장음표시 사용
201쪽
DrV Nrsulrg AIUs ATTRIBUTIS. I 73 a. α'. Nonne possumus cognoscere tamine natarati Deum exsere 'R. Possumus, nec ignorare licet , edui enim enarrant gloriam Dei, Psal. IS. Non Iuni loquela,
neque sermones e quorum non audiantur υ9cta eorum s
iti eis, nulla gens, eri alia si in extremis sta, quae non percipiat , quae caeli enarrant de D. o. Item Rom 'c. i. Invisibilia ... W's a creatura mundi preea quae facta sunt intellecta conspiciuηrur, sempiterna quoque ejur viritis , ct divinitar. Q. Civr nobis proponitur side divina credendum , quod Deur existit; cum illud si rationi naturali obvium 'R. Quia nisi audiremus Deum ii, scripturis
loquentem, P rictuum esset, ne circumvenire-itur sive malitia proprii coidis, quae nonnunquam mentem excaecat; sive fallaciis implorum , qui dicunr, quamvis insipienter , Non est Deus , i Psalm. m. Α'. Ρois ne aliquis ignorare invincibiliter Deum existere ;R. Non potest. Probatur ex citatis locis Parumi i8. & Romi i . sq. Quid inde sequitur pR. Quod omnes, sive Fideles sive Infideles. in
Frant Dei offensam, mereantur ab eo puniri , dum agunr contra legem naturalem nobis a Deo inditam , nec sint excusabiles, ex eo quod faciendo alteri quod sibi nollent fieri, non cogi tent se Deum offendere; haec enim ignorantia est vincibilis. Ita declatavit Alexander VIII. cui concinit Clerus Gallicanus in censura quarundam Propositi omina , qtiarum haec est iis . Philosophicum peccatum , quantum grave , in eo qui
Deum vel ignorat, vel de Deo actu non cogitat, non
es offensa Dei, neque peccatum mortale dispoisens ami μιιam Deis neque merπd poena dignum. Hara pto,
202쪽
3748 . . DE D E o v N ν positio, inquit Clerus Gallicanus , scandalosae est, temeraria, piarum aurium offensiva , δι
Q. 6'. Quibus rationibus demonstratur Dei existen
Prima, illud omne, quod mundus complectitur, vel factum est, vel non. Haec P&POsi-.. io non pcteit negari etiam ab his , qui contra fidem contendunt mundum esse ab aeterno ἰquemadmodmu enim in hypothesi, quod daretur linea infitiata , licet omnes ejuS pastas non possent transcurri; de ea tamen ob ective sumpta posset dici, vel tota ult facta, vel non quodlibet enim factum est , vel non, nec datur medium inter factum esse, δύ non esse factum. Si militer , quamvis in hypothesi, quod mundus fit ab aeterno , agnoscendae sint in eo infinitae gcnerationes, quarum prima non est inlignabitis; cum in infinito non detur primum , nec ultimum; tamen verum est dicero de tota illa cotilaetisene infinita rerum omnium : vel tota est facta, vel non. Atqui non potest dici factum
esse omne quod complectitur mundus ; cuIna enim supponatur nihil omnino 2sse extra, totum
1llud factum esset a seipso, quod implicat mesam divontradictionem : nempe idem esset prius , dc posterius seipso; cum causa sit prior suo effectu,& effectus posterior suci cauSa. Ergo dicendum est aliquid esse in collectione illa rerum omnium , quod non sit factum , & a quo cetera facta sint. Porro ens non factum,. sed a seipso existens est Deus; cum fit ens maxime actu necessarium, & illimitatum, ut infra dicetur. Secunda ratio demonstrativa divinae existen- ruet sic proponitur. In tota. rerum uniueuitat ..
