장음표시 사용
91쪽
ARCA AEOLOGIA GRAECA . Lib.III cap. X. 73
derunt alii vero, quorum sedes situ defensioni ineptae erant, aliis artibus se tueri studebant, donec lapsu temporis quidam viri supra vulgus sagaces domosin praedia muris cingendi stupendi inventi auctores fuerunt prima enim institutione illud opus tam mirum humani ingenii vires multo superare videbatur, ut ipsi Dii de sedibus beatis ad id suscipiendum deascendere crediti fuerint moenia Trojae ut reliqua taceam artis esse divinae,in ab illis nobilissimis architectis Neptuno Apolline exstructa dicunatur: si autem mortalibus unquam obtigit, ut tam praeclarum opus aggre si celiciter persecissent, ad caelos evehi, in numerum Deorum, ad quorum beatam naturam , dum in terris vivebant , proxime accedere credebantur, reserri solebant. Quandoquidem quantulicunque inventi auctores immortalitate donare assueverant, non mirum videri debet, si in viros tam beneficos, quibus tutam quietamque omnium bonorum , que ceteris Numinibus accepta serebant, fruitionem debebant , eosdem honores contulerint: quam primum enim moenibus cincti suerunt, se ab omni hostium impetu tutos tectosque credebant, nisi exigua propugnantium vis majoribus oppugnantium copiis repellendis par fuisset, illa urbs Troja centum obses rum millibus spatio decem annorum obsistere nunquam valuisset. Nec Graeci recentioribus saeculis, licet ob rei militaris notitiam celebrati , obsidiones libenter capessebant , multo minus facere noverant: sed suas lites, quantum fieri posset, uno praelio dirimere malebant, quam labores ciam molesti , periculosii δε sumptuosi incoepti alia incommoda
Ab obsidionibus suscipiendis alienissimi, & in iis se liciter gerendis imperitissimi omnium Graecorum erant Lacedamaonii, ita ut Mardonio Plataeis devicto munimentum ligneum, in quod fugacium Persarum manus se receperat , perrumpere nunquam valuissent , sed ab incaepto absistere coacti fuissent, nisi Atheniensesin reliqui Graeci iis copias auxiliares tulissent, reserente Herodoto lib. IX. cap. LXI x. Illorum enim Legislatorem peculiari lege prohibuisse ne obsidia libenter capesserent , tradit Plutarchus imo in illis expeditionibus occumbere inglorium & Spartano indignum censebatur, prout asserit idem Scriptor in L andro in Dila, quo in loco verba faciens de Mandro occiso ante portas Boeotiae oppiduli dicti Haliarti tradit:
τοῦ Παριδος εὐταὶ c. πυλαις αναιρεθῆναι. Uander gregarii militis es antecursoris modo turpiter vitam projiciens, teteribus Spartiatis adsipulatus es, octe eos murorum oppugnationes declinis1le, tibi non solum a viro abjecto, verum etiam contingat a puero foemina tilneratum cadere velforti simum, quomodo a Paride Achillem itin interemptum in porta . Hom. Iliad. . vers. 26O. Pariter Pyrrhus magnus ille Epiri Rex Argis manu muliercula periit, juxta Plutarchum in Pyrrho Quando urbem aut arcem invadere studebant, illam integro Xercitu cin-
92쪽
ctam indique oppugnatam uno impetu expugnare primo tentabant, quod
Graecis σαγηνευων , Romanis vero corona cingere dicebatur. Quando illa prima molimina insceliciter succedebant, obsidionem solvere solebant: invero in incoepto pergere statuissent, in longius obsidium omnia disponebant, in quo moderando nulla certavi firma via institisse videntur, sed diversam adhibebant pro ducum regimine, ut iro tempore, loco, aliisque circumstantiis. Tab. o. Fig. I. Quando urbem arcta obsidione claudere statuerant, ,οτειχισμοὶ vel 'ra ριτειχισμον, id est, murorum circumvallationem, quae ex duplici muro cespitibus, Graece nucupatis πλίνθοις πλινθίοις, aggestis constructo saepius constitisse dicitur, ante omnia aggrediebantur. Interius munimentum repentinae &inopinatae ex urbe eruptioni praecavendae aditu in urbem copiis auYiliaribus praecludendo destinatum erat exteriore vero sua castra tegebant ab exterioribus hostium assultibus, qui urbem obsidione eximere conarentur exempli gratia, postquam Peloponnesi Plataeas obsidione cinxissent, duplicem murum , alterum versus civitatem , alterum vero Athenas versus, ut ab illa parte omne periculum caverent, exstruxisse dicuntur a Thucydides in spatio intermedio , quod sedecim pedes complectebatur , X- structae erant pari distantia casae in usum stationum excubiarum , sed fere contiguae, ita ut de longinquo tota structura videretur unus patulus murus turriculis utrinque munitus , post quarum decimam exstabat amplior turris, quae utrumque murum attingebat.
