Bartholomaei Riccii De imitatione libri tres ad Alfonsum Atestium principem, suum in literis alumnum, Herculis 2. Ferrariensium principis filium

151쪽

L III. 73xime patebit . Crebram item enim sui cogitationem de re aliqua non siemel, iec eadem modo , si eodem fere semper in loco uel ipsi protulit, Primum cum ait in prooemio de in sentione Saepe multam hoc mec co ta: i. Seclindo ad Q fratrem in prooemio de perfecto

oratore dicens. Cogitanti mihi saepenumeri, et memoria lictera rerupetenti.

Tertio hunc cogitationis assiduam diligentiam re petit his uerbi in prooemi ad Bylitum. Vtris dissicilius , alit majus esset, negare tibi Ditis idem rogant , an Orcere id , quod rogares , diu multunici Brlite dubitaui. Quarto item in prooemio sicundi libri de dixiηZEtione sic inqui Is . Q lucrenti mihi , multum diu cogitanti. Quibus omnibus in locis eandem cogitandi diligentium sed non Sem ierbis Ciceronem gni casse planius constrare non potist primum enim sile ,

multum dixit. Secundo autem una uoce duas comes

pie litur , quae est sepenumero . Tertio rediens ad eundem numerum aduerbiora ait diu , multum a. postremo multum i diu dupliciter coniunxit. Illud item aditinc ἰοdum 1 tifariam protulit in libris oratoriis, prim2m cum ait. Deinde esse omnem orationem , ut de infinitae rei questione sine designa tione personarum temporum, aut de re certis in personis , ac temporibus locuta . Secundo item in loco I c. Duo prima mira qu sit ημ' esse, in qui Κ

152쪽

DE IMIT AT PONE, bus eloquentia ιersatur . num infinitum, alterum certum . Tertio item rem eandem alio modo peris N agit cum dicit. Duo sunt ut initio dixi quaesti dinum genera, quorum alterum initum temporibus, personis controuersam causam appello . alterum D infinitum nullis neque personis, neque temporibus nou 'a latrem, propositirem,oco . Postremo cum ait. Haeci t r, i lio a propriis personis, o temporibus ad λ uniuersi generis orationem traductu appellatur I beo sis quibus in locis una tantum de re agi, idq; pera quam uarie neminem arbitror non uidere. Illud item in isdem libri dicendo tariauit saepius, id antem hoc modo , In utraque aut re quicquid in controuersiam a uenia , in eo quaeri solere, aut factum ne sit, aut si factum quale fit, aut quo etiam nomine, cctur, aut, quod nonnulli addunt, recte ne facitum esse ui

Nam quicquid est, quod in cretrouersia, alit in cone a ten One uersetur, in eo aut sit ne aut quid sit, aut D quale sit quaeritur . Tertio autem p . Omnis res, quae habet in se positam in dictione, aut scepta χ tione aliquum controuersiam , At m, aut nomiα niue alit actionis continet alia tionem. sta in libri, de officii bis eundem exequitur sinae tentiam , ncque minus stlendide, quam etiam uarie sic nimis. Dodi fui commodis non honestate metitur hic si sibia iis con sintiat, a non interdum naturi sonitu te ν uincatur, i, ut illuc amicitiam colere ro sit, nec

153쪽

3 in alitem omnia metrumri emolumentis , comes

modis, neolli ea uolunt pro ronderari honestiate uso, lent in deliberando honestum Amu quod litile pudi Dit, comparare, boni uiri non solent re hic eaedem di, MLque idem est, dictione aritem omnino alius. Ter item illud ad hanc commutandi rationem si ad Trebatium semel titem ad Curionem quam aptisime uariauit, Ita enim ait ad Trebatium di, Ego enim desiderium tui ste tuorum commodoram , consolabor, sin ista sunt inaniora, recipe te ad nos. Item ad eundem Sic enim tibi perfunded uela

