De d. Gregorii Nazianzeni carminibus

91쪽

- sim sentiendi facullas nimis augebal, et memoria, Cum in otium ac solitudinem Se recepit, progrediente Senectule, Xul-Cerntini. Denique praeter eiusmodi causas, alius tristitiae sons e christiana religione emicabal, alque philosophicae, ut ita dicam, melancholiae, altera religiosa adiiciebatur, qua nihil iam cum veteribus commune haberet. Vir enim christianus ex Evangelio expletam quumdum C persectam Virtulis speciem, quam lotis animi viribus assequi Connlur, quo demum impetu quodam Cerrimo rapitur

Saepe in aera pedem tulit, Saepius etiam in erram eum exitiosa cura deiecit 2). Carni enim pondere graValur, quae unimum a caelestibus removet et ad humilia vel turpia

trahit 3, Inde eiusmodi repugnantia e contrarietate hum Inuna iura tanquam discinditur. Si nihil sum, Christe, quid me finxisti' si in pretio tibi sum, cur ol malis premor δε Φ)

Cum mentem Deo intendere cupio, ad litia malaque Vehementer trahor η 5). Exsulem quoque et quasi peregrinum in hoc Orbe terrarum SeSe re pului, inflammatoque animi ardore in caelestem patriam evehitur. Hinc habes novam tristitiam n- liquisque penitus ignotam, qua elegiae multae persunduntur H in C demum novum genus oeseos uicitur, scilicet Chri S

Etsi non omnino singula de legiis perseculi Simu quaSSU Pr mniore Vocavimus, eas tamen ex dictis maximi prelii

92쪽

esse alearis quibus pauen lanium de varietate eiusmodi carminum addiderim. Aliis enim poeta dolores suos uberiale quadam epica describit. Sic in carmine XV in quo externam hominis condicionem, nosque animalibus Ilione carentibus inseriores esse queritur 1). Carmine vero XIV philosophica quadam me dilatione tris liliam quam Supra designavi mela

physicam, proponit Alio quidem poemate XLV loliis est in flebili quadam lamentatione, qua Psalmisi aut Iob ipse inmemoriam nobis revocantur aliud vero precatione quadam ardentissima continetur qua Christi misericordiam obsecra-

lux v. 85 sqq, Emine etiam breve carmen me vitae lineribus f in quibus duo Anthologiae carmina, unum Posidippi sive Platonis Comici, alterum Metrodori argumento ornanque Gregorius imitatur 2). Etenim quae bonis mala immiscentur, ironice exponit, ei sententiarum concinnitale aul contrapositorum elegantia placet. Atque haec salis erunt ii lyricum praestantium Gregorii intellega S. Iam alteram elegiarum minorum partem ggredior. Une libri II sectionis numeris XLII-LC xstant, ubi Gregorius unimi limo res angores ut iterum dubitaliones, humiles nil Deum prece aut servidos amoris impetus, dolorem quoque de culpis, ne daemonum e Xaliones 3 versibus exprimit. Quam animi assectionem in illo carminis XLV De animi calamitatibus h lihi descriptam habebis heu miser utilia passus sum Quis mihi dignus erit gemitus .... Nec filiorum uorum moriem quisquam lanium deflevit nec venerabilium parentum quantum ego clamentor inimum quae grRVissima

PISS est... 1-10 Alia ero aliis carminibus depingit modo animum dubitationibus agitatum 4), modo culpis saedalum 5)

1 L. I S. 2 V. 89 et sqq. - f. XXXII. 2 Anthol Palatinae l. IX, 359, 360. - Cf. Schubaeli, P. 30.

3 Vid. Append. C. 4 C. LXXVIII. 5 C. LI.

93쪽

proponit aut diaboli lentaliones ex alionesque deplorat lin ut Deum caelestemque Trinitatem penitu cognoscendi studio rapitur. Quibus ibi conflare potest quantum iis eliam

cum veteribus discrepet Poetae enim an liqui praecipue motu e X primunt, quila rebus eXlramo poSilis oriuntur, et naturaliter, si dicere liceni, animum assiciunt. nimirum OrbOS, mortem urentum aut amicorum vitum Cilius misSam, ne in conviVia umorem putriae Amoris eliam gaudin tu CluSque ele, neque ultra hos sine progredi videntur Gregorius Vero rue-cipuum argumentum habet, nempe ipsum animum, en etiam

