Paulus elucidatus, sive Commentarius paraphrasticus in omnes Epistolas D. Pauli, gentium apostoli, auctore P. Antonio Remy,...

201쪽

piosa, florida, atque ornata eloquentia eorum aures demulcebant, fascinati Paulum, cujus oratio gravis, nervol. atque Evangelicae sanctitati conveniens erat, desipicere coeperunt, & fastidire, praeiertim ubi Apollo virum sacrarum licterarum peritia eximium, & eloquio facundissimum perorantem tanti siper audierant. Quandoquidem autem haec Iabes nondum omnes hujus Ecclesiae fideles afflaverat, invenire etiamnum erat nonnullos, qui partes Gentium Apostoli strenue tuerentur. Inde subortum periculosium schisma, & pers iasio quaedam sessissima paulatim invaluerat, baptismi Sacramentum plus minusve efficaciae virtuti que habere pro ratione majoris, minorisve sanctitatis, ac dignitatis eorum, qui illud administrarent. Huic errori paulatim accesserant alii atque alii, eo demum progrella sive morum licentia , sive mentis vaesania, ut passim ad sacram Eucharistiam indigni & secrilegi sine scrupulo acc derent, & de resurrectione mortuorum non parum addubitarent. D. Paulus, qui tum temporis Ephesi morabatur, de tristi hac & mutata rerum facie certior ab iis reddirus, qui doctrinae a se praedicatae integram etiamnum illibatamque fidem servaverant, cum Corinthios suos amaret tenerrime, hanc ad eos mox epistolam dedit per Thimotheum perdilectum tuum discipulum , ut eos denuo In rectam semitam reduceret, unde adeo turpiter deflexerant. Capite Imo. praemissis consuetis salutationibus distemsiones inter eos gliscentes redarguit, quae scaturiebant ex coetii quadam & immoderata in suos Magistros propensione, nec non ex persuasione illa imbibita, quod baptismus vim suam atquet virtutem omnem ex meritis illum conferentium hauriat. Hortatur illos postmodum ad comprimenda,

M tollenda haec animorum dissidia, ostenditque, qui ver

202쪽

EPIST Z D. PAULI AD CORINTHIOS is r

horum lenocinia, & ingenii lusus atque acumina in praedicando sectantur, eos plane imperitos esse Evangelicae do-α inae pro dignitate & cum fructu tractandae, Deum se quidem conlulto in Apostolos adeoque Evangelii sui praecones elegisse homines rudes, ut fastum Confunderet lapientiae humanae, cumque fides Christiana principiis philosophicis e diametro sit opposita , diversa longe ratione eam praedicandam esse, nimiium non tam ingenii, artificiique oratorii studiosa ostentatione, quam adminiculo & virtute

signorum, operumque naturae vires transcendentium.

Capite ado. a thesi ad hypothesin progressus Corinthiis

in mentem revocat modum, quem maximo cum fructu tenuit in praedicatione doctrinae evangelicae, nempe ab eo longe alium, quem ipsi modo tantopere sed imprudenter suspiciunt, atque dilaudant. Monet praeterea mysterium crucis absonditum elle a sapientibus hujus saeculi, solique divino spiritui proprium esse, fidei, adeoque verae solidaeque sapientiae arcana revelare. Postremo manifestum mstendit discrimen inter hominem animalem, sive illum, qui naturae tantummodo ductum sequitur, & spiritualem, 1eu spiritu Dei,& altiori fidei lumine praeditum. Capite 3tio. Corinthios denuo corripit, quod nimio partium studio quibusdam sacris oratoribus adhaeresterentiastinati eorum eloquentia, quae sophistam magis sapiat deceatque, quam Ministrum Evangelii. Admonet eos, Deo

inprimis acceptas referendas esse gratias omnes, quibus fruerentur, homines ei tantum pro instrumentis seri ire tanquam supremo artifici, qui ultimam demum operi perficiendo manum imponat. Postmodum disterentiam explicat inter concionatores melioris, & deterioris notae, quave ra.

