De d. Gregorii Nazianzeni carminibus

81쪽

tantum eius animo dolorem iniecit, ut aegre etiam valetudine Correptus de secessu cogitare coeperit. Interim Aegyptii Episcopi et Macedones, qui tum aberant, advenere, utque elium Gregorio adversali sunt . Quare Gregorius Sese abdicavita. 381 1 . At inde lanium dolorem cepit ut etiam cum Ecclesiae Constantinopolitanae praeesset, Carmenis Ad epi SCOPOS , deinde, in carmine, De Vil δε 2), innumeros Versus en de rescripserit Primum adversarios quasi resupino vultu speelut interrogatque Undenam isti qui ipsum indignum habuero ' alii caupones alii a scribis improbis, ni illa mens e statuis, alii a ligone, alii navium sentinam redolenteS... 3 Qunenum eorum scientia ' ulantur pedestri sermone utuntur greSli philosophari licet Alomnia ignorant 43. Quales demum eorum moreS'

Neque ego ea acerbissime dici aut iram redolere dissileor. Etiam hi lasse quispiam Gregorium insimul ei, quod se ultionis studio rapi siverit; quos enim indignos proclamat episcopos, ii potissimum de sede sua eum expulerunt igitur suspicionem iniicere potest quod res ulli I modum adauxerit. Fateor si placet. Tamen eum aliquo modo XCUSnium velim. Nam post sescentos labores, Ecclesia florente a iuvenibus ab ignotis, ab extraneis elicitur, qui cum eo nulla ratione conserri possunt. Quidquid est, inde acerbitas, inde iracundia, inde ironia 6 seu poesis quaedam mirabilis est lorescit vel potius, Inquam rivus igneus undique est luit Eliam animad-

6 Cs locos supra citatOS.

82쪽

Verte quROSO nulla eum nomina proferre, ni Verse nn luminimico carpere, Vera dicere ne peccatum pSiUS SSe, quod

adversarii pessimi puerint. Quare Gregorium minus irae obsequi dixerim quam suscepto dolori ob Ecclesiam vexatam et episcopalem dignitatem ad humum afflictam et populum

exemplis ad malum conversum i). Sic etiam non exigui terminis satira eius circumscribitur neque propria mala lanium, Sed publica quoque exagitat. Non equidem omnia ad es giem veri describi nec aliqua non augeri dixerim Almullos lamen huiusmodi piscopos en elate X S litisse non Gregorii solum sed aliorum les limoniis conflat 2 , nimirum ob superbiam. Variliam priva in contentiones, ri XI S di 'iliarum cupiditatem honorum et aurae populari ambilum ignorantiam rustici in lem epula et Ompo inliones mores Corrupto S. Venalem demum indolem, indignos omnino qui rebus christianis praeficerentii r quibus vitiis accedebat haere-lica Per Vei Sila S. qua peste nulla perniciosior excogitari Olerat. Itaque vim illum exagitandi carpendique Summam X vulnere alle reposito tibi repetere licet, maior est enim quamul id negem, dummodo eum ma in Ecclesiae in primi S dolere, et maxime amore Dei angi, unde lania indignatio erumpit, et noVum quod tum n lirae genus, in quo virtutes ingenii fide re

guntur,imbuuntur,exillaque proprium aliquid sibi assumunt 3)

si C. XIII, v. 8-2si. v. 27rat, Ol. 1229. 2 Cs Clemen et Prat Graeci, t. XXXV, Ol. 4 et Seq. 3 Etiam in amicum asilium acerbissime invehitur ep. 48, 49, 50

Poem. His l. I. I e vita. v. 385-485 Ol. 055-1062 quod eum Sasi mensi Ecclesiae invitum raefecerat. Itaque nonnulli Scriptores graviter eiuSagendi rationem increpaverunt Broglie UE9lis au IV s. t. I, p. 151. Grenter. S. Gregoire de ariante p. 60. marras Histo ire de ΓE9lise, t. X, 9. 33ij. At Severius, ut opinor. Profecto aliquid minus episcopo dignum obiicere Gregorius videbatur, scilicet quod Sasima locus ignobilis erat et Opilius deStitutus ideoque per honoris speciem ignominia affectus fuerat. Male igitur hac parte senserit. Sed neque ea praeci 'ua eiu ratio Basilium fortuSSe non immerito insimulabat, quod ipsum vitae monasticae Studio su in il sum etiam humili sensu renuentem. lameli ille episcopum vi ic