quae de se ipse sentia ac meditetur ut cogi lationem motuum, Copiam quibus langitur, ac ne plura, inlimam illam vitam quae homines latet, eoque soli palel. Quam XCellentiam profecto e religione christiana hausit, quae omnia ad ipsum hominem reser l, curas ad vitam internam magis de Vertit animique latebras quasi sol novus illustrat. Igitur noxam quamdam et incognitam poeseos provinciam Gregori US peruit. Neque enim aliquid his repellium in elegiis maioribus CXPli CO, Cum Slis ea praesertim quae omnibus hominibus Communi Sunt, depingat minoribus vero sese magis in Sui Sipsius affectibus exprimendis conlinent. Haec autem eiu e StdeScribendi vin postquam primum querimonia esstidit, totus est in calamitatibus vitae deplorandis deinde e X si inclis lamentalionibus, firmissi inae spei ac felicitatis Voce reSonal

Hinc intellegas neque de illa commentilia animi aegritudine agi neque de illo subtristi colore, quo uelatis Superiori vel

etiam praesentis homines Sua poemata fucare ConSUOVel uni.

Ea enim est melancliolia quae vires frangat rebus agendi iri' CeSSIria S, inertemque et inermem animum pessimis cupiditatum malarum incursibus subiiciat, neque ad Deum menios

94쪽

Focinae vero huiusmodi elegiarum mn Xime Vari elas laudanda mihi est aliquot enim eanliciS, quo θρμυους Vocat, nimi molus alios mollius, alio sortius X primit 1) modo sermones instituit, quibu ipse Secum loquitur 2), modo colloquia cum matre mori destincla si carminibus aliis mente demissa Christum precatur 4) aliis Vero morbum levari cupit aul mortem invocat 5 aliis demum sibi ipse sol alium animosque addit G). Neque lumen omnibus istis elegiis laudes in legi a tribuere velim elsi enim e vera animi commolione oriuntur, et in aliquo nihil sere elegantiae aut artis desiderandum est T) lamen maior eorum par Senientiarum pondere caret, neglegentiu aut copiosius describuntur. Neque lamen ea obstant quin ingenium Gregorianum laude lyrica extollam si quid enim proprium, Si quid novum NagianZeno vindicem, non mollitiem animi tantum et vim sentiendi mirabilem verum etiam ne in Primi mei In Cholium Seu g pessimismum s vel potius tristiliam quamdam christianam dixerim, qua poetarum recentiorum Similem seni iter atque ab eis diversum sese pruehent. Idem enim queritur, idem dolet, verum aliter itaque hac etiam parte iam novae poesis indicavit.

95쪽

CAP. VI

Sed quantavis singularitate et noVilate Gregorinna OeSi S. rebu aut sententiis perpensis emineat, aliquid maximum dee Sset, nisi genere quoque dicendi valeret. Nullum enim monumentum, arte componendi scribendive de Siderata, g aere perennius h exigas. Haec igitur quaestio nunc nobis agitanda. Verum ut via quasi aperiatur, desectus nonnullo aul vilia ante quam de eiusmodi genere dicendi diSputem, prius notare

velim.

Primum quidem carmina quaedam ullissimae heologiae mySteria nudiu proponere, disti cultates Solvere aut errores graSSanies refellere merito iudices alia nempe aliquot moralia et historica, longiuscula sunt, verbOSI, neque enumerutioniS diffusae salielalem effugerunt alia crebrius eadem dicere, querelas de malis saepius ingeminare salear. Huiusmodi sunt elegiae multae quae senilem quam dum loquacitatem redolent. Igitur, Gregorio nimis sibi indulgente sentent in X lenuntia Γ Vel SUS liquando aut etiam saepissime languescunt, cotidianoque Sunt sermoni simillima Adde quod limae labor haud PBro deest. Quae prosecto senectutis fragili lati aut imbecillitati tribuenda Sunt, aut quaedam alia rhetoricis et in in moribus Si C, ut exe inpla duo proferam in Irmine, g de Vi in s Pro cellu in quamdam sustus narrando delecta lur alio eliam poemate querelas de calami talibus Suis intermittit ut Omnium de Castitate ac Temperantia poetice describal l . Quibu S

l Lib. 2. s. 1 c. XLV. 229-266.6

96쪽

non ego insilio Gregorium eccure et deleriorem e SSe Veleribus quos aemuletur lamen Si dicendi formam inspiciamus, poemata agi angen haud parvi pretii Sse Cognoverimus. Maxima quidem erat Gregorio difficultas cum carmina leXeret. Superanda. In lani enim rerum Con Vei Sione Seu mutntione,

