Historia rerum memorabilium in orbe gestarum, ab anno mundi usque ad annum Christi 1125. Quam ordine chronologico ex optimis scriptoribus compendiose digessit, Timannus Geeselius, m. d. Tomus primus secundus

371쪽

ga 8 His TORTA SACRA statuaru. Cujus praeceptii bratus apostolus Paulis commonet ipse quo ille, i Timoth. 6 ct in Frisit cicens: Si quis aliter docet di non aequiescit sanis rerin D mini nostri Iesu Christio doctrina ejus stupore elatas eu , nihil mens. discedendum ab hastismodi. Praclara sine traditio ct legitima, Stepham

fratre norio docente,proponitur,quae auctoritatem nobis idoneam praebeata

Verba Sto nam in eodem loco epistola sua addidit: Cum i ipsi haeretici proprie al- et vl' terutrum ad se venientes non bapti pent, sed communicent tantum. Ad hoc enim malorum deroluta est Ecclesia Dei ct sponsa Christi, ut her ticorum exempla sectetur , ut ad celebranda sacramenta caelestia lux de tenebris disciplinam mutuetur, ct id faciant Chri iani, quod antichriuisa ciunt. Qua vero est animi caecitas, quae pravitast &c. Ibidem. Cur in tantum Stephani fratris nostri obstinatio prorupit' dec. Et: sit studio pra- sumptionis ct contumacia,ut quis magis sua prava ct falsa defundat,quam ad alterius recta O rera consentiat, dec. &: Dat honorem Deo, qui foris de adultera ct fornicaria nasci Deo filios asseverat ' Dat honorem Deo, qui

unitatem di peritatem de dipita lege renientem non tenens, haereses co tra Ecclesiam, vindicat' dat honorem Deo, qui haereticorum amicus, ct in micus Christianorum, sacerdotes Dei, veritatem Christi, ct unitatem Ecclesia tuentes abstinendos putat f si sic honor Deo datur, si sic a cultoribui ct sacerdotibus eius timor Dei di disciplina serratur abjiciamus arma,

manus demus in captivitatem,tradamus Diabolo ordinationem Euangelii,

dispositionem Chrissi, maiestatem Dei, dirina militiasacramenta solo tur, surorum caelestumsigna prodantur, succumbates cedat Ecclesa ha-

reticas, lux tenebris, fides perua, spes desperationi, ratio errori, immo talitas morti, caritas odio, veritas mendacio, Christus Antichristo, &c. Hactenus adversiis Stephanum, sed animose nimis, Cyprianus. Unum hoc quaero, utrum haec epistola Cypriani ad Pomptium non sit evidens, indubitatum,3 invictum argumentum aequalitatis

N isonomiae, quae Cypriani tempore vigebat inter Romae, de Ca thaginis , & quarum urbium principalium Episcopos p Et no-

ta, S. Augustimim, quamvis multa contra hanc epistolam, qua se tuebantur Donatiliae, disputaverit, libertatem tamen, qua utitur Cyprianus adversus Episcopum Romanum, non carpere: & obse

va, a Stephano, Firmilianum, de Coepiscopos A siaticos baptieta tes communione sua indignos iudicatos, quod Dionysius Alexa drinus