83쪽

Dixi mo lo Gregorium eliam in saliris acerbissimis nullius nomin Proserre. Unum lamen excipias nempe a Ximum, olim philo Sophum cunicum deinde in locum Gregorii scelerulis fraudibus suppositum. Quibus vero artibus iste Proteus alter Gregorii primum miserationem deinde laudes fiduciamque, C ΟStrem amicitiam surripuerit, poeta ore candido ipSe narrat i); quonam etiam pacto venale episcopi eum Ecclesiae Constantinopoli lanae praesecerini. Pro seclORSperrima mulia, ui Supr retulimus, in episcopo congerit. At Maximum Carpendo ultra modum omnem progreditur, in quem ludibria in gelia inni Comum, baculum ignorantiam irridet moribus demum nolum inuri l. Facelia enim iocos, atra Vertin indignationem in vicem poetae subministrare iracundium credideri quam Xcusatione dignam ne sere iustam dicas si amicitiae leges violatas, pudorem deceptionis, lam indignum hominem ei praelatum fuisse cogites. Insuper iniquum deturbatorem a quo depulsus est et episcopum salsum Apollinuristarum erroribus addictum vi maxima insectando, inimicum Simul et pestem publicam exagitat. Quae vis Singulariter irridendi etiam magis accenditur, postquam Gregorius a Ximum

versus ad haereticam O Ctrinam propugandum condere nu-

fraude creaverat ut si hi asiniam servaret, quanquam alii melius, ut aiebat, eiusmodi ropositum explere poterant. Non igitur inique uer batur quod amicus amicitiae iura violaverat. Praetereo imparem sese tanto oneri sustinendo dictitabat, 'raesertim cum ad sedem occupandam Pugnandum armis esset. Iurgia enim vir quietus mitisque resigiebat, eo inagis quod inter episcopos incendebantur: quare malum inde exemplum hominibus prosorre nolebat. Nonne Basilio prudentiorem sese ferre ' Quiquid est, ultra modum, si Placet, in querelis excesserit, dum modo Basilium inique pro merito ac dignitate Gregorii, etiam sero amicitia egisse, atque inde magnam excusationem Gregorium habuisse fatearis. Ceterum neque eiusmodi querelae tantam amicitiam exstinxere. Naxianaenus enim Basilii paulo post defensionem suscepit cum erroris ile Spiritu Sancto accusare tur eIi in in or XIlli eiusque post mortem oratione praeclarissima lauditius amicum cumulavit.

84쪽

dii hi, Quae inhumaniter aut illepide aut eliam crasSe dicinne quis exsistimet, ille qualia Demosthenes in Eschinum coniecerit, aut Aristophanes in Euripidem adversarioSque meminisse Velii Quid e re allicum Sonet, quid barbarum, quid elegans aut inurbanum et ultra limites sestivae iucundi- talis salsaeque dicaci talis seponere dissicillimum erit ideoque Scriptorem damnare qui Graecorum libros omneS a mn gno illo Homero ad Iulianum usque imperatorem inlii e Cule novisse l. id huius nostrae aetatis iudici vel eruditissimo emeru-rium videbitur. Quod si de episcopo quae Silo agatur, nulla iam lis erit. Verum ex dictis quid Gregorius ii salira sibi proprium ac singulare sibi iure vindicet, nobis observare licet, nimirum vim sentiendi mirabilem, qua malis suis aut doloribus Eccle-

sine maxime assiciatur vim etiam ingenii eximiam ut sensus acerrime X primal Si V proprium ausum luetur, Si nil versarios lacessit ma Xime vero aliquid christianum quo omnia illustrantur aul incenduntur etiamque temperantur.

i3 Poena Histor Adversus Maximum XLI.

85쪽

Iam opera Gregorii Aggredimur, in quibus novita a Singularitas ingenii maxime emicat. Cum enim carmina theologica conderet, temporum necessitatibus obsequebatur, eique salis erat ut subliliter doctrinam exponeret spiritu quo dum Christiano inspirante. Qua ratione haereticis proximus erat, eiSi longo intervallo flabant Carminibus vero philosophicis magis praestabat quibus nihil simile celeri christiani poetae praeberent, cuin hymnos lanium aut paraphrases ut historias versibus inlex las conscripsissent. At Gregorius primus Irmina Concepit, in quibus gruvissimae quaestione mela physicae Velmo Γule S gerentur, formamque pulcherrimam iniret. Quae inmen, Ut pol e proposito certo condita, artem aut eruditione in iungis snplebunt. Verum alia multu sunt nempe de Sei9So, e ingenio redundanti progenita, quae nXime X animo proslu Xere, ne duo singuini in Ini se Sinni, Unum, scilicet mollitiem quamdam ac leneri talem Inimi nitoriam. incredibilem quamdam maestilium seu melancholium. Si Veel in In quem vocant recentio resis pessimismum . Une magna cur nobis inquirenda.

Praeter poema in IX, XII, XIV XV XV e moralibus, omnia quae in editionis Maurinae Iibri secundi sectione prima, si numero XIX ad numerum LXXXIX usque habentur, ea conlinen quae maxime Gregorii propria sunt eique innata.

