De inuentione dialectica lib. III

381쪽

nia velut puerum a magistro LEtata ad unam certam lege form que dicere Fastidisquoque, quod neces mequi eos,

qui aures usta unquam varietate delicatissimam nostripae item tentant reficere Plarietas enim,sicut rerum omnium,si orationispraecipue cuat taedin m. Multarum adeo rerum nobisgratia,non exie, sed uel ex meliorum etiam satietate venit. Iam etiam pleraeque mi argumetationes, quarum tota vis aut duabin propositionibus citra conclusionem explicatum, aut altera propositionum pro tota ponitur ratiocinatione. uuae qualiasint, suo loco demon trauimus. Feras tamen Lib cap 'utcunque levioribin in rebin hanc ludicram verborum iaculationem n quibus tum os instruitur. inanes interci bu

tandum circulorum clamores petuntur eis meis rebus, Quae

non ideo tantum dictitur, ut dicatur, ni animos nostros subintrent in emendent, quaeque vitiis eradendis ex intimis mentium nolirarum ibin adhibentur,id est auae moralis philosephiae vocamus, si hac leuitate intra prima ι, lautaures,inania profecto, inaniatatum irrit uerbaondent. AMaioribus ergo uiribin instructa orationem. plenioribtuferri ea velis oportet. gaertedus enim est ab eis quae placent, quaeque m lio tempore probauit animus, sibi it itad cam est auferendus. Nec tam docendus, fiat meliora mi ta

lea me

quam cogendu3, ut velit. A qu acultate, quantii absit con . . .'. ira facita ista oestiuosa argumentandi ratio, non es certiore 'in x, nisi, r.

signo colligere, qui quod ea posteaquam philosephorumscho p MM. las ingressa est, moralis ista, quam vere philophiam dicimusesholis prorsus excesiit. Veterum certe neminem nisiboicorum horridistimum quem quesic disseruisse iuuenias, nec id ubique tame Et si quis paulo utioresvit ingenio, huius etιά sectae victus est dignitate, stiendi. aliquid dicere con-

382쪽

RODO L. AGRIC DE INVENT.cupivit. Aristotelis certe, Plato, est quoru interea in philosophia paribu laudibin eloquetia eruditioque celebratur,rari s eputauerunt utendumsibi nudis istic expresis ratiocinationibus, quod ex libris eorumfaciliperstectu es e t no-sriseculi philosophis , quaerituro arguitur primo secundo, notandum quarto aut quinto, edi, coseouentia tenet in baroco, c reliqua idgenus ineptias dematis, desitu-Quibu,so tosprosisset nihil quod dicant habituros videbis, Melaeeuis, bis, dico, quod apVtem esse contemnenda. Disci enim illa ab sophi x xis uincipientibus in Acholis, quide exactissima cura velim,

exercera quoque, ea adeo ut intrajcBolam maneant. Agra

uiorum uero rerum traditatu, dociliorumque visoriu dissutatione. ante omnia, cumpseritati erudiendae res literis mandantur, crediderim maxime hanc leuem ineptamque diceri L E . scrupulositatem remotam esse debere. Nunc autem cumsintis . ' omnia in leuistimas etia digesta quaestiones, m cuilibet quaesioni, velut alutus lege quada argum et attonsi mota rum deleatur numerus,implentur ingentia volumina librorum,oe totis paginis diculur,quaesingulis interdum versibus poterunt absolui .Equidem argumentationem in oratione co-trouersa censeo necessariam e se, tanquam neruosme quibus

e ubsistere nonposiit. Sed quemadmodum deforme no modosi corpus sed neu eciem quidem habeat corporis, in quo solisint omniet carne nudati nerui sic nec orationis au acie aut nome iure habebunt horridae intae emana perpetuas ecie

compositae argumentationes Apud Graecos quidem inprouerbi uis, ut diceret,egregia de lente, quoties minor res maiorem in modum tosteretur Euanto nunc reditus hi notabuntur, cum puerilibus etiam nugis diuinapertractent e tendae in igiturformae argumentationum, partes arsi