D lim , unum mihi esse solatium , quare facilius possim, pati te esse sine nobis , si tibi id esse emolumento fenes γ' tiam, sin autem id non est, nihil duobus nobis est flui

di ius , me, qui te non Romam attraham , te, qui nodi, huc aduoles Eadem es sientcntia, multa tamen commutantlir, complura etiam adduntur ad ple niorem membri absolutionem . Sed necis e tertio mienus uarie hoc ipsum agit ad Curionem sic inquiens. , , Ego te abfuisse radiu a nobis doleo , quod carui, fructu luci dissimae consuetudinis tuae, laetor,quod, assiens omnia cum maxima dignitate tua es consitaues, tus, quod in omnibus tuis rebus meis optati fortuiso, a restonderit. Qui tertius locus, tum re idem est cum superioribus, quam oratione, eiq; persi lenadida omnino alius Illo uero nihil uenufltius, ηihil magis commode est dictum . . cum iste pisse bis in reddenda pecunia, referenda ratia crurbane iocatur dicens Quanquam Asymio

154쪽

, lis est pecuniae debitio, ingratia, ramula pecuniam , dispotuit, statim non habet id , quod reddit, qui duo a tem dcbet , is retinet alienum , gratiam alitem Crrefra, habet, et qui habit in eo ipse , quod haesset, refert, Item autem cu agit de osticique hoc ipsium repetit hoc modo : commode autem cuicunque dixit, D pecuniam qui habeat non reddidisse, qui reddide rit non habere, Natiam autem e qui reddiderit habere, e qui habeat retulisse. Ecquid aptius 'quid coloratius fallo, Item alio modo potuit dici ' non ita ne foribus prata Mariat eadem, Et hic rem eanodem oratione, atqli uerbis Marte pertradians illudistrat. In consolando autem neque id semel'furo pat, quod est ad Atticum sed ad haec omnia tina, consolatio est, quod ea conditione nati sitimus, Et niudi, hi quod homini accidere possit rec: sare debeamas. Item ad Titium agit, sed multo id copi ius matrici; di, magi h lendide cum ait tem consolatio perdidi uulgata sudemissa maxime, quam emper in ore, atque in animo habere debemus, homines nos ut esse a meminerimus ea lege natos, at omnibus telis fortunae propostasi uita nostra satis hactenus fortasse faucium esse potait, P raditoni, quae ad commutandam orationem ex ipsa imitandi facultate constituta est, Non ab re tamen sium usus, si id quoque ex hi, pii nostrae sent aetatis, longe etiam planius comprobas: sim is quidem recentiorum exemplis, ciliam etiam maiorum si dammodo facilia hoc, quo de agimus, Itiri ac percipi solet. Ac quoniam si ex omniubui scriptistb: s qui plane latine scribunt ea scieri

155쪽

tiolassem, periculum erat, sit pauca ex singulis citas, sim exempla, ne opus nimis fortasse mendicatum sederetur , in quae possem omnia colligerem , ne inreti lumini nullas m c se futurus, num ibi christophorum Long lium delegi, Izoniam is iam pridem decessit, ut in eo nullam illi caeterorum intiles diam concitur , neque id ego ulla ambitione d ueseius facere accusari postlim quoniam is mea quidem sententia cum hanc conuertendi rationem,mmtotam imitandi facultatem optime consecutus est Leuguntur huius defensiones duae in Jos aduersurios, in Luteranos item oratio lina, si via omnes elopsentia peroratae . Libri item quatuor epistolarum ad miliares, algae =nicos latinis une conscripti, tametsii non, dum is eratim: no Longo ius, cum decessit olliem notus ei: s scripta, uel breui fore pollicebantur in ciuisti tamen omnibus ita Ciceronis locutio, atque dicendi formae omnes aeque apparent, atque lucescunt, ut qui, quomodo cicero loquitur, unus tandem extitis

se uideatur Longolius sed quoniam scus quibusdam

uideri foem , huχs meam paucis de tanto iro opinionem ut probem simul autem 2 eorum restium atque confutem, ad hunc locum pertinere videtur Continuo igitur sit id huic crimini dant, quod in Cicerone tam paUm Centones consiliere, fremi mani, festum agere non a itarit. Qui uero clim eo lenilis agunt, eum Ciceronis Corniculam appellant, ut dimnino insua laborata oratione, ac illo dictionis geneis re perpurgat furti notam, ac mali confurcinatoris nomen uitare non potuerit. Scilicet equidem hanc

