Historia rerum memorabilium in orbe gestarum, ab anno mundi usque ad annum Christi 1125. Quam ordine chronologico ex optimis scriptoribus compendiose digessit, Timannus Geeselius, m. d. Tomus primus secundus

341쪽

rso His To Rr As Acst, lEeclesiae Patribus loquitur lib. g. cap. i. Aliud autem quod ait:

Luoties volui conpetarefilios tuos , ct nolui In Veterem legem liberiai tis hominis mavifestavit, quia liberum eum ab initiinfecit Deus, habentem suam potestatem,sicut di seram animam, d utendum sententia volui: ltarii , ct non coactum a Deo. Isis enim a Deo non st, sed bonasententia i adest illi semper, ct propter hoc consilium quidem bonum dat omnibus. Poluit autem in homine potestatem electionis, quemadmodum ct in Ang Iis. Et paulo post: Dedit ergo Deus bonum, quemadmodum di Doctolus Jtestatur in eadem epistola sct qui operantur quidem ct gloriam ct honorem

percipient, quoniam operati sunt bonum, cum posint non operari illud. Hi autem qui illud non operantur,judicium justam recipient Dei,quoniam non sunt operati bonum, cum possint operari illud. Vide & cap. sequenti, de cap. s. & et s. sic loquentem Irenaeum, hominem Dei, ut eum vocat Hieronymus Eusebius lib. s.c. 8. citat verba Irenti lib. i. c. t. de quatuor Euan-- ligetistis : Quoniam rer, initio tractatus hujus polliciti sumus priscorum linos Ecclesia ficorum prestiterorum ct scriptorum perba suis locis adducta. ros,quibus de Testamentorum scripturis traditiones,qua ad ipsos rexerunt, literis mandarunt,age jam hoc 'astemus, ct ipsius Irenai perba subjiciamus: O primum qua de sacrisEuangeliis ad hunc modum scripsit. Alsattham quidem Nebrais in ipsorum lingua Euangelii historiam obtulit; cum Petras ct PaulusRoma Euangelitarent,&Ecclesiam fundarent. Post obitum autem illorum Marcus,discipulus ct interpres Petri, etiam ipse nobis ea,quae a P tro sunt praedicata, in scriptis reliquit. Et Lucas sectator Pauli Euangelimis ab illo praedicatum volumine complexus est. Pos istis Ioannes discipi vi Domini, qui ct ad pectus illius recubuit, etiam ipsi nobis Euangelium ia-dit,cum Ephesi moraretur. Hac Irenaeus lib. 3.dixit.In quinto rero

calissiIoannis,ac de numero nominis antichristi sic distrii: Isisce autems habentibus, cum in cunctis accuratis ac vetustis exemplaribus numero husi positus, ct hac ipsum testiscentur, qui Ioannem oculis sus raderunt nique di verbum hoc nos doceat, quod numerus nominis Bestia, secundum Gentilium calculum perliteras in ipsos positat declaretur. Et aliquam post infra de eodem sic dicit: nos igitur de nomine antichristi non perarii tamur, de quo cert. ac firmiter pronunciamus. EtenimFprasenti hoc tempore nomen illius mani prisci edicendum, per illam utique dictum Uri,

342쪽

ET ECCLEsr AsTICA N. T. 2yrs ictippe apocabrasin prosecutus est. Neque enim ante multum temporu, suprape trustra hac aetate sub snem Domitiani imperii visa est. Hac ille eapua res Ioannia. meminit autem Oprioris Epistola Ioannis, ac plurima ex illo testimonia citat. Consimiliter ct prioris Petri, Sc. vides quibus testimoniis probet auctoritatem S. Scripturae Eusebius. Circa haec tempora vixisse videtur Romae Minucius Felix, vir A apprime doctus,& insignis causidicus, natione Aser,qui scripsit dia-ltium Christiani cum Ethnico, qui Octavius inscribituri narrath re dialogo quomodo octavius contubernalis suus, Caecilium vanitatibus Gentilium etiamnum inhaerentem disputatione gravissima ad veram Christi religionem converterit. primo Caecilii sermonem recitat pro Romanorum religione contra Christianos . deinde responsum Octavii ad singula Caecilii argumenta. Habitus quondam fuit octavus Arnobii liber ; sed ex Hieronymo manifestum est Arnobium tantum septem scripsisse libros contra gentes, hunc Minucii librum Octavium fuisse inscriptum ab Octavio, qui in eo Christianam fidem tuetur. Genus illi dicendi argutum est, acre,