86쪽

inseribit. Quare omisso communi lyri Corum Carminum nomine suum cuique indere dissicillimum est. Quae si elegia CR VOCI Veri S monea sorte quispiam Gregorium hoc nomine unum lanium designasSe l. 2. S. I C. 233. Quin lumen Pars eorum maior speciem elegiaci carminis reserunt, ne Celern proprio genere deficiente, elegiae propiora sunt, mihi liceat elegiarum uli nomino. Quas ut accuratius Cinri US-que cognOSCere OSSimia S, ni in in elegias maiores, alias in minores dividem US.

nibus di laclicis proXima sunt nec omnia elegiarum pro prinhabent, hic lamen ea repetimuS, quia, ut Supr monui, elegiaco generi propiora Sunt 13. Praecipuum eorum argumentum in animi molibus ponitur, qui ex vitae vicissitudinibus exoriuntur. Quis homo unde num animus ' quis sinis 2 corpus animusque inter se pugnant unde eiusmodi pugni Corpus quidem ex corruptione gignitur, malis premitur et Corruptione etiam cito peril. Animum vero imaginem Dei dicunt quare igitur si divina particula sit vilio delectetur ' Eheu i quis lanium repugnantium decla rei' l. I, A. 2 c. XIV, Insuper quid vila humana miserabilius' ibid. c. XV). Animalibus quidem omnibu quaecumque necessaria aut robus in aut etiam pulchra iam ob ortu suppetunt. At nihil homine debilius : mullis laboribus gignitur alitur adolescit, et ni Senectutem Usque malis circumdatur, ita ut e sepulcro exiliens ad sepulcrum currere Videatur v. 133).

liis Schuhach lib. I, cap. III, p. 33-34, etiam caP. I. P. 10.

87쪽

- 73 Vita qui deni nostra tractus inlidissimus St, u Xus serus neSlus maris c. XV. V. 55). Quod si omnia bona, omniaque vitae mala appenderis, aequa examina trahenS, mulorum lan ad erram vergat, bonorum an sui Sum seratur, deo Omnes huius vitae viae hominibus coniunctae Sunt cum molestiis et ipsa, quae bona habentur, mullis miscentur

incommodis v. 50 et sqq.). Quid est eliam vila mota quaedam inflabilis c. XIX aut pulvis impetu ventorum undique incla tu S. Quibus malis in unumquemque hominem cadentibu S. alias quoque Gregorius addit calami tales, quibu ipse solus affligitur, ita ut cantilena sit Orienti atque Occidenti, laniorumque malorum finem ei miserrimae huius vilae exitum a Christo flagitet l. II, s.ci C. XIX). Prosecto eiusmodi querimonias legenti, modo litterarum ara liquarum vel leviter peritus sit Gregorius iisdem fere vocibus et aliquo sententiis uli videbitur quas veteres usurpatinni.

Sunt lacrimae rerum et mentem mortalia tangunt,

ait Vergilius, cuius verba nimis artificiose accipi solent. Tristitiae enim vestigia sucile delegeres in libris veterum poetarum Vel eorum qui Voluptates canere in animum induXerunt. Nam consanguineum quid tristi lin Vitae est, neque vivere sine luctu mortalibus conceditur Taedium vero et vivendi salietatem nullus fortasse taliquorum poetarum vehementiu expreSSil quam vidius.

... USque de nulla est Sincera voluptas.

Sollicitumque aliquid laetis inter Venit . . . . Nam Miscentur iistia laetis. Impia sub dulci melle venena Iulent

Nolissimi quoque sunt loci, in quibus nihil esse ab omni parte beatum II oratius asserit aut semper aliquid amari e volupta libus urgere queritur Lucretius. Quin etiam principem locum in Horatii carminibus gaudium an dolor habeat incertum est,

88쪽

adeo vel conviviis et potationibus pallida mors proXime ad Sidet adeo breves sunt rosae quibus caput redimitur mullis et ante saeculis inqui elum Achillem et maestili confectum Homerii adduXeralo solo secum in illor lyra curas ulte-Vantem 1 . Pindarus eliam, Sophocles Euripides de huius vitae brevilale ac vanitale conqueruntur 2). At praeterquam quod antiqui non in misera vitae condicione

contem pinnita ui Gregorius, X spatiuntur, Verum Uno nulnifer Verbo uno aut ultero loco paucis versibus tristiliam animi exprimunt, insuper non alias ad radice eius descendunt. Aliter Gregorius. Hanc enim ex ipsa natura humanare Pelii, quae ut polo duplici elemento constitu in uno Spirituali atque immortali, altero terreno mortalique contrari intequadam salali dilaceratur. Inde perturbationes animi, inde dissidia aut intestina pugna 3 . Hinc dolor quidam me in Physicus veteribus omnino sere ignotus. Alium quoque Cnia Samn0Vamque promit quam christiana religio Suasit, scilicet parentis primi deceptionem et matris nefandam transgreS-sionem quae sui libidinis nostrae origo η 4). Quapropter. Gregorianum tristitiam neque unum neque assecinium dixeris, verum X in limo animi naturaeque recessu ortu 5)tihi videbitur firmisque innixa rationibu . Praeterea causam n liquis ris liliae morbi corporis, nul liviliarum ipsiusve liber latis iactura, ut Or Pnt Onium, aut decepti amores aul ossiciorum immemor amicilia parie-

liis Iliad. l. XVII, 446 Odys, XVIII, v. 130.

