장음표시 사용
281쪽
eonstituunt , nascitur in conservatur salus . Ita sinis sutorum in societate coeuntium quasi unus esse debetia Intellechus , atque una voluntas neque enim alitee inter eos concordia ulla eis potest quae unitas intellectus is voluntatis a legibus seu naturae , seu civilidus , aut a pactis progignitur . Nec ullo modo est potet civitas , ubi aut leges , aut pacta omnes 'homines non uno modo ad eadem velle, eadem nolle
incitaverint . Ex quo illud sequitur consectarium diligentusime observandum , omnes socios obligari ad actiones suas fini societatis conformandas nil enim consorment, dissoluta sit societas necesse est . Itaque ex fine societatis ossicia sociorum sunt deducenda ossicia autem dico , quae societatem ipsam spectantenam de ossiciis secietatis adversus societatem idem omnino dicendum et , quod de ossiciis hominis adversus hominem praecepimus , quoniam surgulae societates velut pertinae morales sunt 3. I. Ut autem per summa capita praecipua societatum officia prosequamur initium faciemus a simplicibus , idest a coniugio is familia , quae sunt
majorum societatum, civitatum seminaria . Ita autem haec ossicia explicabimus, ut cum iis quae ratio' ius naturae praecipiunt, leges etiam christian rum sacras conjungamus aliquando . Conjugii , seu
nuptiarum naturales fines duo ita tui poliunt, procreatio ac educatio prolis, vitae socialis voluptas , quos fines ratio naturalis dictat, aperte docet Scriptura, quum alibi, tum praecipue initio Geneseos Enim vero line conjugio genus humanum unius esset aeta turba, ut ille eleganter dixit is fas non est , ut qui sunt ratione praediti ferocia animantia in civitatem invehant quales suturi ellant homines sine cultura in educati ne . Quare non ut generent solum liberos , sed & ut
educent excolantque, mas Moemma nuptias ineunt
Sedin socialis conjugum vita , praesertim si mores Qtemperamenta utriusque sibi in concordia , vitam
emit laetiorem & jucundiorem, habetque vim am,
282쪽
Utiae neredibilem quum in prospera , tum in ad- ersa sortuna , quod ex iis , quae supcrius de amicitia disseruimus , facile intelligitur. f. VII. Ex iis finibus deducenda ossicia virorum, Wuxorum, quae nos paucis indigitabimus in principio viri debent amare uxores suas. Eum enim Amo.
rem natura coniugii exigit , quod amicitiae genus arctissimae est , is Scriptura divina praecipit c ad
Ephesios cap. . v. 3 ad Coloss. cap. III. v. q. II debent eas curare , ut seipsos , earum saluti , incolumitati , prosperitati studere , tamquam si essent una persona , qua ratione intelligendum est illud Dei verbum in Gene , quamobrem relinquet homo p trem' matrem suam adhaerebit uxori suae .
erunt duo in eam una . III. Debent eorum m
lis succurrere . IV. Omnia externa Amoris testimonia ipsis dare . . tribuere illis honorem , ut infimioribus . quod praecipit Apostolus epistola I ad Corinth.
cap III v. . . I. Imperium suum in eas ita moderari, ut pateat eos cum ipsis cohabitare', tamquam cum amicis , non tanquam cum ancillis. VII. Naevos tollerare, si corrigi non possint. VIII. Non eas excipere verbis asperis , aut minacibus ab humanitate abhorrentibus , non vultu austero , moros , or-vo in iram , odiumve spirant , non factis ab ira, Wodio profectis , non verbis , aut est , quibus contemtus significetur sunt enim haec amicitiae contraria , quae inter coniuges esse debetis arcta, sincera . IX. debent ipsis servare fidem quia eam promiserunt quia non sunt D mini sui corporis , ut monet Paulus Apostolus I. ad Corinth. VII. v. . in . . Virorum itaque viri te esse debent Dei amor . prudentia , mansuetudo ac lenitas , vigilantia , diligentia , animus sortis Horum omnium una ratio est , quia ne vita haec socialis sine his virtutibus esse potest, nec prolis procreatio AE educatio legitime fieri.