lillei ne quae uel alis Cuiu Sque mores es fingere solent, insolitum colorem ilia Xere et in alium omnino formam abiere. Quod in m ante Tullius est Itur, cui philosophiam graecam ad Romanos transferre me dilanti nova passim vocabula inline sex udenda aut e gi nec Ο Ont deri 'nnua suere quibuS QS Romanis indictas apte significaret. Idem agian Zeno Celeri Sque poetis christianis accidit cum no Vn dogmata ut i nece Pindeclarare studuerunt; Scilicet longe a veterum doctrinis alienuerant. Inde lingua nova XS lilii. Hic autem obiter animadvertendum est mullo praeclarius cum Graecis quam cum latinis scriptoribus christianis clum suisse, neque lanium Alexandrino Clementi Gregorio agi an-Zeno Apollinaribus au SyneSi nil laborandum ut novam doctrinam graecis iSilemque propriis ocabulis etiam poetice exprimerent. Hoc enim 'bet praecipuum lingua graeca, quod et magna verborum ubertate circumfluit e verborum ea forma es siguraque, ut ad varias humanarum cogitalionum Vices apposite effingendas sint omnino accommoda in Adiaberialem quidem quod altinet, vix ulla lingi potest animo cuius lunm rei SpecieS, quae non peculiare iam vocubulum sortila sit, aut callidis duorum vel plurium iuncturis acquirere queat. Flexibilitatem enim mentis par voeabulorum facilitas Consequitur ita ut non varios tantum corporis habitus nuli magine rerum quae Sensu moVeni verum etiam tenuissima animorum Senientias et argumentorum genera eXPrimere valenni.

Ea igitur es graecae linguae commoditas si a perito artificeti MCletur, ut in uiusque rei ornans quasi cerea ran Sent luel n

97쪽

- 3 iucunde tristin QVere, dura Spere, leni suaviter dicat, nec solum mentis interpreS, Sed PSius naturae voceXSistimetur. Inde tanta fuit et tam praeclara Scriptorum eliseerum COPia, scilicet a Troiani belli temporibus ad illas incursiones barbarorum magnaSque gentium migrationes quibus imperii romani moles disiecta suis immo et ad iniquissimam illam aetatem, cum a Mahume lanis oppugnata sui ConStantinopoli lana civilRS. Quos vero duces habuerit et magistros Gregorius, iam indagare coepimus. Adeo enim operibus antiquis incubuit, ut poemata eius aliquid proprie lalis et linguae graecae retineunt. Qualenus ainen et quem nil modum, nobismunerendum St. Primum vero carmina quae heXn metri compoSila Sunt, non solum idem metrum utque Homerus, sed etiam dictionem prorsus homericum Xhibent. Cum autem viro vel minimum operum homeri Corum perito modo allente Gregoriana legat, ea facile comperta erunt nolo diutius in eiusmodi inquisitione immorari. Non deerunt lamen Xempla in medio prolata. De Gregorio Homeri imitatore l). Poeni. O9m. IV V 47, σερ inii ι.

Cf. Iliad. I, 205.

Odys. IX, 131.

98쪽

Iliad. 15, 134. Odys. 2. 165.

Particula versus e Odys. 2, 277. Poem. Orci l. v. 16. Ἀγυρε , VOX homeri Cn.

Iliad. 2-637. Od. . - 125.

99쪽

Iliad. 18-485.

P. . . , τεττιγες λαλαγξ τες.

Theoc , I l. duo ex Apollonio Rh.

100쪽

Nec semel etiam X Oppianis aliquid mutuatus est.

Immo, quod mirabilius, ipsum Lucianum imi latus est.

Alia quidem ex Anthologia graeca proserre POSSim, qua Gregorius prosecto usus est l). At salis habeo nonnullos hic ad ScripsisSe locos, e quibus tria collegam unum quod in poemali hexametro pentametroque conscriptis, sed a Xime in mortilibus historicisque ubi scilicet poeta universe magis ac humane Sentini, Gregorium nullam fortasse propriam dicendi rationem sibi assumpserit verum aut muli e Poetis qui antecessere consilio suis conlexuerit, aut nisi eo propiuSSeculii erit. Commune ibi Scribendi genus ex eorum Suesiormaveri l. Alterum, quod utique cum Alexandrinis scrip toribus consuetudinem habuerit, neque lamen ei manci palum praecipue sese habuerit. Tertio demum quanquam eXemplorum numerum acile augeri posSe XSistimo, tamen