Opera omnia. Accurantibus A.B. Caillau [et] M.N.S. Guillon

61쪽

per illam reparare perditam libertatem , parum sit denique noli posse sine illa Vel apprehendere bonum vel permanere in bono si velit, nisi etiam csticiatur ut

velit.

XXXII. Tunc ergo dederat homini Deus bonam voluntatem , in illa quippe eum iecerat qui fecerat rectum dederat adjutorium , sine quo in ea non poSSet permanere si vellet it autem vellet, in ejus libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si vellet muta non deerat adjutorium per quod posset, et Sine quo non posSet perSeVeranter bonum tenere quod vellet. Sed quia noluit permanere, proiecto ejus culpa est , cujus meritum fuisset, si permanere voluisset sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus

aliis per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium

Steterunt ipsi, et hujus permansionis debitam mercedem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis plenitudinena, qua eis certissimum sit semper se in illa esse man- Suros. Si autem hoc adjutorium vel Angelo vel homini, cum primum facti sunt , defuisset , quoniam non taliS natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent' adjutorium quippe defuisset , sine quo manere non OSSent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non Secundum debitum et tanto amplius datur per Iesum Christum Dominum nostrum , quibus id dare Deo placuit, ut

non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiamSi velimus, Verumetiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit

quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo

et perseveranter tenendo, non Solum po8Se quod volumuS,

Verumetiam velle quod possumus. Quod non fuit si homine primo : unum enim horam in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut rirciperet honum, gratia non egebat, Pitii

62쪽

nondum perdiderat : ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae si nequo id omnino non posset et acceperat posse si vellet, sed non laabuit velle luod posset nam si habuisset, perseverasset. Posset enim perseverare si vellet : quod ut nosset de libero sescendit a rhitrio quod tunc ita liberum erat, ut bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero a rhitrio, quando non poterit servire peccato , quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti Nunc autem per peccatum perdito hono merito , in his qui liberantur sactum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat.

XXX llΙ. uapropter bina ista quid inter se disterant, diligenter et viglanter intuendum est, posse non Peccare, et non OSSe peccare, POSSe non mori, Et non poSSe mori, bonum posse non deserere , et bonum non posse deserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere.

Numquid dicturi sumus, non potuit peccare, qui tale habebat liberum rhi trium P ut non potuit mori , cui

dictum est Si peccaveris, morte morieris Φ urant non potuit bonum deserore, cum hoc peccando deseruerit, et ideo mortuus siti Prima ergo libertas voluntatis erat poSSe non peccare; noVisSima erit multo major, non posse peccare: prima immortalita erat, OIS non mori novissima erit multo major, non OSSe mori prima erat perseverantiae potestas, Onil posse non deserereri novissima erit elicitas perSeverantiae , honum non posse deserere . iam quid quia erunt bona novissima potiora atque

meliora ideo fuerunt illa prima vel nulla vel parva pXXXIV. Item suo ipsa adjutoria distinguonda sunt. Aliud os adjutorium sine quo aluluid non sit , ei aliud est adjutorium quo aliquid sit. Nam Sine alimentis non

63쪽

possvnati vivere, te tarnen eum adsuerint alimenta, eis

sit ut vivat qui mori voluerit. Ergo adjutorium alimentorum est in quo non sit, non quo sit ut vivamus. At vero beatitudo quam non habet homo , cum data fuerit, continuo sit beatus. Λdjutorium est enim non solum sine quo non sit, Verum etiam quo sit propter quod datur. Quapropter hoc adjutorium et quo sit est, et Sine quo non

sit: quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo sit

beatus; et si data nunquam fuerit, nunquam erit. limenta vero non Consequenter faciunt ut homo vivat: sed