h. VIII. Ossii uxorum sunt . . Debent subiici
283쪽
s r C II S. 24smaritis in omnibus, quae a Deo prohibita non sunt quia viri natura ipsa praerogativam quasi Princypis erunt in
familia quocirca nullo modo uxores auctoritatem sibi usurpare in maritos fas et . Uide ut haec inculcat Scriptura I. Petri v. . cap. I. ad Ephes. V. v. q. L ad Timoth. cap. I. v. a. I. ad Corinth. cap. I l. v. . . II. Quod ex antecedente sequitur , revereri
debent maritos, , ut 'erbis Petri Epist. I, cap. III.
v. s. utar colere , ut Sara Abrahamrum . III. Gnerrimo amore complecti, Momni obsequio legitimo ipsorum benevolentiam sibi conciliare . U. Fidem ipsis inviolatam servare . . Eorum malam indolem sua mansuetudineo prudentia vincere. VI. Condonare ipsis , si quid duri adversus eas praestiterint . II. Eos sedulo curare is iis opem serre in omnibus VIII. Eorum bona, vel pessima oeconomia, vel mainlis artibus numquam dilapidare, & consumere . IX. Eorum saluti aeternae sermonibus piis consulere. Pra clara quidem ad haec significanda veteres Germani ut ex Tacito dis imus de moribus Germ. consueverant in nuptiis mariti iuxta uxores dona haec sibi mitistere , boves iugatos , hastam , equum phaleratum Virtutes igitur necessariae in mulieribus sunt lenitas,
castitas , fides , diligentia , prudentia , modestia
f. VIII. Porro ossicia parentum erga liberos sunt. I. Parentes debent amare liberos , non tamen stulte deperire t is enim amor necessarius est ad societatem familiae pacatam conservandam is ad probam educationem . II. Honeste educare debent . Campi ctitur autem honesta educatio quum rectam atquem nestam antellectus Qvoluntatis institutionem , tum alimenta is cultum corporis , quorum utrumqu debet eis frugi , liberali tamen homine , ac puero. dignum vitanda itaque sunt luxus,in sordes , quadextrema suci educationis vitia . III. De veritatibus Christianis accurate eos instruere debent, D in illis amorem is pietatem instillare , horrorem uuii inin
284쪽
r et D A OFFICII S. generare , non solum verbis, . adhortationibus, verum maxime exemit vitae suae . dici enim vix potest quantopere animi puerorum ab exemplo majorum commoveantur . sunt enim fantes, pueri molli
cerae simillimi in quibus quidvis vultu, gestu, verbis, actione quacumque facile impresseris . U. Castigare, quum est opus , licet non ultra modum neque enim id natura , neque prudens institutio exigit quippe nimia poena ingenium liberorum obtunditur. de Iibe. tali fit servile Ceterum ut severius in liberos imperium
paternum non est secundum naturam; ita iamia ejus imis perii deminutio, quae apud eos paulatim veteri disciplinae iuccessit , rectae liberorum educationi adversatur . Ac quemdmodum veteres nationum leges nimia severitate peccarunt , ita recentia instituta nimia indulgentia . . nullis eorum vitiis blandiri, ne pueri ibi persuadeant , maiora etiam licere . I. Ais ctus eorum , auum erumpunt, reprimere , sed rationibus ex honestate depromtis , non injuriis , in quo imprudentes patresfamilias plerumque peccant . VII. eos non irritare , vel honesta atque aequa illis denegando , vel nimis severe eos tractando , vel immerentes verberando , vel nihil condonando . Nam illud summum ius est summa injuria is huc quo que pertinet. f. IX. Porro VIII parentum erga liberos socium est , numquam iis aliquid mali praetcribere cita enim aucti ita te parentum kelesti fieri incipiunt , ac deinceps vix ulla medicina corrigi possunt . IX. eorum
naevos tolerare , quum corrigi nequeunt . . Ipsis comparare bona necessaria r impelluntur enim eo anatura pla , quae non tantum affectum erga commoda liberorum in parentibus ingenerat , verum