203쪽
datur ens maxime necessarium. Atqui ens illud est Deus : ergo revera existit DeuS. Malor probatur. Si nullum claretur ens in ari-xime necessarium, potui siet fieri, ut nullum ens extiteret ; potcst enim fieri , ut quod non est necessarium, non existat: sed implicar fieri 'O- tu isse , ut nullum ens existeret : erg. necesse est in tota rerum universitate dari ens a se, & ne- '
Minor hujus posterioris argumenti Probatur. Potest supponi absque contradietione, quod fieri ruit '. sed absque contradictione non potest supponi, quod nullum ens exiit at ; nam itante
hac hypothesi , res omnes estant possidites, dc imposIibiles : essent possibiles , quia videmus'
illas factas; unde colligitur possibile fuisse illas
fieri r essent tamen revera impos libiles; quia illud est: impossibile, quod , cum non sit, nullam 'causam sui productivam habet; cum ex nihilo qnihil fiat, nisi per id quod est. Terri a ratio petitur ex orbis dispositione, quae Certo primam aliquam causam de monit rati Cur enim Cassi in tanta quantitate exsitunt 3 Cur
Sol major non est Cur situm supra Saturnum
non habet 3 Cur aqua tota non eminet supra ter- ram, cum haec gravior si Cur terra habet concavitates, & imperfectum globum Θ Cur fonte& non in vallibus, ut natura aquae expetit, sed in locis superioribus erumpunt , ut aquae eorum fluant in rivulo; , & flumina estorment ad societatem humanam Θ Quis putet necessario haec fieri ; cum videantur eontra naturam suam disi Polita 8 Habent itaque aliunde, quam a se, quod iata sint. Nec recurri potest ad fortuitum concursum atomorum , ut somniant Democritus MEpicurus. Cur enim ex simili sortuito concursu 'apomorum non fiunt Palatia λ Cur Ilias , aut
204쪽
Poema, fortui ἔo concursu charaetcrum norI exLult, ile argumentatur Cicero tib de natura Deorum Z Itaque ad Deum recurrendum est. Quis est, Inquit Clemens Romanus, exigui saltem senSiis, qui, cetira cernat domum omnia ad usus necessam habentem, non statim statuata sapientissimo& potentissimo Artifice eam esse constructam θItaque quis invenietur. insipiens, qui cum Caeli opus inspiciat, splendorem Solis cernat, &c. non tam a sapiente ,. 3c rationali Artifice, qutinab ipsa sapientia & ratione haec clamet effecta λUnius corporis humani fabricam praestantem esse Ipse Tullius.advertit citato libro , ut summam aliquam , & principalem causam demonstret. Hec argumentum omnibus, etiam rudioribus, ad manum esse potest. - Adjungi potest argumentum morale, petitum
CX communi omnium Consensu. Nam motaliter loquendo non, potest non este, quod esse constanter asseverant, ac testamir cinnes gentes &populi, docti & indocti, & ex his illi praeser.
lm, qui mores ad virtutem melius compositos habitat. Haec enaria consensio alaunde esse non Videtur, quam vel a natura , quae per se ad falsum 'non , vel a Deo, qui se probat existere. Esr autem, illa constans omnium asseveratio , aexceptis fere paucis, aut stupidis prorsus, aut stupidam vitam ducentibus ,. aut aliquod acumen ingenii ostentantibus , sed insigniter su em bis, Iniquis , flagitiosis ac praesertim omni lubidini devotis, quamvis & ipsi vin4 suae naturae inferant, & lumen sibi naturaliter inditum a
extinguere , aut comprimere cogantur.
Dices: Propositioni demonstrativae nemo dicientire potest sed illi propositioni, Deus ex sit, quidam dissentiunt: ergo non est demonis '
205쪽
nivrNis E Irus ATTRIBUTIs. I77n, Distinguo majorem, nemo dissentire potest propositioni demonstrativae, si ad eam attendat, & ejus terminos intelligat, concedo maiorem et secus, Nego majorem. Distingito etiam minorem, quidam dissenthmi huic propositioni, Deus existit , quia vel ejus terminos non inistelligunt, vel ad vim demonstrationis attendere
nolunt propter morum corruptionem, Concedo : dissentiunt', etiamsi intelligant terminos& libera. mente attendant ad vim demonstiationis, Nego minorem dc consequent. Haec re
ponsio confirmari explicari potes exemplo hominis litigiosi, qui propria cupiditate prae-Peditus nec convicatur rationibus certis & indubiis , quae evidenter stabiliunt jus adversae partis, nec veretur ludices , qui secundum illas judicaturat , accusare.
Q. T'. Haec propositio, Deus existit, est-ne per
R. Non est, saltem quoad nos; nam propositio per se nota respectu nostri est ea , quae sine ullo medio, aut discursu, sed ex sola terminorum apprehensione cognoscitur , qualis est haec
propositio, impossibile est idem fimul esse, ct non esse, qui enim intelligit hos duos terminos; esse , &non esse, videt absque discursu haed duo non posse smul conjungi, utpote contradictoria r sed non ita se habet haec propositio , Deus existit, tum quia Athari illam negant : tum quia in ejus cognitionem devenimus per existentiam creatuis rarum , ut jam dictum est; quemadmodum enim ars per se non est nota, sed manifestatur solum per artificis opera ; ita sempiterna Dei virtus; sapientia manifestantur Pe cffectus, nimhurr
Dices': per illud nomen . Deus, significatu Ssiimmum bonum . atqui in notione summi bos
206쪽
iit, DE D E O UO , . includitus existentia, sine qua nullum est Dum ; res enim non exillcns proprie non est bona, aut perfecta : Ergo ex sola apprehensione : illius termini, Deus, intelligitur exIstentia Dei, ac proinde haT propositio, Deus misit, est per
R. Distinguo minorem , includitur existentia , objective sumpta, Concedo et realiter & a parteret, Nego minorem. Verum quidem est , quod terminus ille, Detis, significetens summe perfectum, bonum & exutens, & quod talem idaeam excitet in intellectu ; sed quaestio est, utrum 'revera a parte rc i detur; imo possibile sit illud summum honum, nec solvitur illa quaestio ex ipsa apprehensione terminorum, scd ex inspe-
ctione creaturarum , sic omnes concipiunt quid sit summum malum, communiter tamen negatar esIe possibile. .
