Opera omnia. Accurantibus A.B. Caillau [et] M.N.S. Guillon

91쪽

I. Dixiss quidem Apostolum scimus in pistola ad Philippenses Eadem scribere vobis, mihi quidem non, pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens

ad Galatas , cum se sati apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermoni sui neceSSarium esSecernebat De caetero, inquit, laborem mihi nemo prae- ,, stet vel, sicut in plerisque codicibus legitur, memon mihi molestus sit Ego autem quamvis me moleste

ferre confitear , quod divinis eloquiis quibus Dei gratia

praedicatur. quae omnino nulla est, si Secundum merita nostra datur, i tam multis manifestisque non ceditur vestrum tamen studium fraternamque dilectionem , sibi charissimi rosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas , adhuc me desideretis hinc scribere , tantum amo

quantum non poSsum dicere ' et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum , tamen etiam per VOS adhuc ago, quod me satis egisse credebam.

ΙΙ. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres , pro quibus geritis iam curam , ne teneant poeticam Sententiam, qua dictum est Spes sibi quisque': et in illud incurrant quod non poetice , sed prophetice dictum est Maledictus omnis qui spem habet in homi, ne 4 eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibus ait Etsi quid aliter sapitis , hoc quoque Vobis, Deus revelabit is Adhuc quippe in quaestione caligant de praedestinatione sanctorum sed habent unde si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus , si in eo ambulent in quod pervenerunt. Propter quod Apostolus cum dixisset Si quid aliter sapitis, hoc quoque

92쪽

n vobis Deus revelabit verumtamen , inquit, in quod η pervenimus, ne ambulentias Pervenerunt autem isti fratres nostri, pro quibus sollicita est pia charitas Vestra , ut credant cum Ecclesia Christi , peccato primi hominis obnoxium nasci gens hominum, nec ab isto malo nisi per justitiam secundi hominis aliquem liberari. Per- Venerunt etiam , ui praeveniri voluntates hominum Dei gratia fateantur , atque ad nullum opus honum vel incipiendum vel perficiendum si hi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo Sta in quae perVenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore discernunt. Proinde si in eis ambulent, et Orent eum qui dat intellectum , si quid de praedestinatione aliter sapiunt , ipse illis hoc quoque revelabit tamen etiam nos impendamus eis dilectionis affectum ministeriumque sermonis, sicut donat ille quem rogavimus , ut in his littoris ea quae illis essent apta et utilia diceremus. Unde enim scimus ne forte Deus noSter id per hanc nostram velit cilicere servitutem , qua ei in

Christi libera charitate servimus pΙΙΙ. Prius itaque idem qua Christiani sumus, donum Dei esse debemus ostendere : si tam sen diligentius id facere

poSSumVS, quam in Voluminibus tot tantisque jam fecimus. Sed nunc eis respondendum esse video, qui divina testi monia, quae de hae re adhibuimus, ad hoc dicunt valere, ut noverimus e nobis quidem nos hahere ipsam fidem, sed in rementum ejus ex Deo tanquam fides non ab ipso donetur nobis, sed ab ipso tantum augeatur in nobis, eo merito, quo coepit a nobis. Non ergo receditur ab ea sententia, quam Pelagius ipse in episcopali judicio Palaestino,

sicut eadem Gesta testantur a damnare compulsu eSt:

si Gratiam Dei secundum merita nostra dari si non pertinet ad Dei gratiam quod credere coepimus, sed illud

Philip Iii, 6. - Vide lib. de Gestis Pelagii.

