장음표시 사용
351쪽
pirio Cursore dicis,quod omnesin maxime se Alexaderarma in Italii verti sit, istipare desinassent hincsumpta occasisne, luaerit, rui uerit euentu uturus, si bestum Romanis Alexideruntulisset.Tertio loco est, cum rerum ordine consiι, to turbamus quae priores ιnt,posteriore loco pontam. Viciι prius spe dicere,quomodo captasuerit Troia, deinde quomodo e longa nauigatione Aenea es tempestatsi tandemsiti a ficieiectus quod postremum est , Virgiliiusprimo libro
narrat deindepriora istasequentibus duobus exeauitur. Primus ordo naturalis est Uecsidis arbitrarite . si ita volumus Natur tho
dici potes. Tertius es, quem artig Ictalem vocant. Et natura modis specta
li quide ordo in quatuor isti positus est,prout aliud alio prius nitura Iosia posterii seu quadrupliciter dicitur. Est enim prius aliqvid te ζ 'ζό 'S' pore ut dies hesternin ante hodiernil hodiernin ante cra- sinit. Et aliudprius existeri necesitate, vel vi aliter loquimur prius natura .id est aut huiusmodi visi hocsit no ideo nec sesit aliud existeresi autem existat aliud, necessesit ti-que hoc existere. Hoc ergo ritu est,utot animal, non oportet idcirco homine essedsi homo est,consequens vita es animal esse. Prius ergo animal est homine. Hoc pacto prim es genus1 eciebus,partes toto,came euentis ubietisi adiacetibus suis. Dicsitur c alia altispriora positione, viperfreti Gaditanu in oriente nauigiterior est Histania quam astia: haecprior qui Italiaes qua Pelopone pusquitur. Sic contrarii dirigenti cursesin, prior quam Italia Pelopon sus erit
edi deinceps ut antea quodquefuit prius, ita nun et posterim. Sic per hominis eunti mebraerimi se descedamus, caput erit,postremipedes sic Mendentierimipedes erunt,caput ultimum mediorum verosic siquodque prius erit, thuim vel istius ordinis primo fueritpropius. Postremo A
352쪽
g MODO L. AGRIC DE INVENT.citur dirim,quod est dignatione praestantius. Sic prior est con .sul praetore, metribuno praetor, aurum pritu argento, margentum orichalco dicimu Cpuertim tu tamen interim, ab infimo ordinem ducimio primumque, quod optimum,
douod vii stimumsecimiis . sic in magistrati, in quaesura primam,postremum didiatura' in metassisplumbum primum,aurum postremum numeramoth nisi tame hunc ordine
malim tu non naturalemsed artificialem potitu ideri Plerunque autemsit, ut id quod alia ratione prius dicitur, aliastposterius V tempore quidem pueritia prior es quam iuuenta, ectimatione tamen oe dignitate pueritii iuueta praecedit. Fieri itaquepotes, ut ordo qui alia ratione no naturalisset, alio tamen captuseecundum natur sit institutus.
Historiographisin poetis quis ordo spectandus. In octauo Topicorum perpauca tradidit. A ristoteles Topicorum lib. 8 no in uniuersum de ordine ac dispositione tractat orationis cuiusque, ted de ea sola quae couenit certamuaib' ac coflictib astis scholasticis, aut ubi alioqui viva voce disceptatio fit. Nec multo plura Cice. sumtilianus. Quintilianus de dispositione agit lib. . Quo in loco inter alia multa dicit hqc: Quapropter tot hic liber seruiat dispositioni,quae quide si certa aliqua via tradi omines materias ullo modo posset, noria pauia eis contigisset. Et paulo post: Sed meminerimus, inquit, ipsam dispositione plerunque utilitate mutari,nec eandem semper primam quaestionem ex Utraque parte tractanda. Cum sit aute dispositio, ut Cicero inq ait, distributio rerum. Sic ferme Quintilianus: Dis hositio est utilis rerum ac partium in loco distributio. Et alio quoda loco Di spositio est rerum quam optimo ordine collocatio. In Rhetoricis ad Herennisi finitur hoc modo, Dispositio est, per quam illa quae inuenimus, in ordine redigimus, ut certo quicq- loco pronuntietur. Prout aliud alio prius posteriusve quadrupliciter dicitur. Hie eadem fere Aristoteles in iis quae vocat post praedicamenta. Quanqua.is quinta significatum addit, quo id prius dicitur. quod tametsi simul est tempore, tame alterius causa est. Uerbi gratia, Tempore nypraecedit die solas ortus tame quia causa diei est, idcirco prior esse dicitur. Fretum Gaditanum. Quod iuxta Gades est in Hiipania. Historiographis O poetis, dum res exponunt,semandum esse ordinem tempori . Quaticiuam nou ab trisque eodem modo adfat. p. . VII.
