Secretorum agri enchiridion primum, hortorum curam, auxilia, secreta, & medica praesidia inuentu prompta, ac paratu facilia, libris tribus pulcherrimis complectens autore Antonio Mizaldo ..

51쪽

Varia abige-

daru aut necandam talpatum artificia.

quantum opus fuerit, cum sulphure includi : omnesque talparum aditus δί spiramenta diligenter obstrui, ne per ea sumus

penetrol. Ita tamen, ut Unum tantum OS,S Dramen relinquatur, quod amplum sit: in cuius ostiolo , dicta nux aut vasculum intus accensum, sic collocabitur, ut ab una parte flatum possit accipere, qui cedriae Mitilphuris nidorem in talpae tumulum diffundat . Eo artificio impletis fumo cuniculis, talpas omneis uel protinus fugere, uel

cnecari deprehendes. Sunt qui ueratrum album aut cynocrambes corticem tu sum 8c cribratum, & cum polenta δί ouis rigatum , uinoque δc lacte subactum in offas Mpastillos cogunt, ac eos talparum cauernis immittunt. Albertus, allio, cepa, uel porro talpina ostiola claudit: putatque tetri odoris iaculatione intus expirare, uel solum uertere. Plerique ad has abigendas feles in hortis educant, ac mustelas cicurat, ut suo uenatu pestem hanc arceant, cuniculorum faucibus ac spiraculis admotae. Alij foramina carundem rubrica Sc succo cucumeris sylvesiis impicnt ac saturat: uel capta una cum accenso sulphure in ollam proliciunt, putantes eo conuenire alias omneis.

52쪽

Non desunt qui illarum ostiolis laqueos setaceos adhibet .Rusticis satis est uirgam, aut foliaceum sambuci ramu defixisse. Plinius sola amurca necat. Qui de formicis posteritatis memoriae haec etiam madauit. Sunt arborii pestes inquit formicς : quas abiunt rubrica de pice liquida perunctis Aduersus ser

quem Palladius post Graecos geoponicos propxigu/cucoracinum, Rucllius graculum nominat: quod Plinius omisit. Nam ita in locu unucongregantur, E facile disperduntur. Alii lupino cu oleo trito , arboru ac plantarum rati iccs, uel ut legia ni multi cau d ices i l linut. Plurimi sola amurca necat. Palladius contra illarum agmina hoc monstrat propugnaculum. si tormicae, inquit, habet in

horto foramina, cor noctuae admoueto : si Palladius miseris ueniunt, omne horti spatium cinere, russermica

aut cretae candore uel oleo obsignato . Et PySμ' paulo post: Formicas abigessi origanum

dc sulphur trita, ad illarum foramina res- . perseris : aut uacuas cochlearii testas cream aueris, dc co cinere myrmecia S,formicaria ue antra astatim saturata eris. In quo styracem omisit a PaXamo Gr co,ex quo haec trascripsit, additam. PaXami uerba sic ha -

53쪽

Formicarufuga. ut formica

arborem no conscendat.

Formicae dulcium escaruappetentes.

bent. Si captas sermicas ait in medio horti usseris, reliquas fugabis. Adhaec, si circa

sermicarias cauernulas cedriam obleueris, non egredientur, expelleturq; de suis sedibus, si cochlearii testacea operimenta cum styrace incederis: uel cotusa per Qrmicaruagme resperseris. Quod penitus perdetur, si succum cyrenaicu oleo dissolutum assu-dcris . A ddit praeterea sermica nec plantas cotingere, nec in arbores reptare, si lupinis

amari S cum amurca tritis aut coctis, illarucauliculos uel truncos sedulo obleueris.

Idemq; praestabis, si alba lanam iisdem cir

cundederis: aut creta, uel rubrica ,Ut nunc

nuper diximus origanouc assuetas illaruuias circunscripseris: na non modo id platae serinicς non attingunt, sed ne arborem quide illa uestitam ascendui. Quin & vas mellarium ita circunscriptu nequaqua ab illis contingi tradunt, etiam si operculo caruerit: licci mellis, dulciumq; escarum admodum sint cupidae serinicae. Palladius rubrica butyro de pice liquida in ista, arbores ac platas inugit. Non desunt cx Grςcis qui arborum-uititi truncis densam hςderam alligent: eoq; machinamento stabulantes sub eius umbra sermicas, ueluti obsides re-