Machinae bellicae antiquitus μαγγανα, recentius vero ιηχαναὶ Graece dicebantur illarum inventionem sibi tribuunt Graeci, qui ullius artis inventae laudem aliis gentibus concedere nolunt solebant enim peregrinari in AEgyptum, Indiam, aliasque regiones orientales, unde artesin scientias hauriebant, quas deinceps in Europam divulgabant&a se inventas actitabant hinc Philosophia ad Graecos manavit. Quoad autem machinas in obsidiis adhibitas, patet ortas esse apud illas gentes orientales pluribus seculis antequam Graecis ad minimum nota usurpata fuerint Gam amosis saeculo illarum usum innotuisse patet ex Deuter cap. XX. vers. χο pariter apud
plures Iudaeorum Reges in usu fuisse constat sed Graecos ante Homeri tempora nil omnino de illis machinis novisse compertum est. Equidem Statius illarum originem temporibus belli Trojani repetit, qui de illis, quae Graeci ad Achillem tradiderunt ad bellum contra Trojanos gerendum , disserens, urbes Pylosin Messene machinas Trojae moenibus quatiendis idoneas contribuisse his verbis tradit Murorum tormenta Pylos Messenaque tradunt. Sed Poeta rudium Mimperitorum hujus Hero is temporum oblitus suam descriptionem suae aetatis usui accommodasse videtur, quandoquidem Scriptores certioris fidei nil tale memorarunt verum est , Homerum meminisse των κροσσων, quas nonnulli Interpretes exponunt κλιμακας id est, scalas, Iliad. t. Vrs. ΑΤ. I θυσαν δ επι τεῖχος ολλος οἱ χῆν ἐπ-α Κρος σαων πέβαινον , ακα ἡμενα δουρατ εχοντες
94쪽
ma moliminetro in incoepicin quo mode adhibebant stantiis. Tab. Quando uri
libus, Graece stitisse dicitur, tinarin inopii auxiliaribus pra exterioributur exempli duplicem mulsus, ut ab illa di deci in passtructae erant Icontiguae, ita turriculis utrirris, quae trulMachinae bicebantur illatae laudem ali AEgyptum, Ithauriebant, bant hinc Prdiis adhibitas, quam Graecisio illarum usu plures Iudaeoripora nil omni illarum originci ad Achillen
renS, urbes P neas contribui Mur
Ptores certiori nisse των κροσσlas, Iliad.
95쪽
ARCA COLOGIA GRAECA . Lib. III cap X. 77
Recta autem irruebant in murum equentes iique deinde Pinnas adscendebant, acutas hasas tenentes. Sed non improprie sumi possunt pro turrium pinnis , in quo sensu usur
Pinnas quidem turrium convellebant, ct demoliebantur propugnaculi. Crepidinesque prominentes vectibus moliebantur. Alii iterum scalarum usum temporibus belli Thebani earumque inventionem Capaneo uni ex septem illis celebratis athletis adscribunt; quae enim de illo fulmine disjecto traduntur, nullo alio fundamento inniti videntur, quam in eo quod quum Thebarum moenia scalis superare moliretur, lapidibus detrusus d intersectus fuerit. Quia autem illud inventum facile arti humanae obvium videtur, non omnino vero absimile est , illis antiquioribus temporibus scalas Graecis notas uilla , licet illarum diversae species deinceps introductae suerint, quarum alia πλεκταὶ seu plicatiles, aliae vero διαλυπιι vel solutiles dicebantur, ex Appian singulae enim partes ad commodio rem vecturam a se invicem solvebantur, juxta Plutarchum in Arato Similiter ex diversa materia, vel ligno, vel funibus , vel corio 'ta compositae erant.