93쪽

potius propter hoc nobis additur, ut plenius persectiusque credamus ac per hoc initium id ei nostrae priores damus Deo, ut retribuatur nobi et Supplementum ejus et siquid aliud sideliter poScim US. IV. Sed contra haec cur non potius audimus uis prior dedit ei, et retribuetur illi quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia . , Et ipsum igitur initium sidei nostrae, ex quo, nisi ex ipso est 3 equo enim

hoc excepto ex ipso Sunt caeter Sed st ex ipS , et pers ipsum, et in ipso sunt omnia , Quis autem dicat eum

qui jam coepit credere, ab illo in quem credidit nihil me

reri inde sit, ut jam merenti caetera dicantur addi retributione divinari ac per hoc gratiam Dei secundum merita nostra clari: luod objectum si hi PelagiuS, ne damnaretur, ipse damnavit. Quisquis igitur hanc damnabilem vult ex omni parte vitare sententiam, veraciter intelligat dictum, quod Apostolus ait Vobis donat uni est pro Christo,

non solum ut credatis in eum, veru metiam ut patiamini pro eo . , Utrum quo ostendit Dei donum, quia utrumque dixit esse donatum. Nec ait, ut plenius et perfectius credatis in eum sed, si ut credatis in eum. v Nec se ipsum misericordiam consecutum dixit, ut fidelior, sed ut fidelis esset quia sciebat non se initium side suae priorem dedisse Deo, et retributum sibi ab illo ejus augmentum sed ab eo se factum sidelem , a quo trapostolus factus est. Nam scripta sunt etiam fidei ejus initia , suntque occlesiastica celebri lectione notissima. versu quippe a fide quam vastat at, eique vehementer adVerSUS, repente est ad illam gratia potentiore conversus convertente illo cui hoc ipsum facturo per Prophetam dictum est un convertens vivificabis nos ut non solum e nolente

94쪽

sieret, Volens Credere oerumetiam ex perSecutore persecutionem in ejus fidei, quam persequebatur, defensione pateretur. Donatum quippe illi erat a Christo, non solum ut crederet in eum, verum etiam ut pateretur pro eo. V. Et ideo commendans Stam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed 1licit omnia hona merita :u Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex, nobismetipsis , sed sufficientia nostra ex Deo est' vattendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse side Supplementum. Quis enim non Videat, prius esse cogitare quam credere PNuthis quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim , quamVis celerrime credendi voluntatem quaedam cogitationes anteVOlent, OXque illa ita sequatur, ut quasi conjunctiSSima Comitetur necesse St tamen ut omnia quae creduntur, praeVeniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliudeSt, qUam Cum SSensione cogitare. Non enim omnis qui

cogitat, credita cum ideo cogitent plerique ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatent, de qua loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed susti- cientia nostra ex Deo est profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismetipsis, quod sine cogitatione non possumus , Sed stissicientia nostra qua credere incipiamus , e Deo est. Quocirca sicut nemo sibi sufficit ad incipiendum vel perficiendum quodcumque Opus bonum quod jam isti fratres, sicut vestra scripta indicant, Verum Sse Consentiunt; unde in omni opere bono et incipiendo et perficiendo susticientia nostra ex Deo est cita

nemo sibi sustici vel ad incipiendam vel ad perficiendam

95쪽

sidem , sed susticientia nostra ex Deo est: moniam fides si non cogitetur, nulla SD; et non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis , sed sufficientia nostra ex

I. Cavendum est fratres dilecti a Deo , ne homo se extollat adversus Deum, cum se dicit facere quod promisit Dous. Non ne sides gentium promissa est brahae, et stille dans gloriam Deo plenissime credidit, quoniam quod, promisit, potens est et facere ops igitur idem gentium facit, qui potens est facere quod promisit. Porro si operatur Deus idem nostram, miro modo agens in Cordibus nostris ut credamus ; numquid metuendum St, ne totum facere non possit ; et ideo homo sibi primas ejus vindicat partes, ut novissimas ab illo accipere mereatur pVid ut si aliud agitur isto modo, nisi ut gratia Dei secundum merita nostra detur quolibet modo , ac si gratia jam non sit gratia. Redditur namque hoc pacto debita non donatur gratis debetur enim credenti, ut a Domino ipsa sides ejus augeatur , et sit merces side coeptae fides aucta nec attenditur, cum hoc dicitur . non secundum gratiam sed secundum debitum istam mercedem credentibus imputari. Cur autem non totum tribuatur homini, ut qui sibi potuit instituero quod non habebat, ipse quod instituit augeat , omnino non video : nisi quia resisti non potest divinis manifestissimis testimoniis, quibus et sides. unde pietatis exordium sumitur, donum Dei esse OnStratur: quale est illud, quod si uniciatque Deus partitus, est mensuram fidei Et illud is Pax fratribus et cha- ritas Cum si tu a Deo Patre se Domino Iesu Christo : et caetera talia. olens ergo his tam claris testimoniis repugnare, et tamen Olens a se ipso sibi esse quod credit, quasi componit homo cum Deo, ut partem fidei sibi vin-

