De d. Gregorii Nazianzeni carminibus

71쪽

SerVanda etiam somno cogitabat ut compertum ex illo Somnio est, quod ipse refert quasi immissum caelitus suisset, Cuiusque memoria tantopere etiam senior gaudebat, ut magnusuavi late illud caneret l). Nec semel in carminibus quan in Cura eam ipse inviola lam Servaverit nos ingenui verbis edocet. Insuper in liquot poemalis, quorum duo prae Cln-riSSim. 2), vi magna miroque candore animi laudes virgini latis celebrat. Primum enim ut originem laniae Virtutis aperiat, sublimem illam Trinitalis generalionem Gregorius Penetrat, ac deinde post rerum procreationem grandi verbo narrulam, Christum ex Virgine alum ut virginitalem ad caelo tolleret pio animo poeta veneratur, sicque eum Coniugio comparat, ut ipsum omni commodo praestnialiaque Superet. Iam igitur habes quae Gregorius de Virtute senSeril, QUI DI meliam ratione ea declaraverit. Nemini quidem non appnret munus nostrum haudquaquam in rebus ipsis iudicandis esse inde enim de paganis Gregorius lacilem victoriam reportaret, et quanquam pulcherrima canis lamen quia ibi doctrinam Vindicare nequii, ideo nolam proprium ac Singularem e ea repetere nolim. At aliunde omitto, si placet, immen Samillam eruditionem qua tot nomina philosophorum, Ol Um On- lenitas, o narratiunculas copiose facillimoque Suis interpo-

Suit Nec eniSpernanda nec praecipua Mngis Iulem e Commoveor, quod omnia liquid verum in Cerumque Sapiunt.

Neque enim paupertatem laudando Senecam illum imitatur qui divitiis superfluentibus inopiae praestantiam declamatorie acli latini. Verum ipse, bonis omnibus ubiecti S,Si Vecum Sumniis honoribus ornaretur sive dignitate abdica in cum in solitudine lateret, ubi tu evilam asperarii agebat 3, Quae etiam de abstinentia aut virginitate diceres, quippe qui virtutes eiusmodi

72쪽

Itaque in disciplinis ethnicorum christianorumque longe

conserendis, lani animi persuasio sinceritasque emical et versus quasi imbuit, ut ea aliquo modo Vibrent illiusque calore ardeant. Quod si vel minimum legas, eum primum Sentin S. Qua quidem Sinceritate a plus, etiam ad grandia inflammatione quadam animorum evehitur. Haec enim lege et tu

puellas miraris . aut Menectum eSe morti offerentem . . . .

Laudas eliam Socratem cicutam libenter haurientem. Laudoelium ipse .... Sed velim te ad certamen athletarum meorum tranSseras, Cum tot crucinius, o ac lania pericula pro Christi nomine Superata in memoriam revocari S . Haec ellum Tu vero Pisam ei pulverem Delphicum iactas ei Nemeam et pinum Isthmiam. . Nunc ea mihi considera quae ad virtutem perlineant mune polissimum ad casti latem ... η 1 Atque alia similia praetermitto. Nonne tu has voce aliquid novum resonare

iudices Quantum poesis illa philosophica, quae orta SSe pulcherrima est, praestas i Nihil enim siccum aut frigidum reperius at re etiam abstractae inspirante fide christiann impetu quodam et spiritu poetico vehementer rapi uritur. Quod Si

exemplum aliquod proprium singularis illius ingenii libi re

quiras, equidem e carmine I desumum, quod eruditissimum elati Ssimumque est, in quo ortasse vi ingenii ola eminet. Virtutem, ait, immacula luna, persectam Cupio. . . t uero quis eam in terris invenerit. Bona semper immixta malis Sunt Saepe pedem in aethera tuli, sed me gravis et exiliosa cura in terram deiecit. Video meliora proboque deleriora Sequor . duple natura mea, allera sublimis, altera humilis; mihi tenebrae sunt quis eas discutiat ' Primum huic dogmati adhaere Trinitalis pura natura exsisti deinde angelica, tertia, mortalis, quae mea est... Gradior, Christo assi ante, Christo iuvante. . . Neque mei lantum monum SP Virtus...

