장음표시 사용
121쪽
genrn &inconsuetudinem Mntra legem. Consuetudo, quae est prater novum Ius,ubi deest lex. QConsuetudo dist. r. Consuetudo fecundum legem ; Ius dubium interpretaturi uata dicitur: optima legum interpreet c. m. de consuexudine ; dc ι. de quibus 3 .F delegab. Consuetudo contra Iegem , tollit legem non quidem naturalem, aut Divinam, sed humanam, sive ea siemnoniea , sive sit Civilis, dummodo sit justa, & rationabilis, ut apparet ex Textibus nunc citatis. 3Consuetudo ad hoc, ut habear vim Iegis; tres conditiones h bere debet: I. quod sit rationabilis; a. quod sit de consensu Co ditoris legitime prascripta, idest, saltem ad decennium; 3. quod ejus actus, sint voluntarii, frequentes, publici, notorii; & a m iori . & saniori parte Communitatis iacti . . a Licet Consuetudo legitime praeseripta dari possit contra leges. non solum Civiles, sed etiam canonicas; numquam tamen ampotest contra Ius Divinum , neque naturale, neque positivum , neque contra Ius Gentium: Ad hoc postea, ut dici possit ly Iegia vimu prascripta; praeter Beennium,requi itur etiam bona eruat ait Firbiv. lib. I.tit. de consuetud. ν .8.; 8c ratio est evidens, qui , scilicet , possessor mala fidei, numquam p scribere potest; sed ad jusam prascriptionem , necessario requiritur bona fides: ergo δce. Consuetudo postea ut respicit actus humanos in genere moris spectatos, & pro soro interno conscientiae duplex est a proxima,& remotat proxima est illa , ex quasi, re entia oriuntur pro- Iapsus precaminin; et de hac intelligitur propo. dam. ab Innoe. XI. ω. in ordine; & de altera 38. in ordine. Consuetudo proxima, dc occasio proxima differunt penes unum tantum; videlicet, quod ocessio proxima denotat Objectum eκ trinsecum, ad cujus positionem, & pMsentiam; semper, vel quasi sempersequitur peccatum : Consuetudo vero proxima ,siciati oritur ab intrinseo, ita ex illa sinε ullo objecto eκtrinseco . ad precandum sollicitante oriuntur prolapsus peccaminosi; ut patet d assuetis ad blasphemias, maledictiones, verba inhonesta, de hujusmodi . t t.
. Contractus stricte sumptus; est actus externus inter duos, Vel plures, ultro, citroque obligationem pariens in utroque foro modo non si irritusjure natura, vel positivo: itaex rex. in I . . Contractum is de vera. Anse. Contractas Laro acceptus, est duorum, veι plurium in idem naeitum,'consensur: ita in ι. i. a. Ud
122쪽
F. de pactis, & Scotus in Φ. dist. 26. quaest. I. AEDIutio. Contractus proprie est ille,in quo contrahitur obligatio ex utruque parte; improprie, est, in quo contrahitur obligatio ex una parte tantum; impropriissime, est, in quo ex neutri parte contrais nitur obligatio. Ius Cim I. Contractus C. T. Contractuum species sunt plures; & primis dividitur in abs lutum, & conditionatum; 2. in explicitum, & implicitum; 3. i a lucrativum, & onerosum; q. in gratiam dantis; in gratiam acci pientis ; & in gratiam utriusque; s. in contractum bonae fidei; lean eontractum stricti Iuris . de quibus sit. 'Contractus absolutus, est ille, qui fit independenter a quacumque conditione: eonditionastis est ille . qui fit dependenter ab aliqua extrinseca conditione; & consequenter hujus contractus valor, pendet ab impletione appositae conditionis. Contractus explieitus, seo formatis, est, qui fit cum expressa Partium conventione: implieitus, seu interpretativasest, qui fieabsque ulla partium pactione, ut Tartia ; de hic dicitur: quas
Contractus Itierativus , idest , IiberaIiter iactus . est ille, i quo nihil rependitur, cujus species sunt sex ; nempe: Promisso ;Commodatum; Donatio ; Deposerum ἔ Mutuum; PNearium; dc huc refferri possimi etiam Testamentum, & Lexarum, quae sunt ruaedam donationes in diem : Onerosus est ille, in quo aliquid redi debet loco dati, vel praestari, & sunt sex; nemper Emptio a Venditio; Loeatio ; Conductio; Pignus; Permutatio. Contractus in gratiam dantis , sunt duo: Depositum. 8e Manis datum ; in gratiam accipientis , sunt tres: Commodatum , -- tuum , & Precarium; in gratiam utriusque, sunt sex: Emptio ;Venditio, Loeario , Conduino, Pignus. & Permutatio. Contractus bona fidei sunt novem: Commodatum, Depositum, Emptio, Venditio, Loeatio, Mandatum, Pignus, Permutatio,& Societast dicuntur contractus bona fidei, quia si dolus dat causam contractui, sunt ipso Iure invalidi, eo quia fides spectatur: secundum aliquos DD. Contractus bonae fidei sunt tantum septem , quia. emptio, & venditis, non sunt duo contractus, sed unus tantum, licet respectuvendentis, dicatur venditio; 8c res. pectu ementis, dicatur Emptio: sic etiam Locatio, le Conductio; nam sicuti linea recta consanguinitatis, est una tantum ἶ attamen