vehemens: pressum, densum , nervosum, crebris sententiis compactum,omniumque antiquitatum & historiarum memoria refertum:

in quo plures sententias quam periodos numeres, ut bene de eo judicat Fr. Batauinus prefatione in Minucium. Moritur Severus Imperator Eboraci in Britannia, succedunt filii A. Antoninus & Geta fratres. Ultima verba ejus dicuntur haec fuisse; Turbatam rempublicam ubique accepM, pacatam etiam Britannis relin- D 'mum imperium Antoninis meis , si boni erant; imbecillum,si mali. Ille Severus murum exstruxit in Britannia, quo separabat Scotos&Pictos a parte Britanniae Romanis subditae; qui primo ex cespite fuerat, postea ex lateribus factus est in eo loco, quo hodie Anglia incipit. Hic murus altus erat pedes tr. latus S. a Bethynae ostio usque ad aestuaria pertingebat. Exterius lata & profunda cingebatur fossa, interius vero erat via militaris. Anno T. Scoti &Picti hunc murum destruxerunt, cum suos milites Romani rev c stat. Severi filius Antoninus, a veste postea dictus caraca lus, cujus jussu sequenti anno in matris gremio occiditur frater Geta , post hujus mortem crudelissime saeviit in omnes tam Patriso o et quam

343쪽

quam fratris amicos, & inter rateros in Papinianum, juris ibi ct doctrina legalis thesaurum, praetorio prae se um: quod parricidium illius excusare legibus nollet, addita a Papiniano hac ratione ;farisius esset parricidium perpetrare, quam exculare. Spartianus. Sub Imperatore Severo maxime floruit I ertullianus, qui qua

tus vir fuerit manifeste docent ipsius scripta eruditissima & L ctantius, qui illi tribuit omnium disciplinarum petitiam. Inter caetera eximia scripta etiam eli liber de pallio, quem scripsit, cum ad Christi fidem conversus, relicta toga, Romanorum veste, pallium Graecorum assumpsisset. Eo utebantur frugalitatis caus

Christiani, tanquam veste simpliciori & philosophica. hine Te tulliano cum ludibrio dictum, Itane ariga ad Pallium' Vide super illo libro duos viros doctissimos contendentes,alterum nomineFrancisci Franci J C., alterum nominc Ant. Nercoetii Aremorici, Salmasium dico &Petavium. Scripsit etiam Apolo elicum adversus gentes, imitatus Iustinum & alios, sed omnes acumine & eruditi ne facile superavit; quare Hieronymus epist. ad Magnum dicit pologeticum cunctam seculi obtinere disciplinam. Sed audiamus vii centii Lirinensis scriptoris elegantissimi, qui vixit tempore Augustini, judicium de hoc Tertulliano: Sicut Origines apud Graecos quit, ita hic apud Latinos nostrorum omnium facil/ princeps judicandis es. Quid enim hoc riro doctius t quid in dirinis atque humanis relare exercitatius ' nempe omnem Philosophiam , ct omnes Philosophorum sectas, auctores adsertoresque sectarum, omnes eorum disciplinas, omnem hae

tiarum aestudiorum varietatem mira quadam mentis capacitate comple os est.IIngenio pero nonne ramgrari ae vehementi excessuit, ut nihil

sibi Dah ad expugnandum proposuerit , quod non acumine irruperit, aue pondere eliserit I Iam porr. orationis suae laudes quis exsequi raseat y quaeranta, nescio qua, rationum necesi tale conserta est, ut ad consensum fui, quos suadere non potuerit, impellat: cujus quot pene verba, tot sententia sunt: quot pusui , tot victoria. Sciunt hac Marciones, Apelles , Praxe Hermogenes, Iudai, Gentiles, Gnostici, caeterique, quorum ille bla phemis multis ac magnis voluminum suorum molibus, relut quibusdam si minibus evertit. Haec Vincentius. Hoc etiam notatu disium in Te tulliano , quod primus videatur auctor de inventor vocis Trimnu ta