73쪽

- 59 Quare, homo, Si superbieris. in memoriam revoCabo unde veneris, qui esses antea mi nimis abiecto animo ueris, cogitarie esse Christi opus immortale, ac lemplum ibi virluleeXOrnnndum ... η 1 125-134). Igitur subtilitas illa mirabilis et gravitas in doctrina declaranda, etsi ortaSSe propter animi essuSionem, eum generalius versibusque inopibus periculum dicendi erat illissima etiam illa cogitatio atque animi acieS, quibus superbius nec tanta suavilule a Scalius noster adeo praestitit a maxime ars illa summa qua Se ipse in Carmina inducit, proprio SenSUS Propriamque vitam essundit ea Sunt demum singulares Gregorii viritales, quas in poemali theologicis adumbravimus, paulo

magis quidem in philosophici deprehendimus, copioSius

vero in moralibus admirari licet Utique poeticem no V quodam genere Gregorium locupletasse dixerim, in quo diversa duo et inter Se contraria iungantur et Sententiae abstractae et commoliones asseclusque animi quare, ne plurn, Carmin nilla contemplationes di inclicas merito ortasse nominarim 2 .

1 Pas alii nostri hic te memorem Velim. 2 Huc etiam spectarent gnomica poemata, sed vid. Append. B.

74쪽

Nobis quidem inquirere ludentibu quam proprie Gregorius XIZianZenus salira usu sit, haudquaquam animus es illum saliram christianam primum SurpnSS ISSerendi, cum horigine religionis novae repeti possit Christus enim ipse Iesus subtiliter et aculeale Pharisaeos increpabat. eque pudispoStolos maxime apud l). Paulum, vim saliri cum difficile reperias. Qui etiam doctrinum christianam defendendam Susceperunt, omnes ad adversarios impugnandos ideoque ad satiram necessitate inducebantur. Nec alia quam Tertulliani aut Cypriani nomina revocarim, quibus intellegas quam bellu

lorius eorum stilus suerit. At oratores Cum ei certa Vere, cuius

exemplo orationibus in Iulianum inperatorem Gregorius esse Volest. Itaque neque saliram invenit quippe quae menti humanae ingenita Sit, nec saliram Christianam, modo vim ipsam saliricam cogites. Sed tamen primu S ul Opinor, iuS- modi ni minum exempla, saltem post Christum, apud Graecos dedit. Recte autem apud Graecos dico malini enim poemata huius generis iam lenia verant vel eadem uelale lentribuni de quo testes habeas Commodi uni carmen pol Ogelicum Si Vecni men ad Senniorem, sive Carmen in Flavianum aut Paulini carmen contra Paganos aut libros Prudentianos in Symma-Cum. Nec mirum, Cum a mnioribus exempla persecti Ssima

accepissent Sed lamen a virlule Gregorii multum absunt, quis acile princeps in illo genere habendus St.

75쪽

- 6 Magnam vero cum moralibus carminum saliricorum cognationem esse saleOr. Nec lamen ea Supra evolvere aut iudicare

voluimus cuius ratio inde pelenda est, quod primum nihil noVi edoceremur, at praesertim quod aliquid singulare de ingenio Gregoriano conlinerei cui incumbere operae prelium esset. Quorum poemulum ali generatim vilia Carpunt ii, alia vero e condicionibus vllae Gregorii ipsius oriuntur 2). Igitur ordine singula Persequemur. Prioris vero generis satirici tria argumenta Gregorius Subiicit, nimirum iracundiam cliviliarum aut honorum cupidi-lalem mulierum lasciviam nimiumque ornulum qui loci

Commune Sunt, in quibus, omni ne late Suo qui S Ille modo, breviler aut Severe Singula praestringentes Satirarum nil CloreSexspatiali sunt. Tamen omissa ira de qua minia poetae agunt, diligenter celera utpote communiora inspiciemus e quibu comparatio institui poterit, qua singularitas ingenii Gregoriani melius dignoscatur. Multa pro seclo communia cle divi liis refert, quod violentia. rupinis, calumniis ne subdolis artibus comparari soleant 3), aut post infinitos ob avaritiam labores Su SceptOS, Ope SUIS, quibus non utiliter si uili sint ignotis vel inimicis divites relinquere oporteat l). Quae, ut iterum dicam, generalius in medio

Ponuntur nec celeris Gregorium secernunt. Innumera quidem

ac Sapienter poetae philosophi 'e cum antiqui lum recentiores in divitias congessere I scilice quam laboriose nequii nnitar,

Palur, quibus animi vitiis et molestiis corporis escam ei in Cilnmenta praebeant, adeo ut quidquid cogite vulgus imperitum longe optabilior si pauperis quam divitis condicio.

