & ad intelitum vergente capilli defluunt ; malae liuescunt nisi quod polt cibum eleuatis sursum vaporibus rubescunt , pediculi magna copia generantur, &pedes intumescunt. Neque tamen in eo statu tanta signorum speculatione opus est. Si quis enim vel plebeius sinquit Areteus hominem viderit pallentem, imbecillem tu silentem,ma- e consectum , hunc vera pth c laborare pronuntiat. Aduertendum tamen est diligenter, quod in praxi maximi est momenti, catarrhum cotumacem in pulmonem defluentem is pc veram phthisin ementiri; si quide pituita putrida puris aemula per tussim excernitur, hinc ex putredine fiunt febres, ac corporis extenuatio consequitur : attamen ita affecti diligenii curatione adhibita facile liberantur. Ideo attente distinguendus est hic asse-eriis a veta phthisi , quod fit praecipue distinctione piarti H putridae a verb pure , quae distinctio his praecipuEst, Has perficitur,quod videlicet pus colotis est cineriti &minus album quam pituita, & inret dum vari j coloris,& in aquam repidam prolemim, fundum petitaneaque
dissoluitur. Pituita vero aquae innatat, & propter visciditatem cohaeret ac minime dissolia itur; si vero sputi portio dissoluatur,alia vero minime,late sputum fit ex pure cum pituita mixto,quod ut plurimum in physicis contingit. Quod ad progno sim attinet recentis viceris pulmonis sanatio dissicillima est , inueterati omnino impossibilis : quia ulcus continuo pulmonis motu , & tu iasi magis laceratur, tantum abest δt coalescere valeat. Tum medicamentorum vis longo tractu fere exoleia
534쪽
492 Praxeos ossedicae Lib. VILcit & deperdita pulmonum substantia nulla arte resar inciri poteli. Adde quod ulcus, sputum , febris , & macies contraria remedia exposcunt illa enim quae ulcus exsiccant, sputum impediunt, febrem augent, & maciem i, humectantia vero quae febri & maciei obsistunt, ulcus sordidius efficiunt. Interdum tamen quibusdam ulcus sanatum videtur, crusta superinducta, quae ramen leui occasione decidens, morbum renouat, aegrumque ad priorem statum reducit. Phthisis quae ab ulcere paruo & non diuturno prouenit, licet curatu difficillima sit, non est tamen omnino in curabilis, si curatio idonea mature adhibeatur,& no pauca curatorum phthisicotiam exempla apud ob
seruationum collectores reperiuntur. Spem autem alia
quam curationis praebere possunt, vires robustae, sputum album , aequale, unius coloris, & quod facile expectoratur. Si humor a capite defluens ad nares conuertatur ἱ indeque febris remittatur , si appetitus vigeat ; sitis absit l, aluusque quotidie compacta ; & aD sui optis conuenientia deponat. Si aeger bono habitu praeditus sit, in aetate puerili, aut pectus habeat amplum & hirsutum. Quibus phthisicis sputum grauiter olet, aut alui
fluxus superuenit , aut sipulum lupprimitur, aut facies Hippoeratica apparet, mors in propinquo est , docente Hi p. I. prognost.& aph. Q.& Ιχ.seα s.& aph. is.sech.7. Phthisis acuto morbo superueniens breui interimit, Ab aliis vero causis genita chronica interdum euadit,& ad multos annos perseuerat. Refertque Avicenna se mulierem phthisicam vidisse quae per a a. annos vixerit& Matthaeus de Gradi dicit aliam mulierem phthisicam . quae circa furnum & ignem quotidie occupabatur,pllis viginti octo annos vixisse.
Curatio huius affectus, ut antea dictum est, ut plurim un
535쪽
ivom impossibilis est. Si nimirum affectus altiores egerit radices : quia tamen incipiens affectus interdum curari
potest , & multo facilius, imminens in iis scilicet qui ex dispositione haereditaria in phthisim incidere procliues sunt ; nondum tamen in eam inciderunt et Ideo prophylactica curatio prius proponenda est , postea vero affectus iam geniti cura erit instituenda. Ad corrigendam igitur prauam illam in tabem propensionem , conuenit victus refrigerans , & humectans,& ea omnia quae sanguinem corrigere eumque mitem ac blandum reddere possunt , omnemque illius acrimoniam & salsedinem corrigere,qualia sunt aquarum dulcium balnea; lactis usus & cibaria similis naturae. Tum etiam decoctum radicis chinae in potu ordinario exhibitum sed multo essicacius erit decoctu san-
talorum , quod non solum in curatione tabis instantis,
vel incipientis , sed etiam in distillationibus salsis praecipud autem tenuibus, in diuturnis sanguinis fluxibus, ab illius ardore productis, miranda praestat & fit simili
omnino ratione, quo Gua iaci decocium componi solet, idque vel in aquis stillatitiis, modo addita portione vini, vel albi, vel rubri, pro ratione affectus. Paratur autem decoctum santalorum ut guaiaci decoctum, cum primarium, tum secundarium, & eodem modo exhibetur. his addenda est mutatio acris quae ad imminentis affectus praecautionem, & incipientis curationem plurimum potest. Ad denique illa conuenient re media quae in morbi iam Lehi curatione primo loco usurpanda proponere aggredimur. Tota igitur iam factae & confirmatae phthiseos curatio versa rur in viceris abstersione & conglutinatione, causarum producentium , vel fouentium ablaticine, febris lentae & hecticae oppugnatione , ac consumptionis restauratione. Ptim
536쪽
Ptimo igitur, quia cacochymia redundans in corpore vicus pulmonis fouere, & augere soler, blandis purgantibus auferenda est , per interualla repetitis , quandiu colpus non est valde consumptum. Eaeque purgam
liones componantur ex rhab. manna, crassia, aut sy-rup.rosac. in hunc modum.