F dinis ergo haec sent discrimina dicamus iam, O cui ordo cui orationisgeneri conueniat, prius uede ea auae expositione, deinde suae argumentatione confiat inae igitur expositionem habet oratiose quid m
353쪽
DIALECT. . LIB. III. 169rerum gestarum ordinem aliquem decursum , recenset na turalem temporum quitur ordinem. Idque nedum uerior
fidem captans leotorum historia sed ut ilia liberiusiauepoema, ut quod oblectaris tum auribussit destinatum. amju dissere uia poetici dissositionis ab historica, vel mis, d asia
maxima, tuo poeta tum quatum ad sius, hoc est, adnar )0sitio poῆ-rantisper ampertinet, inspeciem quitur temporum ordi rica.nem quantum autem eri ex rerum geritaria naturae terunnperturbat eas,atque mediis orditur rebus, deinde quς primς fuerant,earum poster personae colore alicuius aut alio quovis commento infert mentionem. Sic irgilii se notissimo utamur exemplo ab nauigatione Aeneς,qua in Africam tepestatibus delatus est, initiumfacit, qui esuit circa mem erroris eitG,Proiae captιuitatem cy labores eos, sui bin ptimum ad id annum,circum maria iacitatus, ipse Aeneas secud, inde tertioque libro narrat auibtu in rebus quamur colore narradi poὸ tae, naturalis quidem es ordo prius enim erat, ut e fenera tempe tale appesteretur in Africam, auam Troiae excidium errore ue hos Didoni narraret. Sin vero res imbresticimus,non persena , quibus dat orationem poeta, iam Idemus contrarium natural id est artificiale ordine esse. Prius enim necessuit capi Troiam, Aenea labores logae navigationis Pius euoluisse, quam ex Sicilia in Africi veniret proinde quos artificiale huc vocamus ordine SA mile est in Comoedia atque Tragoedia . Si intuemur enimδει- cierern, quae deductitur in cisi, quaequepersnari imitatione exprimuntur,naturalis ridetur ordo. Adtoisi Derofabu-
complexum resticienti, cum pers e ab his quae circas essent,incipiant ptores: quaeprior nilei senarum verbisper occasionem explicentur quael primasent, ea ultimis
354쪽
RODO L. GRIC DE INVENT.quandoaue iungantur ut in Andria Teretis simul naufragmPhania aperitur m nuptiae Pamphili licerisque confiunt. Haec cui ideatfacile est cognitu, arte authoris huc ordinem
non erit natura conuare.Facissime aute hocpoemati contingit in quo aciliis undi per nae, quod δραμαωικὴ Graeci vocit. Quoniam paratumsere est, qualibet oratione darepersenae.
