Beispielsammlung zur Theorie und Literatur der Schönen Wissenschaften

61쪽

Diba. Imperar, et pascat qua gram in lueverat illa Quaerere, ut ignaram furto aggrediatur opertus. Nec mora praecepti. hinnitu Pelion altum Clausus equo, Deus implevit, votoque potitus Vi tenuit frustra pugnantem, et multa recusantem. Exin promeritae Veneri, pro munere magno, Semina clausa dedit niveo tenuissima linteo, Et meriti memor, his, inquit, pulcherrima texes Diva tibi insignes tunicas, nihil indiga lanae, Aut lini, quae dona negat tibi iniqua Minerva. Hinc praecepta dedit, divinam et prodidit artem, Quam primus, nati fugeret cum protinus iras, Deprendit solis meditando in montibus olim. Insuper admonuit, venturi praescius aevi, Quondam aliquos, sed enim multo post amore,

Qui totum canerent praeclara inventa per orbem, Gratum opus Ausoniis, dum volvent fila puellis.

62쪽

SCACCHIA, LUDUS v. I I 86 Ludimus Tglem belli, simulataque veris.

Praelia, uxo aeses fietas, et ludicra regna Ut gemini inter se reges, albusque nigerque, Pro laude oppositi, certent bicoloribus armis. Diei te, Seriades Nymphae, certamina tanta, Carminibus prorsus vatum illibata priorum. Nulla via est tamen ire iuvat, quo me rapit ardor

Inviaque audaci propero tentare iuventa. Vos per inaccessas rupes, et inhospita euntem Saxa, eae regite ac secretum ostendite callem. Vos huius ludi in primis meminitae necesse est: Vos primae studia haec Italis monstratis in oris, Scaeehidis egregiae monimentum insigne sororis.

Iuppiter Aethiopum sedes, et Mei

Iverat, Oceani mensis dignatus amici, qui sibi tum optatis iunxit Tellurem Hymenaeis. Affuit una omnis supersim horus omnia festo Aequoris immensi resonabant litora plausu. dapibus compressa fames, mensaeque remotae, quo supernm mentes ludo mulceret inani, Oceanus tabulam afferri iubet interpletam. Sexaginta insunt et quatuor ordine sedes octono parte ex omni via limite quadrat Ordinibus paribus nec non forma omnibus una Sedibus, aequale et spatium, sed non color unus: Alternant semper variae, subeuntque vicissim Albentes nigris testudo pieta superne Qualia devexo gestat discrimina tergo. Tum superis tacite secum mirantibus inquit Marti apta in sedem, ludicraque castra videtis; Eoo campo ad versas acies spectare licebit

63쪽

Oppositis signis belli simulacra ciere; Quae quondam sub aquis gaudent spῆξtacla tueri Nereides, vastique omnis gens accola ponti Si quando placidum mare, et umida regna qui

runt.

En vero simulata adsunt qui praelia ludant.

Sle ait, et versa in tabulam depromsit ab

urna

Arte laboratam buxum, simulataque nostris Corpora, torno acies fictas, albasque nigrasque, Agmina bina pari numeroque, et viribus aequis, Bis nivea cum veste octo totidemque nigranti. Ut variae facies, pariter sunt et sua cuique Nomina, diversum munus, non aequa potestas. Ilii e et reges paribus capita alta coronis, Et regum pariter nuptas in bella paratas Cernere erat sunt qui pedibus certamina inire Sueti sunt et equis qui malint, quique sagittis; Nec deest, quae serat armatas in praelia turres, Bellua utrinque Indos eredas spectare elephantes.

Iamque aciem in versum statuunt, structaeque

cohortes

Procedunt campo castrisque loeantur utrisque. Linea principio sublimes ultima reges Parte utraque capit, quartis in sedibus ambos Tractu eodem adversos inter se se tamen aeqvra In medio sedes spatiis hine inde relictae Sede albus sese nigra tenet, ater in alba. Proxima reginas capit orbita regibus ambae Haerent, quaeque suo, dextrum latus altera lae

Altera lege datis tangunt stationibus4 atrumque Atra tenet campum, spatio stat candida in albo, Et proprium servant prima statione colorem. Inde sagittiferi iuvenes de gente nigranti Stant gemini, totidem pariter candore nivali; Nomen Areiphilo Graii fecere vocantes, Quod Marti ante alios cari sera bella lacessanti

64쪽

Continuo hos inter rex, ne non regia coniuκ

Clauduntur medii duo dehine utrinque corusci huratis equites sagulis, cristisque decori Cornipedes in aperta parant certain ina aliis. Tum geminae, velut extremis in cornibus arces Fline atque hinc altis stant propugnaeula muris, quas dors immanes gestant in bella Elephanti. postr emo subeunt octo hinc atque inde secundis Ordinibus pedites castrisque armantur. Utrisque, Armigeri partim regis, partimque ministrae Virginis armisonae, quae prima pericula belli Congressusque ineant primos, pugnamque laeessant.