2 Sophocles M. V. 125. - . . Lassau IX de mortis dominatu inveteres . et Er. Hettinger pologie es ChristenthiimS, B. I S. 12. 3 L. I S. 2. c. XIX. V. 64-68, v. 70, lib. I, K. I, C. VIII, V. 1-2 l. 2 S. 1, c. XLVI. 4 L. 2 S. I, c. XL, v. 6 sqq. c. XIV, V. G Sqq. l. I S. 1, C. V V 49.

5 In quo a Synesio discrepat qui philosophicam tantuna generalioremque de humana vilitate disputationem instituit. Etiam intimo illo proprioque sensu Ephremum praestat, qui carminibus unebribus mortem universe

nimis celet, Put.

89쪽

tur. Itaque sublimior dicenda. In aliis etiam diversa deprehendas Antiquorum Vero, Cum nihil stabile in rebus humanis esse viderent veraque doctrina carerent, huius vitae miserias doloresque et rugiendi cupidi lassimul mortis timor animos miscebant. Multi ero recentiores quia elicitatem in hac vita quaerunt nec invenire queunt Rutpartes naturae frustra investigare perScrutarique ningunt aut ad calami tales miseriasque lanium mentem defigunt, tunc isti insanabili dolore lacerantur, Deum maledic likimprecantur, aut doloribus ipsis gloriantur, eosque versibus ob sola lium enfundunt vel sibi ipsi mortem conciscunt. Neque ego Gregorium aliquid iis proximum sentire aliquando in filior. Sic dubitalio quaedam animi non abest v lT 18 Qui fuerim qui Sim, quid suturus sim non clare perspicio, sed nec aliqui qui me Sapientia Superet 2). Aliaque similia. Noli lamen tibi regorium vere dubitantem libi et ingere sed ignorantiam tantum

simulantem ut quaerendo Veritalem inveniat lectorique constr- mel. Quod si eum lamen de tenebris humanae menti vere querentem Veli. 3), eae sunt quae plenam rerum ultra fines nostros positarum intellegentiam nebulis ob legunt. Celerum Nagiungenus dubitationem consistere iube l. Non me frustra

pei SpicieS, ut Deum videns, aut igne cruciatus η M atque ila Semper animum sollicitum fide ac spe christiana erigit. Iulei dum etiam desperato quodam langitur assectu nimi.

90쪽

- 76 iamque sibi esse perniciem declarat i) omnia labor morialibus, omnia risus 2, pro seclo Dei ludibrium homoes Θ 6i οπα υμ, 3 s. Sed in eiusmodi verba quasi inscius animi commotione abripitur, nec diu immoratur, sed ad pedes Christi confugit cuius crucem anu plectitur unam Abeo Crucem, meae vitae lucidum columnam ... 4 unum solum hominibus honum a firmum Si hinc erumpere tollendo crucem 5) Sic memoria Christi morientis dolore allevat, ac spe Caelestium bonorum omnia Spera tolerat G). Igitur toto caelo recentiorum desperalio a vera illa ac virili tristitia dis Ieri, quae in carmini hus Gregorianis spirare identidem videtur. Quae etiam cum altissimos acerbissimosque eiulatus edit, nihil vera desperationis ad millit, nihil desidiae, nihil ignavum nec otiosis somniis uti blanditiis corruptelarum alitur, sed Pi Arum recum Subsidio ad Deum confugii, quo sortitudo nunc et robur animi, deinde Vero Sola lium ueternum pern-

Quod si a me quaeris qua ratione factum sit, ut Gregorius tristitiae et dubitalionis quasi undis iactaretur, te ni in Ciarnsvilne et calami tales recordari velim, molesti RS OS moriem Caesarii fratris, dissidia cum Basilio ob Ecclesiam a Simen Seth, labores in Ecclesia Constantinopolitana administranda, inimicorum fraudes invidias morbo corporis, Sed PrneSer' lum animi dolores aut vexationes qua pati Se querebatur, tuneque Si vera carne si bestia Saeviente B 8 oriebantur, Sive a diabolo excitabantur. Quorum etiam vim ac dolorem Culi S

2 C. XVI. V. 22. 3 C. V v. 142. - s. latonem Le99. I. 2l9. VII 32 ubi ipse homi