344쪽

', s

RT ECCLE: sIAsTICAN. T. 2S 3 de qua expresse & diserte scribit libro adversus Praxeam haereticum Patripassianum , quales etiam erant Noetian r& Sabelliani: mulidem vocis etiam saepiuscule mentionem facit B. Cyprianus, & eodem tempore librum de Trinitate scripsit Novatianus presbyter Romanus, paulo post in schismate futurus cum Cornelio Episcopo Romano. Primum inter Graecos, qui de scripsisset, citat Dionysium Areopagitam Bellarminus, s ed is Tertulliano est post fior,ob e sdem rationes,ob quas ipseBellarminus rejicit sermonem Iustino as criptum,de expositione silet,seu deTrinitate,tum quia veteres, inquit, ediis dictionis non meminerunt, tum quia aperitus di distixctias de UstcriisTrinitatis ct incarnationis,adde de hierarchiac delesti disIerit, quam scriptores ejus secuti faceresolent. Bellarminus descript. Eccles. Addam hoc loco qiiasdam insignes Tertulliani sententias, & ex Apologet. cap. ultimo de persecutione adversus Christianos,

quomodo in dies moriendo, numero accreverint: Cruciate, torquete,

a nate, atterite nos, inquit, probatio enim est innocentiae noria iniquitas vestra. Ideo nos hac pati Deus patitur. Nam ct proximὲ ad Lexanem damnando Christianam potius, quam ad Leonem, consese esis la --m pudicitiae apud nos atrociorem omni poena, ct omni morte reputari. Nec quicquam tamen prosciet exquisitior quaque crudelitas resta; illecebra est magis secta. Plures escimur quoties metimur a robis. Semen ests 'guis Christianorum. Multi apud ros ad tolerantiam doloris O mortutiriantur, ut Cicero in Tusculano, Seneca in fortuitu, &c. Nec tammi 'tos inveniunt rerba discipulos, quantos Christianifactis docendo. Illa ipse abstinatio, quam exprobratis, magistra est: hi enim non contem- tune erus concutitur ad requirendum quid intus in resitI Quis non, ubi Virum rit, accedit' ubi accesit, pati exoptat I ut totam Dei vatiam redi mat, ut omnem reniam ab eo compensatione sanguinis sui expediait omnia enim huic operi delicta donantur. Inde est quod ibidem sententiis vestris amitas agimus, ut est aemulatio divina rei ct humana, cum danmam r. ratis, a Deo absolpimur. Crudelitas vestra nostra gloria est. Vide thrum ne hoc ipsi,quod talia sustinemus,ad hoc solum rideamur. erumpere,,u ipsum probemus, nos hac non timere, sed ultrὲ vocare det de paulo poli: Magistrum heminem habemus, nisi Deam solum, h ic ante te est,

scondi potest, sed cui nihil facere posis. Ceterum quos putas tibi oo a magi-

345쪽

hac secta, quam tunc magu scari scias, cum cadi ridetur. Qui que Dnim tantam tolarantiam spectam, ut aliquo scrupulo percussus O inquium accenditur, quid sit in causa ct ubi cognoverit reritatem ct ipse statim' quitur: sic sanguis mari rum est semen Ecclesia, ut idem alibi. sic etiam dialogo cum Tryphone inquit Iustinus: Uaud secus quam iuuvitem putatione prorocat ad ubertatem, &c. Absit ut indign=feramus ea,qua pati nos optamus aut ultionei quam a nobis machinemur, quam a Deo exspectamus. Nos cum omni saritia vestra concertamis, enitam uere. erumpentesm-tisque damnati quam absolutigaudemus. Quid hoc mali est, inquit Apologetico, cuju reus gaudet I cujus accusatio potum est, ct poena felicitat Et inter caetera sic loquitur lib. ad Scapulam et Disciplina nostra Alt-mur diligere inimicos quoque,ct orare pro iis, qui nos persequuntur, ut hosii perfecta bonitas nostra, non communis. Amicos enim diligere omnium est, inimicos autem solarum Christi

