장음표시 사용
311쪽
α CAP. IIII. I. DE DIUISIONE .lut cum uni reo multa infrenduntur , et aliud negat , Mitiae dosinit , aliud iure factum contendit; et cetera , prout causa postulauerit . Aliud autem interest inter simplices et conpositas controuersias et quod conpositae , sublata una re aut pluribus , manent tameia et simplicium omnis contentio Contra unam rem consistit. Et ideo cum incidit conposita eausa , licebit eam sic tractare quasi Idu-
IIII. i. r. DE DILISIONE . Quoniam quemadmodum possis dinoscere statum plenissime tibi traditum est , protinus. accepto themate Cura Perspicere cuius quid sit status . Habent enim singuli quandam ad diuideridum rogulam propriam , licet sitit eius pleraque communia et illo quod in omni statu diuisio rectius ordietur a generalibus quae tionibus , quac in unaquaque cRusa generales Esse potueri ut et a generalibus gradatim descendunt ad speciale , id est ad causae proprias . Generales sunt quae non tu ipsa tantum causa tractari possunt, sed habent aliquid commune eum pluribus r ut , an veri simiis sit a ditiite Frannidem Doec- rari . Hoc etiim Don tu hae laritum causa , sed ubicumque diues reus affectatae dominutionis fuerit, disputari potest . Deinde sequitur , an cum habctat magnam sct- cum manum . Haec quoque generalis quidem est , aliquatenus tameta iam deuri git ad speciem r non enim
omnibus reis hoc idem obici potest . Ex hac peruenitur ad specialem , id est propriam praesetitis iudicii r an
cum abdicatos secum habeat . Ita sensim defluit generalitas ad speciem , id est ad το κρινέμενον. Eadem ratio est diuisionis et in ceteris omitibus statibus . Intueu- dum tameta est ne nimis immolemur generalibus quae-
312쪽
ckP. IIII. I. DE CONIECTUR . a sationibus , sed Praecipuam congressionem ad causae proprias conseramus species . Disputatio enim generalium apud animos iudicum Praeparabit tantummodo aditum, ut magis persuadere possis eum de specialibus disputabis .
Ceterum omnis causae firmitas iu πω κρινeμενω non est sp
eie iudicii propria . Cui etsi generales nonnihil prosunt,
nisi tarnen cum summa industria speciales fuerint elab ratae , frustra sit in generalibus opera consumpta . Sunt et incidentes quaestiones , sed et incidentium incidentes , id est euin ad iudicandum statum eum, qui est causae Pr prius, alius extrinsecus status superuenit . Sed hoc planius per diuisionum exempla pere ipies . Nullus enim omnino est status, qui non uel sibi ipse uel cuicumque alii statui possit incidere . Accepto tamen themate cura perspicere ante omnia num praescriptio possit opponi per aliquam sui speciem . de quibus retro didicisti et id est aut persona aut loco aut tempore aut re aut modo uel numero aut aliquo scripto . Potius enim est , si litis conditio patitur , aduersarium ab actione depellere , quam cum intentionibus eius conluctari . Sed tamen acriter praecauendum est ne in praescriptiuis quaestiunculis aut Ie-ues admodum aut uullius momenti occasiones sint , aut inuidiosae et contrariae . Si autem inuenta fuerit praescriptio , diuidetur ea ratione quam suo loco status huius diuisione cognosces . Nunc Primum de coniectura tracte
Plena eoniectura diuiditur locis septem c a persona , R eausa , a consiliis , a potestate , ab initio ad finem , a translatione cati arum , a ueri simili defensione . In per in Sona consideratur patria, nomen, genus, corporis habi
313쪽
I6 c P. IIII. a. DE CONIECTI RA . tudo , mores , uita , amici , aetas , incessus , uultus enunc haec omnia, nunc quae causa habuerit . Nec enim aemper necesse est omnia considerare ista sed quae prae-εens negocium subministrauerit . Α causa autem ἔamor - , odium , spes lucri , uel suturorum timor , et cetera . A consiliis et an suppliciorum metu retardari Potuerit , au reum suturum se non sperauerit . Α potestate ἰ Pecuniae , arma , couspiratio , numerus clientium , seruorum . Nexae autem inter se esse debebunt causa et potestas . Nam ut frustra est uoluisse , si nota
tuerit , ita potuisse , si noluerit , uanum est . Ab iuitio autem ad finem, in quibus factum iesum excutimus , uariae sunt usquequaque quaestiones . Nam in illis facta , dicta , affectus , euentus etiam considerari solent ἔ Praeiudicia , rumores , tormenta , tabulae , iusiurandum ,
testes , responsa , uox aliqua emissa ἰ et ea quae dicuntur signa , id est uestis cruentata , liuor , et talia ἔ et omnia quae in causa inueniuntur , non ingenio nec arte excogitantur et sed ingenio et arte scrutari solent ς , et appellantur ab initio ad finem, quod Graeci dicunt ατεινου e d
νωνειη . Et nunc ordinem sequimur, nunc eum Conuertimus pro utilitate causarum . A translatione causam laceti transferimus in id quod facere licuit , et haec est sedes coloris , in qua parte uel maxime coniecturales causae Iaborant . Ueri similis defensio est, quae Plerumque