Hordei integri P. g. liquitii. rasae,& passul. mundat.ana 3. iij. tu iubar. par. ij. flor. buglois. & violar. an a P. si . Coquantur ad iij. In colat. dillo lue rhab. in aqua scabio i. cum santalo citrino infusi B. iiij mannae S. i. 0 rui'. rosae. ἶ. si. Fiat potio. Vel mannae j. ij. Cum iusculo pulli, aut communi exhiberi poterunt.
Vel parari potest bolus ex cassiae 3.j. cum puluer. Ii-quirit. B j. In principio phthiscos valentiora etiam purgantia
usurpari possvnr, ad catarrhum acrem & salsum , praecipuam viceris causam, potentius reuellendum: qualia in catarrho calido proposita sunt. In eodem etiam phthiseos principio , antequam corpus sit emaciatum, conuenit venae sectio, ad febrem remperandam , & humoris actimoniam demulcen
Ab ipso etiam curationis initio catacilius, si af ctum istum fouear, sistendus, & a pectore auertendus est: alioqui frustra caeteris remediis pugnatur. Huic autem negotio conserunt ea omnia,quae in catarrhi calidi curatione propo fita sunt, . Ac praeter illa remedia seiaceum cerui ei admotum summe est efficax. Refertque Fabricius Hildanus , se nonnullos phthisicos hoc praecipue remedio cura me. Tandem ad viceris ipsius curationem veniendum est. Cui usui maxime conserunt, quae abstergunt, con-L; idant & expcctorant. Ad hane tem infinita usurpari solent
537쪽
sdent medicamenta. Esticacissima velo sunt quae sc-
I ac omnes intentiones ad phthisicorum curat Onem propolitas adimplet. Abstergit setosa sua parte, conglutinat caseosa , corpus nutrit & reficit butyro a. Cum autem varia sint lactis genera , omnibus praeserendnm est muliebre , utpote naturae nostrae magis sa- miliare , utiliusque erit si ex ipso urbere sugitur. Huius usu se aliquot restitutos vidisse testatur Platerus: exnsque unum non solum conualuisse, sed etiam tantas vires recepisse , ut ne lac sibi in posterum deficeret, o tricem de nouo impraegnarit. .
At quia multi ab eo laete abhorrent, usitatius est asininum. Quod quia valde serosum est , facile venas penetrat, & ulcus optime detergit. Huic vero succedit caprillum. Asina nutriatur soliis plantag. rubi, vilis, polygoni, gramine, hordeo & secati. Lac autem receniatissime mulctum ,& adhuc calens hauriatur. Idcirco inducta propς cubiculum asina,in vas calefactum mulgeatur. Assumatur primum in parua quantitate ad iij. vel iiij. ut ventriculus illi assuescat, quanritatem illius sensim augendo usque ad 3. viij. x & m.j. Ne vero acescat, aut coaguletur in vetarriculo , utque pulmoni magis fiat amicimi, saccharum rosiaceum ei permisceatur ea proportione, ut ad laetis 3. viij. sit sacchati 3.j. Post alsumptum lac non dormiat aeger, sed leui d ambulatione per cubiculum se exerceat.Non prandear, donec lac ben E coctum a ventriculo secesserit, & aeger fame prouocetur ad cibum. Vt denique lac commode usurpari possit, non debet adesse magna scbris, aut dolor capitis , aut hypochondriorum tumor, aut biliosus
alui fluxus, iuxta aptior Hipp. 64. sech I. Uulgo sumitur lac semel tantum in die; sed melius est bis in dicomete. Et adhuc melius, si aeger solo la-
538쪽
49 6 Praxeos Medicae Lib. VII.
Ehe vescatur. Nam praeterquam queid in maiori coptasti mptum, maiores exeIit enectus , magnum vitatur incommodum , quod ex iustulis & carnibus cum lacte permixtis exoritur ; facile enim putrescunt. Si ergd in morbo desperato curatio tentanda sit, exhibeatur lac, praemissa purgatione, sexta quaque hora addita manu christi perlata , & corallata. Et ne vires deficiant, per interualla potionibus lactis intermedia capiat distillitum restaurans; & continuetur haec methodus, donec vires deficere videantur. Saccharum rosiatum phthisicis utilissimum est , tum etiam conserua rosar. Cuius usu refert Avicenna quandam mulierem phthisicam , de desperatam , ita cur tam fuisse, vi non solum sana , sed etiam pinguis redderetur.