372쪽

xT ECCLEsIAsTICA N. T. 3lydrinus aegre tulit,& idcirco per epistolam eum rogavit, ne adversus Pura. Firmilianum & illius coepiscopos atrocem adeo sententiam ferret sium via enim hanc paucorum o vulgarium hominum sententiam. seb, Cyprianus interim, parvi faciens Stephani severam auctorita- tem, concilium convocat Episcoporum 8T. Africae nimirum, Nu- s obdu, midiae & Mauricaniae; in quo Stephani opinio de non rebapti Eandis Carthagis haereticis condemnatur,& contraria, Cypriani nempe, confirmatur. '' Concilium hoc invenitur Conciliorum tomo primo , de inter opera Cypriani editionis Pamelianae, in cuius praefatione haec reperiuntur verba, quibus oblique Stephanum sugillat Cyprianus , aut potius ipsa synodus, etiam secundum opinionem Baronii: Superest, inquit Synodus,ui de hac ipsa resinguli,quid sentiamus, proferamus,neminem judicantes , aut a jure communionii aliquem , si di persum senserit, emarentes. Neque enim quisquam nostrum Episcopum se Episcoparum coistitvit c eadem fere verba Lepherino exprobravit Tertullianus)aut tyrannico terrore ad obsequendi necesitatem collegas suos adigit: quando habeat omnis Episcopus pro licentia libertatis O potestatis sua arbitrium proprium, tanquam ab aliis judicari non posit , cum nec ipse posit terum iudicare, sed exspectamus universi udicium Domini nostri Iesu Christi, qui unus O solas habet potestatem O proponenda nos in Ecclesia, O de acta nostro judicandi. Hactenus si nodus Carthagi nensi s. Melior & lenior certe fuit Stephano Cyprianus, qui neminem excommunicare voluit, quamvis diversum senserit: vemini prascribens, minus statuat, quod putat uncquisique Praepositus, actus Di rationem Domino reddituras, secundum quod beatus Apeuolus Patieus in epistola ad Ramaxas scribit O dicit: Unusquisque nostrum pro se rationem dabiemn ergo nos in ricem iudicemus: verba sunt Cypriani ad Magnum. At Stephanus aestu animi abreptus Firmilianum cum Asiaticis ex.communicandos, oblitus Christianae lenitatis, rigide nimis judicavit: hinc vehementes illae epistolae invectivae adversus Stephanum, Cypriani ad Pomptium, & Firmiliani ad Cyprianum. Dicam inpresentiarum,inquis Baronius,hic opportune illud Gregorii Natianteni: vi an riles tantum O plebeios, sed etiarin praestantisimos quosque viroi Mo lvitium Ba. mi interdum attingit, ut solius Dei si, omni prorsus peccato atque ani situ. mi perturbatione racare. Hic interim est ille Cyprianus, ille sancti D

373쪽

gro His TORIA SACRAsinus Martyr, illud sanctorum omnium , & Episcoporum & Ma tyrum lumen beatissimum , ille primas Africae, tot luculentissimis magnorum virorum elogiis decoratus; ut videre licet apud Naoeian- renum , Basilium , Hilarium , A mbrosium, Hieronymum, Augustinum, Prudentium , Fulgentium , & plurimos alios Ecclesiae patres praestantissimos. Sanctus Firmilianus, cujus supra meminimus, Archiepiscopus Caesareae Cappadociae in Asia, praeses fuit svnodi Iconiensis, in qua rebaptiγandos haereticos statutum est, sed sine laesione concordiae Christianae. Idem ille postea interfuit Concilio Antiocheno contra Paulum Samosatenum. I ir, ut ait Baronius , qui ct doctrina ct sanctitudine morum nulli propemodum illorum temporum videbatur pecundus: Cujus natalem, perinde ac aliorum sanctorum,in Monologio consignatum anni rersaria memoria Graeci celebrant. Quam indigne Stephani sudicium hic Firmilianus,& c teri Asiatici Episcopi tulerint, docebit nos ipse Firmilianus inter epistolas Cypriani s. quae serte

in editione Manutiana non invenitur, quod acriter nimis perstringat Stephanum his ad Cyprianum verbis: Per illam ( Stephani ivbumanitatem essectum, ut fidei ct sapientia vestra experimentum caperemus. Sed non, si propter Stephanum hanc beneficii gratiam cepimus , tim Stephanus beneficio se gratia digna commisit. Neque enim o Iuda perfidia sua O proditione, qua scelerate circa Salpatorem operatus est, dignus videri potest, quasi causam bonorum tantorum ipse prestiterit, ut per illum mundus O gentium populus liberaretur. Postea reprehendit