96쪽

dicet , at lue illi partem relinquat et quod est elatius, primam tollit ipse, sequentem dat illi; et in eo quod dicit

esse amborum, priorem se facit, poSteriorem Deum.

VII. Non sic pius atque humilis Doctor ille sapiebat Cyprianum beatissimum loquor , qui dixit : In nullo ii gloriandum , quando nostrum nihil sit Quod ut ostenderet, adhibuit Apostolum testem dicentem uid, autem habes quod non accepisti P Si autem et accepisti,

, quid gloriaris quasi non acceperis Quo praecipue testimonio etiam ipse convictus sum , cum Similiter errarem putans fidem qua in Deum credimus, non esse donum Dei, sed amo his esse in nobis, et per illam nos impetrare Dei dona quibus temperanter et juste et pie vivamus in hoc saeculo. Neque enim fidem putat)am Dei gratia praeveniri, ut per illam no his daretur quod posceremus utili

terri nisi quia credere non OSSumuS, Si non praeCederet praeconium veritatis ut autem praedicato nobis Evangelioco Sentiremus, OStrum eSSe proprium, et nobis ex nobis esse arbitrabar. Quem meum errorem nonnulla opuSCula mea satis indicant, ante episcopatum meum Criota. In

luibus est illud quod cor memorastis in litteris vestris . ubi est expositio quarumdam propositionum ex Epistola

quae est ad Romanos. Denique Cum mea Cuncta opuscula retractarem , eamque retractationem Stulo ProSequerer,

cujus operis jam duos absolverant libros, antequam scripta vestra prolixiora sumpgissem, Cum ad hunc librum retractandum in primo volumine pervenissem Φ, sic inde locutus sum. Item dispiatans, inquam, quid elegerit Deus in nondum nato Cui dixit serviturum esse majorem et quid in eodem majore similiter nondum nato reprobaverit: de quibus propter hoc commemoratur, quam vi longe pOStea

97쪽

prolatum , propheticum testimonium , n Jacob dilexi, , Esai autem odio habui ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia , quae ipse daturus est sed idem elegit in praescientia, ut quem sibi rediturum Sse praescivit , ipsum elegerit , Cui Spiritum sanctum daret, ut

bona operando , etiam aeternam Vitam con SequeretUr.

Nondum diligentius quaesiveram , nec adhu inVeneram,

qualis sit electio gratiae: de qua idem dicit postolus

u Reliquis per electionem gratiae salvae factae Sunt . Quae utique non est gratia, si eam merita ulla praecedant: ne jam quod datur, non secundum gratiam, sed Secundum debitum, reddatur potius meritis quam donetur. Proinde

quod continuo dixi, Dicit enim idem Λpostolus : Idem, Deus qui operatur omnia in omnibus nuSquam autem dictum est Deus credit omnia in omnibus : ac

deinde subjunxi Quod ergo credimus , OStrum est quod autem bonum operamur , illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum profestio non dicerem, Si jam Ci- rem etiam ipsam idem inter Dei munera reperiri , quae dantur in eodem Spiritu. Utrumque ergo nostrum est, propter arbitrium voluntatis et utrum pie tamen datum est per Spiritum side et charitatis. Neque enim Sola haritas, Sed , sicut scriptum est Charitas cum fide a Deon Patre et Domino Jesu Christo quod paulo post dixi Nostrum enim erodoro et vellera illius autem dare credentibus et volontibus facultatem bene operandi per Spiritum sanctum, per quem charitas diffunditur in Ordibus nostris berum est quidem , sed eadem regula , et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat voluntatem et ulrUmque nostrum , quia non sit nisi volentibus nobis.