Eadem testatur Meseaeus multos fuisse restitutos; praecipit qui, ut conserua rosar. recens sit. non excedens unum annum, magna quantitate,& frequenter assumatur, cum medicamentis,cibis & potibus, tum etiam per se omni hora. Prius tamen mundificantia usurpentur, quia materiam purulentam & excrementitiam in pulmone retinet. Quoties Vero contingit restringi anhelitum, aut sputum supprimi, expectorantia vi syru p. de hyssopo , de tussi lag. eclegmata , & smilia usurpentu T. Si denique eontingat calefactio propter desiccationem, detur strup. Violac. tu iubinus, mucilago seminis
psyllij, cydoniorum & similia.
Saccharo rosac.se quosdam vidisse , curatos,testantur Montanus, Valeriola, & Forestus, quo aegri in maxima quantitate utebantur. Quidam Pharmacopoeus phthusicus nobis notus, ingentem sacchari rosacei quantit
tem sibi ipsi praeparabat 3 idque perpetuo comedebat,&hoc solo remedio sanatus est. Phthisicis etiam maxime confert infusum ex mill sol.
539쪽
fol. torment. pimpineil. & conserua rosar. in B. M .paratum, & in cap.de sputo languinis descriptum , si per xx. dies illius usus continuetur. Decoctum bugulae in iusculo veruccis , phthisi de internis ulceribus mire prodest ; parum de
clcmenter ventrem laSat, contra naturam consoli darum
Trallianus lib.7. cap. I.se multos phthisicos curasse gloriatur vis lapid. haematit. Cuius praeparationem 3cv tendi modum proposuitnus in curatione sputi sanguinis. Syrupus ex succo licdcrae terrestris commendatur a Quercetano, eiusque descriptio talis est. Succi hederae terrestris m. ij. g. Digeratur ut purificetur ad ignem B.M. Huic succo perfecte depurato adde sacchari roset. ib.j. penidiat. 3.iiij. Coquantur ii strupum, quo utatur aeger ex cochleari. Huic ctiam strupo idem Quercetanus fores sulphuris admiscet , ad consistentiam looch, de quo exhibet quater in die, coque se multos phthisicos desperatos, Se proclamatos restituiste gloriatur. Syrupus ex florib.hyperici,per infusionem praepar tus in B.M.huic ctiam affectui, quemadmodum omnibus ulceribus internis consolidandis conuenientis. simus cst. Syriapus de symphyto optimus: Nam detergit, consolidat , &astringendo roborati tum etiam radix symphyti decocta in iustulo. Hydromclite sequenti quosdam pαhiscos suille
curatos a nonnullis asseritur.
V. Rad .chinae in talleolas se me. q. vj-rad. tussita ginis idoneo tempore collectae 3.iij. rad. bardanae, Ns xyophIllatae an. 3. iij. rad. enulae camp. 3. ij. sol.
540쪽
ν a 498 Praxeos Medicae Lib. VI I.
pulmonariae , scabiosae totius , Veronicae utriusque. vlmariae , nummulariae, an . M. ijs capillar. omnium,an. M. i. summi t. floridarum bugulae, betonicae, flor. herbae paralyseos , dc vetonicae rubrae , an. P. iiij. hc- decie terrestris totius M.tii. iuiubar. dactylor.sebesten, pastui. mundat. an. ῆ. j. g. liquirit. hispanicae 3. j. si . omnia dcbite concisa bulliant debito ordine in aquae sontis purissimae m. xxxij. ad mediae partis consumptionem , subdito calore lento ; colaturae clarificatae adde mellis Narboncnsis m. iiij. coquantur iterum despuinando ad supernatantis oui terminum , colentur per manicam Hippocratis, addendo cinam. inter. 5. g. 1cm. coriandri 3.vj. sem. anisi & sceniculi dulcis , an. g. iij. ponatur liquor in dolium satis capax, & sin tur sermentari, quod promptius fiet si dolium in solemanserit, hoc enim modo intra o. dies satis erit se mentatum : alioqui multo longius tempus necessarium cst. Semper autem vas apertum , & plenum seruari debet, ut optime despumetur. In hunc finem maior quantitas hydromelitis conficienda est, quam quae in dolio contineri possit. Imb vero si morbus urgeat, recens , & non fermentatum usurpari potest, dum aliud in dolio fermentatur ; quod etiam dupla. vel tripla quantitate componi poterit, quia per plures menses est usurpandum. Huius capiat aeger bonum haustum bis aut ter in die. Syrupus sequens paratu facilior eximias habet vires. c. Succor. hederae terrestris, veronicae & card. bened. depurat. an. viij. in quibus bulliant leuiter i. ad ianthi , polytrich. scabiosae, & lactucae, an.
M. g. in colat. distatue sacchari albiss m. i. g. fiat sy-rupus persecte coctus, addendo in fine extracti iuni-