Stephanum , quod propter adlaphora rumpat charitatem Christianam. Vos, inquit, qui Roma sunt, non ea in omnibus obserrare, qua tab origine tradita, ct frustra Apostolorum auctoritatem praetendere , scire quis etiam inde potest, quod circa celebrandos dies Pascha, ct circa multa alia dirina rei sacramenta videat apud illos esse aliquas diversitates ; nec obser rari illic omnia aqualiter, qua Uierosolimis obserrantur. Secundum quod in caeteris quoque plurimo prorinciis multa pro locorum o nominum diversitate rariantur: nec tamen propterea ab Ecclesia Catholica pace atque unitate aliquando discessum est. Quod nunc Stephanus ausus est facere, rumpens a presus ros pacem, quam semper antecessores eius robiscum amare es honore mutuo custodierunt. Idem, ut videas concordiae studi um

374쪽

x T E C et L E s I A s T I C A N. T. dium fuit apud Firmilianum , quod erat apud Cyprianum. Et uti nam hodierni nostri Theologi illos imitarentur, quam felix esset Ecclesii Christianae status, sed Stephanum aemulari malunt: unde ex contentionibus tanta odia, tot lites ,tot schismata. Et paulo post

sic 'ruit Firmilianus. atque ego hac in parte juste indignor ad hanc tam apertam O manifestum Stephani stultitiam , quod qui sic de episcopatus sui loco gloriatur, ct

se cegarem Petri contendit &c. quantus error, quanta cacitas hinc inrcligi potest, quod soli Petro Christus dixerit, quaecunque ligaveris super terram &c. quia non permanet infundamento unius Ecclesia, qua semet achristo supra Petram solidata est. Et: Nec metuis judicium Dei, haeserui testimonium contra Ecclesiam perhibens, cum scriptumst, falsissistis non erit impunitus; quinimo tu hareticis omnibus pejor es. Nam cum inde multi cognito errore ad te reniant, ut Ecclesia verum lumen ac - cipiant: tu renientium errores ad uvas, ct obscurato lumine Peritatis Ecclesiasticae, tenebras haretica noctis accumulas. Vide qua imperitia reprehendere audeas eos, qui contra mendacium pro peritate nituntur. Nisi quod

imperitas etiam animosos atque iracundos esse manifestum est, dum peri viam consilii Osermonis ad iracundiam facil) pertuntur, ut de nullo

alio magis,quam de te,dicat scriptura diuina: Nomo animosus parit lites, Proverb ly.O rit iracundus exaggerat peccata: lites enim ct dissensones quantas parasti per Ecclesias totius mundi Peccatum vero quam magnum tibi exag-rerasti , quando te a tot gregibus scidisti l racs isti enim te ipsum. Nuli te sullire, siquidem ille est rere schismaticus, quis a communione Ecclesid-stica unitatis apostatam fecerit. Dum enim putas omnes a te abctinere

pest: solam te ab omnibus abstinuisti. Deinde accusat Stephanum, quod prae superbia peccet contra praeceptum Apostoli Pauli. Uac, Ephes r. inquit, Apostoli mandata ct monita salutaria, quam diligenter Stepha- --xas implevit, humilitatem sensus, ct lenitatem primo in loco servans Is uidenim humilius, quid lenius, quam cum tot Episcopis per totum mundum dissensisse, pacem cum Itilis, rario discordiae genere , rumpentem; meso cum Orientalibus, (quod nec ros latere consimus modo robissim, qui in meridie estis I A quibus legatos Episcopos patienter satis o leniter si pii; ut eas nec ad sermonemsaltem colloquii communis admitteretriaris insuper dilectimis O charitatis memor praeciperet fraternitati unib