54쪽

tinent,&mactant. Plerique taurino felle cum amurca & pice idem moliuntur. Sed

Plinium repeto, qui ex Sabino Tyro in libro Cepuricola seu hortesium, quem Me-

coenati dicauit, praestantissimum aduersus formicas remedium esse ait, limum marinum, aut cinerem obturandis illarum foraminibus, si non sint rigui. At omnium cssicacissimc heliotropio herba necantur. Quidam aquam diluto latere crudo , eis inimicam putant. Verum de formicis haec satis, uel fortasse plura quam opus fuerit. Culices fugantur aceti & origani decocto , si respergas , quemadmodum in si is Georgicis adnotauit Democritus. Ad haec rutae madefactae aspersione : dc sulphuris, aut cimini, aut bubuli stercorit, aut bdel-lij suffitia, Sc contra: decocto. Plinius galbano accenso abigi tradit: & Palladius a

ligine . Muscas Berytius Graecus hoc flagello procul arcere docuit. Si ueratrum inquit) addito auripigmento cum lacte maceraueris, δc illius rore ac imbre locum a muscis obsessum xc sperscris, omnes uel fugabis, uel perimes. Quod etiam praestabit alumen cum origano & lacte tritum:

Autoris mira diligentia in conquiredis auxiliis aduersus formicas. Quomodo abigaiuur culices

55쪽

Aspergillumniustas abigens, uel pe-ximens. Auxiliu ad

Ne serpentes in hortis stabulentur.

ANTONII MIZALDI

qua miscellanea quaecunque illita fuerint,

a musciS non contingentur. Prodest etiam laurus cum nigro ueratro tufa, &in lacte, aut aqua mulsa macerata: cius enim aspergine, ceu quodam toxico necatur, aut nu- quam rediturae, alio confestim cuolant.

A duersus ranas quς aestiuis noctibus colonis diurno labore fractis, garrula coaXatione molestae solet esse, hoc Africani Graeci habeto auxilium &secretum . Ranae tacebunt inquit ac uociferari desinent, si lucernam accensam ante illas posueris, aut de arbore ita suspederis, ut ab eius lumine, ac si Sol esset, illustrari possint. Res mihi δc aliis multis, plus millies cXperta. Hieron. Cardanus tradit fel caprae sepultum ranas cogregare. Quod hic postremu erit Auxilia de secreta aduersus serpentes hortorii, dc alios quo suis, tam homi nes, quam olera, arbores Sc fructus uenenantes. Cap. IXI. Lorentinus reru agri interpres apud G rccos summus Sc diligens, scribit scrpentes in hortis, aut alibi nequaquam stabulaturos, si ab synthiu,aut artemisiam, abrotanum ue per ambitu plantaueris, uel

in angulis comode disposueris. Qui si ali-

56쪽

cubi uersari fuerint assueti , sumtu radicis lilh , aut cornu cerui, uel ungulae caprinae actutum abigi tradit. Palladius omni austeritate eosdem fugari, nocetes'; spiritus, grauco lentis fumi in nocetia exagitari scribit. Democritus mori penitus affirmat serpetes quosi quercina folia supcriniiciatur: aut si quis modo necenieiunus in illorum os expuerit. Apuleius 'arundine semel duntaxat percussos obstupescere contendit: saepitis uero, roborati. Tarentinus Gr cae agricolationis peritus, cum a serpente affici posse negat, qui succo raphani oblitus fuerit,aut raphanti ipsum Mira rapingustaverit. Qu9d Athenaeus δί Galenus Din rur/ cupieris'; aliis, malo medico seu citrioa- scribui, & pulcherrima historia cofirmat: qua libro tertio per occasione tibi profere-mUS ac proponemus. Sed serpenticida Florent inti rursus audire molestu non erit. Serpentes, inquit, nunqua accedct ubi cerui adeps iacuerit: aut cetaurce radi X, aut gaza --, . . t i ..H o G Vt locus quites lapis, aut aquil ,Uel milud itercus: Iuga uis sit a ser-biturq; omne reptile si nigella, pyrcthru, pq ' galbanu, cerui cornu, hyssopu m, sulphur, peucedanu. caprarti ungulas miscueris,dcinde triueris &acctu acerrimu fuderis: copositisq; ex ea miscellanea sphaerulis fu-

57쪽

ANTONII MIZAL DI. mum ac uapore cXcitaueris. Na diffuso per aere reru istaru nidore, reptile quodvis, ac si flagello ageretur, procul fugere uel eX- Rami punicet pirare animaduertes. Quidam prodideriitui magnR ramum, ut sub dicemus loco, ue . nenata Oinnia, nedum serpentes, fugare.