383쪽

varia costocatione disponedae . Nec tame adeo visadis ordo

rectus, ut credamis non uterdum ratiocinatione totam profereda, quod in Q utiliavinfecit in ea declamatione, quae

inscribitur ignomimosius cotra tres rogationes, Ergo inquit)sic ignomi visum sit esse eum, qui ter contradixerit nec te erit, hic contradixit ter nec tenuit, quomodo nonsit ignominio , inuenire profecit no poterit. Sic Cicero cum multis in locis, tu pro M. Coelio Siqua no nupta mulier inquit domum patefaceret omniu cupiditati. c reliqua multa, quae biicit in ei ententia,quoru omnitu haec vises Nemo poterat dici adulter,qui cu muliere ominii cupiditati exposita coire consseuit. Hoc apertu est maiorepropositionem ese ratiocinationis eAddere deinde debebat minore. Clodia autem talis mulier est, mariauit id dicendi dura, in eius locum interrogat eam fateatis ne tale esses,an neget Poti ad utranspartem cocludit si neges tale esse,ne debere quidem videri a M. Caelio petulatius quicquam cum eastitum fateatur, non id videri expraecedentiun propositionumprobatione adulterium. At in eadem oratione paulo ante couertit prorsus totum ratiocinationis ordinem Cicero, prim isque conclusione ponite In M. Caelio nulla luxuries reperitur, nustisumptus,nustum aes alienum, nussa comulorum

srorum libido,quae sequuntur. Hoc est enim, quodprobandum est. Deinde cumsubdite Audistis antea cum accusearet: minore propositionem acit,quae est, Caelium6mma eloquet studiorumque cura teneri Postremo maiorem addit atqueFitote iudices, era cupiditates quae obiiciuntur Caelis,atque haec studia de quibus d puto, non facile in eodem homine esse posse misit ratiocinatio: Non possunt in eo in quossem sudiorum amor es, em prauae cupiditates: in

384쪽

RODO L. AGRIC DE INVENT.

Caelio est mniin fluidiorum amor nonpossunt ergo in eo esse prauae cupiditates . Interim proponitur altera expropositionibus tantum me maior, ut Euintilianu in Adaia malico Et inquit tantum debet mors negari, de quo noui, suffcit hocpoenae genus, vise i epotius occidat. Hancpropositionem probat: Deinde quod a pumpturus, hoc id

licet quod ex eis conclusurus ego vero talis nonsum, non er-

sto debet mihi mors negari ea velut in propositione illasatis intestessapraetermisit. Inter proponitur minor, ut in eadem declamatione ciuid quod minuturi dixit parricidam' tiocinatio quidem talis sit oportet, Quisquis praedici

parricida eli, debet mori ego praedictu um parricida debeo euo mori Eri ergo od proponitur minor propositio: citio equitur .esi confirmatio maioris, debere mori eum quis quis parricidapraedidius est. Quod quanquampo siet niuem saliter pronuntiari, orator singularitero tanquam de hoe uno pronuntiat honiam 'tpriore libro dixi' niuersales

Lih- ς-2 y propositiones remotiores esse, in minus arcte premere rem praesentem identur.

oui aures nulla unquam varietate,delicatissimam nostri partem tentat reseeres Quis enim inquit ille, est auribus usqueadeo patietibus,vti vel paulisper ferat oratio-Varietas qua nem ubique sui similem 'Tatam ubique vim habet varietas, ut nihil omnino tam nitia placzat auri dum sit,quod n5 squalere videatur citra huius commendationem. Gaudet ipsa naturabui. vel in primis varietate, quae in tam immensa rerum turba nihil usquam reliquit, quod non admirabili quoda varietati artificio depinxerit. Et sicut oculi diuersarum aspectu rerum ma is det motur,ita semper animus circumspectat, in quod se velut nouu inte- dat. Cui si cuncta sui similia Occurrat undique,taedio protinus auertitur. Et Quintilianus. Ais Porrd,inquit, variandi,cum gratia praebet ac renouat aures, tum dicente ipsum laboris mutatione reficit: ut standi, ambula di, sedendi, iacendi vices sunt,nihilque horii pati unum diu possumus. In quibus solum os instruitur.) In quibus id agitur λαlum ut diced usum paremus. Et manes inter disputandum circuloru clamores petuntur.)Vbi hoc unum quaeritur, Ut quinos disputates undequaque circunstant ii nobis applaudat, 8 placere sibi ea quae dicuntur a nobis, plausu ipsoae clamore testetur. Et ipse sibi, ut ita dicam,est ausereaus.)lta, inquit,afficiendus animus est, vim is sibi es, se ideatur qui adhuc fuit,utique probet ea quae auersatu est hactenus, is uersetur, quae hucusque probauit. Egregia delente.)Eun m propemodum sensum habet cumeo,quoa legitur apud Gellium o ινιδικη μυρον, in lente unguentum.