aua commoditate fit, utpersine dialogi quoque laseisiat, in quodvis undecunci, libuit, deflediant praesertim ij quipaulo
latioressunt. Cuius rei apud Graecos quidem,cu alios mestos, tum inprimis apud Lucianum est videre expressa plurimas informas exempla Heroico carmini no est tanta copia huius
rei. Ergo personae quidem ordinem reuocant nuquam, iampictura res exprimuntur,iam uates,manes,oracula, praeterita commemorant, longe post ventura praedicunt. Danda tamen his omnibias in hac libertate est opera, Visinon rerum ut omodo eae gestaejunt,temporum tame,quibus ubἈ-
222.24 lienispersoni aluus sit ordo Historiae cultu prima lames
que νeritas, naturali tantum ordo conueni , ne mentis istis auriumgratiam captet dem perdat. Ergo orte hi lorico narrandae res essent Aeneae,non ille incipiet inde,unde Isset limes orsiss. Sedsi volet utique Troiae excidium narratione sua compledii, ab e aciet initium Deinde equentur errores Aeneae haecqueskis,non Aeneae verbis erunt diceta Tum denique dicet, quo paEis in i cae littor Liui tempe fatis eiectus. Iamsi qua fiet mentio verborum Didoni, quibus illa Troiae e meaeg caseu ab i opercontatasit, alis erit dixis, omnia e geneam illi recensi is, urbis ultimam noctem, pericula quibus iactatust. Ne olsi erit hic ordoseruan-din in ratione temporum/ed etiam eo modopriori quoddiximi causeamprior isse e niis,m reliquis etiamfeiae modis
355쪽
prioru Na causis reru consilia prius explicatur, sicubi in signiti viroru metio interuenerit,describsitur naturae mo- resis eoru quomi sicuti authoresgestoress reru, natu-rapraecedut eas. Iain locoris regionisAnci situ describe , dii genterpositione eoru quatur oportet miratione velut per loca circuferetis bi, ut primum quo ci, occurrit sic aptissme privetu dicetur. Σουplures, musio intersee deuinctos ordine tractet historia, ut cugesa eodem tempore plura describet bella, quae quavissimusteruntur multam enarrari nequeunt, in hi ere scriptoris arbitra Veterit, quas res priores, quas deinde explicare volet, consules praecipue rerum nolim tia, oe quo patito poteriit istae commodissime cognosti, si tradendarumfaciet ordine. Sic Liuit u quando res cundo benpunico in Italia O , in Hii ania, aliis , etiam locis nonnunquam uno temporegestas bis quando Histanienses resfumat'ibeda Jongiore non unquam traftu prosequitureassicubi vero visis uerit, quaquam minterea aliae fkerint aliis gestae locis quominus cocio interim interrupta
mentio rerum,altera cognitioni alterius obstet. Sic Cornelius
Tacitus egregiu in primo si quid ego intelligo author hiso
riae ongiores in Batavis res ge las, alio item loco multorum annorum in Tritannia besto coniungit tum rursu ad aliarum rerum, quas abrupit, ordinem reuertitur.
Quae hoe capite citantur exVirgilio aerόtio, ea omnia sunt nota vel pueris. Quae ex Liuio Tacito afferutur, ea queadmodum hoc loco paucis explicari verbis haud quaquam possunt, ita ab eo,qui illorum libros coeperit euoluere citra negotium intelligi queunt. Quocirca nihil video quod hic remorari nos debeat, praesertim. cu quae depo emate dramatico, & de veritate custodieda historiographis ,dicenda erant,ea explicata a nobis sint, superioris libri capite quarto decimo sexto, Itaq; his missis, eora Quae sequutur explicatione aggrediemur modo unu illud his addiderim', circa fine eapitis huius tam in scripto illo quo usi sumus, qua in Lovantesii exeplari, eade plane esse lectione. quam in his nostris Verum enimuero si quid in me inest iudicia, si quid omnino mutari fas est, ausim cotendere, verba haec, sicubi vero visum fuerit redudare,ac min
indo expungeda esse Qu'd num recte an secus ita visium sit mihi, secu expedat lector.
356쪽
Iu tradendis artibus,prim-ι refelleudas essesententia eorum,qui co tra, quam uxssenserint. Deinde ageueralioribus semper ad spectaboraprogrediendum. p. VIII.