in ea Gradus supersus Afrandentium dicitur Asendent; de
123쪽
numerando ἐnferitis τ Gradus Descendentium, dicitur Destes densi si ii etiam apud Philo hos Actia, & Paso est unicust actus , licet respectu Agentis dicatur Actio; & respectu Passidi catur Pa sis. Continebis stricti Vurra limi et Muturam, verborum obligatio . seu Stiputatio, cie hujusmodi; & it, dicuntur . quia strictu e sunt interpretandi, eo quia proceditur eum rigore
1id poste, sit Dolus; quot lex sit; quomodo, di quando annullet Contractus Uide sub verbo ly Dolus.
De qua eulpa teneatur quis in contractibus; nota, & beneo, serva tres sequentes regulas omnium sere Theologorum, alqu . Iuris arum: I. quando contramis est in gratiam solius dantis: ut Depositum , & Mandatum; accipiens tenetur solam de DoIo. Seculpa Iata; a. quando contraehri eth in gratiam utriusque, uir Emptio, Venditio, Locatio, Conductio, Pignus, Permuratio 3 accipiens tenetur solum de dolo, & culpa ιevi; 3. quando contra chuq est in gratiam istius accipientis, uti Commodatum, multuum,& Precarium, accipiens tenetur selum de dolo, & culpa levissia .
Limitatur tamen haec regula generalis in nonnu Ilis casibus, utrin TureM; nam licet sit ingratiam folius pup lli . Tutor tametatenetur de eulps levi, ut constat ex I. I. F. de Tutelis: Verta quidem hisce temporibus Tutela . est etiam in gratiam Tistoris cui nunc constitui solet salarium: sic paritet Nautae , sabularii , Caupones, & hujusmodi; licet non teneantur de casu fortuiro , tenentur tamen de euιυ levis E de iis, quae acceperunt servari di in custodiam: hoc autem est singulare ob publicam utilitatem . Adv. est, quod sicuti in Muttio, transsertur dominium rei m malae in Mutuatarium; consequenter hic non solum tenetur de dolo,& culpa levissima; sed etiam de casu sortuito; & ratio est, quia res quomodocumque pereat, semper perit Domi no suo. Quid postea sit etiIna in ordine ad contraruis quae etiam diciatur culpa Furi diea M. distinctionem culpa Theologi quot
plex sit , de quomodo intelligi debeat Uide sub vertra ly
Nota, & bene observa alias tres regulas et L. inrando quis tendi tur de culpa Ievissima , ut in Commodato , & Precario ; non est negligere req alienas, ut salvet proprias, licet sint aquasi ιor ετ iecta dic. si sint maioris valorit , iando quis tene r
124쪽
de ev0a leu , ut , v. g. in Piguore , Conductione M., non potest negligere res alienas, ut salvet proprias minoris vaInris; secus si majoris, vel saltem aequalis valoris; D QMando quis tenetur solum de ev0a lata , potest negligere res alienas, ut lalvet proprias etiam minoris valoris, dummocio tamen probabiliter non credat, se fore resarciturum , quia in tali casu debet nefligere res proprias minoris valoris, ut salvet alienas etiam aqualis valoris. Contractus Mohatra , est venditio cum pacto retrovenditionis p raevie inito, & intentione lucri respectu eiusdem personae, quem contramim Innoe. XI. damnavit ut injustum. Contractus trium eontractuum ; nempe: Societatis; Alyc Tationis capitalis; & assecurationis minoris Irucri certi,pm maj ri incerio . fuit damnatust a X s V. per suam Constix. , quae inci Pit: Detestabilis avaritia . Non obstante tamen tali damnation quae sotiitan ex eo fuit damnata. quia tali tempore, non serus hantur illae conditiones, quibus servatis, talis contractus est licitus hisce temporibus juxtὶ opinionem plurium D D. talis contractus est licitus, servatis tamen sequentibus qu1tuor conditionibu et 1. sincera intentio ineundi praedictos tres contractus, aliter esset usura palliata; 2. quod pro assecuratione capitilis, non plus eXigatur, nisi quantum alteri daretur ad redimendum periculum