156쪽

DE IMITATIONE arbitror fuisse maximnam causam , quamobrem hunc primum ex Romana ciuitate deturbare conati sunt eius aduersari , nunc uero isti quoque ex Latio et cere tam inique contendunt, s)οd tum male de latino

sermone fit meritus, luci cicer nem etiam si placet in centone puditis ini consiuere nisi sit ueritus, quod hunc unum tam foede coinquinarit, ais e tam palam totum compilarit longe in hac parte aequiores bubali aduersarios urbanos Longolitis, a quibus nubium uerbum de uiolata latina oratione, nulla furti,

nulla huiusimodi centonum ficta est igni catio, at quam recte noui isti tini accusitores uis ineptii, latinum hominem urgeant, uideamus, ac primum

quod ad Centones attinet, cupio equidem isti nissu tancem ostendunt, qui sim in Longotio sti tam putili

Centones, nam ego illos ex me nondum potui deprauhendere nam si Centones consiuere , es dedita opera, at ue de industria pars integra cu parti integrae se suitur, ubi ne uerbi ni quidem nostrum interponitar, sed ex alieno totum opus conficitur, tibi ad eum moudum ridicule ruionem suam congl&tinet Longolius, nanquam equidem potui deprehendere expedis alietem uersium linum illi mihi tandem pronuncicnt, eo modo scriptum . at id puram a Centonibus differt, quo componit Longolius, ecquid autem id est ' neesque enim satis intelligo, cum ex Ciceronis multis locis unumsu conscit, atque confibricatur locum . cliupio tutatim istio locos, cere uu casia eius volumen aperia , ubique in eos legendo incideris aperti s res

pini segi, Irrigi ni quam istam riticulam atque ini

157쪽

fusam conglutinationem fendi proferte quae o no tandem , lod causam uestram probet, id aut tam

D cito, Cicero ad Atticum ait o Crebras expediatio es D ne nobis tui commo:ιes, ita est, Item ad Ctilleolum. Tum Pompeius, quotiescunque me uidet, uidet uestem saepissimi. c. Quyties ilium tuum uideo, uideo tem fere sottidie,recte sane . Item alli dixit, tertio quo se serbo, id quidem en te, eliganter, nec non animi causa semel, neque id quies dem impolite. Quid tum postea 'Longo lius alitem in unum membrum haec omnia, Me in centonem poestius unum contexuit adsuum Grimaldum , cum ait, Crebras aduentus tui expectationes Lazarus Bonami nosis commorsit qui te quoties istinc redisset reis D ibat autem septim fere quoque die Jac rarimi caur se propediem exiturum nuntiabat, quid autem hoc Ut, nisii est centones consiuere ex Cicerone Cicerone construere fi crassam hominum stultitiam Cnon possum hoc loco non exclamare)qui in quo tota est loquendi, e imitandi ratio. iii, id esse Centones facere , tam inepte insimulent, ut nihil mirum sit, si hosce ego Centones nunquam animaduerterim , qui imitandi virtutem omnem in eo scribendi genere omisnin mihi constituerem . Quaero ego linc de uobis optimi latini, tametsi me uestrum magnopere pudet, qui tam flusi desipiatis, ut insole etiam minime nitideatis, Puer inquam de vobis, s liqui ad hunc mola dum Centones e consiuere, non continuo sequetur,ut

omnes hominet,post primos quos qui loquantur sermone uitiosi finis ac quicquid loquantur, centos iiij

158쪽

nes ipsi loquantur 'Quando uel tria uerba simul diescendo coniungi no possunt, quae sit modo suopte siti, ac magistra ipsa natura prius ab aliis coniuncta non plerint quamplurimi, ' si hoc inquam ita est, φιο

uos tam improbe contenditis, alit omnes in errore natura ipsa uersamur loquenda, aut ea recita est loque , di rati e propria, Acere aut nataram, i umbonis omnibus proba issimum in errorem nos trahere, naturae si more gigant: esse uni indicere Iesititur ergo, ut si e modo oslata , veram loquendi uiam teneat, o rationem, quasi vero ista quoque ratione uestra Cicero post tres ilio de perscio orato, re libros, quicquid iterum de arte scripserit, non ceneston Am in morem siri erit, qui in re eadem eadem