norum.

Nos unum Deum colimus, quem omnes naturaliter nostii, ad cujus sub gura O tonitura contremiscitu,ad cu ui beneficia gauditis. Cateros Oisputatis Deos esse, quos nos Demonas scimus. Damones autem non tantum respuimin, rerum se revincimus,se coit, die traducimus, ct de hominibis expellimus.

Atquin hac omnis nostra in illos dominatio ct potestas de nomina .ra Christi valet. Iam ergo subsecta est Christianis dirinita. restra, inquit Apologetinet dirinitas deputavA est, qua subdita est homilii. Et tamen humani juris ct naturalis potestatis est unicuique, quod aetarerit colare : nec alii obest vel prodest alterius religio : sed nec ressumi est cogere religionem, qua sponte Ascipi debeat, non vir cum O hostis. humo libenti expostulantur. Christianus nullius est hostis , nedum Imperatoris, quem sciens a masio constitui, necesse est ui ct ipsum diligat, ct repereatur O honoret, Psatrum velit. Colimus ergo ct Imperatorem sic, quomodo o nobis licit, ct ipsi inpedit, ut hominem a Deo secundum , ct quidquid est, a Deo re secutum, O sola Deo minarem. A ct omnibui major est, dum pro Deo rD

346쪽

ET ECCLEs IxsTICA. NT. 2ssu minar est. Eic se ipsis Diis major est, dum se ipsi in potestate sunt esui. Itaque suristicamus pro salute Imperatoris, sed Deo nostro ct ipsius et O ni Damasi precepit Deus , pura prece. Ita nos oramus pro salute Imperato- ui, eo eam postulantes, qui prasiarepotest. . Et utique ex disciplina patientia divina agere nos manifestim esse vobis pilo, cum tanta hominum multitudo, pars peia maior civitatis cujusque

in sentia ct modestia agimus, singulifari) noti magis quamomnes, nec . undenoscibiles, quam de emendatione ritiorum pristinorum.

Preter hac depositum non abnegamus, matrimonium nullius adulter.

mpi, pupillos piὲ tractamus, indigentibus refrigeramus, nulli malum promio reddimus. Viderint qui sectam mentiuntur, quoidi ipsi recusamui. stuis denique de nobis alio nomine queritur I Quod aliud negotium patitur rarissiatus, nisi sua sectae' quam incaestam, quam crudelem tanto tempore nemo probavit. Pro tanta innocentis,pro probitategro sustitia,pro pudici- tia, pro fide, pro veritate, pro Deo vivo cremamur. quod nec sacrilegi, nectistes publici reri, nec tot majestatis rei pati selent: sed majora certaminam ora sequuntur praemia. idem lib. de Oratione cap. i i. Cum modestia ct humilitate ad-crattes, magis commendamus Deo preces nostras, ne ipsis quidem mandat sublimitis elatis , sed tempera th ac prob. elatis. Ne vultu quidem in audaciam erecto. Nam ille publicanus, qui non tantum prece, sed di vultu hamiliatus atque dejectus orabat, justiscarior Iudao, nocuissimo discessit. Sonos etiam vocis subpctoi esse oporter, aut quan- LM.18. iii arteriis opus est, si pro sono audiamur. Deus autem non vocis, sed . candis auditor est , sicut conspector. Et tamen, idem ad Scapulam , Marcus Aurelius in Germanica expeditione Christianorum militumi erationibus ad Deum factis imbres in sti illa impetravit. Quando non uehiculationibus O je unationibus nostris etiam siccitates sunt depulsa I Et lib. de poenitentia cap. q. Omnibus ergo delictis seu carne seu spiritu seu facto seu roluntate commissis, qui poenam per judicium de , furit, idem S veniam per paenitentiam spopondit, dicens ad populum: , remtere, O salpum faciam te. Et iterum : inquit, ct paeniten-Exachiel.18ium malo quam mortem. Ergo paenitentia vita est, cum praponitur mor, ii, tam tu peccator, mei similis, imo me minor, (ego enim praestantum in delictis meam agnosco.l ita invade, ita amplexare, ut naufragui

