장음표시 사용
81쪽
cujus foemina stos mul iste. , item suametrime riur, riua c., siani Lur, minima quaedam avicula, quam sagittae manuariae sonitu tantum facile est extinmere. De quibusdam superioribus pro miraculo vere refertur atque experientia docuit, quod apud estmanneyenses clare didici. Siquidem brumali tempore visum hominum fugiunt, verno redeuntes, putantur ut aves aestivales de hyeme delitescere, cujus rei argumentum tale probatis ac fidedignis viris ibidem observatum est. Ad littora insularum in
profundo sunt lacunae seu cavernae sub aqua in scopulis et saxis huc sese conferre creduntur, et vernis temporibus, praeciPue circa festum D. Pauli aut serius, quando piscium copia adventare animadvertitur, sole oceanum penetrante et calore suo quasi vegetante, de aqVis emergunt tanquam mortua vicularum Corpora et quidem supine fluitantia, calore meridie tepefacta, incipiunt sensim reviviscere, ac primus in alterutro pede observari motus ConSVerit, quem sensim ad aqvas subagitant, donec alter quoque reviviscat, tunc statim ut vitae integre restitutae supernatare aquis incipiunt, crebrisque submersionibus alimentum quaerere, Mod spectaculum multi insulanorum constanter vidisse asseverarant; ne vero nugas Venditare videar, testes ejus rei adhuc in vivis sunt, non tamen ab omnibus hoc miraculum est observatum. Gei uri avis est marina, non usque adeo peregrina, vicinas insulas incolens, praecipue Gelrfugiaskier ab iisdem ita denominatum, immenso numero, quantitate mediocri, quae ProPter suam pinguedinem, credo, altius volare aut in altum extollere nunquam animadvertitur. Si quando piscatores aucupij gratia eodem prolabantur, agmine facto advenas stercorando et conculcando sese tueri conantur, nisi homines duces illarum quasi primarios caute praeveniant, bacillis aliquot interficiendo: quo facto reliquiae aviculae fuga sibi consulere parant, nullo negotio vel nudis manibus praedatorum capiuntur. Atque mirabilia de avibus simplicissime sic habent. Sequuntur insecta.
82쪽
Capitulum XVI. Volatilium insecta enarraturo prima vice succurrunt aPe erraticae, quae vere sed parce admodum hic proveniunt, repertum enim est in saxis quibusdam nec non arboribus et lacunis terrae abstrusissimis mel earum Spissius utpote a cera inclistinctum. Non enim sunt fuci, nisi eorum quandam speciem appellaveris muscas majores aculeatas, hic quoque a nonnullis observatas. uscarum vero minorum plurima sunt genera fere pro varietate locorum, in quibus nascuntur de quibus, quod miraculi loco referendum putavi, habeo. Corpora illarum integra et emortua aut in ipsis aqvis stagnantibus aut in superficie earum nascuntur aestivo tempore, non vero brumali, quolibet mense cum luna ferme ac ripas illarum tanta copia alluunt et constipant, ut tanquam fimus ibidem coacervantur undiquaque ad altitudinem spitamae et ultra deindevero calore solis accedente vitam concipiant aerem e Circumjacentem tanto numero compleant, ut vel radios solis media meridie aliquando plane intercipiant et quasi mediocres tenebras inducant, unde loca praesentissima ferme fiunt inhabitabilia, nisi homines pariter et jumenta interdiu domibus se includant, de nocte tantum operas faciendo necessarias, qvando haec insecta in terra vel quiescunt vel suo modo pascuntur, donec ad solem rursus exitentur. Ventis ac tempestatibus quandoque ad aliena loca dissipantur, ubi non diu supervivunt campos autem et prata pascua et convalles praesentia sua adeo stercorant, ut ipsi incolae omni sua industria nunquamisque utiliter id efficere possint, quapropter a toto hoc labore
83쪽
subterraneis incolis de quibus postea vel eorum occultis catellis gregariis, qui in molossorum forma aliqvando apparuerunt aut quasi vulpium, tribuunt. Neque in dictis locis prodest caulas