5. IN tradendis artibin quae maxime coueniat distositio, nim
ua dus in ira IN tradenuta artibin quae maxime cotdςdi artibv - ὸ omnibus oristoteles libris uis exactistime idetur e fonxisse, vir cum omm ingeni laude multum,tum nesso an ordine rerum plurimum admirandin. si niam autem oeectpropositum cui que docentis, ut ex notiorum contemplatione,imotior rutetur qui lin es ordo nobis distendi)horumch m aliorum ad alia collatione santem quandam faciat de reb demonequit autems de ulla de refert,ni
qua contrariasit accepta mentibus persuasio, eaprim euestatur primi es ergo, visi qui dixerit aliquid ea de re quam tractamu aliter atque nobis videtur,ilus expugnemus sententiam si modo issit,cuim mentio iure habeatur. Nam temeraria cuit quam a sertionepcrmoueri ineptum est. Vt autem scuritatis, hoc est contemnere cuiora,ita moti estiaeprae-bbtibeciem dissimula s eos quorum Is en opinioneque cundiorum recepta aut horatagraui quibus alioqui debetur ea veneratio, aut contradictione istorum magissimus irritaturi audientium animos, quam nobis adiuncturi. Sed haec iudi j t maris. Od ordinis est, hocse siciet dixisse maxime naturale se, ut antequam nostra confirmemus, amoliamur aduersa. Deinde cum nostra explicauimio,ageneralioritus, quoniam notior uni semper ducendus erit ordo. Deindeperste-
cies eundum. Et hae ipset 'eciei ursi Uortasse,si tam latepa
teant, eneras ent,inque alia erunt1 ecies diducedae. Singulaecio, ut primum quodque semimio, sic erunt deinde tra
ctanda: ut dicatur,quaesitώbstantia eorum quod definiendost si tamen elusenodi re sit, visit definienda, notiores enim
357쪽
DIALECT. LIB. III. I Isunt nonnunquam, quam ut hac indigeant cura . Tum quae partessint rei,dicendum si in ea natura, aut posimi aliquae earii Pripartes. Hi Vc ea, quae proprie naturae cuiusve adia cent, dicentur,hoc est, ut illa, tua agit patitur,o ea st auae agit quaei te patitur, quς reliquasἶbstantiam rei circunstant. Istud tam meminerimus,solu de re qua aue dicendum, id quod eo loco, quo de re dicinam,intra complexum rei veniet,ea ratione, qua ibam tracitamus. Nam qui de tu edaianitate hominis doctrini instituet dicet iste quidem de homine, non tamen utique dicendas biseum et omnia, quae tra- Llari de homine po sui, nec quidsit me hominis,nec quaesint ossicia vitae ad virtutem ducenita, nec quo pacto paretur ho-gnini eloquentia. Pertinent hoc quidem ad hominem omnia,
sed nota ratione,quas ibi hic en assis sit, id II, quasanita tem tu eripotes. Adeoquefortasse non defuerit Aristoteli,stucauisietur,quod in libri quos de physico auditu inseripsit, de loco dixerit m vacuo auon id his libris de eo quod mouetur
in commime disseruerit, ad cuius D adlatum, locum. νιι-cuum non videripertinere sed hispotim libris debuisse de eo dici,de eo quod ad loci mouetur disserit, qui de caelo mu-do uocantur . Sed datur fere iusta libertas haec magnis ingeniis , vi queadmodum locupletes patre familias in domibus suis aliquid licentius citra reprehensionem instituunt, ita m
loci simi ira indulgeant quandoque animose is satisque rationissit,idis taplacui se .
Adeoque fortassi non desuerit Aristoteli,qui ea alpetur. Reiste illu8, eat illetur. Nan Aristoteles huius ordinis ac disputatior is suae causanimo olane sutile agis mitio toti libra phylicorum. Salisique rationis sit, illi vita placuisse Quemadmodum dicere solebant auditores Pythagorae, αυτο εφα, ipse diXit. is ordo seruaudusus,qui res varias multiplicescribe , nec lueerta ratione barentes describunt. Cap. Ix.
358쪽
u . u,' ut Plinius complexi unt, quale qui dia dicfaue clarorum
i R virorum memorab illa, quale qui multiplicem non unius corporis rerum commemorationem contexuntinis aut 'σθecies rerum istositio instituitur, reddunturque cunfiniuisgeneribus tauemadmodum Plinio a Go ordienti, deinde desedenti in terras,eiu ue naturam in commune reddenti, tum