375쪽

aret His TORIA SACRA verse, ne quis eos in domum suam reciperet; ut venientibus non solam pax ct communio, sed O tectum O sospitium negaretur. Hoc est servasse unitatem spiritus in coniunctione pacis , abscindere se a charitatis unitate, ct alienum se per omnia fratribus facere, O contra sacramentam ct fidem contumacis furore discor diae rebellare. Et paulo post. Et tamen non pudet Stephanum talibus adpersus Ecclesiam patrocinari, O propter haeretia . cos asserendos, fraternitatem scindere: insuper O Pprianum pseudochri- . stum, pseudoapoliolam ct dolosum operarium dicere: qui omvia in se esse consius, praepenit, ut alteri ea per mendacium obiiceret, qua ipse eo merii. audire deberet, &c. qui plura volet legat integram epistolam. I mo& Dionysius Episcopus Alexandrinus, Baronio E clesia illius secuti ornamentum, (quippe qui consigione celebris Oreu- ditione clangimus haberetur. 3 in Impto , eandem cum Cypria--' ' '& Firmiliano opinionem contra dogma Stephani & Ecclesiae Romanae de non rebaptia andis haereticis, ach imo studio Hieron. de defendere conatus est, ut inquit ipse Baronius ex Hieronymo. Non script eccles igiti it tria lite istius seculi lumina in Alia, Africa, & AEgypto, crediderunt, sesemper & in omnibus sequi debuisse sententiam Episcopi Romani, in articulis fidei definiendis &quaestionibus decidendis. Factum hoc Stephani nihilominus probare magno conatu nititur Baronius, ut Episcopi Romani auctoritatem , pro suo more,

tueatur. Nam Firmilianum, Cyptianum& Dionysium priorem suam de rebapti Eandis haereticis opinionem deseruisse, & in partes Stephani abiisse adstruere laborat; sed valde frigidis argumentis. Primo de Firmiliano hoc opinatur ex priore epistola Dionysii ad Stephanum apud Eusebium , ubi loquitur Dionysus de dogmate Novatiani, nimirum, de lapsis non recipiendis in Ecclesiam, & de

pace Ecclesiarum Orientalium circa illum errorem: non vero de rebapti pandis haereticis, quamvis ea opinio utrique fuerit comm

nis. Sed sequenti epistola scribit Dionysius ad Xystum, Stephani

successorem de baptismo his verbis, ut Baronii errorem aut potius incogitantiam videas: scripserat antea (Stephanus) epistolam de Hel no, de Firmiliano e omatibus Episcopis, qui erant ex Cilicia ex Cappad

cia ct Galatia ct ex omnibus gentibus Perean virima, quod neque cum illis

376쪽

ET ECCLE si AsTiCA N. T. ii Is quadetis ob eam caussam omnino communicare vellet: Nam illi, inquit,

haereticos rebaptiet ant. Rei igitur magnitudetnem attenta cogitatione coma plectere. Decreta enim in maximis Episcoporum concilius,lictita audio DCta

fuerunt ; ut qui ab haresis impietate recedant, debeant primum in sileiaditui, deinde veteris di impuri firmenti elu pie, ac sordibus ablui purga rique. Atque ut probis Ombibus (Stephanum decessorem tuum; deprecarer, Secundo id de Firmiliano praesumit, quod in Graecorum Monologiis Firmiliani memoria die anniversaria celebretur. De Cypriano hoc arbitratur; quod& illius nomen sit in diptychis sanctorum tum Orientis, tum occidentis, sed mer . e sunt conjecturae. I mo& Dionysium sententiam muta sic censet ex cpistola Dionysii ad Xystum, ubi haec proponitur quaestio: An qui ab hareti-cis,lialiter quam Catholici tingerent, esset baptitatus , O tamen per er- irarem ad conam Domini admissus , postquam censebatur inter perfectos,rerocari debeat ad initiandos per baptismum. Sed transtitio Christophorsoni vitiosa decepit virum Illustrissimum: apud quem duo sunt errores: primus, quo senem dicit nefario S prophano, cum verbo- 'rem, tum factorum scelere pollutum ; quod de suo baptismo . dixerat senex: secundus, quo putat Dionysium quaesivisse, utrum talis esset rebaptirandua; cum dicat se non ausum fuisse eum bapti rare, .. qui jam triginta annos corporis & sanguinis Domini particeps suisset. Sic propter errorem interpretis stpe & nos erramus. Hoc te ctori exacte Graecum textum indaganti luculenter patebit. Brevitatis gratia Latine tantum addam. Constrebatur oe jurabat, quo apud hereticos bapti et tus esset, non esse hoc ( nostrum baptisma planeque non habere ullam cum hoc communionem et impietate enim ct blasphemiis hoc es plenum. Dicebat etiam valde animum pungi, neque liber= attollere oculos ad Deum quod impiis illis (baptismi, quo initiatus erat verbis' que concitaretur. Et paulo poli: Cum qui gratiarum actiones aue pisset, qui amen una pronuntiavisset, qui astitisset mensa, qui manus ad sanctum illud alimentum capeflendum porrexist, qui illud recepset,