aedificare propter saevitatem brumae, tunc enim similiter plures foeminei quoque sexus oves pari truculentia ut plurimum interire solent, aut agnelli monstrosae ac portentosae alicujus figurae provenire. Praestat igitur palantes oves pascuis dimittere absque ariete, atque ita omnia sunt in tuto. Nec hoc omittendum, quod oviculae, tempestate hyemis saeviente in massa seu conibus nivium agglomeratis fortuito conclusae, I supervivere septimana compertum est, quod accidere solet, si nihil praeter nivem neque suam ipsius lanam aut aliquid terreum toto illo tempore digustent. Alias certo emoriturae, si vel virmitum vel harenam vel pulverem terrae vel ipsum Velius suum lambendo edant, quod ideo in miraculis posui. Haedos masculos super mulctram ductos et lactatos memini apud quosdam infimae sortis homines, quod ut nefarium quoddam recito, quod in arietibus ovium fortasse aliquando etiam observatum fuerat. Generositatem equorum nostrorum ut potegradariorum non est, quod laudibus evehem. Sentiunt enim ipsi exoterici, tam Britanni quam Dani eorum animalium solertiam cur susque Valentiam usque ad miraculum. Sed rari nunc extant apud nos eqvi generosiores, tam propter naturae imbecillitatem quotannis steriliscentem quam propter Pastus defectum. Alias autem fuerunt ante nostra tempora pulli equi mirabiliter edocti, tam ad cursus Varios ram insigne saltationes, dico, quando vel duos passus unico saltu cum insessore transiliunt, aut duas vel tres tonnas una Supra posita leviter transeunt,&c., a quibus mihi tempero, nequid ultra verisimilitudinem in medium afferam atque hic finem facerem, nisi mentem subiret, quod praeter morbos commune et vulgares ista animalia omnia peculiarem aliquando morbum Sentiant, nempe rabiem, qua equi quidem perciti domunculas aedium vel dentibus eruere vel pedibus horribiliter conculcando prosternere attentarant, ut nihil dicam de his, quae in hominum noxam perniciose designarant. um vero boves, quando simili morbo aestuant, vehementi feritate in
homines et quaevis obvia feruntur, et arietes in suo grego, eodem aestro turbati, nimium quam saeviunt. Cane quoqVe Saepius ejusmodi rabiem senserunt, de quibu postea.
84쪽
Capitulum XIX. Feris insula nostra fere vacua est, nisi quod
canes grandiores, mediocres et minimos, eosque omnes domesticos,
alat. Sunt autem ali illorum plurimum villosi, ideoque in precio quodam apud nationes exotericas alij oandiusculi vulpeculas quae solae ferarum post importationem hujus regionis
incolae ovibus nocentissimae censentur sectantur ductu quodamnaturam caeteri canes, tam Venatici quam sanitarij numero raro importantur. Deinde felium et murium feracissima est haec regio, excepti quibusdam locis singularibus, in quibus neque feles neque mures, qvamvis importentur, ViVere possunt, nescio propter quam antipateiam aut occultam naturae qualitatem, quemadmodum probatum est in dimidia parte, quae occasum spectat provinciae Hornafior et alterius propinquae Auraessum, nullo modo vivere posse experientia teste. Simile quoddam odium intercedit naturaliter inter salmones et lacus ac fluvios omnes fere in tota orientali plaga Istandiae usque ad torina, in australi parte profluentem', quos, qvantumvis amoenos et abundantissimos, em nunquam ingreditur, Salmonibus ac troclis alias vel ad satietatem refertos Vix enim in ista plaga repperire licet puteolum vel rivulum, qui non sit istis animalculis plenissimus. Rursus vero fluvi nostri usque ad occidintemplaerique omnes Salmonibus gaudent, ubi iterum repperire licet partem non exiguam, quae ijsdem plane caret. Vulgi fabula est, exorcistas veteres tantum potuisse in creaturas artibus daemoniacis, ut tanquam dica indicta tantaria benedictionem, ubicunque vellent, arcerent, ut loca superiora a maleficio et nequitia murium munirent securosque efficerent idque in perpetuum, quam thesin veram esse credat, qui Volet. Sed iam longiuscule digressus ad volpes redeo, quas solas eme gregibus ovium hospites hostes ' infensissimos et praeter cutem nihil preci habent in codice juris cuivis occidendi et quocunqVe modo etiam in alieno solo prostituuntur et propinantur ferocitate rapidissimos canes aeqvant, lupos rapacitate Superant. His igitur variae technae atque insidiae a multis struuntur, Saepius tamen fruStra. ostquam Veterator ille technas qualescunque callide novit vitare, propriis dolis aliquando turmatim pereunt, nimirum quando Vis avium in praeruptis montibus ac saxis insidiantur, quod hoc stratagemmate fieri consevit Conveniunt vulpeculae supra fastigium montis,
85쪽
ω IMANDI ubi aviculae subter nidificant ad inferiora loca saxi. Hic turba