347쪽

Dan. A

ec . ,

et dis His TORIA SACRA alicujus tabula fidem. Hac te peccatorumfluctibus mersum perlarabit, seinportum divinae clamentia protelabit. Rape occasionem inopinatasta

Mur ut illa tu, nihil quondam penes Deum, nisi stilla situla O arrapiaris Orasculum figuli ; arbor exinde fias ita , qui penes aquas serim, ct in foliis perennat, ct tempore suo fructus agit: qua non ignem, non securim videbit. Poeniteat errorum reperta veritate, paeniteat amasse, qua Deus non amat, quando ire nos quidem ipsi serrulis nostris ea , quibus a fendimur , non odisse permittimus. Obsequii enim ratio in similitudine n morum constituta est. De bono paenitentiae enumerando dissusa , cim hoc magno eloquio committenda materia est. Nos vero pro nostris angustus unum inculcamus, bonum atque optimum esse quod Deus praecipira audaciam existimo de bonis praecepti Apini disputare . Neque enim quia bonum est, idcirco auscultare debemus, sed quia Deus praecepit. Ad exhibitionem obsequii prior est mi aestas di pina pote satis. Prior est auctoritas imperantis, quam utilitas serpientis. Bonum est paenitere, an non I sit, rexolrisy Deus praecipit. At enim ille non pracipit tantum , sed hortatur. Inritat praemio salutem, jurans etiam: Viro, dicens, cupit credi sibi. O beatos nos, quorum causis Deus surat. O miserrimos, si nec tur si Deo cui, mus. Quod igitur Dominus tantopere commendat, quod etiam humana

more sub deeratione imatur, summa utique graritate O aggressi ct custodire debemus: ut inussere ratione divina gratia permanentes, infructu quoque esus ct emolumento proinde perse perare posiimus Similia in- sinita apud hunc auctorem inveniuntur: ita ut cum B. Hieronymo . dicere debeam. Quid eruditius, quid acutius , imo quid sanctius in multis Tertullianop Et tamen, inquit Vincentius loco paulo ante citato, post hac omnia, hic (inquam Tertullianus, Catholici dogmata id est universalis ac retusa fidei parum tenax, ac disertior mula. quam felicior: mutata deinde sententia fecit ad extremum, quod de eo beatus confessor Hilarius scribit in Matthaum p. 8. Sequenti (inquit errant detraxit scriptis probabilibus auctoritatem, dee. Libro de Monogamia conatus est secundas nuptias, humanae infrmitatis remedium , cundum Apostolicam institutionem,& antiquam Ecclesiae obserat tam traditionem, & a Montano haeretico & pseudoparacleto dat natas penitus proscribere. Acerbissime invehitur in orthodoxos vitrigidi & vehementis ingenii ,quos more suo Phesticos, hoc