amiΩ1ionis ejusdem capitalis , aliter esset contractus injustus; 3. quod pro assecuratione minoris tueri certi pro majori incerto; tantum . alteri dari debeat, quantum ab illo exigi posset, juxta majorem ., vel minorem probabilitatem majoris, vel minoris lucri, aliter etiam in hoc casa esset contractus injustus; 4. quod pro hac assec ratione aliquid dematur ad proportionem expensarum, & lab rum, pretio aestimabilium: lemciente quacumque ex praedictis quatuor conditionibus talis contractus trium contractuum, ut illiacitus haberi debet, & merito is Xisto V. damnatus . Contractus innominati, ad quattuor species reducuntur: I . Do, tir des; 2. Do, ut facias δ 3. Facio, ut des; 4. Facto , ut facias zirriment ad justitiam commutativam, quae exigit idem numero ,
De contractibus in particulari; vide singillatim distributive, laeorum locis propriis. - . -
Generatim loquendo omnes, & illi soli inire possunt contractus, 'qui habent liberam bonorum administrationem: excipiuntur se quentes. I. Infanter; 2. Amentes quocumque modo usu rationis
125쪽
in aetii exercito carentes δ 3. Filii familias independenter a Parenistibus , modo non sint emancipati ,. vel nisi de peculio Castrensi, vel quasi Castrensi; q. Uxores independenter a Μaritis, nisi circa P raphernalia ; Religios solemniter Prosessi ; 6. Pupilli pubert ii proximi sine authoritate Tutoris, vel Curatoris contrahere nequeunt in suum damnum , vel incommodum ; sed sol im in suum commodum, di utilitatem , ut expresse habetur in k. I. Instit. de authorit. Tutoris; quod tamen intelligendum est pro soloso ro e rerno , & non de inperno conscientia. Pupillisertati proximi di cuntur illi, qui habent decem annos com pdetos cum dimidio completo; & alias desinunt esse in potest te Patris, sive per ejus mortem, sive per emancipationem . Infantia proximi sunt illi, qui sunt supra septennium, sed infra deceanium ; dc Infans dicitur ille , qui est infra septennium . Pupilli pubertati proximi cum consensu, & authoritate Tutoris, vel Curatoris, possunt valide contrahere, ut patet ex L Impuberes Is de authoritate , , consensu Tutorum . . Contritio est animi dolor , ac voluntaria detestatio de peeeato ieommisso, quatenus es offensa Dei, cum firmo proposito evitandi , futura super omnia , ct praxerita eo inrendit ita in re communiter . Sic generatim sumpta dividitur in persectam, & in impe sectam: p rfecta dicitur eontritio; imperfecta dicitur attritio . Contritio, & Attritio conveniunt in omnibus, excepto motivo nam motivum contritionis, est amor Dei puri us; attritionis vem, est amor Dei imperfectus, quia sibi immiticet aliquid utilita- .ris: ideoque de contritione dicitur ly quatentis es ossic a Di. Est de fide, quod omnia, Zc quaecumque peccata, licet gravi sΓ-ma , a Deo remittuntur per actum persectae Contritionis, in voto tamen Sacramenti Paenitentiae, ut habetur ex Trid. Is V 24 cap. q. ,& consequenter obligat sub mortali, ex poli confiteri mortalia , de quibus habuit contritionem . In articulo mortis si quis est in peccato mortali, & non potest habere Consessarium tenetur sub moris tali ex praecepto charitatis, qua quis tenetur diligere se ipsum pro- .pter Deum , elicere actum cont Iitionis in quantum poteli. Contritio; licet sit actu& distinctiis ab amore Dei super omnia , eum hie sit actus prosecutionis, ille vero fugae, ac detestationis uamor tamen Dei super omnia, est de intrinseca ratione contriti nis; ita quod elici nequeat, neque ex alia virtute, neque ex alio motiso, quam persectae Lbaritatis
126쪽
Non potest dari persecta contritio de peccato, quin includat saliarem virtualiter firmum propositum, non peccandi de caetero; nam
implicat, quod quis vere doleat de peccatcicommisso; & simul, &semel habeat voluntatem , illud rei terandi. Homo, non potest habere persectam contritionem de uno peccat commisso, ut est offensa Dei, quin sormaliter, vel saltem virtu liter , caetera alia detestetur ; nam repugnat, quod quis possit amare
Deum ex motivo perseme charitatis.'simul, & lemel possit velle aliquod peccatum, quod est ejus ostensa. Quamvis homini in peccato mortali existenti sit necessarium.