Reliquae machinae recentioris aetatis esse videntur Plinius quidem scribit arietem in bello Trojano inventum fuisse inde nata est fabula equi lignei arte Epei conflati quia omnium inventorum originem fabulis involvere illis temporibus solenne erat; sed haec est mera conjectura, quae tam facile respuitur, quam asseritur licet autem illam machinam antiquissimam faciat Athenaeus Deipnosopb sub finem lib.v I. attamen , quando inventa fuerit, non definit, tantum observat illud inventum Graecis debere Romanos. Quandoquidem illius machinae inventae Carthaginensibus, dum Gades obsidione premerent, Vitruvius laudem tribuit, nec Homerus, nec pluribus inferioribus sarculis hujus rei omnino meminerit quisquam Scriptor Graecus, nulla adest idonea ratio, cur Plinii testimonio fides habeatur . Nihilominus probabile videtur nonnulla adminicula urbibus expugnandis apta in usu tunc fuisse , quae inter alios praesertim ab Epeo Poetis tam celebrato illo fabro excogitata, cujus ars Graecorum exercitui plurimum profuit, prout
tradit Lycophron Castandra vers. M.
Pugilem bonum, timidum autem in hastae strepitu,
Et arte plurimum exercitui utilem Sed haec inventa maxime contemnenda cinertia fuisse videntur, qua de causa solertiore aetate omnino in desuetudinem venerunt, imo tam cito neglecta quam adinventa esse videntur Sola vulgares machinae ab antiquis Graecis
96쪽
eis in moenibus urbium dejiciendis adhibitae, quidquid adversari videatur
erant τρυπανα , Latine terebrae , id est , oblonga serramenta acuminata.
Quapropter probabilius videtur plerasque ac praecipuas machinas repertas esse circa tempora belli Peloponnesiaci, in quo adhibitas fuisse e Thucydideliquet ope Artemonis Clazomenii artificis plures machinas , cujusmodi arietes , testudines , ci a Perici inventas esse scribunt Diodorus lib. X11. Plutarchus in Pericle . contra Cornelius Nepos asserit superiore saeculo a Miltiade in Pari obsidione usurpatas fuisse imo ipse Plutarchus. postquam ex Ephoro attulerit machinas murales a Pericle in bello Samio primum adhibitas,in eo ipso tempore ab Artemone conflatas fuisse, mox addit ex Heraclide Pontico pluribus saeculis ante bellum Samium floruisse illum fabrum ita ut nil certi de hac re adduci potest. Praecipua Graecorum machinae hae fuerunt.
Xελωνη, esuri, machina ad tegendum apta , sc dicta a robore, quia
milites tegebat tuebatur aeque ac testudo a chelonio tegitur diversae autem describuntur species ab vis. Fig. II. 1. ελ ηπραφήθων , testudo militaris , non raro dicta συνασπισμοii, intelligitur, quando ordinum condensatorum postremi inclinati a primorum
scutis supra capite sublatis tegebantur id est, primus ordo stabat , reliqui continuo deprimebantur usque ad postremum , qui humi in genua procidebat; qui autem a rontes lateribus stabant, sua corpora scutis tuebantur, caeterorum vero posteriores priorum clypeis tegebantur, ita ut tota machina videretur imbricium declive vel tectum tegulis opertum, in cujus declivitate
hostium missilia resiliebant , nullo damno a militibus subjectis accepto adhibebatur autem in praeliis, sed saepius in urbium obsidionibus , quum