385쪽

IDO Fnt ista extendi, multiplex ilie horusormc proferri ex aut horasm. Sed longum uiso sit alioqui multa cura qui legeiadis, explicddis,persti tacti dis criptoribus ista cognouerit,stustra docebitur Ni ne ire dici omnia possiunt, ex

eo luae dixim tu colyatione Ocile quis relissu cognoscet. IL Cautio obseelud tamen adiecisse velim, quodsi quasit propositio, vel ali laeuiahit' quidpropositioni simile,in quo maius quae itonis mometum sit posit si recissit me aliquido ante lui id aggredimur quod eo c cire volenam, in antecessum apud auditores es depone-dum, liquam aliud agamus explicandum .nginus enim sus ense tunc eris,csi quare dicaturio apparebit. credeturque facilius, securos animos Lladius bibit. Sicut minin timetur arma, quorsi ron intestigitur Utu Inde cupossiderit metem parat mel dem tunc quoqueperferet, cura tendi erit

eo Fauet enim qu 1, persuasionisuae,nemo , vel Lipse libe

ter errore umfatetur. Credimus multa, γῆ quia vera videtur sed quia credimus. Huiusmodi es apud Cicerone ita erepositionis matris lueti, inuidia quae quaqui praecipue vemficty crimini defendedo cῆueniat tamesi, cum istud defende

dum erat,primitponeretur, poterat iam dubiasicut crime videri. Huc pertinet altius repetitae narrationii praeparationes. Et in altercationibus qui de praecipuus es obseruationis i iiim s.f. Ideo si qui junt, quae plussint a Patura Urmadae intentioni nostrae monsent utiqueprotinis fisi eo confii in eda. Tergiversabitur enim et effugia quςret aducVarius,inuitu , se in laqucum quem prospexerit dabit. Ergo dimovendasunt haec ab eo quod escere uolumidis, altius repeteda, in multitudines milium propositionum , quassibi periculo daturus sit aduersarius,obrimida hae cuiusnodis ut ex Platonis

386쪽

diesuis uoti est dissic e perspicere. Sed vos interim istumexemplo quod dic;m in indicemus Demin i cademicuprobare volentem Epicureorquisii sine virtutesit, eum esse infelicem. Non umerisse tantummodo virtutem esse ummum sonum id enim nihilo probabilim est,quam id quod intendebatui meo id etiam am de istud deducitur,virtutis curam maxime naturalem se homini Altius igitur ordietur uuaeret eo idfateatur animi corpore meliorem esse'Sed hoc quoque muniendium est Socratica inducitione. Haerendu est, an au

mam curru, nauegubernatorem, dominu domo,

principem popularibus, sin uniuersum' od imperetpraestantius esse putet eo quodparet an P animi imperio putet corpus regi. aesi concedat, necesserit concedat animum corpore potiorem esse. Eod ubi constare coepit quatur hinc, propria animi bona propriis corporis bonis esse potior . 'odsi docuerimus hinc propriam animi Hirtutem propriam corporis, voluptatem esse constabit virtutem esse meliorem voluptate Euod i um eratfortasse quaerendum. Ex longino

quo rogabitulassum, putetne eisdem gaudere corpus manimum quod nimirum negabit. Nam γ' multa poscit corpus, quae nec indulgeda isti credit Epicurin. Ergo horum aduersitus animin, ut negat ea corpori gasdet. Sic animo multa placent, quae corpus auersatur Cum gaudeant autem diuersis , voluptas corporis erit quod autem uoluptati contrariumsit, non inuenimuου, nisi virtutem . apertinebit

igitur ad animum. Haec ergo bona inlusique erunt dodsi est proprium animi bonum virtus, erit summum bonum, cum demonstratumsit aute meliora esse quae ad animum, quam quae ad corpus pertineat. si enim nosint alia propria

hominis, quam quaesunt animi er corporis bona: Nisi -

387쪽

tunae bona tum dicuntur, quia isto dcseruiunt eri manimi bona, uoma melior urit, ummassit oportet. Et iam haec quidem cum iit virtutes, necesse est quis ne ei siit, esse cum si ιismo malo, quod itium erit, Atqui re quis cum ummo malo est infelix eni. Ergo iam efficitur,quod intedimus, qui qui essine virtute, in elix est. Est hia proximis coepisse- muc, inde digrederemur ad longius posita, instentior aduersarius negarct omnia, nepveperuenire nos ad aliquids-neret unquam, quod is confiteretur. At cum ea proponimus, quae disti multu χ', aequinere quicquam necroti videtur habere cum eo quod proponimuks, facilius dat aduersarius.