Sacramentum paenitentiae formale, ut illi remittantur peccata; Vel saltem actus persectae contritionis in voto Sacramenti paenitentiae ἔadhuc tamen, in aliquo casu suppleri potest per Sacramentum Pae nitentiae virtuala, quale est Amor Dei super omnia , ut patet mverbis Salvatoris in Luea c. 7. Dimittuntur ei peccata muIN s quoniam dilexit multum Contumacia, est voluntaria snobedientia,qus quis monisionem Pudicis i implere contemnit. In quibas casibus contumacia , sit Peccatum. mortale vide sub verbo ly Obedientia. Contumelia es iniuria, qua alteri obiicitnr crimen, veI alius
defectus in ejus, prassentia: ex genere suo est peccatum mortale, si fit cupido animo graviter offendendi proximum, vel illum valdhdehonorandi; aut si crimen est grave; de in hoc casu; sicri meri
objectum est falsum, vel occultum, est peccatum mortale contra justitiam restitutioni obnoxium e tribus modis fieri potest contur melia; nempe: verbo, f ripto, de facto. Contumeliosus tenetur ex iustitia , vel restituere honorem, vel petere veniam, vel resarcia, re aliquo honorifico modo . Convitium; licet sepe confundatur cum contumelia, stricte tammen sumptum, differt ab illa; nam per contumeliam, obiicitur defectus culpae ; puta, quod aliquis sit mendax, fur, detractor ,& hujusmodi; per eonvitium vero, obiicitur defectus natura Pu ta, quod aliquis sit claudus, surdus, Iustis, & hujusmodi: eX g nere suo, non est nisi veniale, nisi in casu , quo convitiatus graVi ter contristetur de hujusmodi convitiis, & convitiator hoc praevia
dens adhuc convitiare velit, quia tune mortale.. Correctio duplex est ; nempe: fraterna , & iudieialis: ista est, quae fit a publica potestate in bonam commune: illa, idest, se terna es monitio Iecreta , vel facta coram resibus, ut proximul
127쪽
xis 4 peeeare emendetur: Ista est, de qua habemus speciale mandatum,
i in illud Salvatoris in Mart. cap. 18. , dc ex genere suo obligat mortali, ut in Maserius in disp. IO. Theoι. Moral. num. 67., di communiter DD. , dummodo septem simul concurrant conditiones: I. Certitudo peccati ; z. quω sit grave; 3. quod proximus non sit emendatus, & adsit probabile periculum Mincidentiae; 4. spes fructus; s. quod nullus alius correxerit, aut effective corrigat ; 6. opportunitas temporis p 7. quod fieri possit sine gravi imcommodo corri sentis: gravis repugnantia, abaliquitas est iudicata pro notabiis incommodo; Ela BGemb. ait, quod si quis ob timorem , pusillanimitat em, verecundiam putaret, se non esse stricte obligatum, vel esse minus idoneum ad corrigendum, videretur
Circa quartam conditionem, idest, spes emendar certum est,
praemittendam esse correctιonem fraternam ante denunciarronem
judicia Iem , si speratur emendatio ; lecussi non speratur; quapro eremon obstante Superioris praecepto de donunciandri sibi in vin ratione delictis; non potest quis F ratrem denunciare, s videt eum iam emendatum , ut ait Io: ta Crux 3. princep. art. 2 NM. I. a modo postea dignosci possit, an correctio fraterna fit profuturae necne Resp. ex circumstantiis ; puta, si sciat delinquentem esse su-s,um, vel ab aliis monitum, non fuisse emendatum ; aut si ex ejusitate, &tui inferiori conditione judices, eum fore tuam coronem contempturum: in his, de simili scasibus, poterit quis Correctione omissa sine peccato, delictum Fratris Sup mori revelare: ita P. Amenus in praes. crim. pag. 38 s. n . Correctio fraterna diversimoia fieri debet; considerando, sciliaeet, si proximus corrigendus, est inferioris, vel aequalis, vel subliamioris conditionis, admonente de hoc Apost. ad GaIor. cap. 6. . ad Thess. eap. 2. , in I. ad Timot. eap. 3 Eπcipiuntur tame casus non solam haeresis, sed etiam levis suspitioms haeresis , quia in his non datur correctio fraterna , sed immediate denunciari de bet SS. Inquisitioni , ut patet ex Constit. Patili V., ct Alex. VII. Crimen laesae Majestatis, est dei ictum publicum contra Princi-
pis , vel Rei publicae Majestatem: I. r. ff. ad ἰ. Iul. M p., de
arguitur ex Tacito lib. a. AnnaL cap. 7a. , & ex Cicerone lib. I.