348쪽

a et E c C L E s i i s T r c A N. T. et sic animales appellat, alludens ad illum Pauli locum i Cor. 2. Anma- , iis ham non percipit qua sunt spiritus Dei. Eodem animo etiam scripi si librum de fuga in persecutione, quam, multis rationibus liceres negat, & praecipue Ecclesiae praepositis. Perfecta dilectis, iri quit , 'ii ras mittit timorem,eideo multi vocati, pauci electi . non qua ritur quiti lataniariam sequi paratussit, sed quianetustam,&c. Praeterea librum a scripsit deaejuniis contra Psychicos , qui improbabant propria je- a junia, pr ter consuetudinem Ecclesim a Montano instituta, a Ter- tulliano approbata.. nos, inquit, quod propria jejunia custo- simus, quod stationes plerumque in vesperum producamus, quod etiam: l xerophagias obstrepemus, siccantes cibum ab omni carne ct omni surulenii ria, O uridioribus quibusique pomis, nequid pinositatis vel edamus vel po- a temus, &c. Novitatem igitur objectant, de cujus illicito praescribant, aut, haeresin judicandum, si bimam presumptio est, aut pseudoprophetiam pronunciandam, si spiritalis indictio est,sim quaqua ex parte anathema audis mus, qui aliter adnunciamus. sed audiamus, si placet, Tertullianum Orthodoxis animose satis respondentem in exordio sui tra Status de jejuniis i mirarer Vichicos istos, inquit, fisola luxuria tenerentur. , Dasi pius nubunt , si non etiam ingluvie ducerentur, qua jejunia oderunt: i mnstrum scilicet haberetur libido sine guia, cum duo haec tam unitai atque concreta funt, ut si disjungi omnin. potuissent, ipsi prius veniri, pudenda non adhaererent. Specta corpus , ct una regio est; denique pro di- sitione membrorum ordo vitiorum; prior venter, Ostatim catera sagina 'hil structa lasciria est, per edacitatem salacitas transis Libro de Pudi, citia,in quo errorem suum a Christiana lenitate alienum etiam dete, vehementer pro suo more in Catholicos debacchatur, & diserte, in ipsum Zepherinum Romanae Ecclesiae Episcopum , his inter cae , tera verbis et audio etiam edictum esse propositum, O quidem perempto- i r T: Pontifex scilicet maximus, Episcopus Episcoporum dicit: Ego, di marchia di fornicationis delicta paenitentia functis dimitto. O edi- , eum, cui asscribi non poterit bonum factum. Et tibi proponetur liberalitas, hiat ibidem opinor, in ipsis libidinum januis, sub ipsis libidinum titulis., Illic ejusmodi paenitentia promulganda est, ubi delinquentia ipsa remabi, tur. illic legenda est venia, quo cum spe eius, intrabitur. Sed hoc in

talem legitur, ct in Ecclesia pronuxtiatur, O riuo Uil absit, absit a

P p Sponsa

349쪽

xy8 His TORIA SACRA Spansa Christi tale pracovium. Vocat alibi hoc edictit in , ad libi Anem illex. 'Dissetuit tamen a suo magistro hac in re Cupri avius, ut videre est epis . sa. s. 6. De titulo hujus ediciti inulta profatur Baronius, & non ironice a I ertulliano prolatum , at verum esse & ab ipso Zepherino praefixum allirmati sed cum necdum in illa aevi simplicitate ab Episcopis Romanis illum titulum usurpatum viderim non ironiam, sed potius sarcasmum, fuisse suspicor. Nam verbis titulum subsequentibus Zepherinum non tantum ridet, sed et mordet. Ut alia omittamus, audi eundem ibidem cap. t I. De tua, in quit, num quaero sententia, unde hoc sus Ecclesia usurpes ' si quia dractu Petro Dominus: supra hanc Petram adiscabo Ecclesiam meam , idi

claves caeli, pel quacunque auigareris vel sol peris in terra, erunt colliga

ra, pel soluta in caelis ; idcirco prasumis ct ad te deripasse sol rendi O ligandi potessatem, id est, ad omnem ecclesiam Petri propinquam : qua ira, evertens ct commutans manifessam Domini intentionem, personae trhoc Petro conserentem, de c. inquit Hieronymus descrip