impetu assiliebantur muri, antequam ad propugnandum se accinxerant obsess,in quum obses res moenibus subibant, illa machina se tuebantur. 2. ελων χωοῦρις erat testudo quadrata, quae prout nomen exprimit Pin militibus tegendis , dum ossas implebant Maggeres tollebant, praecipue inserviebat. 3. ελω ira ορυξ triangularis 4 ronte declivis erat , qua se tuebantur cunicularii, dum cuniculos ad moenia agebant. q. His adde testudinem arietariam, qua qui muros quassabant protegebantur; sed de hac specie inserius. Γερρα craticulae erant vimineae, Romanorum cis non absimiles, quibus milites sua capita tegebant . Haec vox a Syracusarum obsidione , in qua Athenienses craticulas , quibus se tuerentur , vocitabant , unde obses res ironice conclamare soliti γέρρα γερραι, tandem pro usurpata est. Alio machinamento tabulato in Romanum pluteum reserente , Alexandri milites usi sunt, prout tradit CurtiuS. Xωμα, agger, cujus altitudo aequabat, imo superabat, moeniorum obse rum fastigium latera munieban rur muro lateritio aut lapideo, vel robus is tignis firmabantur ne conciderent sola pars anterio , quae gradatim ad muros admovebatur, nuda erat. Ipsa moles ex diversa materia, ut terra, ligno, ramis, lapidibus, ta conserta , erat , prout refert Thucydides in
Plataearum obsidione in medium conjiciebantur viminain virgulta arbo
97쪽
rum, quorum ope instar caementi reliquae partes connectebaratur. Tota u. brica sic describitur a Lucano lib. Io. Tunc omnia late Procumbunt nemora, o spoliantur robore silvae; Ut , cum terra est mediam virgultaque molem
Suspendant fructa laterum compage ligatam Arctet humum, pressus ne cedat turribus agger. Πυργοι, turres ligneis mobiles, quae aggeri superstrui solebant, a rotis inimis tabulatis impactis, ut ab hostibus tuta tectaeque forent, agebantur diversimode autem in altum tollebantur pro altitudine urbis obsessae turrium e pars antica tegulis vulgo tegebatur & recentioribus saeculis ipsa latera eodem munimento firmari solebant fastigia tergoribus aliisque tegumentis ad hostium pyrobolos restinguendosin missilia retundenda operiebantur , denique in multiplices stegas distinguebantur , in quibus non solum milites, sed & omnia machinamentorum genera convehebantur, unde Silius canit lib. XIV.
Turris multiplici surgens ad sidera terito
Exibat , tabulata decem cui crescere Grajus Fecerat, o multas nemorum consumpserat umbras. Inventi laus a quibusdam tribuitur nonnullis fabris Siculis circa tempora Dionysii Tyranni ab aliis Polyido Thessalo Philippi Macedonis machin tori, juxta Athenaeum in Mechanicis apud Turnebum Vitruvium lib. x. rap. 1 g. ab aliis vero Diadi Chaereae , teste Herone cap. 111. Polyidi discipulis WAlexandri stipendio, quando in partes orientales eYpeditionem susciperet, alitis; sed ultimi videntur rem inventam tantum promovisse mentio enim fit apud Diodorum Siculum lignearum turrium regnante Dionysio seniore sorte ars conficiendi mi; - φορητους, turres portatiles, ωsoLtjles, quae solvi & cum exercitu convehi poterant, iis debetur . Tab.
Κριος, aries, erat machina capite ferreo, quod Graece dicitur κεφαλη aut ἐμβολὰ quodque arietino capiti non absimiles, armata, quo urbis hostilis in ros destruebant. Diverti autem occurrunt Tiab. D. Fig. IV. 1. Primus fuit machina simplex arte carens, quandoquidem nil aliud fuerit praeter lignum oblonguria capite ferreo armatum , quod milites in moenia vi contrudebant. 2. Secundus funibus alteri trabi alligabatur, cujus ope cum majore vi propellebatur.3. Tertius vero a secundo in hoc tantum distinguebatur, quod χόλων' vel tegumento ad milites tegendos operiebatur, unde dictus est esuri arietaria.
