장음표시 사용
301쪽
a 4 ckP. III. 5. DE PRAGMATIc A. tatione tractatur . Et ut breuiter explicem, quaecumque controuersia uersatur in aestimatione litis uel precii o , uel quantitatis, uel numeri, uel alicuius huiusmodi rei, ea cais dit in statum negocialem; sicut etiam de aestimatione litis, aut de modo poenae coustituendo his, quorum de culpa iam Pronunciatum est: quales sunt duae Orationes Catonis et Caesaris de poena coniuratorum ἰ quaeritur euim illiequanti lis coniuratorum debeat aestimari . Hoc autem genus quaestionis totiens nascitur , quotiens nulla lex Certam poenam coiistituit maleficio quod eonstat r aut Cum plura genera poenarum sunt diuisis . lcgibus constitutarum , contra uoluntatem alter alterius sibi uindicabunt , et non arbitrium iudicis , sed necessitatem legis spectabunt . Et ideo ne sit error , totiens negocialis status esse dicetur , quotiens poenae in condempnatum reum electio erit in iudicis potestate nullam statutum formam uindicante . Praeterea etiam illud est negociale quaestionum genus, in quo singulae rerum qualitates patiuntur quaestiones per uniuersales Propositiones , an honesta , an utilis, an iusta res site quae serme etiam in logum et in rogationum lationibus obseruari solent . Item alia est apecies negocialis, cum hae eaedem qualitates rerum inter e Conparantur , utrum iustior an honestior r uel cum aliquis reddit causas uoluntariae mortis . Fit negocialis
aratus μιβολν ποιοτήτων , id est iniectione qualitatum, Cum quasi inicitur et superuenit qualitas qualitati , sicut in illa controuersia r qtii seruus dicebatur comitin libertatem uindicari r placuit omnia iudicia in annum dioerri : postulat ille ut medio te ore in Possesione libertatis sit . Est etiim una qualitas , quia seruus uidebatur et deinde superuenit qualitas alia , quia liber hodie
302쪽
e P. III. 6. DE DICATOLOG. 7. DE A TILEMPII . t Suideri nult, et extude quaestio Oritur οῦ quae tamen quaestio non suisset , nisi adumbrata esset influentibus in se quodammodo prioribus qualitatibus e et seposita persona quodammodo generaliter quaeritur, cum Paulo a te seruus , hodie autem liber dicatur , et necdum de altero constet , utrum sit aequius eum in libertatis possessione consistere, an in seruitute retineri. In summa Omnis negocialis status neque facti defensiouem habet , neque coniecturam futuri, sed suadet etiam quid oporteat fieri. Ideoque eiusmodi res ad ius quodammodo suturi temporis spectat . Diximus retro duas esse prmas species qualitatis , negocialem et iuridicialem . Quoniam igitur de negociali satis tradidimus , nunc iuridicialem uidea
I. s. DE IURIDI ILLI ID EST DICAEOLOGIcA .
Iuridicialis est , in qua non sicut in negociali quia debeat statui , sed quid fieri oportuerit, consideratur . Et licet similis sit superioribus , dissert tamen quod criminibus refutandis commodior uidetur . Proprium autem eius est , quod ita subest de ista materia , ut au criminose an licite factum sit disseratur . Hoc scindatur in duas Partes, tu antilensin quae est absoluta , et in antithesiuquae est relatiua . I. 7. DE ABSOL DTL QUAE EsT ANTILENSIS . Absoluta qualitas sit quotiens de facti tantummodo qualitate contenditur , ipsaque res , quae in iudicium uocatur , perniciosa non esse uere monstratur , recteque facta et iure t quoniam frustra est paene licitum quid. Cod. hoe loeo negocius. ι Cod. aritiaenia et mox antitheia .