eccles. in Tertulliano , quendam Paulum Concordia, quod es oppi a Itiuia, senem: qui se beati C priamgrandis aetatis notarium, cum ipse asmdam adolescens esset, Roma pusile diceret; referrequesbi Folitum, narum quam Curianum absque Tertulliani lectione unum diem pertransiise, si sibi crebro dixisse da Magistrum, Tertullianum videlicet significans. Mirantur multi quare vir tantae eruditionis & acuminis, tanti et-ga Christi fidem reli, ab Ecclesia Catholica divulsus, ad Monta num haereticum tam turpiter transieriti sed causam adfert idem Hieronymus ibidem et hic, inquiit, cum usque ad mediam atatem' sbter Ecclesia permansi et inridia postea ct contumeliis ClericorumXam na Ecclesia adfererum Montani dogma dilapsus, in multis libris nora Pra

phetia meminit, &c. Montani dogma in quibusdam probabat Ter xullianus Romae, & sertasse Clerici Romani lauti, delicati, leuci,

ut eos alibi vocat Hieronymus, rigorem huius viri ferre non potve runt , ut nec ipsum Hieronymum, fere simili de caussa Roma Hidi rosolymas redire coegerunt: qua de re quomodo conqueratur, vi qejusdem epiliolam ad Asellam: vel potius, quia lenior erat circa

lapsos Ecclesia Romana, displicui; hoc Tertulliano, qui ideo mairustra dicitur errori Novatianorum materiam suppeditasse

350쪽

E T E c C L i s r Ars T r c A N T. Montanus vero se Paracletum jactabat, i&crudelisi disciplinae, auctor, pacem Ecclesiae lapsis & poenitentibus negabat. quare a quibusdam veterum implacabiles titis sectatores vocantur. Praeterea Vide solis martyribus apertum itatuebat Paradisum: reliquorum animas apud inferos servari in diem judicii;& licet justorum animae ibidem tam diu detinerentur, delicta tamen interim ibi luere, donec ulti- m. 16. Smum solverint quadrantem. Quod non omnino alienum est a quo- 86. rundam Purgatorio. Vide apud Tertullianum librum de anima, ubi

quid Montanus docuerit discere poteris. Priscillam & Maximillam habebat prophetissas ipse Propheta. Sed quis hominum sibi imaginari poterit, Tertullianum, incomparabilis doci rinae, & ardentissimae erga Deum pietatis virum, eo dementi ae venisse, ut hanctam insanam, amplecti voluerit haeresin, qui plenitudinem S. Scri- pturae tam serio commendat, qui nunquam quicquam non Apostolicum admittit, qui tam accurate , tam docte, contra haereticos

scripsi, qui ipsos Cataphrygas, id est, Montani natione Phrygis sectatores, libro de praescriptionibus adversus haereses, cap. set. blas neniis haereticis adiati merat in cujus lectiosae tam frequens , tam assiduus fuit vir sanctissimus Cuprianus,qui illum tam crebro suum appellat magistrum Si quid a Montano mutuatus es Tertullianus, non id fidei fuisse existimamus, cujus semper fuit tenacissimus, sed rigidae ipsius innocentiae,& invicto a cupiditatibus animo tribuendum putamus. . Lege ejus scripta, & cum stylo rigido rigidos pali sim conspicies in iis mores et Quare ut Montanus, crudelissimi fuit auctor disciplinae adversus lapsos S poenitentes: sic ille, rigidi ser- vator honesti, sectatus naturae suae austeritatem, severissimam, ne dicam immitem, probavit disciplinam; quemadmodum intempe- rans aeger crudelem facit medicum. Vide Mus libros, quos jam parte Montanista scripsit, in quibus mavult usurparet medicorunt illud, ure, si ca, quam lenia adhibere fomenta, ita etiam, ut subinde, nescio quo odio, ad persus orthodoxos verbis contumeliosis exor- iras rem bitet, & eum fastu & fastidiose suosque spiritales appellet. Hiero nymus eum ad Montani dogma, non autem ad sceleratam ejus communionem dilapsum dicit, & Augustinus Tertullianistas , qui

serie in Novatianos desierunt , a Montanistis distinguit. B. Cy- P p . prianus