qui tam longo tempore fulset corporis O sanguinis domini particeps,

cui baptisma non audebam de integro renovare. Nota hic obitur moi eum seu ritum celebrandi coenam Dominicam in primitiva Ec-

377쪽

Animadversione dignum est postmodum, Anno Christi ars Canone is. Concilii Nicaeni sub Constantino Magno celebrati,

utramque opinionem condemnatam : & definitum, quosdam haereticos rebapti Eandos, ut Paulion illas sive Samosatellianos, &Cataphrygas se ii Montanistas, quosdam vero non rebaptigandos , nempe eos, qui essent bapti Zati in nomine Patris, & Filii, & Spiritus sancti: idque nulla facta mentione aut Stephani aut Cypriani: ita ut omnes illi Episcopi & Romanus, & Al xandrinus, & Carthaginensis, de Caesariensis errasse videantur,

quia alter recipiebat, alter baptigabat omnes. Et tamen Stephanum crrasse negat, & reliquos in Stephani sententiam abi irali contendi: Baronius. Quod pero ad Stephanim pertinet, inquit, quas antiquorum patrum traditiones summo stud:o ct intrepido animo acerrime propugnarit, eaedem , his turbinibus superatis , sincera ct integra in Ecclesia Catholica custodua permanserunt. Enituit pla-nὲ in hac certamine quanta in traditionibus ris , O quanta sedi Apostolica inesset auctoritas. In eo uterque erravit , quod ex quacunque hqresi venerint , Stephanus omnes admittat , Cyprianus omnes bapti Eet a sine aliqua distinctione. Ille quosvis admittendo , Marcionitarum , Patri passianorum , & similium, Trinitatem non agnoscentium , imo Patrem Filiumque blasphemantium , baptismum verum legitimumque habet et Hiequosvis bapti Eando , schismaticorum, quales erant Novatiani , in Trinitatem credentium , baptismum rejicit. At concilium Nicaenum sic distinguit can. I p. ut eos haereticos seu schisinaticos cum manus impositione ad Ecclesiam admittat , qui e

sivit baptietati in nomine Patris & Filii & Spiritus sanctia Montanistas vero & Samosate nianos rcjiciar, & sine baptismo non admittat , quod eorum baptismus non si legitimus, nec ratum habeant patres, qui non est ex institutione Christi, Matth. 18. Patres concilii universalis secundi ulterius procedunt. Nam rebaptitant tanquam gentiles Montanistas, Paulianos , Sabelli

nos, Eunomianos, & omnes haereticos reliquos, exceptis tantum Arrianis, Macedonianis, Sabbatianis, Novatianis, Quartod

cimanis, & Apollinaristis, ut videre est Concilio Constantinop . litano

378쪽

ET ECCLEsIASTICAN. T. litano primo Can. Graecae editionis, sive Can. t o. universi Canonum corporis editi a Justello. Hic ex auctoritate duorum conciliorum oecumenicorum patet Episcopos Romanos etiam errare & falli potuisse,& licuisse aliis Episcopis dissentire ab iis, salva fide communione. Ita ut veteribus

