Onomasticon sacrum opusculum tripartitum in cujus prima parte termini sacro liturgici vocesque minus usitatæ a diversis liturgicarum rerum scriptoribus adhibitæ explicantur. In secunda rituum, usuum, dignitatum ecclesiasticarum, atque rerum quæ ad sa

241쪽

re in apud Graecos hic est. Die Vbminica praeter illius diei oblationem, quinque alios Panes consecrant, pro totidem sequentibus Feriis usque ad Sabbatum. Tum singulis diebus sub Vesperam conveniunt in Ecclesiam, & in ipso vespertinarum precum ossitio Sacramentum antea consecratum proponunt, & sumunt, praemissis aliquot psalmis de orationibus. Et quia Panem antea consecratum , & sanctificatum sumunt vocant hoc tium Praesanctificatorum , idest antea Consecratorum. Missa sicca. Missa nautica et ab indiscreta quorumdam devotione fuit introducta: siccavere, utpote carens sumptione, &consecratione Corporis, & Sanguinis Domini. Ritum eam celebrandi sic exponit Durandus in rationali lib. . c. I, Sacerdos, si ex devotione, non ex superstitione velit totum ostium Missa sine Sacrificio dicere, accipiat omne; testes Sacerdotales, in Missam ordine celebret usque ad finem offerendae , dimittens secreta, qua ad Sacri eium pertinent. Praefationem vero dicere potest, licet in eadem videantur Angeli in- voeari ad Consecrationem Corporis is Sanguinis Domini. De Canone vero, nihil d eat et sed orationem Dominicam non praeter

mittat i , quae ibi sequuntur sub silentis

dicenda non dicat. Calicem , vel Hostiam non habeat et nec de his quae super calicema ,

242쪽

ae I s

seu Eucharistiam dicuntur , vel fiunt, ali quid dicat, vel faciat. Potest etiam dicereTax Domini dic. coe exinde Missae os imo

suo ordine peragat: metius est tamen alio omittere. Missiam hanc fecisse sibi celebrari S. Ludovicum Francorum Regem sdum captivus teneretur. asserit Gulielmus Carnotensis in eius vita . Totum ostium Missae, absque Sacramenti consecratione , assidue cum uno Tresbtero Praedicatore me

adjuncto , tunc temporis sebi clerico suo jugiter exolvebat devoto corde.

Missa haec etiam Nautica dicta fuit, in mari enim & fluminibus celebrabatur. in quibus

propter motum & agitationem vix poterat Sacrificium offerri absque periculo effusionis. Missa bifaciata. Trifaciata . Petrus Cantor, qui floruit anno letoo. harum missarum meminit, & simul improbat, veluti monstruosas . & Contrarias conititutioni, & consuetudini Ecclesiae : erant autem huiusmodi . Solebant Sacerdotes plures Missas in unam congerere , celebrantes Missam diei, vel aliam praecipuam suo ordine , usque ad omfertoriiam . Tum aliam incipientes usque ad eundem locum , deinde tertiam , dc quartam . Postea tot secretas orationes dbcebant , quot Miaeas incaeperant. Demum sub uno Canone sacrum perficiebant, tollidem additis in fine Collectis , quot initio

recitaverant. Misa

243쪽

Missa tum vota. Idest Cantata . Huius missae meminit Pius II. in erectione Collegiatae Eeelesiae Manliani in Sabinis anno iotio. Lecnon ut diebus singulis saltem tres Mi

fas , in earum unam cum nota celebrare t neantur e

Missa eum clamore. V. Clamor. Missa Iuditii , erat Missa , quae celebrabatur ad aliquam veritatem occultam indagandam . Eius ritum lege in Notitia vocabulorum Magri. Missam . mortuorum nuncupatam . sub gravissimis poenis prohibuit Concit. Tolet.an. g. eaque celebrabatur pro inimico, utquam

primum moreretur.

Missa ambrosiana non ab Ambrosio eius auctore dictae sed quia idem Sanctus eius caemre monias vel auxit vel illustravit. In quo diserat a Romana . pluries hic notavi, reliqua lege in Card. Eona , vel in Missali Ambrosiano. Missas plures ab eodem Sacerdote eadem die fuisse celebratas probat ad evidenti: in Card. Bona lib. i. c. i8. Auctoribus ab e dem relatis addere alios placuit ex Purrumcello pag. IIs I. seqq. Crescentibus quin ., tidie discordiis & litibus Canonicos in-,, ter & Monachos Basilicae S. Ambmsii,, Mediolani Innocentius III. ad illas ses, dandas componendasque Judices dele- .,, gavit Albertum Vercellensem Epis D sum s