98쪽

A per hoc quod etiam postea dixi Quia neque velle

possumus, nisi VOCemur et cum post Ocationem Voluerimus, non ussicit voluntas nostra, et CurSUS OSter, niSi

Deus et vires currentibus praebeat, et perducat quo VoCat: ac deinde subjunxi manifestum est ergo, non volentiS neque currentis, sed miserentis Dei esse quod bene operamur omnino Verissimum est. Sed parum de ipsa vocatione disserui, quae sit Secundum propositum Deiri non enim omnium qui Vocantur talis St, sed tantum eiectorum.

Itaque quod paulo post dixi: Sicut enim in his quos elegit

Deus, non opera, Sed fides inchoat meritum, Ut per munus Dei bene operenturo sic in his quos damnat, insidelitas et impietas inchoat poetiae meritum , ut per ipsam Poenam etiam male operentur verissime dixi , sed idei meritum etiam ipsum esse donum Dei , nec putavi quae rendum esse, nec dixi. Et alio loco : Cujus enim miseretur, inquam, facit eum bene operari ; et quem obdurat, relinquit eum ut malo operetur sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur , et ista obduratio praecedenti iniquitati. Quod quidem verum est sed adhuc quaerendum erat, utrum et meritum fidei de misericordia Dei veniato id est, utrum ista misericordia ideo tantummodo stat in homine , quia fidelis esto an etiam facta fuerit, ut sidelis esset. Legimus enim dicente Apostolo

si Misericordiam consecutus sum ut fidelis eSSem ' n non

ait, quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi: Quoniam si non ex operibus, sed mi Sericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus prae- Statur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda misericordia , quamvis minus ibi diligenter de illa , quae per Dei propositum sit vocatione tractaverim.

99쪽

VΙΙΙ. Videte certe quid tunc de side atque operibus sentiebam, quamvis de commendanda gratia De la hora.

rem in qua sententia istos fratres nostros esse nunc video: quia non sicut legere libros meos , ita etiam in eis cura-Verunt proficere mecum. Nam si Curassent, invenissent istam quaestionem secundum veritatem divinarum Scripturarum solutam in primo libro duorum, quos ad beatae memoriae Simplicianum scripsi episcopum Mediolanensis Ecclesiae , sancti Ambrosii successorem , in ipso exordio episcopatus mei. Nisi sorte non eos noverunt : quod si ita est, facite ut noverint. De hoc primo duorum illorum libro in secundo Retractationum primum locutus Sum , qui sermo meus ita se habet : Librorum, inquam, quos elaboravi episcospus , primi duo sunt ad Simplicianum Ecclesiae Mediolanensis antistitem, qui beatissimo succeS- sit Ambrosio, de diversis quaestionibus : quarum duas ex

Epistola Pauli apostoli ad Romanos in primum librum

contuli. Harum prior est de eo quod scriptum est is Quid η ergo dicemus Lex peccatum est absit usque ad

illud ubi ait re uis in liberabit de corpore mortis hujus

, Gratia Dei per Iesum Christum Dominum nostrum. In qua illa Apostoli verba si Lex spiritalis est, ego autem

carnalis Sum et aetera, quibu caro contra spiritum confligere ostenditur, eo modo exposui, tanquam homo describatur adhuc sub Lege, nondum sub gratia constitutus. Longe enim postea, etiam spiritalis hominis et hoc probabilius esse posse illa verba cognovi. Posterior in hoc libro quaestio est ab eo loco ubi ait Non solum au-ntem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris, nostri usque ad illud ubi ait : misi Dominus Sa- η baoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti esse