I'. id est Deus p R. Deum existere certo novimus rsed quid. sit definire non possumus. Dicitur Jobi
6. vincere scientiam nostram, & I. Iun. 6. ha-blutare lucem j naccessibilet n. Dices : ex hac responsione sequitur posse coin torqueri contra Christianos, quod Chri lius Do. minus exprobrat Samaritanis, Jo. - his verbis, vos adoratis qtiod nescisis, & Apostolus Paulus Athemensibus, Acst. Superstitiosores vos vid oc prα-νeriensanimodi videns sim;lacra Osra , inveni re gram, an qu4seripsum erat, ignoto Deo : quod ergo uvaeantes colisis hoc ego annuntio Uubi .
207쪽
.. DIVINI ma Ems ATTRIBUTIs I s' R. Nego sequelam ; magnum enim est discrimen inter Christianos, & superstitiosas illas nationes. Nempe Samaritani pro libito Religionem, bc Deum etiam corporeum sibi finxerant , Athenienses quoque Religioni ducebant colere Mola omnium nationum , etiam ea quae nondum ad eorum notitiam 'rvenerant. At vero 'Christiani adorant eum, quem certo sciunt esse 'Creatorem coeli & terrae, qui non Indigens aliquo, dad vitam omnibus, & inspirationem, ut' habet Apostolus citato loco. Quemadmodum ergo nemo dixerit se nescire Solem , cujus lucCperfunditur ; quia non potest illuna intueri, prΟ- Pter nimiam ejus claritatem ; nec definire cujussit materiae , aut naturae ; sic dici nequit ChristianoS adorare quod nesciunt, quia non possunt explicare quid sit Deus quem agnoscunt & colunt tanquam Creatorem coeli & terrete , immensum , &, infinitum in omni genere perfectionis.
R. Potest, quamvis enim Deus sit simplicis imus, nec sit in eo quid prius aut posterius, potentia & actus , sed omnia sinr quid unum simplicissimum; tamen in illo concipimus aliquid ltanquam erimum , habens rationem essentiae, Per quod in suo eme constituitur, distinguiturque ab omnibus creaturis , & a quo intelliguntur fluere omnia attributa , tanquam propietates di
, 3'. Quid est illud quod primum concipitur in Deo. 1amquam radix pefectioniis divinarum p 'R. Est cxistentia a se , scu astitas ; unde sic describi potest , Deus est ens a se exiIens : quam descriptionem ut intelligas , Advertes in creaturis exi stentiam non esse quid, essentiale , io. quia illud non est de essentia ali- cvius ici, sine quos es iΗ potest concipi: allia
208쪽
aRO DE DEO U NO, Crcatura omnis pol cit concipi sine sua existentifr: aeque non concipimus C arem mortuum, aciexisteret. Σ'. Eslentiae sunt aeternae, immutabileS , dc necessariae ; verum enim est ab aeterno, &necessarium, quod homo sit animal rationale, nec
Potest quidquam mutari circa hanc definitionem. λ'. Essentiae 2nt radices omnium proprie- , Iatum , quae: alieni rei competunt. ; atqui exi. stentiae creaturarum sunt in tempore mutabiles, contingentes , nec sunt radices proprietatum , quae eis conveniunt. Homo v. g. non est risivus,
aut admirativus praecise quia exa stit; sed quia rationalis est; Ergo cxistcntia non est creaturaeeisentialis, contra vero est Dei essentia , a'. quia
est quid primum in Deo, nec sine ca Deus potest concipio Quid enim conciperetur in Deo ante existentiam ξ Posisibilitas λ At nihil possibilc con- cim potest in Deo , nili concipiatur existens ;siquidem possibile cit , quod potest existere,
aut existentiam accipere di atqui nemo potest accipere essentiam, nisi a principio existente; quod enim nondum existit, non potest operari,& dare sibi aut aliet 1 existentiam: Ergo existentia. . Dei est quid primum in Deo, ac proinde est ejus e flantia, ita ut esse & existere in Deo sint se ualiter unum & idem, idque colligitur ex ca8. 3. lib. Exodi, ubi Deus Moysi interrogantiquis ellat, respondit : Ego sum qui sum. Sic dimsiliis Israel, qui est misit me ad vos. inelnde. existentia a se seu a se itas, e stipiti mairat IO , Per quam Deus differt ab omnibus crea-IHI IS. Ideo enim creaturae non sunt Deus, quia clepesidentes sunt, & ab alio existunt Denique existen ria a se concipitur, tanquam radix Omnium attributorum , . seu perfecti O- num divinarum. Ideo enim Deus cst unus, Infinitus: iu omni genere perfectionis , quia . est.