Non aliter campis legio se huxea utrinque Composuit duplici digestis ordine turmis, Adversisque ambae fulsere coloribus alae, quam Gallorum aries, Alpino rigore lactea corpora, si tendant albis in praelia signis, Aurorae populos contra, et Phalothonte perustos Insano Aethiopas, et nigri Memnonis alas.

Tum pater Oceanus rursus sic ore locutus Coelicolae iam quaenam acies, quae castra videtis:

Discite nunc neque enim sunt haec sine legibus arma)eertandi leges, nequeant quas tendere contra. principio alterni reges in praelia mittunt quem pugnae numero ex omni elegere suorum. Si niger arma ferens primus processit in aequor, Continuo aduersum semper se candidus offert; Nec plures licet ire simul facto agmine in hostem

Propositum cunctis unum o studium omnibus

unum

Oblitas roges inimicae claudere gentis, Ne quo impune queant fugere, atque instantia fata Evitare etenim cap unt ita praelia finem. Haud tamen interea cuneis obstantibus ultroa a Par-

65쪽

Parexuit sed citius quo regem sternere leto Desertum evaleant, caedunt ferro obvia passim Agmina rarescunt hie illic funere semper Utraque castra novo magis ac magis area belli Pieturata patet sternuntque caduntque vicissim. Sed eaedentem opus est sublati protinus hostis Successisse loco, et conatus vindicis alae Sustinuisse semel mox, si vitaverit ictum, Inde reserre licet se in tutum praepete planta. At pedites prohibent leges certaminis unos. Cum semel exierint, facilis iactura) reverti. Nee vero incessus cunctis bellantibus idem, Pugnandive modus pedites in praelia euntes Evaleant unam tantum resnsmitte' sedem Inque hostem tendunt adversi, et imite recto. Congressu tamen in primo se longius ire, Et duplicare gradus oncessum; at ominus hastem Cum seriunt, ictum obliquant, e ulnera furtim Intentant semper lateri, cavsque illa caedunt.

Sed gemini claudunt aciem qui hinc inde Ele.

kllatinii, Cum turres in bella gerunt, ae praelia miscent; Recta fronte valent dextra laevaque, retroque,

Ferre aditum contra, eampumque impune per

omnem

Proruere, ae totis passim dare funera eastris. Ne tamen obliquis occultent nixibus ictum Qui tantum mos concessus pugnantibus arcu, Dilectis Marti ante alios nam semper uterque Fertur in obliquum spatiis nigrantibus alter, Alter eandenti semper se limite versat Directisque ineunt ambo fera bella sagittis, Nec variare licet, quamvis fas ire per omnem

Hinc atque hinc campum, atque omnes Percurrere

sedes.

Insultat sonipes serus, atque repugnat habenis unquam eontinuo stipata per agmina ductu

Procurrit tantum sursum sese arduus effert

semper, et in gyrum gressus magno impete lunat

66쪽

Curvatos, duplicemque datur transmittere sedem. Si nigrante prius campo expectaverit, album Mox petere, et sedis semper mutare colorem Lex iubet, ac certo sena per se sistere saltu. At regina, furens animis, pars optima belli, In frontem, in terga, ac dextram, laevamque mo

veriar ε

Itque iter obliquum, sed sempe' tramite recto procedit; neque enim curvato insurgere saltu Cornipedum de mora licet non terminus olli, Nee eursus meta ulla datur: quocunque libido Impulerit, licet ire modo ne ex agmine quisquam Hostilive suove aditus occludat eunti. Nulli etenim super educto fas agmina saltu Transiliisse equiti tantum haec conςessa pote

stas

Cautius arma movent gentis regnator uterque, In quibus est omnis spes, ae fiducia belli. Omnibus, incolumi rege, stat cernere ferro; Sublato, pugna excedunt, et castra relinquunt: Ille adeo in bello captus secum omnia vertit. Ergo haerens cunctatur eum venerantur, et

omnes

Agmine ircumstanc denso, mediumque tuen

tur:

Utque armis saepe eripiant, sua corpora bello Obiiciunt, mortemque optant pro rege pacisci. Non illi studium feriendi, aut arma ciendi se tegere est satis, atque instantia fata cavere. Haud tamen obtulerit se quisquam impune propinquum

obvius ex omni nam summum parte nocendi Ius habet. Ille quidem haud procurrere longius au-st: sed postquam auspiciis primis progressus ab aula Mutavit sedes proprias, non amplius uno Ulterius ias ire gradu, seu vulneret hostem, Seu vim tela ferant nullam , atque innoxius erret. Hic mos certandi, haec belli antiquissima iura. Nune aciem inter se certantes cernite utramque.