vulpium vires experiuntur invicem tanquam lucta quadam, adeo ut quaecunque robustissimam se praestiterit, huic summa actionis soli adjudicetur. Descendiunt ergo paulatim tenuiores ex ordine una alterius caudam rostro tanquam manu comprehendente, donec omnes descendant et praedam optatam paulatim auferant: quod si pondus descendentium forte fortuna gravius fiat quam primaria Vulpes, qVae nunc summum locum obtinet, dentibus sustentare valeat, inlaetici casu reliquae in mare praecipitantur aut etiam in subjecta saxa usque ad internecionem, ea sola su r-stite, quae in ordine fuit ultima. Atque hoc spectaculum tanto accidit saepius, quanto vulpibus ova sunt cibus lautissimus. Capitulum XX. Ad studia et operas hominum proximo loco modo devolverer, nisi mihi prius nomina quaedam propria locorum, Sinuum, Promontoriorum, Stagnorum, fluviorum, alpium,&c designanda merito Viderentur, ut postea eadem occasione ad gramina et herbas, qVin etiam metalia consignanda, tanto facilius pateat aditus. Hoc igitur capitulo praedicta brevissime absolvam, et ut ab oriente primo ordiar, promontorium Horu nautis notissimum, Euronotum Pectat, unde sinus proximus Hornafiordurdenominatur. Deinde Home ad dextram acet, cui vicinae sunt insulse duae Shinneyia dictae, tum rursus tres Hroilog eyiar. Aursesse provincia est sub alpibus Ηnappavallajohlum, ac post Hornafiordinn, alpibus similis, olgrijma, quod nomen est montissimul ac fluvi abundantissimi Perfluit quoque istam provinciam
praeter reliquos amne minores etiam Hornafiardarfliot. roximus est in alpibus enhakSeyre et hapi, unde flumen terribile Skapisisi magno impetu fertur, qvod anguem continet, cujus supra memini. Inter hoc flumen ac praedicta acet heidaraar-johul et magna violentia heidatasi fluvius cum vijaa et pluribus erumpit SeqVitur provincia ered, quam siclassi tinstar Nili cujusdam exundat. roximo loco, at okuna cum suis profluentibus satis horribilibus ponitur, cum promontorio valde excelso omagnum ubi Nupsvoin, Sula, Holzaa, c.
Deinde S6lhelmajdhuli, unde iterum insignis fluvius Iohuis si
pendet. Praeterea in australi plaga primum locum obtinet
86쪽
DE MIRABILIBUS IEyiafiailatokuli, ex quo arhainio cum adjunctis profluit. Atque hic incipit habitatio insulae nobilissima Hehlam montem
a tergo habens cum inofionum, perpetuis nivibus obnoxiis. Sequuntur duae fingaar etsi6rsaa, cum suo cursu rapidi imo,
tum Huijta prope Shaalhollit alibi Aulvesina , cujus propter
monstrum inhabitans superius facta est mentio. Et quidem in ista plaga post alpes et montes horridos et vel intra ipsorum viscera in tesquis et arenis, non solum solitudinaribus, sed etiam provincialibus, haec jacent immania prorsus stagna: Shridarsi vain, Grijmmoin Endgiάrvain, Tuntarvain vijtάrvain, Laugarvain, Apavain, Sueinavain, litavain, et omnibus notissimum yngvallavain, Arnarvain, inhoradaletuatn Suij nadaiz-vain, versetigvain, MalfellEvain, in quibus hoc succurrit
notabile, quod in horum quorundam, tamen non omnium alveo pisciculi continentur, pinnis omnibus antrorsum spectantibus, in quibusdam vero aviculae figura et natura vulgaribus dissimillimae, colore ad blavium vergente, quae in alpinis istis aquis habitant, caetera prorsus ignotae. Ad narrationem redeon a parte occidentali Affricum spectat rysevijkurber et Reykianes, nautis omnibus notissimum, unde Reyhianemrost ijsdem periculos quasi torrens rapidissimus longe in oceanum se extendens. Huic
simum sinum dixeris, qui immensis numero ac fertilitate insulis scatet, in quibus maxime celebres latey, Suefineyiar, Biarneyiar, c. Propter Piscaturam habitatae ex quo quasi derivatur Huammsfiordur, Giletfiordur, Κλk2fiordur, quorum qVisque Certum et non exiguum amnium numerum exipit. Post hos Reykianes prostat. Tum orshafiordur, Guffusiordur, olla- fiordur, icthafiordur cum suis promontoriis Waltarnes, Sksilm-
87쪽
vijk. Provincia dicitur, tumirander cum sui promontoriis Sillnastam, inn, orn, oli, audakambur, Straumnes, Drfinganes, Balar, Munaclames. His adde ardvijh, Budiunga-
dentali, quantum reor, plures occurrunt alpes notabiliores, quamvis montes insigni vastitate ut numero fere innumero inibi repperiantur, nisi etiam huic parte adnumerare Velis alpes, quae dorsum regionis ab oriente versus occidentem quasi constituunt,
quamvis mihi non sint omnino nota, tamen, quantum ex relatione habeo, referam. rutafior sequitur Midfiordur, Walgnes, Westurhop, Hiinavain, quod nomen est ingentium stagnorum.