tione dicta eorum & gesta aliquando dilcutienda sint . aa Pro

203쪽

Pro meritis vel remuneranda, vel plectenda. Sancti P tres diversimode expununx aurum, argentum, lapides pretiosos , lignum, foenum, & stipulam , de Mibus mentio occurrit v. I 3. Divus enim Chrysostomus , Theodoretus , Theophylactus, Oecumenius & Augustinus existimant, Christianos omneharchitectos ςlle, qui aedificant supra in damentum fidei, quodque eonum Opera meritoria significentur per aurum, argentum,& gemmas, quemadmodum

vitiosa per lignum, foenum & stipulam. D. Ambrosu'Hieronymus, Doctor Angelicus, D. Anselmus,& Dionysius

Caribusianus, ac Recentiores complures hoc textin inteis-gunt solos divini verbi praecones, quibus etiam accucio, cum persuasum habeam, hunc sensum esse magis litteralem, &intentioni Apostoli conformem, qui mea quidem sentemtia hoc capite praecipue destinavit Corinthi praedicatores perstringere, qui ad aucupandam suorum auditorum gratiam, quod & hodiedum fit, laci i Evangelii dogmata phaderata potius & ingeniosa declamatione, quam solida utilique instructione proponobant. Opiniones quoque interpretum supra I . & I s. ve: siculum magopere variant. Sunt enim, qui per jgnem, cujus ibi fit mentio, purgatorii rogum intelligant, alii praesciatis vita: calamitates, quae sunt probationes verae fidei. S. Λugustinus cap. 63. sui Enchiridii hanc tenet sententiam. Utcunque res se habeat, inhaesi in taphorae Apostoli, cumque Ecclesia liberum cuilibet reliquerit, utrumlibet ut amplecteretur sensum, illum praetuli,

qui meo quidem judicio, cujus imbecillitatem non diffit or, litterae pressius insisteret. Nolim illum tamen pertinacius defendere, sed Ecclesiae judicio reverenter submitto. Ad finem capitis in pseudo - apostolos gravi oratione invehitur, qui auctoritate & scientia tua ad inanem pompam M

204쪽

EPIST. L. D. PAULI AD CORINTHIOS. is

Ostentationem abusi materiam 1uppeditabant dissidus, s ctionibusque turbulentis, ac proin indignationem divinam illis comminatur, si pergant auditores suos verborum blanditiis corrumpere, qui 1lint templa supremi Numinis ad ejus solius honorem & gloriam consecrata per Spiritum Sametum pacis & concordiae mutuae auctorem. Capite Ato. hortatur Corinthios ad debitam sinceris Evangelii Ministris observantiam, vetatque sinistrum quidquam de iis stupicari. Subin eos reprehendit, quod inanem

glorIam aucupentur ex lacris charismatis in baptismo ac Ceptis, cum potius Deo bonorum omnium largitori singulares propterea gratias debeant. Illorum concionatores eX-

agitat, & ironia quadam perapposies dimerentiam exprimit inter genuinos & pseudodoctores. Concludit demum contestando paternam suam in eos benevolentiam, anet que pollicendo, se brevi ad eos venturum, ut mendacii illos redarguat, qui contrarium in vulgus sparserant, omniaque disponat, prout in Domino vissim fuerit. Cap. s. invehitur in publicum incestuosum, quem a

communione fidelium ob enorme flagitium acro anathematis fulmine removet, qua occasione accepta Corinthiorum tumorem & arrogantiam deprimit, & Christianorum palam Criminosorum conssirtia ab Omnibus fidelibus studi, sissime vitanda denuntiat.