hodierna illa Pontificum Romanorum Ebatia ori Aa fuisse videatur incognita. Nec etiam conliat Cyprianum a Stephano unquam ex- communicatum: nam erat magni auctoritatis in universa Ecclesia.: Quare sic de Cypriano Augustinus: Non solum, inquit, malos Catho si sitas nullo modo comparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato C -: Dato, quίm inter raros O paucos excellevt imagratiae viros numerat a mater Ecclesia. Idem de unico baptismo contra Petilian in Donatistam: Cum ergo Stephanis non solum non rebaptitaret haereticos, rerum etiam hoc facientes, vel ut seret decernentes excommunicandos esse

censeret, sicut aliarum visivarum, O ipsius C priavi littera ostendunt; tamen cum eo Curianus in unitatis paee permansit. Eid hic dictini sunt I. excutiant ingenia sua quantum posint, ct utrum paleant respondere ccnfiderent. Hactenus Augustinus de Donatistis. Donatistae autem dicebant rebapti Eandos ab haereticis baptiratos , & in sola Asrica, & in sola parte Donati esse Ecclesiam. At Augustinus hoc loco Petilianum Donatistarum Principem hac ratione refutare conatur: nempe non esse recedendum ab unitate Ecclesiae propter illam de baptiZandis haereticis quaestionem et quia, quantumvis illius etiam fuerit opinionis Cyprianus,in unitatis nihilominus pace cum

Stephano permansit. Quid hic dicturi sunt Donatistae inquit Augustinus. Quid hic dicturi sunt quidam hodierni Christiani, inquam ego, de excutiant ingenia sua, qui ob tam leves caussas alios condemnam & a communione rejiciunt, & in sola sua parte Eccle-sam est autumant, imitatores & Stephani,& Donatistarum. Quod

vitille sanctissimus ridet in Donatistis, hodie est frequentissimum, i idque sub specie recti. Nam evanuit prisca illa charitas Christiana, cum illa pax in Eccles a. i Illum excommunicandi rigorem primus contra Quartodeci, manos instituit Victor Episcopus Romanus, aberrans a leni , ine & concordia Christiana , ut bene illum monet apud Eu-

. . Ss 3 sebium

379쪽

ars Hi s T ORIA SACRAE lib. sebium Irenaeus e secundus ab eo fuit Stephanus noster, contra AF salicos rebaptirantes; sed quo jure, qui laude, quive spiritus mansuetudine docent declamant etiam cum indignatione Cyprianus& Firmilianus, riri ex uni remo orbe eruditi sini O sanctissmi, quemadmodum eos appellat A.C.s 3 sub sinem illustrisis Baronius. Hodie longe magis desipimus , & crebro nobis Catholicismi laetinentiores excommunicamus, & quamvis Irenaeus, Tertullianus, Cy- prianus & plurimi alii primiti ae Ecclcst patres regulam fidei no bis tradiderint claram & sufficientem , ut anno iso. & alibi docuimus, interim tamen ob levissimas caussas,quondam, & per se in dio ferentes, in diversas scindimur sectas. Fui contra meum propositum prolixior, sed seduxit me amor pacis & concordiae Christianae: cujus cum invenissem in Cypriano exemplum praeclarissimum,non Vtui rem tam lanctam perfunctorie transire. A. c. et sy. Stephanus Episcopus Romamus martyr moritur, in cujus locum succedit Xystus secundus. Hic Sixtus decrevit ut Missa non fiat, nisi in altari. Rab. propos & significat primo mensam Domini . o Amalar. I. I. cap. 2 q. Secundo crucem. Bern. de caena Domini. Lapi-- deum, est ex institutione S. Sylvestri, sed a Graecis factum prius. Dion. hierar. Eccles cap. Ex lapide quia Petra erat Christus. Vestiendum linei ex decret. Bonifac. III. apud Polidorum Verg. L I. c. c. Tribus,in honorem Trinitatis, Antrius per. Gavantus in comment. in rubr. Missatis. Octava re Edicto Valeriani, conventus Christianorum prohibentur, undem - subsecuta crudelissima persecutio, & relegati Dionysius Alexandrinus, Cyprianus & alii, vide C prianum ad Successum. A. c. aci. Sixtus Episcopus Romanus martyr moritur, succedit Dionysius. Cum Imperator inhiaret thesauro Ecclesiae, cujus custos erat Sare.ctus Laurentius, occiso Sixto Senatui siliitur,qui omnem pecuniam pauperibus distribuit, quare multis tormeniis dilare ratus, craticulae, tanquam piscis igne assandus, im positus periit. Securi etiam percutitur sanctissimus ille martyr Cyprianus Episcopus Carthaginensis,cuius vitam & martyrium. Viis apud Povtium ejus Diaconum O bilios in editione rameliana ct ipsum ramelium.