etiam aperte docet , quoniam liberum fuit parentibus abstinere a coniugio, liberis non fuit nasci, ut eorum sustemationi prospiciatur . Scilicet postquam voluisti finem , necesse est, ut media velis. b. X. Oificia autem liberorum erga parentes sunt
285쪽
Dis I S. sequentia . . Amare parentes tenerrimo amore in hunc amorem omnibus occasionibus teilari. Est enim id consequens non naturae tantum , verum etiam bene ilaiorum parentum in liberos . Ceterum non plus amare oportet . quam Deum , quod Christus Servator noster praecipit Mart. X. v. 37. II. Revereri eos,
omnia reverentiae ossicia exhibere , ore , gestu opere , non solum tanquam vitae nostrae auctoribus, verum etiam , ut aetate maioribus . Dici vix potest luantum huiusmodi reverentia erga maiores conserit ad honestam disciplinam is ad publicos mores ac civitatis tranquillitatem . Si Spartanorum hac itare Adolescentium pudorem, reverentiam erga maiores natu referre vellemus , quod facit Plutarchus pluribus in locis, puderet nos , oui Christiani sumus, longe ab iis superatos . III obedire iis in omnibus ouae Dei legibus non sun contraria . IV in nece Lutatibus iis subvenire stati. U. . . Duae rupe riores propositiones perspicue deri mur extam pendentia liberorum a Parentibus is ex jure gratis tudinis . . Eorum naevos tolerare , nec irridere ut Cham, qui id ire t filio sui maledictus a Deo. VI. In ipsos nunquam aut audaciter , aut iracunde insurgere est enim id e diametro oppositum reverea tiae , quam natura parentibus debemus . VII. Nihil alicuius mome uti aggredi absque suis consiliis , praesertim nuptias . Praeclara sunt huius honestatis exemins in in familiis Patriarcharum , quorum illori 1οyses in Genesi deseripsit is in familiis vetustis
Romanorum . Dici non potest satis , quantopere id conserat ad finem familiae . VIII. Eorum famam quum fieri potest , tueri e qaippe quorum existimatio, ad nos quoque pertinet . IX. precibus De commendare s*. XI. Ecia atrum ti sororum sunt . Ut se
mutuo amore prosequantur . Is enim amor ad coa-
cordiam familiae necessarius est . Neque quidquam familias magis dissipat , ac vertit , quam hujus m
286쪽
Tellure contigit, raticidii, unde tot mala in secta Caiis nitarum pervenere . III. ut delatoribus aures non praebeant. Sunt enim inter homines quidam ita comparati , ut gaudeant discordias serere, ut ei aliorum malis sibi consulant . Itaque cum hujusmodi referunis tu res a malignis hominibus, prudentiae & amoris a sinceritatis tiratrum erit statim aperire blandis verbis , ne occulta gliscant mala , sed patefacta evan scant . Est enim animus corporis tumori similis isti stilicet evacuetur , perpetuo inflatur , usquedum perrumpat . IV. Ut mutuis comodis invigilent , sibi auxilium praestent . U. Ut ad virtutem, pie talem se mutuo excitent , atque adhortentur . I. Ut minores maioribus deserant honorem majores vero blandissime eum minoribus agant . Eorum omis
nium una semper est ratio , quia scilicet id exigit finis miliae , cui contraire est jus omne naturae peris
XII. Iam pertinent ad familias servi . De
servorum adversus dominos ossiciis nihil interest quid quam hic praecipere r iis enim non scribimus . D minorum vero ossicia no verbo comerehenduntur ab Apost ad Coloss. IV. v. . , ut scilicet aequitatem ferias exhibeant . Post autem est haec aequitas insequentibus inciis . I. Ut nihil , nisi iustum, aequum praecipiant , nihil , nisi honestati consenta isneum, nihil , nisi hujusvis viribus, aetati , ingenio adaptatum , et in his praeeipiendis non utantur ve bis asperis , vultuque torvo . sed blandis , ac subriis denti . Maximae enim prudentiae est , eum am