1 Poeni morat , XXIV XXV XXVIII, XXIX. 2 Poem histor. VIII, XI. XII, XIlI, XLI. a XXVIII, v. 32-69.

76쪽

Aurum polentius es infinitis hominum sermonibus η, inquiebat olim Euripides sed eheu i quid non mortalia pectora cogis auri sacra fames h ni Vergilius sima census amicilias . canit Ovidius sed timor e minae Scandunt eodem quo dominus neque decedit aerula triremi, et post equitem Sede ali a cura. Sic Horatius. Quanto elicior sit hic qui nil cuperet quam qui lotum sibi poscere Orbem , exclama Alexander, cum Diogenem est bibentem vidisset. Cuniat si Vacuus coram latrone viator nulla aconi labibuntur fictilibus sed omnia limenda Vir opulento, quanquam laudatur ei quidquid libuit imperare potest. Haec et sescent huiuscemodi apud pagano scriptores quibUS Gregorius consentit, nec eis acri late varietale aut vi ironica i)SeSe praebe imparem. Sed peculiari quoque Ole Velim, cum eos velli Cul qui horreis tritico plenis, alia obsignant, alia recludunt nubila ratione temporis, ut Curius Vendunt, et ex alienis calamitatibus commoda sibi comparent 2 i. Unde Vilium quomina clam aequalium fuisse collego quod ad VerSUS magna acerbitate Gregorius invehitur ut pol qui eximio in pauperes amore ducatur. Quos iniuria polentiorum oppreSSOS miseratur aut etiam quasi Vielus ira tuetur, quia non nupereSlantum sed paupertatem ipsam diligit. Quare divites lacessendo non inani et assectata rhetorum arte utitur immo et verum in eos habere odium videtur. Sic ob inexplebilem cupiditatem eos Midae conseri, opiatque ut idem ipsis usu veniat, quod regi illi, aul iis qui manna in posterum diem fraudulenter RSSerVnbunt, quorumque in sinu caelestis cibus aedissime putrefiebat v. 48-l 50 1 50-169i. Haec ex animo unquam sonte exsiliuni haec singulnrin.

At praecipue, nec mirum, tum OVila eminei, Cum hu-

77쪽

- 63 manis relictis ratione ex fide desumit. Quid enim prodest pulchra de divitiis scribere, nisi ut vis ingenii et acies signi si cetur. Nunquam in homines nil meliora convertus. uni e primum Gregorius divi luna animos ab opibus abalienare cogi latione mortis proposita, salagit v. 80-82 332-340). Neque

mortem innium proponit. Cuius memoriam etiam pro sani aut ethnici revocare posSini, quaque Saepe non a terreni di Vellimur, immo ad ea quasi suriose amplectenda quin nempe peritura Sunt impellimur Al audi Gregorium

Quae quidem terribiliora audiuntur et magis nil emendationem proficiunt. Quid ergo ' malus ille dives omnem boni Spem abiiciat. Absil iudex quidem sed pater etiam Deus

v. 313 . Cuius uinen misericordiam ii sibi conciliel, beneficientia ulalia ac de suo pauperibu elargiatur. R D PIU Peribu Velut bonis pnlronis .... Memenio quoque Lagari s v. 360370 i. Qua conclusione, quaecumque in divites NuZiungentis congerit, ab iis lolo caelo distare intellexeris quae CuiuSque uelatis philosophi aut salirarum scriptores in Varo aculo aut gravi Stilo conscripsere Etenim afflante fide, declamationi iam non satis est aut acumine ingenii aut gravi late rationi excellere sed umore condita satira iam vim habet persuadendi et suavitalem quamdam aliis mullis prosecto ignotum. Sed magi etiam quantum valeat, Gregorius carmine in

muliere nimis ornatas h Significat. Nulla materia Poeli Scommunior Gregorius Vero muliebres lanium munditia carpit, Sed ut Veruli loquar, vertitur in eis summa mulieribus vitiorum. Prii num quidem Poeta OSter generali Orn rem OVel, neque mulieres verbi causa. elegant in studiosas isse

78쪽

- 4 demonstra qua vero Ilione mulieres illius aetatis huic flu-deant, id copiose declarat ac ansam sibi sumi ut aculeato earum ullum seu e X Ornandi Curam describal Sic acerbissimis lepidissimisque simul verbi ea Vellicat, quaecumque capita tollunt instar turrium adulleris crinibus, lascivo infle lentes mollia colla facie sua pigmentis e coloribus inungentes, ita ut non iam vultu humano sed larvas prae se ferre videantur sv 1 - 16 . unia lunm risum movet eiusmodi pulchritudo,

ubi velim inspicias quanam arte Singula Gregorius XI Cli S- Si me ei Sequatur, e propria huius ae lalis elegat, ita ut eiusmodi mundi line cum aliis alia aetate confundi nequeunt, et liberius veriusque i ad naturam res exprimat 2l-34 . Ne dum etiam asperius mordeat aui turpi conlumelia assiciat, ut contra sales ingenii cuti urbanique probaveris, qui risu lantum iucundo ridicula nolet aut acule pungui. Quum ob urbani lutem ei arte in libenter ego Gregorio recentiori poetae, nimirum Hucinio noStro Componerem qui epistulas aut epigram mala lepore ei sale condita scripserit. Verum Nagian genus in eiusmodi studio elegantiarum describendi haudquaquam diutius immoratur, cum gravia inde

sequantur. Mulieres enim insequitur, quarum nimius luXus et indecorus ornatus iuvenibus exemplae cauSRS nequilino Omnibus ruinae occaSionem praebebat. Hic est enim X Ornationis finis, quidquid mulieres ad excusationem asserunt. Cuius sabulas quidem homericas, Pandoram Helenum, Circenm,elC.