303쪽
16 cx P. III. 8. DE A TITHEA I . esse , nisi sit et bonum atque iustum et et ita tamen se-Cundum iustum nou vetetur , ceterum ψ si legEm prosori,
legalem statum . V eluti , dan nato Milons exclamauit -M Tullitis Romam aedem bonis uiris e ct nou Possct ς et reus est laesae rei Publicas . Hic enim neque dictum aBe , quod obicitur , inliciatur , neque de nomi ue criminis disputat , nec de transferendo iudicio laborat , nec lege
contra legem aliquam utitur , nec Contra sentenCiam ACripto nititur, nec ambiguitatem distinguit, nee colligit aliquid , collectumque dissoluit , nec sicut in nog etaliqualitate quid oporteat fieri' tractat et sed de qualitate eius , quod tarn dictum est , contendit , et nullo iure
prohibitum et perniciosum uou ESse . f. 8. DE ANTITI IESI QUAE EST RELATILA .
Antithesis gonere et ipso exprimit qualitatem ; sed idcirco tantum species hahenda , quia non usquequaque simili , ut absoluta , consistit articulo . Namque illa , ni quae prima uim generis sui , id est qualitatis , exceperit, in co uniuersa est ut de qualitate eius, quod socisse
aut dixisse arguitur , reus disputet , id ust nota esse inprobum doceat . Antithesis autem non ex qualitate eius, quod fecisse reus arguitur , defensionem praestat , sed Ex alia re extrinsecus appetita , id est ex causativo , cum rei ipsi non potest assistere , sed causam asserit , Proptercsiam fecisse dicat . Et interest inter absolutam et relativam , quod ibi facti qualitate reus se tuetur , hic qualitate causae propter quam dicitur factum ς id est αιτιον . Veluti, Orestes . accusatur quod matrem inter socerit . Non potest enim iactum quod obicitur , recte factum ostendere , sed άλον , id est causam , Propter quam se-
a Iis eod. ι Cod. eum adstura ae hele et alibi.
304쪽
cit allegat , id est , ob patris sui necem . Fit antithesis
Per Illi ' species, aut κατ' α ντέ', aut κατ' άν-τίφασιν , aut κατα μεταστασιν , aut κατα συγγύμην . Κατ'
ἁννέγκλημα est cum in eum ipsum euius gratia arguimur , Culpam referre conamur , et Causativum ad defensionem sacti ex ip ius incuqatio ae deducimus : ut supra in si s retis ob necem maeris , maeam ρ Pter quam accusatur accusat, ct in eam, quas maritiam interemit, causam eriminis refert, ac Prer accusation m matris sui δε- frension θυι conparat . Καταντίστασις sit cum aeque . sactum ipquin quasi recte factum probare u queamus, causativum autom inducimus , ut ex incommodo propter quod arguimur , maiuq commodum onatum , veluti rei rem, rependimus atque Pensamus: ut . imperator fugi ntibus admo nia militibus , Bis acie Pulsus, terrio disserit mraros, et conis is et vicit . Nemo potest dicere recte factum , quod ciuitati muri Aint adempti: sed adfirmat maius ex eo incommodo Commodum es e quaesitum, uictoriam scilicet zCuius benelicio consecuti su ut , ut uel alia moenia meliora etiam exstruere possint . Cata metasta is sit cum factum, Propter quod arguimur, aliorsum a nobis diuiuare ς conamur ἰ Mec conponsamus, sicut in cata uti stasi et uec in eum ipsum, Propter quEm rei sumus, regerimus incusationem , Sicut in calantenclemate et sed contenti a uobis remouere , aliorsum transferimus uel in personam uel tu rem rin personam , ut si Naala Sortillius Durio Melio occiso ita se defendoret , Occidisses qυidem , sed iussu dictio ris . in rem , ut si d Nannihat resus quod a tercio laρι. Urbis recessisset , dic rot fulminibus et tonitruis se essct
t'rritum . Κατα συγγ Δ.μην est cum et factu in Cotisitemur quod intenditur , et culpam esse concedimus , et eam in alium transferre non possumus , ct commodum nullum
ae eod. Oec Ionem. b Cod. eque . e Ita eod. d Deest εἰ in cod.