128쪽
Dividitur in simplex, & quali simium: Simplax tangit aliqualiter Majestatem snd recursu ad Hostes, ut cudere monetam fallam: I. 2. C. de falsa moneta. Qualificatum est Perduellio a veluti conspirare contra Principem; Hostes contra eum concitare; per
duellionem , & hujusmodi: I. I. . F. , I. 3., ι. q. , L .F. ad Lynt. Hinc quatuorhujus criminis sunt species juxta Got fredum in I. i. cap. r. ad ι. Iul. Mais. Prima species, quae dicitur per se in primo capite, continet conspirationem in personam Ρrincipis; Hostes contra eum conciaeare , perduellionem , & hujusmodi; & sic constat α I. I., 3. ad LPMLMaiest. Rei horum criminum, non gaudent Ecclesiastita
secunda species, continet violationem debitae reverentiae Principi , facto, di icto, scripto, Principis statuae conspuriatio: l. 6. , O 7.s feodemtrivio . Tertia est turbatae publicae potestatis , iurisdictionis M., ut cudendo monetam salsam. Quarta, est offensae Maiestatis , communicatae suis Ministris, ut occisio cujuscumque Ministri Principis ratione Ossicii: I. I. g. I.1. ad I. Iul. Mais., t. Quisquis C. eosdem tituro . Par hujus criminis , est infamia. & mors; & si crimen est inaprimo capite; confiscantur Bona Rei ; sicque ejus filii, licet nati ante delinum, privantur successione tam Paterna, quam Maternardi Ia I. Quinquis C. ad i. Iul. Mais., di ibi DoCulpa duplex est; Theologica, & Iuridica: Theologica , est
deviatio a recta ratione, dc lege Dei; & haec pertinet ad aestus h manos , in genere moris spe statos: Iuridica, est voluntaria inordinatio actus humani, rei piciens contractus. & triplex est; nempe: Lata ; Levis; Levissima: tunc dicitur cuἰpa lata , idest , quod quis teneatur de culpa lata, quando in operatione, quam facit, non adhibet illam diligentiam, quam communiter adhibere solent diligentes in similibus operationibus; fc consequenter, si hac de causa aliqua res aliena perit, vel fit deterior; quicumque il- . I im accepit. dc talem diligentiam non adhibuit, tenetur ad restitutionem, si talis res periit; vel ad compensationem, si deterior iacta fuit: Culpa Ievis dicitur, quando operans in operando, non adhibet illam diligentiam, quam communiter adhibere soIent di- Iigentiores in similibus operationibus; fc consequenter si hac de causa aliqua res aliena perit; quicumque illam accepit tenetur ad
129쪽
restitutionem a & si fit deterior, ad compensationem: Idem omisnino die. est de qu&umque, qui teneatur de culpa levissima, si . scilicet, non adhibet illam diligentiam, quam adhibere solent di-ιigentissimi die. Secundum aliquos DD., datur etiam culpa latior .& eulpa latissimae eulpa tatior est, quae aequiparatur dolo pra- sumpto; di culpa Larissima est, quae aequiparatur dolo aperto.