Capite isto. exprobrat illis, quod lites suas forenses. ac civiles controversas ad judices paganos deserant non absque standalo & dedecore ex mutuis Christianorum dimidus

proveniente , hortaturque, ut rerum ad se pertinentium j intram potius dissimulent, quam tam acri eas contentione

repetant: quod si tamen jure filo cedere resipuant, illud sane persequantur, sed arbitris ex Ecclcsa ad dirimendas vel

205쪽

componendas causas delectis. Monet insuper non omnia continuo tentanda, quae videntur utcunque licita, posse inium tales circumstantias, tantique ponderis rationes in con

trarium occurrere, in quibus non amplius fas sit illud exe cutioni dare , quod alias juste licebat, atque in hujus rei confirmationem ieipium in exemplum proponit, qui cum a Corinthiis congruam sustentationem requirere potuisset, ea tamen supersedit, ne ulli molestus esset, & gravis. Poestremo agit de vitae integritate, ad quam Christianus quivis obstringitur, M contra fornicationis turpitudinem Zelo plenus spirituque divinae charitatis vehementer declamat. p. 7mo. ad plura quaesita sibi proposita respondet. Imo. de conjugio. quomodo eo ligati se gerere debeant, ut statui & obligationi suae satisfaciant. Uatana caelibem

exemplo suo magnopere commendat, ut mimus praerogativis decoratam, & reliquis stacibus longe praeferendam. Conjugatis tamen edicit, ne separationem quaerant, nisi ad aliquod tempus, & de consensu utriusque, ut Deo liberius in oratione vacare possint. 2do. praecipit, ut uxor a m rito ex legitima causa sejuncta in eo statu perseveret, neque ad alteras nuptias transeat, si vero ex temtate aut incomsulto impetu ab eo discessit, ad eum postliminio redeat. 3tio docet, quibus casibus separari possint aut Christianus

ab uxore Gentili, aut uxor Christiana a marito infideli. Subin hortatur quemlibet, ut in eo statu permaneat, in quo fuit, antequam Christo nomen daret. Postmodum virginitatem magnis laudibus extollit, quin tamen eam praecipiat, ostendit molestias, curasque multiplices conjugum, miramque facilitatem, quam personae casibes habent v candi Deo, animaeque suae saluti. Demum viduas alloquitur, usque facultatem indulget nubendi denuo, sed conjugi clari

206쪽

Christiano, si in statu suo selitario vivere nequeant, si vero id haud adeo dissicile ipsis accidat, suadet modis omnibus,

ut in eo perseverent.

Cap. 8vo. ex Corinthiis illos increpat , qui eibis idolorum immolatione notatis in aliorum praesentia, quibus ea res omensioni erat, libe rime vescebantur. Docet illos secundum se quidem esse indifferentes & permissos, charitate tamen obligari quemlibet, ut attendat, quibuscum mhi manducandum hi, ne per imprudentiam proximum simul adhuc infirmum , pro quo tamen Servator noster morteisi bppetere dignatus est, in ruinam spiritualem dato standalo impellat. Capite 9no. Corinthiis demonstrat, potuisse se necessaria pro victu quotidiano alimenta ab eis expetere, cum rempus omne in praedicatione Evangelii illis impenderit,

maluisse tamen ea comparare sudore proprio, atque opificii cujusdam labore, ne ansam ulli praeberet querimoniae. Revocat praeterea eis in mentem , quam prompte , quam alacriter cujuslibet genio atque indoli sese attemperaverit, ut omnes Christo lucrifaceret, stoque exemplo demum ad perseverantiam illos hortatur, quam sperare merito debeant, si ad finem usque constantes in bene coepto vitae curriculo perseVCrent.

Cap. Iomo. meminit filiorum Israel, qui post accepta coelit is complura beneficia Dei tamen immemores in abominandam idololatriam prolapsi sunt,& eructatis inoptimum Numen plasphemis vocibus omni se flagitiorum genete contaminarunt, ut Corinthii eorum exemplo sapiant, sibi. que a tali perfidia diligenter caveant: praecessisse Iudaeorum supplicium in signum praenuntium non inferioris cast, gallorus Christianis obventurae, quemadmodum favores

207쪽

lis collati in Veteri Lege eo, significabant, qui in nova Lege istis exhibendi forent. Ue: siculo Suo. asserit, a 3. millia