Lignum centum & viginti pedum longitudinem saepius adaequabat,
laminis ferreis firmabatur, ne a propugnantibus de muro accenderetur multiplici cornu pro lubitu armabatur caput Iosephus tradit , unum X e
spasiani Imperatori arietibus, qui quinquaginta cubitos tantum longitudi'
98쪽
n conficiebat, quique ad plurium Graecorum arietum mensuram nona ccdcbat, munitum fuisse capite decem hominum crassitiem adaequante &viginti quinque cornu bus, quorum quodvis unius hominis crassitiem aequi- Iarabat, cubiti mensura a se invicem dissita erant pondus appensum pro more in parte posteriore milles quingentis talentis pependisse quando summovebatur, nisi partes solverentur, a centum quinquaginta iugis boum, vela trecentis equorum' mulorum paribus vi adactum fuisse, imo mille quingentos homines omnes vires collectas adhibuisse in illo contra muros impellendo alias arietes rotis agebantur. Eλεπολις inventa est a Demetrio Antigoni filio, qui, quia illius machinae ope Rhodum pluresque alias urbes eX pugnarat, cognomen πολιορκητου adeptus eis. A Vitruvio lib. X. saepius describitur in Plutarchus in Demetrio, Diodorus lib. X. licet in pluribus dissentientes, in hoc tamen consentiunt, illam fuisse machinam portentosae molis, testudini arietariae, non a similem , sed mulio majorem robustiorem , quae funium & rotarum ope adigebatur, quaeque plura alia minora machinamenta, ex quibus lapides aliaque missilia emittebantur, capiebat Tab. H. Fig. . Καταπέλαι multiplici sensu accipiuntur , vel pro ipsis sagittis, vel promachinis, ex quibus sagittae projiciebantur; qua posteriore significatione dicebantur οξυβεδεως dc βελοςάσεως Iterum, licet improprius, machinamenta lapidibus, imo non raro ingentibus ignis aciendis apta intesiguntur cillorum inventio a Plinio Syris tribuitur; econtra Diodorus lib.,1 v. Pluta chus tradunt illa excogitata fuisse in Sicilia tempore quo Dionysius majoriebium cum Carthaginensibus commissit. Tab Vo. Fig. VI. Machinae lapidibus jaciendis apta diversae erant ciliae enim, quales σφεν δονα seu fundae, minoribus tantum lapidibus : aliae vero majoribus ejiciendis inserviebant; hae autem saepe dicebantur generaliori nomine μιαγγα petri μαγγανικά οργανα , aut ἀφετηρια οργανα , quorum prius omnia machinarum genera complecti, posterius vero illa tantum, quorum ope misi ilia emittebantur,denotare videntur alias magis peculiari nomine vocabantur λιθοβολοι, πετροβολοι, πετροβολικὰ ὀργανα, quae voces iterum tam generali sensu accipiunt, ut omnia machinamenta ad lapides excutiendos adhibita comprehendere videantur nec ullum proprium ieculiare nomen, quod noverim, datur illius celebris machinae, cujus ope lapides molares tanta vi excutiebantur, ut integrae aedes uno ictu corruerent dicebatur quidem a Romanis ballia
si hoc vero vocabulum , licet origine Graecum, uspiam in Graecia usurpatum esse abunde liquet Graecis tamen nota fuit machina illa, nec diversa ab ea, qua Romani utebantur, & cujus vis describitur a Lucano lib.
At saxum quoties ingenti sepseris ictu
Excutitur, qualis rupes, quam vertice montis Abscidit impulsu sentortim ad ut vetusas Frangit cuncta ruens, nec tantum corpora re gaExanimat, totos cum sanguine dissipat artus Hae sunt praecipuae machinae a Graecis in urbium obsidionibus&expugna
99쪽
ARCH COLOGIA GRAECA . Lib. III. Cap. X. i
tionibus adhibitae. Proximo loco dicemus,qua arte obsessi se defendere solebant. Quando hostis imminebat, confoederatis suis significabant, ut copias au-κiliares sine mora ad eos mitterent interdiu lignum dabatur denso fumo concitato noctu vero taedis accentis, quae dicebantur φρυκ aut φρυκeωρίαι unde ad hostis adventum significandum uti solebant verbo φρυκτωρῶν, juxta Theognidis Scholiastem, Momeri Scholiastem Iliad. r. vocabantur autem φρυ- πολε ιιοι , di Versi φρυκτοῖς φιλιοι , qui adventanti, bus amicis accendebantur in hoc distinguebantur , quod hi firmi cim moti tenebantur, illi vero in aere agitabantur. Nulla certa methodo in urbibus propugnandis institisse videntur tantum in genere observandum est , moenia militibus, qui hostem ingruentem lapidibus & omni genere missilium obruerent , munita fuisse: καταπέλταc vero alias hujusmodi machinas intra urbem politas