re aliquid a servis exigere possis , ne modis petas , qui odium pariant . Nihil pulchrius est Dominis
quam amari a servis ita familiae concordiaein paci prospicitur rota familia ex hominibus honestis, atque ex virtute viventibus conflatur . Ad rem Cicero lib. I de Usc. cap. 7. rerum omnium nec aptius
287쪽
D O ICII s. 43 aptius es quidquam ad opes ruendas. quam alligi
nec alienius , quam timeri . Praeclare Emius . Quem metuunt , oderunt e quem quisque odit perisse expetit - . . . mlus enim custos diuturnitatis metus e conistraque benevolentia fidelis est et ad perpetuitatem I. XIII. Alterum dominorum adversus servos onficium est ut ne in eos absolutum imperium exerceant , nec sibi permissum imaginentur , sed dominium limitatum , cuius rationem reddere debeant Deo , ut Domino communi ipsorum is servorum, quemadmodum docet Paulus post ad Ephes III. v. 9. . Tale sane imperium manifesto contrarium est nais turali hominum aequalitat , de qua superius dictum est . II in iis suppeditent humanissime , quae ad eorum victum is vestitum pertinent . III. ut eos instituant in doctrina religionis is morum in quo ossicio exercendo vix dictu est facile , quam sint praesentes domini pigri , atque immemores , quantaque eam ob rem improborum perditissimorum hominum colluvie majores urbes inquinatae sint . U. Ut erga eos sint humaniis lenes , non cum ipsis
tanquam cum pecudibus agentes , in quo item publice peccatur . . ut ab iis immoderatas labores non exigant . I. Ut eos mercede iusta non fraudent VII. Ut in morbis aut senectute eorum rationem
habeant r exigit enim id, gratitudo is peculiaris
societatis dominorum , ac servorum amo t. taut jure inhumanus is habeatur , qui in huiusmodi necessi
ratibus servos deiicit , aut deserit . VIII. Ut protervos corrigant is eorum cuntumaciam blande primum , mox etiam severe, curent, inemendabiles autem expellant domo. IX. Ut non patiantur eos ignavos
ebriolos , blasphemos , aut erga alios iniurio a.
288쪽
De Imperantibus , tum de Subditorum o iis . . f. I. T viso statuum hominimi ui societate ci- vili viventium praecipua nascitur ex ratione imperii, ut alii scilicet sint Principes, alii suhditi, alii Magistratus, alii populus. De quorum officiis nunc eodem compendi , quo superiora sunt explicata , locemus . Sed primum paucis explicanda est. oris summorum imperantium . Duo sunt in summis imperantibus onsideranda , persona , quae imperat , iura , quibus imperat . Personae electio a populo est , qui sive expresse consentit, ut ea potius quam altera regnet, ut in regnis electivis sive tacite ut in regnis hereditariis, perinde est. Quod pertinet ad iura summorum imperantium, ea duum sunt generum, Immaueritia, Transeuntia, ut vocant immanentia sunt, quae r spiciunt internam constitutionem in pacem imperiit Transeuntia vero , quae spectant externam securitatem . Utraque a naturae sontibus proficiscuntur, ademque iura sunt divina. Atque hoc sensu Paulus post. in Epist ad Rom. cap. XIII scribit qui potesati resisti , Dei ordinationi res ii , quia non es ot fas , is a Deo. Hinc fit , ut in istiusmodi iuribus Principes soli Deo subsint, ac propterea ut a nemine in eorum exercitio impediri queantra non enima subditis , quorum in obsequio tantum gloria relicta est nec ab aliis Principibus . cum quibus tanti statu naturae , adeoque aequalitatis. f. II. Porro jura maiestatis immanentia sunt . . Leges serre . . earum effectum imputare , paenam scilicet vel praemium civile . . Magistratus constituere . . Tributa , aut vectigalia imponere , si id Rei p. gubernatio exigat . . Invigilare circa comme
cia, adeoque mensuras, pondera rerum qualitate' monNtas , ut scilicetin copia in iustitia in civitate cunctis mois
289쪽