305쪽
38 CAP. III. 9. DE ME TALEMPSI. ex ea probare conamur ἔ sed , Omissis omnibus, ueniam precamur , aut ignoratione aut necessitate aut casu r ut
est Marci Tulli pro Ligario sententia et si omnia defocerint , mPerest GPrecatio , in qura et male et montes nos fecisse confessi , nihil aliud quam Preces allegamus . Quod genus actionis apud humiliores iudices nihil valet, si sola sit . Quid enim apud eum Preces agant , cui
necesse est dampnare consessos Z
I. 9. DE NE TALEMPSI ID EST RATIONALI ET LEGALI. Translatio est , id est praescriptio , cum id agimus , at causam non dicamus , id est excludamus actione aduersarium . Consistit autem haec quaestio aut ratione , aut loge . Ratione praescribimus modis sex ἔ aut persona , Rut loco , aut tempore , aut re , aut modo , uel numero . Persona , ut ignominiosus es , accusare tibi non licet ratie magistratus rum , accusari me non licet , et alia . LOCO , ut non in senatu acciasari debeo , sed apud iu- die m : non Romae sed Athenis , et alia. TemPore , ut non nunc , sed Olim agere deluisti, aiat nondum tibi aD- re Permιttitur, et alia . Re , ut clementiam . tibi mors licet aduersus patrem , tyrannidem non licet , et alia .
Nodo , quod dissicile in scholasticis pragmatibus inuenitur , ut non hanc formulam mihi intendero defuisti ,
sed illam i non ex hoc edicto mecum agere , Meae ex illo: non tanti litem taxare , sed tanti litem ς , et alia . Nonnumquam et in una controuersia duae translationes existunt . Necesse est tamen praescriptionem in aliquem statum continuo transiret ut si dicam, non Potes me accusare , nam infamis es ; et respoudet ille non ' sum ς et
ae Ita eod. a. manu; at I. damnare. 4 Cod. videtur habere deme εἰ- . e Ita eod.
306쪽
e P. III. Io. DE TRANSLATIONE LEGA I. 39st coniectura et aut respondebit aequum esse , et infamibusaei ionem dari ἰ et sit qualitas , et alia .
I. Io. DE TRANSLATIONE LEGALI .
Translatio est legalis cum aliquod nobis ius patrocinatur ad excludendum actionem diuersae partis , ut in illa controuersia r bis de eadem re agere non liceat ἔμα mor duorum divitum inimicus sim in urbs relicto Peregre Profectus est et filius eius inuentus est occisus et spoliatus Et accusauerunt sct diuites caedis , ambo ab- soliati sunt ἰ regressus paver vult eos accusare ἰ ἁ-li ex lege praescribunt . Non fallat autem nos, non in his solis coutrouersiis esse praescriptiuas quaestio nes, quae totae praescriptione tollantur ἰ ut est eo uouersia quae supra scripta est et sed sunt et aliae controuersiae, in quibus erunt quidem primae praescriptiuae quaestiones , sed non ita ut controuersia si uiatur iniris . Utrimque enim, omissa praescriptione, descenditur μd causae disceptatiouem et ut, mort Petit uir δε eis unius ex civibus et decreta est : MO' occidit et Petit ille ut occidatur . Erit quaestio prima Praescriptiua , non licet tibi postulare , semel decreta moris mea οῦ Et si adversus altam licet, aduersus me non licet . Quae quamquam sint praescriptiua, necesse est tamen ab his descendaut actiones ad iuris aut Praemiorum disputationem . I. II. DE STATIBUS LEGALIBUS .