in obse res continuo explosa fuisse Diverso alio modo oppugnantes lacessere solebant exempli gratia, Tyrii clypeos aeneos candentes arenain calce conferciebant, quae in Alexandri milites sparsa, inter armaturam cutem illapsa cita exardebant, ut arma sine mora abjicere adigerentur inde obsest ab oniani damno tuti tectique illos vulneribus petere opportune poterant Vim machinarum frangere & dolos discingere diversa ratione noverant cuniculis hostium cuniculos excipiebant aggerum fundamenta suffodiebant , turres aliaque machinamenta pyrobolis accendebant sua autem corpora tergoribus, fascibus laneis, aliisque propugnaculis ad lapides quaelibet missilia tela propellenda idoneis tegere solebant capita arietum lapidibus de moenibus protrusiis abrumpere veli prout de Tyriis obsessis tradunt Historici senibus, quibus moderabantur, ope oblongarum falcium abscissis illas machinas irritas facere moliebantur: quando muros tuendi tenendi omni spe exciderant, nova moenia intra urbem X struere Mortalitiis munire solebant Pluribus aliis adjumentis utebantur pro rerum statu, pro obsestarum solertia in illis excogitandis. Urbium expugnatarum diversa fuit sors pro indoles institutis imperatorum exercitus hostilis aliquando enim omnes, saltem qui intra civitatem armati deprehendebantur, internecione deleti moenia aedificiaque diruta ac reliqui cives servituti addicti erant alias vero benigne clementer habebantur, tributo tantum iis irrogato Ad loca ab iis depopulata recolenda colonos ex nonnullis plebeis in publicum conventum congregatis sortibus lectos mittere solebant Athenienses, prout nos docet Aristophanis Schoeliastes in Nubibus pag. 3 Quando civitatem funditus deleverant, quemvis ejus instaurationem aggressurum diris execrationibus devovere assueverant qua de causa prout nonnulli autumant Trojam ex cineribus excitare nunquam licuit, etsi Plures illud tentaverint, quia nimirum anathemati illam civitatem devo-Verat Agamemnon, teste Eustathio ad Iliad. g. pag. 3so. Editionis Basil. Antiquissimus an Oriente natus esse videtur iste mos nam ne plura exempla afferam, postquam Ierichuntem excidisset Iosua, ei, qui illam civitatem instaurare aggrederetur,mala imprecatus est D fv1.16. quae in Hielem Bethelitam
pluribus abhinc saeculis regnante Achab impleta sunt I Reg. XVI. q. m. II. L CAP.
100쪽
De confossis eorumqtie funeribus.
HOsTIUM consossorum corpora probrosein inhumane habuisse videntur veteres Graeci quandoquidem ut injuriarum, quas ab iis dum vi- Verent acceperant, turpem vindictam sumerent, illorum cadavera deformare perfodere, imo ludibrioin ignominiae exponere solitici quae inam nisin inhumana consuetudo nondum plane obsoleverat tempore belli Troiani, prout ex diversis exemplis ab Homero in Iliade traditis liquet 'omum enim defunctorum membra ab insultantibus victoribus contumeliose mutilata ibidem dicuntur prae caeteris celebre est Hectoris exemplum, cujus cadaver pluribus diebus insepultum acuit, circa moenia Trojae Patroclique monumentum humi ductum,in quaevis indigna passum est quae quidem tribui possent Achilli surenti ob atrocli mortem, vel ciuxta Scholiastem in Iliad. . Oers I98. Thes latorum moribus, quibus solenne erat cadavera illorum qui proximorum cognatorum caedem admiserant, curru alligata solo ducere, nisi reliquos Graecos illius Herois cadaver tam inhumanum immanem in morem habuisse, cui ignave insultabant, quodque armis. perfodiebant, liqueret ex Iliad. χ- s. 67.
H ρὰ καὶ ἐκ νεκρο o ἐρυσσατο χαλκεον ἔγχος
Dixit, Sis mortuo evulsi aeream hastam: Et hanc seor sim posuit atque ab humeris arma detraxit Sanguinolenta caeteri autem accurrentes circumfusfunt silii Achivorum sui S admirabundi contemplabantur babitum corporis S speciem pendam Hectoris neque ei quis me vulnere inficio adsitit. Sic vero quis dicebat intuitus in proximam alium Papae, certe longe jam mollior tractatu cior, quam quando naves incendit igne ardenti. Nec humanius habitum dicitur Tydei cadaver apud Statium Tbebaid iis .
Ducitur hostilii pro dura potentia fati P
Ddetis ille solo , modo cui Thebana sequenti mina sve grataum, seu fraena effunderet, ingens Limes iitrinque datus: n squam arma, mamisque quiescunt, Nilu