Quapropter stragulis consulto imponi solet iis aedibus in quibus uersari solent serpentes, S uenenosa quaevis animalcula. Quorum agmina in unii locum, ceu pisces in nassam, idem Florctinus cogebat dolio Quomodo a salsamentis inueterato, Sc circa hortum, ccgantur m agrum, aut locum alium serpentibus ac ueRRHIR kῖς nenaris bestiolis obnoxisim, defosse. Nam in id reptile omne confestim accedebat, iaccedens'; ultro i liabcbatur. Plinius de silere loquens haec tradit. Serpentes Sc hunc fruticem refugiunt: baculti inq; rustici ob

id ex co gerunt & circunserunt. Caeteriim, cxperimento certissimo probatum & confirmatum est, ustis & accensis coriis quae Uetcramentorum sunt,serpentes esticaciter

fugari: neque cos modo qui in hortis, agris aut domibus oberrant, sed qui in hominu corpora ingrediuntur, dii per aestate alto somno oppressi,aperto ore in capestribus obdormiui. Quod Marcus Gatinaria

58쪽

medicus celebris memorat accidisse cuid a Pulcherrisa homini suo tempore. Cui cum frustra ad' sutandi, ihibita essent innumera medicamenta δί pentibus a praesidia alioquin efficacissima, de omni ςψypQiς-bus pr sentissimum &mirabilissim i fuit

Ucteramentorum sumus Τί nidor infundibulo hausdus, id exceptus Nam cumprimuimmanis sera erat enim Vipera praegrandis sumi nidorem praesens t. v isa est a circunstantibus egredi per anum, magna Omnium admiratione δί incredibili stupore. Quod hic scriptum δί adnotatUmUΟ- . - lui, ceu secretum magnum δc paratu facile, multisque profuturum. Sed hic non est - -

a Nar Quaena sint Omittendum, quod IerpenteS Ignem Ualde serpentibus

Oderunt: non solum quia oculos illorum inimica& hebetat, sed quod natura ignis ueneno ad Uersatur. Oderunt etiam ualiduni odorem iaculantia, qualia sunt allia Accpς. Amat sibinam,h deram ac sceniculum : sicuti bufoncs saluiam, δί uiperae crucam. Omniupessime dc infensissime auersantur ac Oderunt fraxinum: adeo ut ne matutinas quidem occidetalesue umbras eius, quam sunt

longissim , attingant, sed procul fugiant. Quin experti prodimus, inquit Plinius, esiti &f. p

quod si gyro ex fraxinea fronde claudam tis antipathia

59쪽

ANTONII MIZAL DItur ignis δc serpcns, in ignem potius quam fraxinu statim fugiet ille: mira naturae benignitate, quae prius quam serpentes prodeant , sicuti florere fraxinum permittit,ita ante conditos solia nequaquam deponere sinit. Virgilius omnis cruditionis paren S, cedro uel galbano inccsis illos persequitur& cXagitat.

Disce inquit & odoratam stabulis incendere cedrum, Calbanelaque agitare graues nidore chelydros.

De abigendis δί nccandis serpentibus hactenus. At, fere hic praeteriera quod filicis folia serpentem non recipiunt: unde serpetigenis locis filicem scuisse , aut strauisse multis utile fuit. Addo quod si folia eius D. ssρε α ςQmbVr ntur, etiam solo nidore serpentestitistoloelii, fugabunt, ac longe sedes mutare cogent contra scr- Nescio sane an hic etia adnotare debeam ,

quod apud Albertu legi, aristolochia scili

cet rotundam cu capestri rana, dc scriptorij atrameti parte aliqua diligenter tritam , facere ut serpentes ceu mortui 1lico subsistat, si ex ea miscellanea aliquid scribatur, δί coram illis proiiciatur. Sed iam tempestiuum

cit, ut ad remedia ueniamuS, eaque prom-

60쪽

DE SECRET. HORT. L I B. I.

bat succum e soliis fraxini,uino albo gene roso cxceptum : foliisque ipsis morsum tegat : miraculti a multis foetici successu probaturn & expertum demirabitur . Nec temere, nam certam contra serpentos antipathiam habEt fraxinus, sicuti modo a nobis ostensium fuit, δί alibi adnotatum. Huic capiti colophonem imponam , ubi dixerosambuci flores ni doro sos a serpetibus summe refugi, ac tincas,blattas, d crUcaS peri mere. Alia auXilia tu remedia libris seque-tibus tibi passim proponemus, dum plantarum &arborti, fructuumque medica do-ccbimus prauidia. Auxilia de secreta aduersys scorpioneS, bufones, hortenses mures, mustelas Τί gradiores bestias,ta olera si fructus corrupentes Sc uastantes. Cap. XII.

40d ad scorpiones attinet, si locu in

quo uersantur surculo aut ramulo

ucri heliotropis circunscripseris, negat Plinius illos hinc egredi posse. Si Seorptuero herba ipsa imponatur, aut resperga- ' tur, protinus emori tradit. Ide fieri aiunt tactu radicis herbς qua scorpioide dictat imo uero a scorpione minime laedi, qui herbam gestabit. Afri promittunt ad manipulu o-