De patena argentea forocorneliensi, olim vt fertur S. Petri Chrysologi, dissertatio. Cujus occasione nonnulla differuntur de SS. Eucharistia; ...Sebastianus Pauli

171쪽

Forma rotunda . Ab apice usque ad fulcrum , seu pedunculum recta eXcurrit ri nisi quod paululum in convexum desinit, atque caerulei coloris est. Tes- sellatum opus h simili vitro fusum, lineisque in transversum euntibus , dc sese invicem decussantibus formatum; eique anaglyptice agglutinatum , CX-teriorem superficiem undique ambit ,& super eminet . Pes autem, seu fulcrum albi coloris , & laevigatum et sicuti , & interior pars. Epiitomium ei nullum , nec circa orificium limbus , qui Epistomium in sua orbita coerce

1 et . Orbiculus vitreus in eo adservatur , planus & ipse, colorisque veluti violacei . Cujus usum facile est expiscari , si advertatur Monasterium Ros. sanense Graecum ritum habuisse olim, hodieque in multis retinere . Unde dum oblatae ex communi , fermentatoque pane detrahebatur, haec erat forma, seu Typus ; circum quem culter ductus , In hanc orbicularem figuram eas dissecabat . Quamvis enim Graecis Sacerdotibus , ut plurimum, forma quadrata in oblationibus place-xst , utpote quae ad signum Crucis

172쪽

propids accederet , teste Gabriele a Philadelphia r Graeci crem panem ad sacrificandum conficiunt , ut plurimum non rotundant ; sed in quatuor rumos ad for Anam Crucis extendunt ἰ attamen , rotundas quoque adhibuisse oblationes patet plurium scriptorum testimonio, apud Liturgicos . In iis vero ferro quodam , sigillum Vocant , quadrata Crucis figura in centro orbiculi imprimebatur . Hujus rotunditatis navis sterium aperit Synodus Provincialis Beneventana Hugonis II. Guid arditanni I 374. ex Θnodico Benev. I 69s. pag. Ia I. ct formatur ad modum δε- narii , qνia Panis vitae pro denariis trais inius est : ct quia idem denarius in via xea laborantibus in pr.emio durus et o forma debet esse rotμνδε , ut signet μνα,

debet esse imago aliqua , cum literis , propter imaginem Christi repraesensatam rct quia nomina nostra in libνo vita siri

buntur .

Non absimili tessellato , seu retic lato opere obducitur Poculum illud vitreum antiqui strinum , quod ex Mu

saeo Eriprandi Vis mi Patricii Medio.

173쪽

lanensis , a me dono habitum illustravit Cl. P. Santinellus Congr. Somaschae prudita dissertatione de Philo-ibesis Vererum Italice scripta , & in romo quodam Italicarum Ephemeridum , edita . Fasciolis item tessellatis

alterum vitreum Poculum circumdabatur , quod anno I gs. Romae ab

illustrisi. Gentilotio ex Augustissimi Caesaris Caroli VI. Bibliothecario , RO-manae Curiae Auditore, inde Episcopo Tridentino electo accepi , Passaviam deferendum , & cuidam Gentili suo dono dandum 3 3 Quod si mos erat hujusmodi pocula vario colore interlinire , & anainglyptico opere circumdare et nescio, an vera sit opinio aliquorum, penes Peasi

ε 3 Huiusmodi reticulis PocuIa haec

ab injuriis tutiora erant et eadem profectoratione , qua reticulis vel aere , vel ferro , vel nervis fastis circumdabantur coin Iumnae , in vestibulo aedium , Ornatus sau sa , collocatae , Ulpiangs in Leg. Fund. s. Reticuli 1. de AH. Empt. Et eae erant, quas Anastasius in Hilario vocat columnω ro elatos