Sunt autem legales status , sicut supra dictum est, quatuor et ambiguitas quam Graeci ἀμφιβολίαν uocant ἔ
307쪽
In C P. II. I. DE STATI B. LEG. II. DE AMBIGUITATE.
collectio, quam Graeci συλλογισμὸν uocant ἰ contrariae leges, quom Graeci αντινομίαν uocant; scriptum ci uoluntas , quem Graeci ρητο, κατ' εννοιαν b uocant .
Ambiguitas est quotiens uaria pronuntiatione uel inria signiscatione quaestio Mascitur. Fit autem uel inscripto uel in uoluutate scripti . In seripto , nut per distinctionem sit aut per similitudinem nominum quod est e μωνυαια . Per distinctionem sit Sic et Periurus ter dena milia solvat: Periuratum semUtc Peliantur ab eo triginta milia . Sic enim totum iu distinctione coti- sistit ἰ utrum pronunties Periurus ter , au uero Portarus , et distinguas ; et sic postea adiicias ter δε-na milia det . Per similitudinem autem nominum ,
uelut heres sit Tiberius , et inulti Tiberii ambigant et
uel cum legatur taurus , et quaeritur iatriam bouem an semιum Taurum legauerit , et talia . Per uoluntatem uero sit ambiguitas , cum tota quaestio in uoluntate scriptoris consistit . Veluti meretricos , si ancillas habesant , Ptiblicae sint et hic euim neque distinctio discernere potest quaestionem , nec de nominis similitudine altercatio nascitur , sed tantum quid lex uoluerit quaeritur , utrum meretrices PublicaS ESSE , an an cillas , au utraSque . f. I 3. DE LEGIBUS CONTRARIIS . Legum contrariarum status est, cum aut duo scripta Contraria iuueuiuntur, et Comparatione in diuersa
nituntur, quod Perquam raro accidit; aut cum Per
308쪽
Ata sis ipsa , quamuis diuersissimi s logos , ita tamen comminus conducit, ut contrariae esςe uideantur . Veluti fac Motibus Vestae sit ρ γ tua virginitas et uιri ior
res Ara mitim acc*iant: fortiter iecit quidam , et petie DUtias virginis Vesta . Hic enim ipsae leges contrariae non erant et quippe De eadem quidem de μ re scriptae , sed incidentia, quam peristasin dicimus , ita eas ex divorso comminus adegit, ut repugnare sibi uideantur . Fit Autom logum eoutrariarum status , Dori modo cum duase leges uidentur esse contrariae , uerum etiam eum ali sun incidit duplex , et actores alter alteram tuentur partem e uoluti rapta rvtoris mortem aut indotatas nutias utetr duas Viaidam eadem noGc ra-Puit et altera mortem , altera rivitas ostiat. Hic quamquam una lex sit , tamen legum contrariarum status di-
Citur . In simplicibus quoque aliquando nascitur legum Contrariarum status : uelut fortis Praemium accipiat ra-rres , qui Patrem habebant proditionis reum , fortitor iecerunt et Petunt ahqr ut abolcatur iudicium , alter ut agatur . Quod enim ad legem attinet , simplicitor uuam rem praescribit , ut uir sortis praemium accipiat: non ut illa superior . aut mortem aut nuptias flagitet e sed HO- lutitates diuersae uirorum sortium quandam speciem edi derunt quasi duarum legum Contrariarum . Hoc genusqnnestionum nonnulli quasi sine statu, asysinton, repudiant , cum omnia uideantur utrimque paria esse , et sint ἰσαζοντα . Sed conparatio per omites tracta articulos ab hae calumnia uindicat quaestionem . I. 14. Sc RIPTI ET UOLUNTATI . Quando alter uerba praestat quast scripta sunt , Altor
sententiam intorpretatur uel quiddam excipit , seri pii ut
vi Desideratur de in eod. b Ita eod. nempe pro stipem icta .