Israelitarum morti eradita Ob sornicationem cum Μoabitis commissam. In ea sul sententia, poenam hanc referendamelle ad adorationem vituli aurei, cujus fit mentio versia praecedenti. Quamobrem immutato ordine textus eam immediate subjunxi ea ratione inductus, quod a S. cap. Numer. ubi peccatum Isth commemoratur, Scriptura a . millia occisorum num ret, non vexo a 3. uti hoc loco contingit. Caὶetamu existimat errorem contigisse in tram scribendo. Oecumenius affirmat nonnullos praedicto capite a 3. solum millia legere. S Thomas iudicat nume mminorem, qui hic ponitur, comprehendi in majore alibi posito. Pace mea nunc lector dijudicet, mam hae rationes vel coniectu e sint satis firmari an vero magis fundata sit mea sententia, quandoquidem 3 a. cap. Exodi, ubi heb retei populi idololatria una cum insecuta vindicta refertur, , Romani Codices tantum 2 3. millium meminerunt. Alcapitis calcem Apostolus iterato prohabet esum idoloth torum ea de causa, quod Gentes exinde fortassis inserant, simulacra sua etiamnum in pretio & honore eine, & fideles patiantur standalum, cum nesciant etae indisserentia. Ostendit, qua prudentia in conviviis, ubi apponuntur, quilibet se gerere debeat, omnibusque magnopere commemdat aedificationem sui proximi, ne quid fiat, quod ei os fendiculo tale possit, vel progressum Evangelu remorari. Cap. II mΟ. damnat abusum Corinthiorum, quos imter viri capite velato, foeminae Vero nudo incedebant. R

tionem dat, quod vir fui sit juris, adeoque nullum signum servitutis gerere debeat, econtra foemina marito suo sit i dita, adeoque in publicum procedere non debeat absque velo

208쪽

EPIST. L. D. PAULI AD CORINTHIOS as

uelo in signum suae: subjectionis. Inde dissertationem oris

ditur de coenis communabus, Graeci agapes vocant, inter

primos Christianos institui solitis ad Conservandam mutuam inter fideles unionem ac dilectionem ad exemplum ultimae Coenae, quam Christus Dominus cum Apostolis tuis, antequam ex hoc mundo discederet, celebravit. Et inprimis invehitur in divites, qui paupe/: es mensa sua excludebant, di ipsi bene poti ac pasti, imo non raro ebrii sacrae mensae accumbebant, more enim antiquo receptum erat, ut quilibex

post stugalem retectionem accederet ad sacrosancta mysteria. Postremus versiculus, ubi Apostolus iis, qui alios praestolari non poterant, indulget, ut domi suae se reficiane, priusquam Ecclesiam Ingrediantur, luculenter demonstrat, tum temporis sacram Communionem a jejunas non fuiste

acceptam. Hic ritus communis coenae adhuc in usu fuit apud aegyptios rempore SoZomeni, uti ipse refert lib. I. cap. I . suae historiae. Concilium vero Laodicense hanc commetudinem stistulit ob complures excessus irreverentiae, qui irrepserant. Certe a tempore Apostolorum nemini amplius, qui jeiunus non esset, accedere licuit ad mensam Eucharist, cam, unde Tertullianus ad uxorem suam lib. a. cap. F. in haec verba scripsit: non sciet maritus, quid secreto ante omnem cibum gustes. Agit dem Apostolus de instituti ne Sacrosanctae Eucharistiae, demum declarat, qua puritate praeparanda sit anima ad sacram Communionem, quam sollicite prius discutere debeat conscientiam tuam, quantique sacrilegii se reos constituant, qui indigne recipere non verentur sacrosanctum Christi corpus & sanguinem. Cap. I a. agit de unitate Ecclesiae, probatque dona Spiritus Sancti esse plurima, & non absque ratione pulchra inter se varietate differre. Id ut planius explicet, paratare Bb 3 ut1-