174쪽

opinantiam, ideo ex ornu fieri consuevisse Calicus ab aliquibus Eucharisticos, ut Populorum pietati morem gererent in eis, sicut in vitreis licebat, Saactissimum Christi Sanguinem prospicerent. At Marci Colobarsit eximii Praestigiatoris inventum , a nobiS superius relatum , satis superque ostendit, Culices vitreos intus, e teriusque , quandoque levigatos esse , nullo interjecto impedimento , quominus ab longe etiam , receptus in eis liquor intuentiubus appareret. Hujusmodi autem vitreorum Calicum usum ad tempora usque GregΟ-rii Turonensis deducendum opinatu Caiatius in lib. de ve ex. Christ. ritibus capit. II. idest v I. a nato Christo Saeviculo . At , si vera fateri placet, diutius duravit : ad aetatem scilicet Carol. Nagni , prout docet Baronius in Notis ad Martyrologium ad diem vis. Augosti . Quin Bocquillotius in Litur a/β pag. is I. ait in vita S. Vinoci Sema. ρου- 3O9. legi , Monachos ejusdem Nonasterii , usque ad taculum deci, inum, Calicibus vitreis usos esse et

hodienum in aliquibus Paraeciis in Galliis

175쪽

Galliis adhiberi . Ex quibus aliud

exsurgit conrra Corneos Calices arguin' mentum . Quomodo enim fieri potest, ut medere videtur Peassonius , Calices corneos ideo in Altaribus admissos ,

quia vitrei legibus Ecclesiasticis prohibebantur, si horum usus longe serius obtinuir Certe in vita S. Stephani Calatinae , hodie Ca jacensis Eccle-sse Episcopi , apud Cl. D. Michaelem

Nonachum in 1anctuario Capuano ρου. I 84. docemur , vitreorum Calicum ulum

in eadem Ecclesia ad initium saeculixi. viguisse adhuc . Legimus enim post celebrara divina mysteria in ipso Resurrectionis Dominicae die, quendam vitreum Calicem , in quo divina fuerunt pertractata m steria , & quem tergendum iusceperat , fregis. . Caeterv in arridet sententia Cardin. Barcinii supra laudati , quam seinper sequitur alter , doctrina , & pietate aequalis Cardinalis Bona ; usum scilicet Callincum , & Patenarum vitrearum non in aliquam Ecclesiae legem referendum, sed Barbatorum excursionibus , & Ty-xannorum persequutionibus , quae cde gerunt Ecclesiarum Pastores Omne,

K a quod

176쪽

quod in eis pretiosius erat, divendere,& vinctis , exulibus , pauperibusque Fidelibus erogare . Quod postea vetitum fuit vitandae fractionis , vel Sacramenti decentioris custodiae causa. Tali ratione in Synodo Beneventana habita anno i 378. sub Archiepiscopo Hugone

uidardio ex Θnodico Benev. ITO4. cap. vi. pN 3. expresse mandatur, ut vasa

in quibus s. Chrisma , ct Oleam reponun- ναν , fiant de catero , ct sint de metallo , ct non de vitro , ita quod faciliar stangi non posm , nec liquores ef

fundi . . .

Quapropter arduam sane Provinaciam suscipiet , quisquis veterum testimoniis probare sibi blanditur , vi treorum vasorum usum olim in EGelesia statutum fuisse e vetitum enim pluries, nunquam mandat uni legimus.

E contra vero aureos, argenteosve Calices , ac Patenas Ecclesiasticis urgentibus legibus u iuvenisse comperimuS. In decreto de cons. D. i. cap. xlv. hahemus - ut Calix Domini , ct Patena , F non ex auro, ex a=gento fiant & Regino ex Concilio Rementi lib. I. capit.

lxv D. de Ecclesiast. Disciplin. referr -

177쪽

ui calix Domini cum Patena ex auro omnimodo , vel ex argento fiant .

Modum nunc eXcederem , si testimonia , quae de Patenis aureis , argenteisque habemus, omnia hic congerere vellem . Pauca sussiciant . Anastasius de Adriano , apud Baronium Anno M. CCXXXlI. narrat - quod in Orato

riam contulit Patenam , Calicem are

reum - In testamento Riulfi Episcopi Helenensis ex Cartulario Ecclesiae Helenensis apud Stephanum Balutium in Appendice ad Reginonem pag. 62 s. Ecclesiae donatos legimus Calices argenteos, unum cum sua Parena cum auro auro scilicet obducta ) alikm De Fatena S. Aurelius Abbas Attanensis in Lemovi cis testamento scripto Anno Domini DLXXI. inter caetera , haec de Sacris ornamentis exaravit se quod un quisque locus Sanctus constitutus , ibi habeat mini- serium et Patena argentea valens solidis lxx M. oc. - apud Mabillonium Analere rom. II pag. 48. Vifridus ComeS,& Vindin illis Comitissa Anno DOm. DCCCLXXXVIII. tradiderunt Ecclesiae