309쪽
Ia CAP. III. I . ACRIPTI ET UOLUNTATIS .
uoluntatis status appellatur . Hic autem status non in legibus solum est, sed in testamentis , et edictis , in dictis , in omni re quaecumque in litteras referri potest . Ut in hac controuersia : peregrinus murum si ascenderit, capite puniatur c murum Peregrinus ascendit , hostem advenires nuntiauit , processit exercitus et tiicit et petitur
ad poenam . Is qui petit, lege utitur: is qui recusat, u
luntate r dicit enim , non omnes qui ascrenderint , sed Eos, qui malo uoto ascenderint , puniendos . Scripti autem sententiam intemptamus tribuq modi r aut scriptoiPso οῦ patet non semper id posse seruari ἰ non enim et insantes et debiles uinciuntur . Aut ex legibus exempla ducuntur , quibus probetur non semper scripto stare . Posse Aut cum ex ipsis legis uerbis argumentantur non
id quod dixerit uoluisse latorem . Ut in hae controue sta et noctu qui cum ferro fuerit inventus , uinciatur ἰcum massa ferri quidam depraehensus est: Petitur ad POct nam e apparet enim legis latorem in serri nomine telum
Cum ex eo , quod certum est , id quod incertum est ratiocinatione inquiritur, collectivus status uocatur . Hic colligitur duplici modo . Nam quaeritur aut an satis lege cautum sit , aut an nihil propriae legis habeat et similitudino uti debeat . Superioris collectionis species sunt III, Ab eo quod semel , et saepius: ut incesta Praeci itetur et Praecipitata evasit et Aetitur ad poenam dicitur enim quae praecipitari iussa est, saepius debere praecipitari, nixi obierit. Aut quod in uno et in pluribus r ut qui duos tyrannos tino tempore occidit , Petit duo Praemia et contra dicitur. Aut quod ante est et Postea et ut rapuit
a Ita eod. b Ita eod. non uari .
310쪽
CAP. III. I 5. DE COLLEcTIONE . ,3 quidam et Profugit et ruta nusit c reuersus raptor peti tur ad mortem. Aut quod in parte est totum: ut uomerem pignori accmere rict liceat et aratriam accePuοῦ contra dicitur . Secunda collectio fit a simili r ut eum vir fortis Praemitim acc*iat, et Frannicida debeat aecipere . A contrarior desertor culte Puniatur: uir fortis Praemium debet accipere . A maiore ad minus et exulem intra tesminos liceat occideres ἰ utique et flagellare . Α minore ad maius : furem licet uerberari ; latronem utiques in erici . Haec sunt quae de cognoscendis statibus insinuanda tibi existimaui . Sed in bis illo error non debet existere , quod plerumque in pragmatibus rationalium statuum , multae leges inueniantur . Quamuis enim ista sit pugna , tamen omnis lis atque contentio non ex legi hus sed ex ratione extrinsecus adposita consurgit . Veluti
fur quadrulum soluat ἔ sacrilegus capite punitatur et date lo qui Ariuatam Pecuniam sustulit ossem quadruylum, et petitur ad Poenam . Hic quamquam duae leges positae
sint, quaestio tamen non ex legibus nascitur sed ex criminis proprietate et et fit status finitivus , qui est unus, sicut retro didicisti, ex rationalibus statibus . Contra et legales quaestiones , quamuis multae extrinsecus rationales altercationes admoueantur , pugnam tamen et contentionem ex ipsis legibus gerunt . Ut vir fortis Praemium petat, fortiter quidam fecit et Petit mortem ciuis .
Hic etsi ratiocinatio adhibeatur extrinsecus , disceptatio tamen omnis nominis in legis uoluntate consistit et et fit status scripti et uoluntatis , qui est et unus ex legalibus ηtatibus . Post haec meminerimus , alias esse Controue fias simplices , alias coniunctas . Simplices, tres status habere et id est aut non feci, aut non hoc feci, aut iureieci , et cetera . Coniunctas uero totidem status Pl xumque recipere posse quot sint crimina uel species . Ue-