67쪽

SI ait: at quoniam, quoties fera bella sis . . lnt Moi tales, superi, studiis diversa foventes, Ipsi etiani inter sese odiis bellantur iniquis, Maximaque interdum toto ardent praelia coelo; Iuppiter omnipotens solio rox farus ah alto Onines ghstinuisse iubet mortalibus tirmis; Atque minis, ne quem foveant, per terret aeerbls. Tum Phoebum vocat intonsum, Atlantisque nepo

te nas

Egregium furto peperit quem candida Maia, Insignes ambos facie, et florentibus annis. Nondum Mercurius levibus talaria plantis Addiderat nondum Titania lumina agebat Per liquidum curru gemmato Phoebus Olympum, Tantum humeros pharetra insignis, et crinibus am

Hos pater adversis solos decernere iussit Inter se studiis, et ludicra hella fovere, Ac partes tutari ambas, quas vellet uterque: Nec non proposuit victo inpraemia digna.

68쪽

'ec te, quae virides regna tam laeta per hortos Non dicam, Pomona ciuis hic omnia quando Muneribus sunt,sena, tuoque assurgit honori Autumnus, viridi praecinctus tempora ramo. quae tibi pars etiam nostri spectanda laboris, Lamonide, postquam praesertim te duce, coeptum Crevit opus, pelagoque dedit sua vela patenti. Et quamquam vultu leges Astrae severo imponat per te populis, luxumque refraenet: Te tamen et ruris dantem praecepta colendi Vidimus et morem arboribus, legesque seren

temo

Namque omnes cultus species genera omnia foein Arborei prostant per te descripta colonis.

69쪽

Munere pro tali se te tellure benigna Deinde tuus fortune ager, fit divite lando Luxuriosa tui curvent pomaria fructus, Laeta Bavillaei rumpantur ut horrea ruris Atque tuae nunquam desit sua gratia villae. Quamvis non omnis tellus sit idonea plantis. Omnibus, et certas leges, ac foedera certis Praescribat natura locis, praescriptaque servet: Illis Franea tamen non est obnoxia tellus Legibus eximiae quae sertilis ubere glebae. Nil fructus non laeta serat, nil culta recuset. Et quamquam multo generosos palmite colles In primis longo tollat Burgundia tractu, Quamquam pomiferis laetetur Neustria campis, Belsa sit farris opulenta, Vesuna metallis, Benharnus nemorosa racemiferique Tricasses. Nutrito pecorum Biturix, Arvernus equorum: Est tamen omne solum Franeae telluris, alendis Hortorum arboribus, rurique insigne colendo. Praesertim riguae tellus vicina Turoni, Ver ubi perpetuum, semperque nitentia prata, Et quos lentus Arar, praecepsque Druentius agro Perluit, et pingui vallis rorata Garumnae,

Vosque Parisiaci ditissima praedia ruris. Si tamen ipsa tuo tellus optanda parebit

Arbitrio, glebae fundus quaerendus opimae. Nam fuge tria te solum, fulva, quod languet arens, Nec non quae pressos interiacet infima colles Convallis, cui lenta palus exhalet inerti De lando tetram crassa cum nube Mephitim, Unde gravem reserant etiam sua poma saporem: Et fuge perpetuis eampum qui flatur ab Austria. Optimus iste loeus nobis, haec optima sedes Arborei foetus, ubi eoeli mitibus auris, Declives campi terra pendente patebunti A licet apricum ad solem, ventosque tepentes Vergat ger: non ille tamen removendus ab horto Florifer, spatio sua sit divortia iusto Fibri oeus , et pomis sed ferri ingenua claust, a

70쪽

Clathrorum ordIni bus dirimant pomaria longis, Defendantque aditus, populo, pecorique caven.

Non iam telluri qui sit delectus habendae Fli repetam, moresque ipsos, habitusque loeo

plantandique modos, et tempora certa serendi: Omnia iam populis vulgata. suis ilicet omnem Monstratum fgrico is culturae nesciat usum γSi vero arboribus per se sati aequus alendis Non sit ager fossa terram proscinde patenti, Ipsa prostrum quae strata crepidine muri; Et sterilem late non impiger esibde campum; Ptoque solo exhausto meliorem suffice terram. Hae melior, graciles quae fundo imitatur are.

Si tamen illius olor est bonus, et bonus u.

campus alit nimias, si sit nimis humidus, herbasa

quaere prius terram ructus qui, quamque deee. hunt: Vitibus an sit ager magis ingeniosus habendIs, An magis arboribus jam per vim nulla coacti Gratia ruris erit ne ruri proinde colonus Naturae contra morem, ingeniumque coacto Imperet, ut per se tellus tractata monebit. Cum fuerit iam stratus ager, tellusque parata, Inprimis ipsum, certo discrimine campum. partiri, plantisque ratas describere sedes Mandabes et postquam lecta de gente flagellum optaris, decerpe manu, aut exscinde securi Silvestrem ramum, terraeque immitte tepenti. Ne pigeat scrobibusque manus adhibere cavandissSternendoque solo. talem impendere cu

ram,

Arboribusque tuis primos imponere mores