D Os e 1 S. sdis regnet. 6. Tutelam religionis suscipere, summoque imperio uti in omnes, per quos Reip. finis turbari potest. Haec ex civitatis , cui reaest, fine intelliguntur mempe publica salute Melicitate . Transeuntia sunt . i. Ius militiae a Ius belli' pacis. 3. Ius legatorum
mittendorum . . Ius foederum seriendorum , ac re tera , quae spectane externam securitatem civitatis Ex fine eivitatis officia Imperantium deduci debent, quae his duobus continentur . . Omnia efficere, quae ad tranquillitatem, prosperitatem securitatem cwitatis necessaria sunt . . Ab iis omnibus , quae civitatem deteriorem efficere possunt, cavere. Alioquin Deo aut
negligentiae aut iniuriae datae poenas reddituri sunt acres . Sed de his disserere politiis scientiae est quam hoc in loco tradere animus non est . Popul rum ergo , quod nostra interest , officia explicemus f. III. Primum itaque populi ossicium est Principes honorare quia eorum iura, & Potestas Divinae sunt originis, ut ex superioribus constat. Diserte 4 quore praecipit Scriptura sacra Prov. III. v. 3. ad Pom. XIII. . . Nam quemadmodum Episcopi sunt ministri Dei in iis quae ad religionem Christianam pertinent , quos Spiritus Sanctus posuit Rectores Eu, clesiae ita Principes sunt Dei administri in regirdine politico , ut ordinata in pacata sit hominum vitari II. Amare eos , ut Patres populi , a quibus multa
commoda ad nos redundant. Amare porro non tantum
amore amicitiae, velut homines nobis natura aequales. verum etiam amore obsequii , qui scilicet cum timore filiali sit conjunctus, ut statu superiores. Haec duo ossicia ex ipso publico societatis fine demonstrari possunt. Nam quoniam imperante reip. bono constituti sunt , quidquid officii in eos a subditis praestatur in bonum pu-Dlicum confertur . Praeterea veneratro, amor , ac
timor communis civitatis Patris ac Principis in memhra ipsa politici corporis diffunditur probi enim & obsequita erga Principem cives se mutuo quoque merentura amant: ex quo reciproco amore publica fluit felicitas.
290쪽
III. Iis obedire in omnibus, quae ossiciis erga Deum non Oh stant . Nam Iure naturae imperant , cui co traire sine crimine nequimus . Docet idipsum aperte Paulus post in Epist ad Rom. cap. XIII. , ut intelligere possimus falsam esse, seditiose quorundam Calaistarum doctrinam, Leges civiles non Alia .gare in conscientia . IV. Iis solvere tributa ; nam ea se expresse, seu tacite pacti sumus neque vero sine iis Principes onera imperii portare possunt . Praecipit hoc ipsum idem Paulus eodem loco. U. Iis servare fiadem , non fovere seditiones nec rebelles sunt enim haec omnia contra obsequium, quod principibus debemus.
VI. Precari Deum pro iis ad Timoth. cap. II. Nec refert , si quandoque minus sint honesti ,-iuifici nostri enim non est , sed Dei id diiudicare quum Deum tantum in terris superiorem habeant Principes Sed discimus ex Tertulliano, aliisque veteribus Christianae religionis apologistis , priscos illos Christianos Deum praecatos fuisse etiam pro ii R Inanis imperatoribus, qui Christianos exquisitis modis
vexabant . Accedit , quod eorum , si quae sorte sunt vitia, magnis commodis , quae inde in civitatem re dundant , compensanda sunt . Tum egregium illud Taciti memorandum est , toleranda regum ingenia
g. Icamus nunc de officiis Magistratuum. L Quantopere Reip. intersit ab optimis
magistratibus gubernari , nemo est qui non intelligat . Nihil enim iuuat ad publicam felicitatem -- nos habere Principes , ac sapientissimas leges , ni firriagistratus quoque , qui praesunt , idonei sint , i&boni sunt enim magistratus non tam ministri legum, earumque inierpretes. ω, ut Iuri consuillus ait, m