178쪽

esse Hispaniae pag. Si . Idem Vlfridus Aia.. DCCCXI. eidem Ecclesiae supremis tabulis legavit Calicem argen- reum cum Patena Sed jam satis. . Aureas , & argenteas Patenas sequuntur aliae anaglyptico opere elaboratae , & gemmis , vel unionibus ornatae . Justinianus Imperator circa amnum IIXXI. dona misit Hormisdae Papae, inter quae Patenam auream cum gemmis Bacinthinis pensantem libras xx.

Ex Auctore Libri Pontificalis in Vita

Hormisdat . Alterius meminit Anastasius in Nicolao - Patenam ex auro pu

νgymo misit Michael Imperator cum di- ωersis lapidibus pretiosis Plura Grego istius Turonensis in Historia Francorum Sacra Vasa enumerat , quae eX Hispania Chil debertus Rex detulit, inter quae - quindecim Patenas , sexaginta Calices , omnia ex auro puro , ct gemmis pretiosis ornata - Ioannes Diaconus Cronicon. Episcoporum Sanctae Neapolitanae Ecclesiae , apud Rerum Italicarum Scriptores Tom. I. para. a. pag. 3IO. de Stephano agens , illius sedis quadragesimo Episcopo ait -- eundem fecise ad Sancta Ecclesia ornamentum crucem au

ream

179쪽

νeam mirabili fabrefactam opere , quod Spanoclaustum , ct Antipenton 64. vocitatur z eodemque enim opere fecit ct tres Calices aureos cum Patena aurea,

quam in gyro , o medio gemmis decoravit - Cujus auctoritate initam de materia Patenarum disputationein absolvimus, R 64 De harum exoticarum vocum significatione Spanoclausum & Antipemon , quam Anti pheton legendam putat Du-Cangius ex Graeco μ, ιπε τον, subintelligendo aurum recostam, seu obrigum , audiendus est Vir Cl. mihique nunquam sine praefatione laudis nominandus , Lud. Antonius Mur tOvius in Notis ad haec verba Non uno is

na desuper clausa r ex Greco .

Sed quid Crux aurea Spanochysta , O Palma aurea Spanochysta memorata Anastasis in Vita Leonis III. Mibi merosimile vide-τη , etoe bulum hoc deducendam ese ab σπανον , quod rarum θ' pretiinum signiscor , nisi ab Hisparis arcessere velimus , quor Spanos antiqui etiam Graeci dixere t O aθη -- , quod significat flectere percutere et x Biso raritas , Er formo auri indicetur c

180쪽

Modo ad picturas , quibus quana

doque insigniebantur Patenae procedendum est . Harum unam memorat idem Joannes in Vita S. Athanasii Episcopi Neapolitani scribens eum ex argento fecisse magnam Patenam, scuia pentem in ea Vultum Salvatoris , ct Anselorum , quam intrinsecus auro perfudit Ion absimilem Patenam memorat Aisnastasius in Vita Gregorii Iυ. in qua pariter sculptus fuerat Vultus Domini Nostri

aut locus , ubi aurea illa opera fabricantur . Ηaee Ille . Doctissimi Viri primam conjecturam firmant alia loca Anastasii: in quibus hujusmodi opus Spaniscum dicitur , voce ad proprius accedente i in Leone IV. Uela cum

argento Darisco et vela de Danisco ornata .rila spax ca duo. Et alicubi ab Nobis Tuscis solet dici δ uno Danto pro judicandare pulcherrima elegantissimaque . Ex Rai-nesio in Libello de Inventione Reliquiarum Sanctorum Eutychetis , & Acacli , apud Uglicilium Tom. . x. habemus et crucem Domini ex auro purissimo fecit admirabili arti- solo compactam , quia Spanoclausium 2 An. lipenton vocuboIur.