lingua, isdem stendi figuris, ac pene is em etiam uerbis usus fit, quod quam dicendum sit ipsi uidebitis, quidem scriptorem aurificem imitari miihi ef,ngo id magistro sim ad torquem componendum in casula

cum singulos anulos, tum ternos, alit qVaternos pridiu habeat optime con stitutos, cilii ita ternis sngulos, quam etiam ternos, ais, singulis ternos, liam etiam singulos, ut quenque fors in manus obtulerit,dd toris quem suum componendum nullo di crimine coniugat. sic faciet scriptor, qui e Cicerone magistro alit fines gula uerba fingu uerbis, alii Ciam loclitiones irae digras connectens, ita locationibus integris locutiones item integras aut etiam singula verba conglutinans Epte orationem suam componet, tili constituet. causis vero ad Ciceronis comiculum attinet, ego cen

sio canorum issum cycnum sit appellent, isto multos

159쪽

harmonium furuissem Longolitis, ac componit aptis me, nec denique plumam unam ex eo sese induit,aut quicquam aratra est, nisii quo is ommuni commΣ ne, si id qPrs, cum opus est,in fuZm sum conuerte rit, id ei fini loco rem scribi posset , qui enim ne scit inquam ni ut magis Ciceronem propriam cluam Longotio , quam nobis, quam qui futuri altim sunt

homine,, es, posse ' sed qui hoc in Longotio tam

Verte sentiant, in alas axicui non item. , non forest be erit ab re se dixero , certe id quo in nucis fit mi ex ilicas , cum iam tot dicendi genera sint,

ni t pene πη scri ores, sit qui ex omnibus Proes

miscue sunm orationem componat, 'ue commict eat , ac nullo delectu habito ad ommum messuetudinem uerba, vel atque comidi . . uilis

per idebitur . Si uero um ex omniblis ibi deleis gerit , ad cuius orationis genu ipsi suZm loque in ytituat, ut id sequatur, continuo bennaetur in alieno ore nursi aliena loqui lingua , ob eti m magissentietur, quo id is uerius cere didicerit, ueniades modum in jesoribus, ac musi cis, quorum si pio ad coloribus sui; sin utuntur arbitratu lineas uti circunducunt in proprias formas, hi quandiu diu ineros suos concinunt, nullam in illis tituli uam imaginem deprehenderis, nussum in hi nti merlim nes aliam senties alienum sit uero illi ad Titiani, hi ad Adriani imitationem si si addixerint, ac striquestium conatum non si crint, continx mi s Titianas

160쪽

DE IMITATIONE pingere, in his Adrianus concinere uidebitur . Idem inscriptoribus euenire constat, itasse etiam cuia Longo litus ab uno icerone liqui didicit, ac id egre te est confeclitus, neque omnia commiscuit, sed in uno eo se suauiter consuit, facili in eo Hro quasi linui simitur , quem sti quoque multo rectius facerent si in dicendo eundem magistrum equerentur, ac ad Longoli incitationem huiusimodi centones consiuere studiosius disicerent, a Ciceronis corniculam arere

μοι autem istos scis quos de plebe in ima auctores prosus dedisserent. Ecquid autem si istos etiam

conuincam non solum in hoc ipso exemplo uicquam aut uerborum, ut sententiarum alienarum non esse conglutinatum sed id etiam ad cieram imita8d Tironem rectius dici non potuisse 'nam tibi Cicero diis

xit, crebras tui commoues expectationes, Lon potius imitando commutauit a persona ad per nam di, cens loco tu, Tarus Bonamicus, loco alitem tui quasi rem ullam ipsim, aduentum tuum ne tempus etiam in uerbo commlitatum omittam ,

cpli in eo .ci o siquitur, membro minus est inepter tallisi, a ibi isse,qVotio lium tuum uideo, uideo autem fere quotidie, Longo lius alite quotiescunque istinc reditisset, redibat autem septimo uoque Sie ut per uerborum mutationem totius membri ima nem insilium membrum comodis e nra maturit

ubi nim ille filium , hic istinc, ubi in quotie hic quotiscunque, duille nidi bat , hic redibat, tibi deesmque ille per quotile, hic primo quoque die reposivi, in qua siri in iratione perpetuo Longotam