88쪽
Ηraunhofin, Rauffarhofin Sueinungsvijk, onafiordur, Diei- fiordur, Sandvijk, finganes, Fagranes, Gunnollanes, FinnafioHur, Digranes. In hac parte insulae montes apparent excelsi et formidabiles, flumina quoque horrenda ac mira velocitate et viturgide proruentia, qualia sunt Blanda, Henadsvoin Shi issanda-fliot Iohulina, qui omnium fluviorum, quos Istandi vidit, facile
summam sibi vendicat, aliquando enim ad montana sua latitudine ultra duo milliaria aut tria patet, quod, quamvis dictu incredibile, revero tamen sic habere ipse cum sociis satis periculose expertus sum. os praedicta mons quidam singularis orientem spectans dicitur Landetende, et rursus incipit dioecesis halho1- tensis plaga orientalis. Hic primo occurrit opnafiordur, ubi Biarnarey, post Nordstrander item Baetanes promontorium, Biar, mons excelsus, cum Smiorvatsheide, alpium non absimili. Tum Hieradetfloe, Lagarni6t, monstrorum habitaculum, et inde
Io habitacula, quae plaga quadam ceu peste maxima olim absumpta, nunc tantum drio inhabitantur. Wodlavijkur, Reyd- arfiordur, siskindZfiordur, a monte quodam solitario Atlantis eminentiam aemulante, Shrsidur vel Faaskrudur dicto, denominatus sinus. Deinde vero Stoduainordur, Hualness-shridur promontorium, reiddaisfiordur, plurimis insulis ornatus, Berufiordur, ubi apey, lmafiordur et amariaeirur, ubi peculiariter tanta affuit testudinum copia perpetuo praecipue tempore brumali, ut integrae provinciae ferme solis istis pisciculis vivant. Superest 6n, quod proximus est promontorio Horne, ex quo initium feci, atque ita obiter tantum percurri loca praecipua, quae mihi videbantur inprimis relatu digna, propterea quod aliquoties in sequentibus ad eadem redire necesse habeam. Capitulum XXII. esimanneyiar ut et Grsmse tanquam jure suo singularem descriptionem requirunt. Grij mserquidem, quamvis mihi non satis nota insula est aquilonis propter Proventum piscaturae annuum praecipue habitata. Dicuntur vero ibidem esse Io tantum habitacula, quorum haec sunt nomina Sydre Grenevijk, quae continentem spectat, tre renevijk, orgar, Suijnagardar, irkiubaer, ubi templum et duo suburbia parochi
89쪽
64 STANDI subsidijs destinata, Sueinstader. Eidar, locus uramentorum seu judicialis, Effre Sandvijk, Nedre Santvijk, Gar. Hic singula
praedia singulas vaccas neque ultra Votannis pascere dicuntur, quamvis insula tota satis appareat graminosa Virgulta quaedam aut frutices ibidem fuisse seniores testantur, nunc autem nulla sunt eorundum vestigia. Terra ut Plurimum Mantum reor, focum alit, quoties desunt lignorum oceani segmenta et scobs. Unicum hoc ibi noto, quando incolis glacie maris adventante turba phocarum praedatim cedit magna copia, tunc novum genus earum carnes saliendi necessitate quadam coacti usurpare perhibentur incolae algas marinas ad solem diligenter siccant et postea ignibus mandant subjectis, ut dixi, lignorum segmentis. Isto cinere utuntur ad condiendas carnes diligentissime, quae post unum aut alium vel etiam posts et 8 annos salem sapiunt, nec ullam putredinem aut corruptionem tanto temporis spatio sentiunt, hoc tamen observato, ne aeris injuria corrumpantur, quem istud genus salis ferre recusat. Rettulit quidam minime contemnendus sed fide dignus incola herbam quandam hic loci crescere, brassicam, Mal rese, appellant nomine improprio, nam prorsus dissimilis est vera