per Partes regionesque omnes prosequenti deinde animantiae inanima omnia per uas diui a disserentias e boanti. Sic Valerim 1aximi s res memorabiles, per virtutum of Piorumque humanorum genera di partiuit. Hocpatito medici morborum faciunt ordinem, expartibus humani corporis, a capite ad pedes deducunt. V etiam in quibusdam, non liberum modo videre , Cy quem arbitrarium diximus, ordinem sed ad res planesolutum, omnis prorsis ordinis expertem,ut apud Ovidium in Metamorphosi qui in umma quidem rerum deduc ione, temporum quandam eruat ima ne verum infabularum ordine, quoniam dilui mimae sunt, ne acile in ordinem redi possunt, libertate ista, sui ita dicam poetico tu figurarum omnium 'titur, quis cunqιιe transitio ad connes tendas resferi potest,quo commisuram qtsidam rerum nequaquam inter e cohaerentium asse iratur Distositionis itaque loco in istis, est rerum contexitG.nexa umeres est quidem diligenti seme,ordinatas autem dicere non possis. Similiter Cornelius Tacitu in deseriptione morum Germaniae, cum dixi sit non est Germanis aurum argentum, tandem ubiecit, neferrum quid peres sicut ex genere telorum costigitur Excuius verbi, hoc
359쪽
DIALECT. LIB. III. 1 1 est,telorum mentione,ad arma institutionem ite rei militaris i apud Germanos est,dela tur Deinde cum in emina- rum mentione, quoi flectatriccs etiam teste uepu
tibus adhibeantur, postque dicat venerationem haberipleri
que earum, non adulatione,Nec tauquifaciant de dis hinc co-tinuosubdit deorum maxime fercurium colui.moremque religionum hinc umpta occasi hieprosequitur. Abrumpit tamen nonnuiuam hanc texturam, re nimii proinde leuior
affectatio dcprehendipsit. Est quidem hoc ordinis freni accommodatis mu=ν historie, cuius narrationem olubilem ii quam insistentem es couenit quod non esceret certi nilus distincta concisaque esset, sim quia parte uis efflent dis retaestatiis. Nunc adeo mi nexa omnia, ut mel propemodum incipere,semel desinere videatur Euodsieadem haec traditentur,non ab historicosed a laudatore, vel qui alias quomodolibet di 'utantisprae ecten erat, is ea distinguat,digeratquepers 'ecies,dicatqueprimum, quae natura regionis,quo orma hominum,deinde, qui cultus er ea dia uina, quales besso,quat pace, cis publice tum priuatim rugalitate itae ueritate matrimoniorum,cultu liberoru quaei aprincipes ueneratione, erga populares aequabilitate, emga hostiles beneuolentia, erga omnes me, reliquaque vel ad hunc modum,vel alium quemlibet, dum tame appareanor dinem certum qui eum, dicereque' namquamque rem noueo loco quosi oblata sed quosit ab initio di bosita, atque destinata Libera tamen ,haec ipsa di bonendi ratio est, vel propter hoc, quod ad nusta nam ordinis legempotest a lari. i ue enim ordinem quis est in lituit nec re, si
Psam dispositioncm esse conueniat in expositione oratoria Ciap. C.
360쪽
RODO L. AEGRI C. DE INVENT. Dispositio ex T Ibera fere essetiam oratoria expositio ea, quam diximus
toriar. alterius retinocendae gratia pararasolere haetenus tamen
libera, ut ordo elin non ex dicentis voluptate sed came utilitate nasiatur. oties tamen reii a non obstabit, temporum ordosuerit aptissimin. Eu dsi primae narrationi partes abberioresfuerint, fauorabiliores reliquae, non ab refortassest,ei qt ae benigniin accipietur, occupare animos, m adpriora deinde si rura alipsa reuerti ut orte sistinabit audii tor, ouo languenti adhuc animo eims moremgeramin, optimumserit ab eis incipere, qui bin notitia caus continetur. ubi excitatus fuerit, incaluerintque aures eis oratione, tumsi qua ferint altius repetenda, ut pestent praecedui enim pleraque causam lutus qui brus praecipum fauor,
maximaque eims continentur momenta, ea cum quaestiones
explicabimus, ibus aptissme iungipoterunt,tum erunt interenda si uam quidem rem utilem esse facilius est ratione colligere, quam aut horum exemplisoquoniam rectus iste melior utique est ordo quam iste necesitate detortus uui mandat autem literis actionem, quaesunt optima, e ribendo maxime cupit exprimere, nesi aliterfaciat, non auditoris importunitas, quae ex riptis cognosti non potes, defendenda in ea sed ut sim infitia culpanda videatur. Iam vero partimur interim narrationem, O id quod alio loco utilius dicipoterit,reseruamin, ut in dedamatione, quae gemini tumuentes inscribitur, uintilfacit. Cu enim ordo mor tis quo alter exgeminis in alteriinsalute occiseus dicitur, plurimu inuidiae eo mouerepotuisset, ad epilogum maluit differre etsi, quod uehementiori Wfectui hic aptior esset locus Cicero itepro Cluentio,cum prioris causae narratione, quae ludi
cij corrupti erat, continuo mortem Oppianici, in quaestiones