tanquam nihil ad pertinens. I de datur confessum nobis aliquid arripere in quo pedem . quod di ci let Mamus, ad

quodsi alio peruenirem tu ordine, negaret iii m aduers-rim, ne vinculis argumentationum vinciretur, aliquid confiteretur, ex quo contra ipsum regredipossemus. Sed queadmodum a immo quodam cacumine petito initio,ad id postremum, quod probare desinam tu, delabimur sic licebit econtrario, hoc Esem quod int ii simus primum facere oe id adhibita argumentatione confirmare, hάncqt ei am argumentationem rursu alia a strucre, donec Peniam is ad aliquid iidem, quod inficim aduersaritu non positi

Similiter etiam poterim ita, cum n auolt intentione ad

uersariin,proponere aliquid, quod etiam di rsum videatur aproposito, quod det aduer iratus licumsecerit, tum ducitue quem oblistium priore libro diximus,ex contradicente in-Ientionis, contradicens eius quod a lucr rsus dedit costi e- re. Eod quo modos at seto loco nobis cst diciti m. Huitista Lib. 1.eap. 1 mea. monitis altercatorem clim , visciat qui potio imsi ex istis 1 ovendi rationen equatur, t a te in alterca ta ἴ' ι''

388쪽

RODO L. AGRIC DE I NVENT.tione prura es orationis. at eum interrogantes, em aduersariyiententias percotando elicientes, disserim in aut asseueramus, ' nostraru a timentationum costantia n nostrajententia eum transire cogimus. Primugenus est, ut cis quaerimus, in virtus propris animi vita. uodsi dederit ad uer rius ,rursus auaerimus,sue opus cuiusique bonum ipsim' Deindesii lasoque detur, tu aeritur, si ne anim vi optima

pars nostri Post haec ine optimum quod optimo bonism est'

Haec etiacum data Deriut,tum retintuetur, utique optimis.

id est,summum bonum esse virtute Secundu genus est,cu dicimus. Virtus e immutonu. ids probamus. es enim bonuanimi nostri, qui est prsantisiimum quod in nobis est. βuod si aute animi bonu virtus id rursus docemus, quontipropriuopus est sus recti tuaque adi sic modum a seueramus, donec veniamis ad postremum aliq:lia,quod probatione non habet opus. Cum psit aut educi ordo iste propositionum, aut aprimis,atquei sit ad intentionem,aut ab intelione adprima confessa,per utranquesiguram apta tamen est interrogatio priori ordini,s gentis Uum di siredi tutius, atque mota destius, cis pluriu laqueorum aduersus aduersarium capax I Iamsi interroganti aliquid, o det aduersarius, potest indesne dedecore referre pedem, pio a puerati turpesuisset, re- pu umst fustra conatum fatenti eripueratio vero grauior est, atque instantior, inordini ab intentione ad confessa ducendo aptior riget enim aduersarium, non illius consensu sed vicibus quae volvit extorquet. Sed remsubesse oportet eiusmodi,quam ab inuito nos aduersario confidamus exprimere posse auae si non sit,satius erit interrogationes experiri. Socrates itaque apud Platonem, ut qui nihils rese

irmare nihilque habere,quod tanquampros sententia

389쪽

DIALECT. LIB. III. 187

diceret interrogationesemper est usus, omnemque omnibus in locis distulationem ex aduer riorum di ii instituit. Et sicut maximorum omnis aeui virorum in philosophia consen-6,primae tribuuntur Platoni sic omnem altercationum ra Platonis laurutionem artemqueyummo gem parique cura, acumine

dialogo expressi Quanquam non dectiterit eum eia istoteles incessere tanquam copia essum, riouitatis cupidum, eloquendo tumidum,orationis o lentatorem. Fama tamepro Platone stetit. sicut multorum fauore Aristoteles aequauit primu sic maximorsi iudicio Plato huncproximisi auide, sed infras tame,sicut omnes,reliquit. Qintilianus autem, Quintiliani sicut declamationumsic altercationum quoque proprium co tibi uti. didit volumen, quod in nostrasperuenit manus egregii auidem situ ιnt si auri omnia Plato tame quavis titia insignes virorum viri lue linguae dialog in quanuis varios bis mihisest cere videtur exemplo Vi ergo quae addis ossi s. σsistationem pertinet, in umma cluandam redigamin opus est in dς disposiprimis,quisitus bene sit onere volet. ut totam inuentionis saefluam hoc est,omnia quaecunci, dicturus est, ivelut consse tui se ubiiciat. Tum quid in animo auditoris esscere velis,diligenter expedat. Deinde re i as,rerumquepartes, Mimnaturamquesingularum, omnia in interse coferat, cum praeceptis omnia. Tum nodis Fulter videbit, ubi temporum sequenda ratio, biperi ecies res digerenda, e quibusdam velut limitibus singula discernen ubi alitid ex alio, ut quodqueproximum aptistinumuefuerit,ducendum. Tum quid tribuendum voluptati,quomodo ridioriae certaminsque ira utendum,quis q:iaestionum ordo,quis argumetationum, qui propositimumseruandus Esi autem diligesimul aque cura Dis ostiionis