tamen sine illis non potest Vivere. Primo itaque homini, qui in eo bono quo factus fuerat rectus CCeperat posSenon Peccare, POSSe non mori , posse ipsum honum non deserere, datum est adjutorium perseverantiae, non quo sieret ut perseveraret, sed sine quo per liberum arbitrium PerS Verare non posset. Nun Vero sanctis in regnum Dei per gratiam Dei praedestinatis non tale adjutorium perseverantiae datur, sed tale ut eis perseverantia ipsa donetur; non solun ut Sine isto dono perSeVerante eSSe non OS- sint , verum etiam ut per hoc donum non nisi perseverantes sint. ori Solum enim dixit Sine me nihil po- , testis facere veruin etiam dixi Non vos men elegistis, Sed ego elegi VOS, et posui Os, ut eatis, et, si iactum afferatis, et fructus vester maneat . u uibus verbis is non solum justitiam , Verum etiam in illa perseverantiam Se dedisse monstravit Christo enim sic eos ponente ut eant, et ructum afferant, et fructus eorum

maneat, quis audeat dicere : Non manebit quis aud0at dicere : Forsitan non manebit si Sine poenitentia sunt, enim dona et vocatio Dei sed vocati eorum qui secundum propoSi tum vocati sunt. Pro his igitur interpellante Christo ne deficiat sides eorum, sine dubio non

64쪽

dosiciet usque in sinem Dac per hoc perseverabit usque in finem , nec eam nisi manentem vitae hujus inveniet siniS. XXXV. Major quippe libertas est necessaria adversus

tot et tantas tentationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseverantis munita atque sirmata, ut cum Omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis vincatur hic mundus O sanctorum martyria docuerunt. Denique

illes et terrente nullo, et insuper contra Dei terrentis imperium liber usus arbitrio, non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate : isti autem, non

dico terrente mundo, sed saeviente ne tarent, Steterunt

in siden cum videret ille bona praesentia quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non viderent. Unde hoc, nisi donante illo, a quo misericordiam ConSecuti sunt ut sideles esSent', a quo acceperunt Spiritum, non timoris, quo persequentibus cederent δ, sed virtutis et charitatis et continentiae, quo cuncta minantia , cuneta invitantia cuncta cruciantia superarent Illi ergo sine peccato ullo data est, cum qua conditus est, Voluntas libera, et eam secit servire peccato : horum Vero Cum

fuisset voluntas serva peccati, liberata est per illum qui dixit 4 Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis A. Et accipiunt tantam per istam gratiam libertatem , ut quamvis, quandiu hic iVunt, pugnent Contra Concupiscentias peccatorum, eiSque nonnulla subrepant, propter quae dicant quotidie Dimitte nobis debita nostra' vnon tamen ultra serviant peccato quod est ad mortem, de quo dicit Ioannes apostolus Est peccatum ad Or-n tem non pro illo dico ut roget q. u De quo peccato quoniam non expressum est possunt multa et diversa

65쪽

sentirici ego autem dico id esse peccatum, idem quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. Huic peccato ultra non Serviunt, non prima Conditione, sicut ille, liberi sed per secundum Adam Dei gratia liberati, et ista liberatione hahsentes liberum arbitrium quo serviant Deo , non quo captiventur a diabolo Liberati enim a peccato servi facti sunt justitiae', in qua stabunt usque in finem, donante sibi illo perseVerantiam, qui eo praescivit, et praedestinavit, et secundum propOSitum Vocavit, iustificavit, et glorificavit; quoniam illa quae de his promisit, etiam futura jam secit cui promittentiu credidit braham , et deputatum est illi ad justi

notam t. Dedit enim gloriam Deo, plenisSime credens, a sicut scriptum est, Quia quae promiSit, potens est et

facere δ.

XXXVI. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam Si ita St, non Suum Sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, si non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo et plenissime credens, quia quae promisit, potenSi et facere'. v Non ait, quae praescivit, poten est promittere; aut, quae praedixit, potens Si Stendere; aut, quae promisit, potens est praescires Sed, si quae promisit, potens est et facere. η Ipse igitur eos facit perseverare in bono, qui facit honos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt. QuamVi ergo de omnibus regeneralis et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicen quis es qui judices alienum Servum Τη Suo domino stat aut cadit u continuo tamen reSpexit ad praedestinatos, et ait: si Stabit autem Du et ne hoc sibi

66쪽

arrogarent Potens est enim Deus, inquit, statueren eum. Ipse itaque dat perseruerantiam , qui statuere potens est eos qui stant, ut perseverantissime stent; vel restituere qui ceciderunt Dominus enim erigit