DAmnum temporale est illud , per quod, quis minus baber . quam habere deberet: ita in re communiter: Qui sint causa damni temporalis in proximo ; continentur in sequentibus duobus versiculis, & sunt sequentes. Iussio ; Consulum; Consensur; PaIpo ; Recursus. Participans; Mutus ; non obseans ; non manifestans et Nomine diussionis venit ille, qui praecipit, vel alterius animum movet ad inserendum damnum proximo injuste; 8c si est des 'ravi, est peccatum mortale contra justitiam ; le si jussor habet iurisdictionem in eo, cui praecipit; ipse principaliter tenetur affrestitutionem, vel compensationem. et Nomine Consuli venit ille , qui suo pravo eonsilio , promo et alterum ad inserendum damnum proximo iniussὸ: idem die. est M adhortationibus . preeibtis . promissionibur , fi influunt ej τaciter taliter quod, non thisIet secutum tale damnum sine tali conssio , adhortarionibus, precibus, promissis nibus; & fi damianum est grave; consulens, depradicti peccant mortaliter contri. Iustitiam; & consequenter tenentur ipsi ad restitutionem , vel compensationem, si ille, qui intulit damnum non restituit, vel
3 Nomine Consensus venit ille, qui, sua e Paci approbatione, aut fu fragio. svh voto, est causa damni invsὰ allati proximo .& peccat mortaliter contra justitiam, si damnum est grave; & consequenter remanet obligatus restituere, vel compensiare, si principalis non restituit, aut compensat, dummo 'o tamen consensus , suffragium, sive votum, fuerit eausa,ita quod, secutum non fuisset tale damnum, si ipse non praestitisset suum consensum, mistagium, sive votum; iAeoque dixi notanter: qui sua efficaci approbatione .
130쪽
- Nomine Palponis venit Adulator. qui Iaudat damnifica
tionem injustam ; aut commendat aliquod scelus commisiunam .
Vel exprobrat pusillanimitatem alicujus, qui nullam iacit ultionem de accepta injuria, di imjusmodi; &, si laudando, commendan do, exprobrando, est causa cujuscumque gravis damni in P Ximo, alta quod , secutum non suisset tale damnum sine tali Iaudation . .
commendarione , aut exprobratione. peccat mortaliter contra Ju
stitiam , & consequenter tenetur ipse ad restitutionem, Vel cym pensationem , si principalis non reuituit, aut compensat.s Nomine Parἶicipantis venit quicumque participat de re aliena, iniriit ablata , vel retenta; vel est particeps in quacumque actione injusta ; puta , adjuvando iurem qu5cumque modo ad iurandum et si mala fide participat, peccat mortaliter contra justi tiam , si est de re gravi; Sc consequenter tenetur restituere ad ratam . & etiam in iolidum . si principalis non restituit: si postea participat bona fide: eadem durante ad nihil tenetur, & adveniente mala fide; id solum, in quo iactus est ditior, immb nihil, si
mala fides supervenit justae usucapioni, vel praescriptioni. Si posita est particeps ireamone infressa qudcumque modoc - . Perando; peccat, Zc u vere sua cooperatione fuit cause , tenetur restituere ad ratam . Ze etiam in solidum in desectu principalis ;s vero non Hir causa, eo quia sine sua cooperatione, adhuc factae fuisset talis actio injusta, tenetur solummodo ad ratam: attamen si ex causa suae cooperationis suit maior excessus. v. g. in furando , aut in quacumque alia actione injusta, tenetur etiam in solidum ad illum excessum.
6 Nomine muri venit ille, qui illua . ad quod ex ossicio suo .
tenetur ex justitia, omittit, cum commode possit; puta, de Superiore , qui omittit praecipere; de Consultore , qui Omittit Consu- .lere; de Custode, qui omittit saltem clamare, aut strepitum iacere, di hujusmodi; de si agitur de materia gravi, peccat mortaliter CO tra justitiam; & consequenter tenetur in solidum ad restitutionem, . sive compensationem in desectu principalis.7 Nomine Non obsant is venit ille, qui omittit opem , vel operam, qua tenebatur ex iustitia impedire alterius damnum in vis. allatum , si alias commode impedire poterat: hujusviodi sunt Pri cipes , Magiserarus. Propositi viarum , Iudices , Custodes , specialiter ducti pro custolia, & hujusmodi; & si damnum proximo secutum, est grave i praedicti reccant mortaliter contra justitiam ,