ira fida distositio, quando veram haecpars ingeni laudem

390쪽

RODO L. ACRI C. DE INVENT. meretur. Sicut enim opes fortum munere imprudelibus periise contingunt re se autem ministrare eas,circumstecti co-

fultimue viri est proprium sic inuentionis copia indomitis prope nonnunquam inseam datur ingeniis decor dissositionis

edi ordo arte iudicioetu sermatur. Quorum ut istud naturae

felicioris,sic hoc cultioris doctrinae signum est praeparanda quidem utraque,sud tamen iustius laudes.

Fauet enim quisque persualioni suae. Suum, inquiunt, cuique pulchrum sumusque ἴλαωτοι adeo καὶ φιλονικοι omnes, ut nonnunqua in manifestis etiani erratis nobis bladiamur, ac ne a nobis quidem ipsi vinci velimus. Qu is autem nescit, hodie multa etii apud magnos quosdam theologos, maximis vociferationib= idcirco defendi, no quod sint vera, sed quod aut nobis, aut iis,quaru doctrina fitemur, aliqua do talia visi sint. Nemoque vel sibi ipse libenter errorem suum fatetur. Tantum abest, inquit, via pud alios libete fateamur errorem nostrum,ut nobis etia ipsis aegre eum fateri seleamus, In quo pedem, quod dici solet figamus. Ductu videri potest a bobus, aut equis currum aratiumue trahetibus. Na ut illis firmioris opus est solo, quo pede firmeti ita disputante, solidu firmumque aliquid habere oportet, quo ceu fulcimeζto ac basi tota di mutatio nitatur Notum vel pueris est prouerbi illud Hieronymianum, Bos lassus sortius pedem figit, Uerum id alienus est ab hoc loco. Et sicut maximorum omnis aeui virorum in philosophia consensu prima tribu ut ur Platoni. id vel ex Cicerone costare potest, qui Aristotele ita principe philosophoru appellare solet, ut Platone tame semper excipiat. Vt prima Tusculana Aristoteles, inquit, loge omnibus Platone semper excipio praestas ingenio & diligetia, cum quatuor illa nota genera esset coplexus c. Plato huc Pximu quidem. Verbis magis uua sensu his simile est illud Cia ceronis in Bruto: Duob igitur sumi Crasso& Antonio, L. Philippus ximus accedeba sed longo interuallo, proximus tame. Et hunc aemulatusVirgilius ongo, sediximus. interuallo. Quintilianus autem sicut declamationu. me miror ego, cu nihil feria Quintiliani me tam obrutu fuerit hactenus, quin id nostra bac tempestate in lucem prodeat,qui liber alterca fiat, ut hoe Fabii altereationu opus n5dum usquam Scusum sit. Nam extare ipsum ad ionum. hue, id vel inde eolligi potest, quod Rodolphus sibi id visum testatur, neq; verisimile est, intra tatillu temporis intercidere potuisse, Quod autem ad volumen attinet declamationu, hoc an Qu.intiliana sit, video verti in dubium. Sunt enim qui aiant .sent qui gent. verum nihil ad hiae locu . Ut totam inuentioni S suae sylvam. Materiam rudem rua politamque,& adhuc indigestam. Et quibusdam velut limitibus.)Ductum adisserettone, disterminationeque agroru Porro, quae hoc capite ab Rodolpbo tractatur, e deae sere cum aliis quibusdam praecipit Aristoteles, octauo Topicorum. Parum utilitatis allatura esse hactenus tradita praecepta,msi sus qui in omni rapia-

νimum potes, accedat. Deinde, cwr legendι authores, rivom 'dormιtandi. Postremo quibus Ileeae consequi illud, ut expedite, optos, atque ex tempore etiam qua is de re

., Essem equidem, ut quaecunque de distositione hastinus' dixi,adeo e quaecunque de tota inuentione, cui dissonendi ubiecimus partes,tam aperte potuissent dici a nobis, ν