XXXV l I. Ut ergo non acciperet hoc donum Dei, id

est, in bono perseverantiam primus homo, sed perseverare Vel non perseverare in rebus relinqueretur arbitrio,

tales vires habebat jus voluntas, quae sine ullo fuerat instituta peccato, et nihil illi ex se ipso concupiscentialiter resistebat ut digne tantae bonitati et tantae en vivendi facilitati perseverandi committeretur arbitrium De quidem praesciente quid esset facturus injuste prae- Sciente tamen, non ad hoc cogente sed simul sciento quid de illo ipse faceret juste Nunc ero poSteaquam est illa magna peccati merito amissa libertas, etiam majoribus donis adjuvanda remansit infirmitas Placuit enim Deo, quo maxitate humanori Superbiam praesumptionis

eXimgueret, si ut non glorietur omnis Car coram ipso'. id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis Prius quidem potuit habere sed perdidit et per quod habere potuit, per hoc perdidit 'hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur OmnI caro Coram ipso. Non enim gloriantur injusti qui non habent undeo nec justi, quia ex ipso habent unde nec habent gloriam suam nisi ipsum , cui dicunt Glo-u ria mea et exaltans caput me uni Ac per hoc ad omnem pertinet quod scriptum est Ut non glori titur γ omni Caro coram ipso od justos autem illud 4 uii gloriatur, in Domino glorietur i, Hoc enim Λpostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset non glo-

67쪽

n rietur omnis caro coram PSO ne putarent sancti sine gloria se remansisse , OX addidit: in ipso autem vos, ostis in Jesu Christo, qui sactus est nobis sapientia an a Deo', et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut, quemadmodum Scriptum est, Qui gloriatur, in Dominon glorietur . v in est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana Super terram virtus in infirmitate perficitur'. ii quae Virtus, nisi si ut tui glos latur, in Domino glorietur.

XXXVIII. c per hoc nec de ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint med in eis etiam, operatur et Velle ut quoniam non perSQVe-rahunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas et voluntas divinae gratis largitate donetur. an- tum quippe Spiritu sancto accenditur Volunta eorum , Ut

ideo possint, quia sic volunt ideo sic velint, quia Deus Operatur ut velint. Nam si in tanta infirmitate vitae hujus in qua tamen infirmitate propter elationem reprimendam persici virtutem oportebat ipsis relinqueretur Voluntas

sua, ut in adjutorio Dei sine quo Perseverare non POSSEnt, manerent si vellent, nec Deus in eis operaretur ut vellent, inter tot et tantas tentationes infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, et de perSQVerare non pO,Sent,

quia deficientes infirmitate ne vellent, aut non ita vellent infirmitate voluntatis ut possent Subventum est igitur infirmitati voluntatis humanae, ut divina gratia indoclina hiliter et insuperabiliter ageretur et ideo, quamVis infirma , non tamen deficeret, neque adversitate aliqua Vinceretur. Ita factum est, ut voluntas hominis invalida

68쪽

42 s. AUGUST1N EPISCOPIo imbecilla in bono adhuc parvo perseveraret per Virtutem Deiri cum voluntas primi hominis fortis et sana in bono ampliore non perseveraVeri , habens virtutem liberi arbitrii quamvis non defuturo adjutorio Dei sine quo non posset perseverare si vellet, non tamen tali quo in illo Deus operaretur ut vellet Fortissimo quippe dimisit atque permisit facere quod vellet infirmis servavit, ut ipso donante invictissime quod honum est vellent, et hoc deserere invictissime nollent. Dicente ergo Christo uinois, gavi pro te ne desiciat sides tua intelligamus ei dictum , qui aedificatur super petram. Atque ita homo Dei

non solum quia misericordiam consecutus est ut 'delis esset, Verum etiam quia sides ipsa non deficit, si Qui glo- γ, riatur , in Domino glorietur. γXXXIX. Haec de his loquor, qui praedestinati sunt in

regnum Dei, quorum ita certu est numerus, Ut nec addatur ei quisquam , nec minuatur ex eis: non de his, qui, cum annuntiasset et locutus esset multiplicati sunt super numerum . Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia non secundum propositum vocati Certum