79쪽

aut etiam biblicas historias Hegahel, Esther, Iudith tanquam

documeni Gregorius profert. Verum etsi mulieres istas acerbe e Xagilat, numquam lamen illiberalius, ne dicam turpius, eas carpit. Quod mirum dixerim I plerique enim huius uelatis Sive Superiori moralium praeceptorum Scriptores, nihil sere nisi Con Vicia et probra quotiescumque de mulieribus Sermonem habent, proserre soliti sunt, quasi animal aliquod impurum eSSel. IPS Vero honesi semper ac reverenter de illis loquitur, ut eliam carmeno ad Olympiadem δε praetermittam, in quo SponSi recenter matrimonio coniunctis sapientissima consilia proponit, quo eliciorem vitam honestioremque degant et praecepta sua gravitale lepidaque iucundi tale conspergit. Quam agendi rationem benevolentia et comitate singularem non is mirabitur qui meminerit Gregorio matrem iam fuisse on-nnm et Sororem Virginem Macrinam, quarum animi virtutes eximias simulque vitae innocentium Saepissime laudavit.

Quid tamen vilium illud tantopere mulieribus ingenitum

emendet' Nihil enim prodest ostendere quam ridiculum sit aut quam breve ver pulchritudinis et hiemem asperam cito secuturam aut rugas aliquando simiam quoque propul Sura S v. 59-6T. 133-188). Haec et similia Euripides, Horatius, Iuvenalis aliique iam dixere. At Gregorius Deum inducit mulieres suculas severe increpantem immo et respuentem mulier enim sucata iam non opus divinum sed diabolicum idolum est. Cuin similis graculo fiat plumis undique corrogali Superbienti, nonne idem ei timendum, quod graculo accidi Sse narrant, ne scilicet irrisioni turpiterque eliciatur V. 45-49, 55-5 R.

Quibus graviter christia neque praeceptis alii a Gregoriana Supra leviora aut ingeniosius dicta extollitur. Nec laeta amne-uilas abest qua mentes dulce foveas. Quod ut compertum ha -

80쪽

beas fictam lege de origine ruboris illius pudici, quo ullus

humani suffunduntur, narratiunculam, une ulli nna VenuStalem maxime redolet cuius sum mn S Deum, Cum bono a malis secernere vellet rubore in XiSse genu bonorum mn-Xime mulierum, fuso sub pelle sanguine, Cum turpitudo insurgeret malis vero densavisse sanguinem ideoque flos minime ob turpitudinem erubescere v. 188-206). Igitur praeter sublili talem ingenii qua vilia penetrantur et moruncem quum in infestivitatem in carpendo, adde christianam in singulis decen-lium, nil ectum quoque mori gravitalem condientem studiumque Sanctum ecfide ortum quopi necepi igne quodam ah scondito incenduntur inde propriam ingenii Gregoriani in satira habeas imaginem. Quibus prosecto cognoSCISNn ZinnZenum nulli ex veteribus cedere aut etiam multos antiquos recentioreSV antecellere, ne demum no 'um genu Antiri cum Crea ViSSe.

Alia vero sunt poemata in quibus iam nulla vilia communia carpit verum de Se ipso loquitur. Quare non nullius momenti erit inquirere quomodo Gregorius in eiusmodi salira sese habuerit. Cum praesertim is esset qui maxime etiam levissimi sufficeretur cilisSi me quereretur acerrimeque, Cen Sione ulu adversurio pungeret.

Anno 38 concilium Episcoporum Orientalium Constantinopoli habitum est, in quo Gregorium electum Omne RPPI O-bavere. Huic luna partes electi et Paulini de sede Antiochen a dispulantes componere conligit. Sed post mortem Melecti, neglecto pacto, ut qui alleri Superstes esset, is loli Ecclesiae PraeesSet de successore Melecto subrogando multi ad Concilium retulerunt. Maxime vero iuniores Episcopi qui Valentis

lempore, pulsis in exsilium orthodoxis praeSulibuS, Sedes VRCInteS, Arinnorum avore, Occupa erant, nulo nomine Cintinere sullem ex hac parte minus digni contra Gregorium hac in quaestione Surrexere, ab iisque Seniores nimis facile se

passi sunt hiluci rationibus levibus innixi. Quae reluctatio