244쪽

pum , & Petrum Monasterii LocedIen.,, sis Abbatem, ex ordine Cisteretensi ,

,, qui ex utraque parte auditis examin

iisque testibus, ut ex Processibus intras, annum istoo. Iacii confectis , remi

M tam componerent. Inter Reliquos testes fuit numero secundus Mainstedus oculi-,, blanci Canonicus Basilicae , qui sic te-,, status fuit. Vidi centies dc amplius, quod , Canonici S. Ambrosii faciunt Missam .,, & Missas . . . Similiter eos vidi facere,, Dominicis diebus Missas duas , & die,, Lunae Mi Cas duas , tres interdum .,, Nec multo post interrogatus , a quibus,, fiebant illae Missae , sic respondit. Ego,, vidi ex ipsis Missis celebrari a Domino,. Lanterio, Praeposito hujus Ecclefiae ...., Et Pre bnero Alberio Burror subditri porro Puricellus: vide putem quemad-,, modum tam ipse , quam alii sibinde se protinus fuerint super huiusmodi Missas,, interrogati , siquidem interrogati fue-,, riint , Si unus Sacerdos celebrabat si omnes Missas , an plures p inas qui-- dem Missas addit Puricellus uno eodem-,, que die binas , vel etiam ternas nuper ,, dixerant celebratas. od si uni Sace

., doti plures uno die Missas celebrare non ,. licebat , ut quid ista interrogatio 3 Idem ,, profecto Mainfredus huic etiam sic re-,, spondit: Immo plures scilicet praedicti et dis de

245쪽

& bene vidi una die Presbyterum Bu rum facere duas Missas,, . Concilium Lambe thense anno reti 1 apud meimarum tom. a. Concit. Angliae . Bis in die xtilius

Missam celebrare praesumat nisi in diebus

Nativitatis in Resurrectionis Dominicae. In gestis quoque S. Aldrici Episc. Cenomannensis secul. s. ex Miscellaneis Ballutii tom. g. pag. si . legitur, instituisse ut in die suae Consecration is unusquisque Presebyter tres Missas decantaret, & Clerici Psalterium : Similiter pro se mortuo, in die suae depositionis . Missa publica dicitur non a loco . olim enim in Cryptis, abditisque , ac remotioribus I

cis agebatur, sed a conventu populi ci cumstantis offerentis, ac communicantis.

Gregorius M. Castorio Ariminensi Episc po lib. q. c. g. Missas publicas fieri vetat in Monasterio , ne in Servorum Dei recePlibus occaso Prabeatur popularibus couventibus , in Ampliciores ex hoe animas plerumque , quod absit , inscandalum tranat; frequentior quoque introitus mulierim adi

ceatur .

Ex quo tamen, di ex aliis statutis non insem tur vetitam olim iuisse in Monasteriis Misesam solemnem cum cantu, ec ministris, . sed eam solum , ad quam fideles promiscue admittebantur , de quae ab Episcopis cum totius populi coetu agebantur, ne ie

246쪽

ctilarium concursus distraheret Monachosi apud quos Millas semper in usu fuisse patet pluribus in locis ex Marte ne loc. cit. Missa solitaria, seu privata. Huius Mista nomine veniunt illae, quae a solo sacerdote, nemine praesente , & re ndente , olim fiebant in Monasteriis; illa enim , quae sine Dsacono, Subdiacono, cantoribus&c. uno tantum ministrante , sive aliqui fideles adessent, sive non : sive solus celebrans, communicaret, sive salii , Missa privata dicebatur. Quo ad solitariam porro legi potest opusculum Petri Damiani praenotatum Dominus vobiscum. Plura enim ibi congerit ut hoc licitum esse ostendat. Hoc etiam patet ex Martene lib. 2. c. 26. qui negantes hoc fieri posse sic evincit. Contrarium tamen Cidetur ex vita S. I avebandi, in qua Presister quidam Ecclesiam valde diuculo intrasse dicitur ad Missam faciendam pro eo, unde suavissimo odore recreautus exivit ad confortem hujus miraculi quaerendum , quod certe non fecisset , si socium Missae Ministrum habuisset. xx vita quoque S. Meginardi Eremstae, quia Siceariis Missam solus celebrans inventus est. & occisus. Hoc idem probat insigne illud miraculum , quod Mediolani evenit anno i ioi. Feria sint inta in Coelia Domini , quum Presbyter Lipra fidus in testim nium Adetestitionem simoniacae electionis

247쪽

diat Grosulani , Archiepiscopi, illaesus

per medias flammas transivit, de. Gros lanum de Simonia convicit. Dum enim ignis facturus esset Judicitim (en tibi exem plum de Mista Judicii) indutus cilicio . milio atque Casula more Sacerdotis, ab Ecclesia S. Pauli, usque ad Ecclesam Ss. Pro

tasii di Geroalii, o Beatissimi Ambrosii

nudis pedibus crucem portarivit. Super quorurum Sanctorum altare, ceteris Sacerdotis

bus deficientibus, ipse sibi Missam cantavit . Cetera vide apud Puricellum in ActisSS. Arialdi & Heriembaldi, & in Mon, Basil. Ambrosi Missa uva, eadem Olaribus Sacerdotibus e lebrata. Mos iste adhuc viget apud Graecos , & apud Latinos in iolis ordinationibus Episcoporum , & Presbyterorum, de

hunc acriter defendit, probatque contra Durandum in g. Sentent. disti IJ. quaest. S. R alios Scholasticos Card. Bona Rer. Li- turg. l. I. c. I 8. plur es congerens auctoriatates & testimonia Conciliorum & Patrum, queis clarissime ostendit hunc morem viguisse in Ecelesia. Missa ad prohibendum ab idolis . Haec missa olim celebrabatur Κalendis Januarii ad tollendas superstitiones , quae in illo die fiebant, quibus Pagani se polluebant. De hac agit

Menardus in notis ad lib.Sacraria ent.i c. 33 In prisco etiam Ordine Romano reponitur haec

248쪽

haec Missa, cuius prima oratio haec est: Omnipotens sempiterne Deus da nobis voluntatem tuam.fideli mente retinere di pia coveterfatione depromere . ut Ecclesia tua a profanis vanitatibus eu lata , non aliud profiteatur verbis , aliud exerceat actione. Huius Missae vestigium aliquod adhuc superest in Ecclesia Ambrosiana, ut videre est in Li- turgia hujus diei, cujus haec est Ingressa, sive introitus: In conspectu gentium nolite metuere , vos enim in corde vestro adorate, timete Dominum . Angelus enim ejus vobiserum est. oratio superpopulum: Omnipotem sempiterne Deus, qui Mensa tua participes a diabolico jubes abstinere conmivio, da, quaesumus plebi tuae, ut gustu mortifera

profanitatis abjecto, puris mentibus ad epulas aeternae falutis accedat. Leetio ex c. Baruch. Propter peccata, quae peccassis circ.u . ad Aa gelus enim meus vobiscum est . Missate. liber continens omnes Missas per a num legendas, dictum etiam Sacramentale, seu Sacramentorum liber.

Missaticus, Missatica paratura . Hac voce utitue auctor vitae S. Udatrici Augustani Episcopi.& significat omnem ornatum ad Missam celebrandam necessarium . ordo Rom. Mi salia vestimenta nuncupat,

Misso, Missas. Celebrare Missam , vellem ego potius nuaquam Migare , quam sic damnabiliter idotolatrare. Bernardiis Tergense n. V. Hostia. Mitra,

249쪽

Mitra , ornamentum Episcopale, dicta etiam Cis daris, Tiara, Insula, Phygium &c. Mittentes dicebantur illi, qui ut mortem vitarent, thus in igne ponebant, ut S. Marcellinum fecisse quidam dicunt, sed non probant. Monacha . Monacharum mentio fit in Epitaphi seu lapide sepulcrali in Basilica S. Ambrosii Mediolani: In omni autem Anniversario et Cantores omnes simul cantent ad sepulcrum , ut si tune sepelirent eum, eum duobus custodibus'sex Monachabus de eadem Ecclesia cte. Modestus , Calix. Martene in onomastico . Monstrantia quid significet facile colligitur ex his , quae refert Martene l. c. et s. n. p. loquens de festo SS. Corporis Christi. Sa eerdos hebdomadarius in profesto huius diei

duas consterat hostias magnas, quarum alitera reconditur in monstrantia ad hoc aptata,

cum questro perspicuo . qua post finem Missa

deportatur obvoluta linteo mundo, in laetu- datur e sella in quo corpus Domini pro infirmis conservari consuevit . . . . Praemi sa venia monstrauliam extrahat ex camula, eam deferendo ad altare. Ex his patet Monstrantiam aliud non esse, nisi Ostensorium, seu Instrumentum illud , in quo Christi Corpus exponitur publicae fidelium ador tioni . M stagogia a S. Dionysio c. i. Eccl. Hierarchis appellatur Missa. M stem

250쪽

M sterion, Mysterium, Liturgia-ncra, seu Res

abscondita .

N. gon, Pars Templi, seu ipsum Templum

cancellis vel tabulatis a Narthece seM- ratum , in quo morabantur poenitentes tertii generis, inferiorem partem occupantes, poli quos manebant fideles . servata sexus& ordinis distinctione. Narthex, erat locus proximus ianuae intra Ecclesiam . in quo primum viciniores portat infideles , tum catechumeni, & poenitentes secundi ordinis morabantur. Calicis. Feria quinta maioris hebdomadae , in qua Sacrificii institutio recolitur . Vocatur haec dies Coena Domini, vocatur Natalis calicis. quia hac eademqtie die multicum Pascha Dominus celebrans cum discipulis , Sacramenta Corporis =Sanguinis fui illis, atque per illos nobis tradidit, mi e celebratiouis initium fecit. Eligius Noviomen. Episc. hom. Io. in Coena Domini. 2 atalis Episcopi, seu Pontificis , dies illius o

dinationis , dictus etiam Natalitius dies, Natalis Sacerdotis , Anniversarius ordinationis &c. Navellum, sepulcrum, tumulus M. Cum autem metrereutur , sepeliebautur in Ecclesia S. An rosii in P avello marmoreo rubeo ,

quod