brassicae, radicem habens quasi formam digiti, unde complures exoriuntur caules tenues uno tantum nodulo, quilibet insignis calami crassitudine muscarijs grandioribus conspicua, odorifera, tam radix quam cautis et folia mel oddam sapiunt, accedente gelu imprimis dulcescunt. Crescit herba de terra in certo quodam scopulo et vicinis maxime saxeis atque salebrocis locis, tam bruma quam aestate florens, cujus virtus, quantumquidem incolis constat, nobilissima est aquam intercutem, quae plerumque ibi gramatur, absolute sanare, sive enim crudam sive cum aqua coctam vel etiam caulem ejus aut radicem aeger commederit quotidie intra septimanae spatium siquidem aliis morbis non sit obnoxius recte curabitura quod si eandem edere nauseat, apposita tumoribus corporis aut alligata seque sanat, sive cruda sit sive cocta herba Citius vero comesta prodesse videtur, qvare aliqvoties ob escae penuriam cum lacte coagulato et pulmentis minutata vescuntur incolae, unde, qVantum quisqve potest, tempore autumnali vel etiam in ipsa bruma conquirunt sibi atque coacervant, nec nisi in liqvida coquunt, jusculum in potu propinant. Hoc domestico medicamine insula si destitueretur. inhabitabilis plane futura quibusdam censetur.
90쪽
DE TRABILIBUS 5 Insula distat a continente milliaria plus minus sex. Sic fuit
Grimsey Restat,esimanneyiar. Capitulum XXIII. Ad Euronotum jacent insulae esimannorum numero, ni fallor, I 8, milliaribus tantum duobus propter Landeyiar a continente distantes, una tantum habitabilis aut habitatione usurpata, quarum praeter istam haec sunt nomina Heimahlettur ad 5 ovium pasturam sufficiens oste Κlettura oves Pascit, foenisecio quoque cum priore servit Enidaeyducentas oves nutrit, jarnare Ioo, klfigensimiliter Brandurin tantum
olim omnes istae insulae vel minutissimae aviculis marinis, quas antea recitavi, abunde sunt fertiles, ubi hoc obiter noto dari aves quasdam ut tanda C., qvae volatum nesciunt, imo volare plane neqveunt, nisi mare spectent, et volantes objecto aliquo impedimento, quod oceanum ab intuitu occulit, in terram decidunt, quod certo certius incolae constanter oculari demonstratione probatum dabunt. Habitationes fere sunt I 8, praeter casulas sive domicilia laenisecio carentia numero circite 4o. Numerum et nomina habitationum ad declarationem addo : Una est Haufin altera esturhiis, 3. yebser, . lassZhus, . Gjerde, 6. Dater, . orlaugargierde, . Stelnstader, . Nordurgardur, io Ossanteite, domicilium parochi cum aedicula sacra, II. Bua- Stacler, a. ddStader, 3. Presthus, 4. Cirhiubaer, alterius pastoris sedes cum sacello Voque, I 5. WilbOrgaratader, I 6. Stachagierde, 7. Gisibache, 8. idhus. Praeterea ibidem templum extat commune in loco quodam solitario, tanquam in corde insulae, ligno exstructum. Similiter ad littus maris, quod continentem Pectat, aedes Danorum mercatorum tignaris satis quidem sumptuosae, quas post tyrannicam urcarum evastationem et populi deportationem vir admodum boni nominis apud nostrates sicut etiam suos, Ianus Hesselbergius famosus mercator et pro tempore insularum inspector, laerasque exaedificari curavit atque aggere seu muro cingere tentavit et ab incursionibus hostium et piratarum, quantum in ipso fuit, studiose coepit munire, quem igitur honoris causa hic nomino is enim alias intentatum opus necessitate quadam adortus est Neque ejusdem