209쪽

ARGIMENTUM IM

utitur humani corporis ex pluribus membris compositi, quo rum singula non uno eodemque loco collocata, aut officio praedita sint. Hortatur stibin Corinthios, ut simultate omni deposita charasmatis acceptis Contenti, alienis non Imvideant, tempore enim primitivae Ecclesiae una cum baptiNmo eas gratias recipiebant, quas scholastici gratis datas nuncupant, eo quod dentur gratuito, neque hominem idcirco sanctiorem, aut Deo gratiorem reddant, qualis esto notitia linguarum, potestas patrandi miracula, intelligentia Scripturarum, & aliae hujusmodi. Corinthii vero vanae gloriae, verumque novarum percupidi pluris faciebant donum limguarum, quam alia, adeo, ut qui eo destituti essent, in illos murmurando in1urgerent, quos eo dotatos & conspicuos esse nossent miris laudibus extollerent. Hunc quoque abusum ipsis exprobrat, & gravi demum oratione eos excitat ad sectandas potius omnique studio sibi comparandas eas gratias, quae ad proximi

aedificationem, animarumque fructum maxime faciunt. Cap. I 3 tio demonstrat charitatem virtutibus omnit in longe praecellere, absque ea in vanum laborari, tempus male perdi ,& aerem tantum verberari. In fine disterit de Cognitione Dei, quam in hujus vitae ergastulo admodum tenuem obseuramque habemus, longe clarissimam autem habituri sumus in coelesti gloria. Parte Ima. Capitis I 4. reprehendit eos, qui cum dono linguarum praediti essent, inde sbi mirum in modum plaindebant, aliosque infra se despiciebant. Ostendit, donum interpretandi sacras Scripturas, & fidei dogmata rite explicandi longe praestantius esse, cum ex isto fructus in proximum luculentus redundet, & utique, si variis linguis I quentes non intelligantur, incassum garriant. Ut autem ista probe percipiantur, nosse oportet, cum in primitiva Ec

clesia

210쪽

EPIST. I. D. PAULI AD CORINTHI S. 19s

clesia gratiae gratis datae diversis diversiae obtingerent, contigisse haud raro, ut, qui donum linguarum accepisset , quod loqebatur, explicare ad aliorum captum non valeret, propterea v. I 3. monet Apostolus, ei, qui plurimum linguarum peritiam habet, implorandam endie a Deo gratiam, ut a suis auditoribus etiam intelligi possit, illisque explanare, quod Spiritus Sanctus ei suggesserit. Altera parte explieat, qua ratione utendum sit hisce donis sive linguarum, sive interpretationum , ut inde fructum Ecclesia hauriat, & mutua se vetur inter fideles concor dia aemulatione omni iublata. Praenotandum hic ulterius, quando primorum temporum Chri-mani ad celebrandas suas agapes de his enim hoc capite sermo est conveniebant, descendisse nonnunquam in illos Spiritum Sanctum, & modo his insipirasse futurorum n litiam, modo illis interpretationem divini verbi, aliis cantica ad laudandum Deum, aliis donum linguarum. His ita expeditis praestribit Apostolus ordinem servandum in sacris conventibus, in quibus mulieres Vetat loqui, iisque, qui suis legibus refractarios 1ese ostendere non verituri essent, gravissimam ipremi Numinis indignationem ac vindictam im

tentat.

Cap. 1 de Resi1rrectione disserit, eamque, quae omisnes homines concernit, ex gloriosa Christi anastasi probat, nec non ex ea consuetudine, quam nonnulli ex ipsisi habe hant, se in eorum locum baptiZandi, qui absque baptismoe vivis decesserant. Haec expositio mihi praeplacet, quod ubdeatur magis accedere ad genuinum litteralem sensium prae aliis, quodque mens Apostoli allegantis Observantiam quamdam superstitiosam fuerit demonstrare ad oculum, quod si-hi ipsis contradicant negando resilrrectionem, quae enim baptismi utilitas, si corpora non resuscitanturi Tertullianus hunc