. Non

380쪽

RT ECCLEsIASTICAN. T. get Non satis possum mirari, quare martyrio Cypriani(qui est mors

omnium felicissima, nam qui ita animam perdit, is vere eam acquibsivisse a Christo pronuntiatur, ut vincula vocet S. Ignatius, spirituales margaritas) subjungat, quali in ignominiam tanti martyris Petavius, vir, me hercle, doctissimus, haec verba: hane rerὲqualem- Peta ius mcunque labem, inquit, nempe opinionem de rebapti Eandis paul. post Saritus C prianus cruore suo diluit. Sed quaeso, quare tantopere saevimus in beatissmos gloriosissimi martyris manes,apud omnes tam Graecos, quam Latinos Patres, ab multas & eximias dotes, summae aestimationis,& cujus nomen , ut diximus, in diptrchis sanctorum . tum Orientis tum occidentis invenitur Labes sive error Stephani& Cypriani titit par: Sed Stephano melior fuit Cyprianus, ob modestiam , de concordi S amorem , ut paulo ante probavimus tutior ejus fuit opinio,nam bis baptigari,satius est quam nunquam. Et quae labes caussa fuit martyrii Stephani, Xysti, & continua serie tot aliorum pr*cedentium sanctissimorum Episcoporum Romanorum, qui omnes Cypriano priores Dicamus ergo potius, post anxie conservatam Chrilitanorum pacem , gloriosi palma martyrii, gemmis coelestibus ornata, condecoratum sanctissimum Cyprianum, qui in Africa, ut testatur Pontius, primus sacerdotales coronas suo sanguine imbui . Erudite Petavi, agnosce tuam labem, qui tam sancto

viro labem exprobrare audes.

In magno fateor, apud me semper fuit pretio. B. Cyprianus,lum propter temporis antiquitatem,morum sanctitatem, prudentemque reluctum quod ille unicus Chrisi martir, verba sunt Casau boni,primiti b in re fcclesia mA. Max,ct disiplinam totam,melius nos docuerit,quam multi

lii, qui in quarto vixerunt seculo. Eam ob caussam quidam ex viri sanctissimi epistolis loca,a me jam pridem collecta,quae Ecclesiae istius temporis faciem,manifestis indiciis detegere nobis queunt,adseram. . De fide haec pauca habet epistola et s. ad Jubajanum et Dominus, in quit, post resurrectionem discipulos suos mittens, quemadmodum baptitare deberent, instituit O docuit, dicens: Data mihi est omnis potestas Maiih. 18. in caelo ct in terra: ite ergo ct docete omnes gentes bapti intes eos in noxiise patris ct Filii O Spiritus Sancti. Insinuat Trinitatem, cujus sacra- puxta gentes baptiuntur: Gaiquid hanc Trinitatem Marcion tenet Inunquid