Vero Sse numerum electorum, neque augendum neque

minuendum , quamvis et Oannes baptisma significet, ubi dicit Facit ergo ructum dignum poenitentigeri et, nolite dicere apud vosmetipsos, Patrem habemus Abraniam , potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare, filios Abrahae n ut ostendat sic istos esse amputandos si non fecerint fructum, ut non desit numerus qui promissus est Abrahae tamen apertius in pocalypsi dicitur: u Tene quod habes , ne alius accipiat Coronam tuam . , Si enim alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est numeruS.

69쪽

XL. Quod alitem etiam perseveraturis sanctis sic ista dicuntur, cluaSi eo perSeVeraturos haheatur incertum non aliter haec audire debent, suibus expedit non altum Sapere,

sed timere Muis enim ex multitudine sidelium, quandiu in

hac mortalitate vivitur, in numero praedestinatorum se esse

praesumat Quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic

cavenda est elatio, ut etiam per Satanae angelum, ne extolleretur , tantus colaphigaretur Apostolus Hinc Λ postolis dicebatur u Si manseritis in se n dicente illo qui eo utique sciebat esse mansuros. Et per Prophetam: i Si volueritis et audieritis me cum sciret ipse in quibus operaretur et velle similia multa dicuntur. Nam propter hujus utilitatem secreti, ne sorte quis extollatur, sed omnes etiam qui bene currunt timeant, dum Occultum est qui perveniant propter hujus ergo utilitatem secreti credendum est quosdam de filiis perditionis, non accepto dono perseverandi usquo in sinem , in fide quae per dilectionem peratur incipere vivere, et aliquandiu deliter ac juste viVere, et postea cadere , neque de hac vita priusquam hoc eis contingat auferri. Quorum si nemini contigisset, iandiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo Vitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam qua pie vivitur pervenirent, deinceps am Securi nunquam se ab illo esse casuros. Quae praesumptio in isto tentationci loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut Superbiam possit generare securitas. Denique etiam hoc erit, Sed tunc, quod jam est in Angelis, etiam in hominibus erit, quando ulla superbia esse non poterit. Numerus ergo Sanctorum per Dei gratiam Dei regno praedestinatus, donata si hi etiam usque in sinum perseverantia , illuc integer perducetur, et illic integerrimus jam sine sine bea-

70쪽

tissimus servabitur, adhaerente sibi misericordia Salvatoris Sui, Sive Cum OnVertuntur, SiVe cum Praeliantur, Sive

cum Coronantur.

XLI. Nam et tunc esse illis Dei misericordiam necessariam sancta Scriptura testatur, ubi sanctus de Domino Deo suo dicit animae sum Qui coronat te in miseratione et, misericordi Dicit etiam Iacobus apostolus: Iudis cium sine misericordia illi qui non fecit misericor-u iam ' ubi ostendit etiam in illo judicio in quo justi coronantur, injustique damnantur, alio cum miSericordia alios sine misericordia judicandos. Propter quod eliam mater Machabaeorum filio suo dicit Ut in illa miseras tione cum si a tribus te recipiam R. Tum erit m rex justus, sicut Scriptum est, u sederit in throno, non adversabitur ante eum omne malum. Otiis gloriabitur castum se has here cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato MinAc per hoc etiam ibi Dei misericordia necessaria est qua sitheatus, cui non imputavit Dominus seccatum . Sed tunc pro bonorum operum serilis justo judicio etiam ipsa misericordia tithusetur. Cum enim dicitur udicium sines misericordia illi qui non fecit misericordiam manifestatur in his in quibus in v niunt ii hona opera misericordi Cejudicium cum misericordia fieri ac por hoc etiam ipsam misericordiam meritis honorum operum reddi. Non sic est nunC, quando non solum nullis honis, sed etiam mullis malis operibus praecedentibus, miselicordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et ius facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae pasSurv.fuerat in aeternum nisi eruHretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei β. Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus