장음표시 사용
321쪽
34 c P. III i. 6. DE ADAUMPTIUA . senarum vel ad ρυulum deferre . Per qua utitatem e ara magnum sit quod commisit . Per conparati OIIeru : an ρω-rius fuerit vel non accmto Matico Pergere quam manero . Deli uitio huic controuersiae deluit ; sed iam praediximus , non Omnes locos in omnibus materiis inueniri .
Adsumptiua per conponsationem e tyrannus trecentos no-ἷActs uti sociam gubernator transueheret in crauit: illo Omries natifragio Por dolum PreHdit c reus est losae res ρublicae. Ab initio ad finem: an la scrit rem publicam trecentis pcrditis , an nobilibus . A conpensativa ad qui Ptione : an cum simul t rannum Perdiderit , non modo non Mocria tio uin etiam sitierit rem ρtiblicam . Λ destructione conpensationis isdem gradibus per coniecturam et quo consilio navem seserit , utrum quod Per Vs urannum uoluerit , an uero quod Patres et rem publicam laesdem . Per qualitatem et an iusta causa Proμter quam lol homines Perirent . Por traudatio item et an ramiam rem non debDoria stio arbitrio agerct . Per conparationem e ulrtim
melius fuerit cum Frauno illos uiuere an sic Perire . Damnatias est quidam caedis , et in tricesimum diam debebat in vin viis esse : rediit qui occisus Midebatur Post 1 Desinitim diem et damnaliam magistratus eduxit et reus eat contra legem fecisse . Ab initio ad sine in t an etim acto tricesimo die , damnatum non abstulerit ad ρο nam , contra legem fecerit . Λ uenali adsumptione r aratienia dignus , cum innoconti Poporcerit. A destructione Per coniecturam : cur ρνer crit Z quod leges verucrct , an quod illam rediturum stimicaretur 3 Per qualitatem ean iustum sit istis de causis confra icinem fecisse . Per quantitatem et an magnum sit qtio quo modo conίm log m fecisse . Per conparationem e utrum mclius iverit innocentum ocruare , an legem transgredi .
322쪽
c P. I HI. 7. DE TRANSLATIO E .
I. 7. DE TR XSLATIONE . Rationalis translatio diuiditur locis tribus . Ab initio ad linei , in quo sunt pers0ua , locus , tempus , ipsa res modusque eius, Per quem movemus Praescriptionem. Se-quseus locus e*t tra usta liu es qualitatis , tercius communis qualitatis . Adultero sisemata inscribantiar c scrotus Prae-eedebat et maritus foribur eius scriρsit , hic adulter habitat et reus est iniuriariam . Ah initio nil sinem ς an cum, adulter sit cultis domus inscriρta est , agere non Possit ran cum Φso maritus inscr serit e in quo lucidere etiam finis potest , an etiam iniuria tiocanda sit . A qualitatetratastativa r an ei ad ii unitatem Ar icere debeat , quod adulter sit , ctitas fores inscriρscrit . Λ communi qualitate r ara absolutione dignus sit , qui olfecerit ne occluta esset inpia seicia et an uero Poena magis , quod sumsicium ultra praescriρ iam legis excenderit . I. 8. DE LEGALI TRANSLATIONE .
Legalis translatio diuiditur Iocis his , a propositione scripti, ab liomonrmia uel synonymia, quod istorum ii eiderit tu scriptum et a genere scripti in species , ab initio ad finem , a translativa qualitate, a communi qualitate et saepe istis et sinitiva quaestio lucidet. Nunc locorum uim sub exemplo consideremus. Caedis sit aetio . Aduersias Patrem nequa sit actio , nisi dementias e bis des eadem rovem ne liceat : Pavor et dities inimici visi sint in gra tiam reuertisse ἔ commutaveriant liberos per adoptionem ἰinuentus est Pavor in ρublico involiatus . occisus insti--ἐt accusare caedis adoptivus filius ς praescripsit illo, et
323쪽
3s c P. IIII. 8. DE LEGALI TRANSLATIONE .
abduxit et abdicatiit et uult ilia rursum reum caedis facere ἰ Praerer sit diura A propositione scripti et an cum leges cautum sit , ne bis de eadem re agere liceat , non Possit hic rursum aggredi iudicitim, qtiod ian ridem insti-ruerat . Ab homourmin et quam rem dicat, de qua bis agi
vetet ς utrum ne plene Pertractatam et diiudicatam , an etiam uerbOIctnus tactam . A speciebus quae genere Clantinentur r an omnes causas bis agi Prohibuerit ἔ arauero Privatas , non Publicas , non cultatis , nora catidis .
A line et an et actio sit Praoscriptio . Ab initio ad sinem rara cum abdicatus sit , vero Possit et debeat . A translativa qualitate r an ei abdicatio possit aliquid aduersus leges conforrct . A communi qualitate r an et alias iustum sit ros Pra 'Ponere crimini οῦ an caodis crimini . an cum Patrem sitas tilcisci velit et an et imi ditisti honestitis sit hahita contentione uincere ρotius quam benescio legis evadore . illud plane in primis scire debemus , quod saepissime legalibus translationibus coniectura implicatur , tendens ad id crimen quod praescriptio tuetur et quae coniectura serme omnibus locis diuiditur , perinde ut si sola esset nulla interposita praescriptiono . Probabile est enim genus actionis , ut uideamur iure , non defensiouis despe- Tatione, praescribere. Scripti et uoluntatis statum diuidimus locis his a propositione scripti ; ab eius quod
scriptum est generis diuisione in species , ex quibus speciebus exceptionem uoluntatis aduersum scriptum afferimus et ab aliquo incidenti rationali statu . Per eos locos, quibus necandus sit hic qui in templo Cereris inuentus est , diuisus est quicumque status erit , non tamen Om nes eos, sed quosdam qui opportuni erunt. Omnis autem scriptionis et uoluntatis quaestio necesse est ut implicitum sibi habeat aliquem rationalem statum et uel maxime si-Nem , Coniecturam , ueniam , conpensativam qualitatem ,
uniuersales etiam propositioves , id est houesti, iusti, et Diuitiam by Cooste
324쪽
C P. IIa I. 9. DE STATU LEGEM cox TR. 37eeterorum quae ineidere Solent , nonnumquam et Cou-
parationem . Vir si in te lo Cereris fuerit inventus , ea δερ puniatur οῦ quaedam in tenet lo Cereris ρυ rumentan est et Petitur ad Poenam Puer . A propositiones ripti r an cum lex caveat , necandum qui in templo Cororis inuentus est . Ab specie ex qua exceptio uoluntatis aduersus scriptum trahitur r an vero lex non omnes puniat , sed eos qui rudentes et scientes inlicito proposito fana adierunt . A fine r anne vir Possit uocari infans et et q&id sit conpraehendit cum latere cuPiat, teneri an uctro quo quo modo inveniri Τ Α simplici qualitate r an iustum sit , an im tam , hominem huius actatis interfici . A coniectura r an protiidentia deae illio
natus sit ut s atim nocaretur . A conparatione r utrum
melius sit hunc interfici an reseruari . I. 9. DE STATU LEGUM CONTRARIARUM . Sintum legum contrariarum diuidimus locis his: propositioue seripti, interpretatione eius , Conparatione SCriptorum . Conparatio autem scriptorum ducitur per uniuer sales propositiones honesti, utilis, Ceterorumque, quos Sus didicimus , statuum . Adiuvemus autem conparati Ouib stempus , ut quae lex autiquior sit , et quae magis con gruat legibus ciuitatis , et quae lex super rebus maioribus caueat ἔ quae de magis necessariis ς quae priuata quorumdam et qu ne communis omnium ἰ quae sacra, quae profana . Sed horum locorum non omnes SemPET in omnem materiam incidunt status et et ideo etiam ingenio est opus ad diuisionem. Abdicatus ne quid ex bonis Patris capiat et Di ultus sierit alicuius mortem , bona moraui utineat et obiit qui ex Mobus liberis alterum a
325쪽
dicaverat et abdicatus accusaverat iratrem Menescia , et o tinuit et tiindicat sibi bona ς contradicunt ProPinqui . Ab interpretationε scripti r an cum imo cauctatur ne quid ex bonis patris tabdicatus Utineat, hic Bona Patris ν inere non possit . Ab tuterpretati ne Fenteutiae per excoptionem et an Non omnibus mOdrs abdicati exeluduntur paternis bonis, sed tum domum n ea sibi Alorum nomane et sanguinis iure dePoscant. Ab interpretatione . alterius scripti et an cum lex caueat ulultorem ectent ς bona mortuorum , hιc acciPerct debeat bona qui ultor extiterit . Ab interpretatione alterius sententiae r an non omnes tiliores bona accistere
debeant , sod hi qui satius atiis legibus possint . A
Conparatione legum e quas lex Aotior habendia me ,earict quae in Patr m caueat , Od est patribus , araca quae in Omnes , id ost dct ulciscendis quorunicumque cistam mortibus et utra lege standum , mragis ricty quae Puniat, an ea quae honoret r utra molior , uim iustior , utra religiosior sit . Nouuumquam et rationalis status incidit , quem et ipsum quatenus Permit tit eius subiectum suis locis diuidere debemus . Accidit etiam ut inter duas legcs ita sit quaestio , ut alteri alter εt'tus si Pervcniat ; quibus inuetitis locis diuisiones nou
Ambiguitatis statum di dirnus Ioeis his et propositione Partis, quao ex logo nobiscum facta est et propositione eius quae aduerquet nos facit : collatione partium Per uniunt sales propositioiise , utra pars humauior sit , ut Rς0ngruit moribus ciuitatis: in quibus de animo latoris
c d. ingentione. b Cod. intentione . e Ita eod. d Ita cod
326쪽
eM . ur . II. DE COLLECTI EO STATU .aonἰectura dominatur . Ilos locos sub exemplo considere-mu . Qtii Periuraverit ter publico itirgis uerboretur ;contractus semel Portarii Petitur ad Poenam ut tierberetur et contradisi ur . Α Propositione ara Periurum , Ictrcenseat uerberandum . Ab Oppositione : ara vero lex, ter P riurum , uerberandum censuerit . A conparatione rutrum honestius , utrum iustius, utrum legihus congruentius , utrum disc*linas' vitas; in quo quid credibile sit
uoluisse latorum cernitur . I. II. DE COLLECTIVO STATU .
Collectinus statas diuiditur loris his , collectione ,
quantitate , conparatione , qualitate . Nunc locum sub exemplo consideremuq . Adultertim ctim adultera liceae Occidere et mulier maritum cum adultera occidit et caedis rea ρst. Ab ipsa collectione r an lex quae mariti facultat m ultronis dedit, de rit ot feminis et an tioro solis maribus scri ta sit . A quantitate e an non tarariam sit adulterii Pecoratum in maribus quantum feminis . A Conparatione r an hoc yeius sit Peccatum , et iccirco mortes dignius . A qualitate r an dignus mori maritus , qui eam intempesrans fuit οῦ an salute digna mulier quae tam iuris tenax fuit; an hoc aliis et in commvns titile sit . V. DE cO MUNI Bus ARGuMENTORUM LOclS . Diuisionis in quantum breuiter potui praecepta collegi . Sed enim uereor nequam tibi caliginem faciat , quod haec argumentorum locos appcllaueri ut , ut ex his
orgumenta depromerent , cuiusque status CariSR ESSEt .
327쪽
quod quidem cousitemur esse non utile . Sed plurimum prodest, ut singuli status singulas suas quisque diuisionum , id est argumentorum , sormas habeant e quia ex omnibus locis argumentorum qui Communes sunt Et a P- Pellantur , su ut certi quidam unicuique statui iam iliariores , et magis adhaerentes sunt e quos si Cui recte ac cepisti , tu ueri oportet , ut proposito themate cum statum eius conpraehenderis , ilico conpetidium diuisionis expedias , protinus per demonstrata ducurri us . Multum plane , ad probatiotiis μ abundantiam poteris adiuuari, si otium , ut illi uolunt , uniuersos locos in commune traditos teneas , ut Praeter obuia In diuisionem , quae supra est tradita , ex lais amplius etiam argumenta uestiges cquae tamen tibi causae praesentis utilitas largietur. Qui igitur communes argumentorum locos tradiderunt , alios dixerit ut artificiales , alios tu artificiales .
VI. l. DE ARTI Pic IALI ARGUMENTATIONE.
Artificialium di tributio quadripertita ost . Sunt enim primi loci qui rem praecedulit et deinde qui in re ipsa sint et deinde qui circa rem et post liaec qui post rem .
Rem Praccedunt persona , Causa , tempus , locus , mamtoria , modus si ii se ratio. In re ipsa sutit a toto , a Partu, a genere, a Spucie, a d iserorit ia , a proprio, a desiuitioue , a nouitiae. Circa rem a simit, a dissimili, a pari , R Crant rario , a maiore , a mitiore, a praccedente , ab eo quod simul e t , a consequo utu . Ι' ait rem, ab euentu , a iudicet liq . II i loci ideo communes appellatitur , quia in omni gonero causarum ex his argumenta duci possit uti. Nam trire a persona considerabitur patria , uui neu se genus , coi Poris habitudo , mores, uita , amici , aetas, in
α Cod. opprobationis sine ad .
328쪽
cAP. VI. I. DE ARTIF. ARGUMENTATIONE .eessus , uultus . Itaque proposita quaestione, etiam in coniectura considerari potest cuiusmodi persona sit , ut per quae illi accidunt aut confirmetur crimen aut repellatur. Si ex barbara natione , uel contra si ex miti, si ex seditioso genere , uel ex seroci, si aobilis, si robustus, si inualidus , si bonis moribus , uel eontra nequissimis . In
quo serme ante acta uita percurritur et si bonis iunctus uel pessimis, si qua arte praeditus - , si uerbis semper arrogans , si mansuetus et modestus . . Item aetas dat aliquod argumentum in utramque partem , dat etiam fortuna rnonnumquam et incessus et uultus et habitus ς sed et nomen ipsum quasi indicium morum appraehenditur. Et in controuersia sinitiua , argumenta nihilominus duci pos- fiunt a Persona . Non est sacrilegium cum ab eo quid. M tem se detrahitur , cuius tutelas atquct custodiaα Commissum est . Si Praeceptor diremulum uerberauerit , iniuria non est . Similiter et in qualitate r si honesta siePσr Ona , iactum quoque eius honestiam iudicetur , ut Cicero pro Cluentio fecit . A causa in couicctura e Caia sam adulterii fuisse amorem , atit narricidii auaritiam . Quae plerumque poni argumentorum locis satis non est, nisi oratorum uiribus adiuti litur , id est de ui auariciae
et de ui odii latius disputotur, tam in defensione quam in accusatione . Nam sicut illi ualet suisse causam , ita defensori proderit non fuisse . A caii a sinitiua : si inimicitia Pulsauit, iniuria θst: et qui lustri faciendi causa in
te lum ustuit , sacri os est. Non enim res mal cium facit, sed caura facian ι . Si non ut lucrum facerem , sed ad ornarum commodar m , dotraxi aliquid des tem-Plo , non rest sacril gitim . A cariςa in qualitate et si causa honesta uidetur , ν's quoquct honessta ui atur necesse Est . Bona consun sit; si per luxuriam , tumius ἰ Si
a Cod. praedica . b cod. mansuetis et modestia .
329쪽
42 CAP. VI. r. DE ARTIF. ARGUME TATIONE .
per liberalitatem , honestius. A tempore in coniectura est nox , si sollemnitas aliqua , Si προσtinitas, si dies. A tempore in sine r tit Demosthenes ' publicum crimen es.se dicit , quod ludis pulsatus et festis diebus uideretur .
A tempore in qualitate . Frequenter enim lcmpore res aut turpis aut honesta potest uideri , aut utilis aut necessaria r ut arma hahuisses cum latrocinia Plurima eommitterentur , aut domus eumnarentur . A Ioco in conie-etura r ut si statiam , montem, ca iam , templum , do-mtim , estiitatem causarentur , quorum aut Omortunum
erimini quod intenditur aut alienum argumentando θ ei potest . A loco in sine, ut idem illud Demosthenis rquod in theatro et in te se pulsatus sit , esse publicum erimen . A loco in qualitate et sicut quae domi iure flori di- eamus , haese in oblico fori non oportet, ita is qui adulterum in lupanari cum uxore dura henstiti interemit, ui- Matur non iure interemisse . A materia in coniectura rtit si tyrannidis accusetur qui Paratam habeat multitud nem . qui Pecuniam , qui arma et uim et uel d senaeatur qui nihil horum habeat . Λ materia in sine et rit Marcus Tullius pro Caecina ' nim collegit: ubi armati hominos , tibi conuocati . ubi multi fuerint , ibi uim non esssct M-ctam uid ri non Posse . Quibus igitur rebus aliis vis in- tolligatur , si in his non intolligatur Z A materia tu qualitate . Qualin enim materia est cuiusque rei , talis ipsa ves uideri potest. Sic artes honestas aut turpes Esse dici- mu' ex his rebuq , quia instrumenta earum sunt. Nam et musicam laudamus artem , quod sint materia illius uoces et modi et et oratorem uituperamus, quod eius sint materia iudicia et lites et testimonia et damnationes . Λ
330쪽
CkP. VI. 2. DE Loc IS IN RE . 43 modo In coniectura, id est a ratione, in eo est, ut quaeramus quomodo iactum sit aut fieri potuerit aliquid . Potestonis quis et causam habere et materiam ἰ sed rationem utendi materia nota habere, id est clam , aperte , uel sperasse inpune iacturum . Considerandum est autem ut ratio personae accommodotur. Nam si callidus, credibilius erit elam et per fraudem quam Per uim et palam admisisse ; contra si audax et inpudens . Λ modo in sine, ut Marcus Tullius r dotam circa sertios Publii Fausi niuit ox so quod insidiata sint. Ει idem e non esse detrectationem 4 circa Pacem , cum non clam nec furtim profectus sit sed Palam ' . Α modo in qualitate et an si ratio iaciendi iusta est , et factum iustum uideri potest.
I. m. DE LOCIS IN RE O . In re autem coniectura argumenta ducuntur a toto ,
a Parte , a genere , a Uecie , a differentia , a proposito , a desinitione , a nomine . A toto e si rotam rem publicam prodidit , quod ex multis rebus Ostenditur , non est incredibiles eum classom et equitatum Prodidissct . Et ut Marcus Tullius in desensione iacit pro Fonteio 4r si ntilla
α Ita eod. pro Fabia . b Cod. detractiamem . c Ilio titulus a me g Pletar in uacuo codicis spatio . d Num legendum ain ulta r
t Settieet in oratione deperdita pro M- Tullici , cuiris ot R-tionis uidosis partes a me editas Mediolani cap. vim. sqq. 2 Sermo es qe uidetur de un- dimonii, quod Fabio Romam Promiserat in agro thurino -M I ullius. Atque ex liis rhetoris Nostri uerbis io assulset Cicer ninno I eo supra citato , ueIpotius illi laeunae quae Post cap.
I Ilaee in edita imperfectae δε- rationis particula collocanda uidetur iuxta eas reliquias quas e