209쪽
DIVINIsQUE EIUs AH RiBUntis. I SCens a se, ut amplius patebit ex dicendis. Dices I'. ex hac definiit oue sequitur solum satrem ex personis Sanctissimae Trinitatis esse Deum; Filius enim &.Spiritus sanctus non sunt a se , sed ab alio. Nego sequelaim, cuius confirmationem distinguo , Filius & Spiritus sanctus sunt ab alio tanquam a Principio, cum quo sunt ejusdem numero naturae, Concedo: tanquam a causa diversae, vel distinuae nil moro naturae , Nego. Itaque licet omnis causa sit principium , ramen non om ne Principi uini est causa ; nam Philosophi vulgo: agnoicum tria principia corporis naturalis, scili-cce mater lana, formam Sc privationem; quam Vis privatio non possit este causa; cum nihil fit' positivum. Illud aurem est discrimen inter cat 'iam & principium , si stricte S proprie sumantur, quod causa I p. non sit ejuslem numero naturae cum effectu. a'. prior sit effectu saltem natu-Ta.. sq. tribuat esse cum alterius d cpendentia. Sic
Pater in humanis est causa filii ; quia habet naturam ab eo ia ari rice distincta mi prior est filio, - α generatio filii est omnino ab ipso dependens. Contra vero principium utricto sumptum, re Prout a causa proprie dicta distinguitur , est
ejusdem naturae cum termino a se producto, nec aempore, nec natura est prius illo , communicav-que este absque procedentis dependentia. Atquι res ita se habet in processione divinarum Pers narum, ut dicetur Tractatu de Trinitate : Pater non est natura, sed or line & origine, duntaxat
prior : Filius dc Spiritus sanctus procedunt sine
dependentia : natura, divina est una & eadem numero in tribus Personis : Communicatur quiadem Filio & Spisti tui sancto s sed non produciatus nisi filiatio, & spiratio pa ssi va quae sunt modi subsistendi unius S ejusdem naturae dia
210쪽
pq rsonae non sunt tres Dii, nec tria esse; sed unus. Deus, unum csse increatum, improductum, δca se existens; sed triplici modo subsistens. Dices x '. Definitio, cum sit naturae rei definiatae explicatio, debet exprimere totam ejus essentiam ,.& perfectiones essentiales. Vade vitiosa esset, & contra Logicae tegulas haec dcfinitio, homo est ens rationale; Logica enim docet definitionem debere constare ex Senere Proximo, &duferentia specificata; quia In genere proximos puta animali, includuntur omnes QPerioreS Pe sectionis gradus, scilicet ens, substantia , cor
Pus Vivens; contra vero ens ut genus supremum
ab iis abstraxit; ac proinde qui dicit, homo estens rationale, non explicat totam hominis esse tiam ; cum non exprimat substantiam , corpus, ω vivens, quae pertinent ad essentiam hominis. .
Atqui in Deo substantia, spiritus, vivens, seu vita intellectualis non sunt attributa, seu proprietates quae concipiuntur fluere abessentia, sed sunt ipsemet Dei es Sentia : Ergo Deus non debuit cic finiri ens a ses: tanquana per genus supremum , sed propria ejus definitio est; vivens
Concessa majore, di itinguo minorem 1 In Deo subitantia, spiritus, vita intellectualis sunt per- . fectiones essentiales , quae ineluduntur in enae pio ut sumitur in definitione, Concedo : quae non 'includuntur, Nego. minorem : Ens itaque non sumitur hic veluti supremum gemis abstractum . sve ab accidente , sive a substantia ,& aliis inferioribus, sed ut ipsum esse, illimitatum, omnia entia etiam possibilia continens sive formaliter, sive eminenter. In eo autem d/ffert ab Omnibus entibus creatis, quod sit a se ,- hoc est ,