horum argumentorum est confirmatio . Haec resoluitur ab accusatore Iocis tribus et ignoratione , easu , necessitato ς quorum omnium usum in exemplo experiemur . Diues adoloscens multos abdicatos recipit et reus est a Iectatae dominationis . A persona , an ueri simile Mit ut Sues t rannidem assectaverit . A causa , an Pro ter
314쪽
cAp. IIII. I. DE CONIECTURA . a
Iucra et volvtates quaes sunt in dominatione . A constaliis , an metu sumticii retrandari Potuerit et an reum turum re non verauerit οῦ Et si Nerauerit , euasurum erediderit et quae pars similis est ac paene eadem cum
ueri simili defensione . Atque iccirco Marcus Tullius pro
Milone per utrumque istorum Iocorum tractatum consuliorum diuisit. A potestate , an cum habeat magnam sa- cum manum eorum quos recipit . Ab initio ad sinem , an cum abdicatos recipiat , signum sit assectatae Frannidis et an cum multos . Quod quoniam est pro accusatore , resoluere id reus causarum translatione conabitur , quae sunt sedes coloris . Quo in loco coniecturales causae laborant , an ideo recipiat quod misereatur ciuium calamitosorum , simulque eos sustinendo innoxios Praestet . Huic parti necessario adiicitur ueri similis defensio . A ueri simili defensione r an si hoc destinaret , non utique Palam abdicatos reciperet, sed eos clam sibi foederaret ἔ ac non solos abdicatos , sed et alios homines . Hunc locum, quia resolui dixivius ab aecusatore ignoratione , casu , necessitate, nascentur quae stiones hae r an nescierit Posse se accusari r an diuino casu hoc modo instruxerit dominationem ut Possit teneri : an et n cessitates hoc gentis hominum suscuerit quia
aliud 'non habebae . Sic diuiditur plena , hoc est illa
in qua et rerum et personarum uertitur quaestio , sed non plenarum . Altera est , quae in personis solis litem patitur , ut in hae controuersia r Uir fortis habeat Praemium et quidam fortiter fecit et praemio cutitiae mulieris nVtias accePit z veneno periit et rea est cutiua ueneficii. A persona r an er dibilis homicidii voluntas in muliere , an ueneficii , an in ea retia , an in uxore . A causa eran causam habvorit se loris odium illud hostile et in quo an Post nutias Potuerit permanere . COusilia etiam traetabimus , quod quidem in huiusmodi coatrouersiis uice
315쪽
u8 CAP. IIII. I. DE CONIECTU .ueri similis defensionis hoe in loco plenius exequimur rara ver erit occultum futurum scelus , an se ream non ivturam , an Proveras sensentias relatiaram . A potestate et an Potuerit uenenum Parare in aliena civitate : an
in ea ciuitate ira quam cutitia peruenerat οῦ an potueΓι edare et , a quo diligebatur , et Per hoc non timebatur . Sequens est ex non plenis coniectura , in qua dem quaeritur , quia Persona manifesta est. Ut , quidam inuentias rest recens cadavor in uia solus se eliens et caessis reus est . Hic scilicet uenire in controuersiam persona non poterit ἔ certa enim est cuiu modi sit c et ideo Hoc uoluntati locus est nec pote tati . Tres igitur reliqui loci diuisionem ' sungentur . Ab initio ad sitem : an cum iuxta recens cadatior solus sit inuentus, hic sit caedis auctor ῆGn cum in via , an otim smoliens . Λ translatione causarum: an omnct illud iniuria fecerit. A veri simili defensione e an si ipse esset interficior, utique fugisset Potis quam thi substitisset et an uero neminem nutauerit ad re ἔuel tutiorem existimaverit cadaueris oblitterationem . In coniecturae diuini Ono uoluntatis et potestatis loci communes sunt et accia a toris et defensoris , perinde etiam ab initio ad finem et quae nunc recto prosequimur ordine , nunc uero confundimus pro utilitate causarum . CauSarum quoquct translatio communis esse debebit. Nam cum constitit partes ab initio ad sinem , quae nobi officiunt , causa rum translatione soluendas et utrique autem possunt oss-Cere et causarum etiam translatio utrique subvoniet . Uerisimilis defensio semper defensori esse tradita est , quae ut resoluenda sit , supra dictum est . Si quis autem curiosius spectauerit , inueniet nonnumquam accusatorem quoque aliquid tale temptare cum erit facti alicuius ratio reddenda , quod ad mutuam accusationem attiueat .
316쪽
CAP. IIII. 3. DE FINITIONE . I9 Eadem ratione diuidenda erit qua simplices coniecturales causae et hoc tantum accedente , quod unoquoque loco duplicatur diuisio . ordo tamen legitimus erit, ut Prior sit nostra purgatior nemo enim accusationem seri , cuius adhuc innocentia incerta sit . I. 3. DE FINITIONE .
Finitiva diuiditur sex locis , desinitione , collecti
ne , quantitate , conparatione , qualitate , Coniectura . Desinitio nominis proprietatem uerbi explicat , ut quid sit furtum . Collectio autem contrariae partis desinitIO-DEm expugnat. Contendimus enim Primum hoc esse atque illud, de cuius culpa non dubitatur; et hoc operatur COI- lectio , ut eum sua desinitione aduersavium poenae saeiat obnoxium . Quantitas de commissi modo quaerit , quem defensor minuit , accusator amplificat , et defensionibus suis quisque adaequat . Conparatio quantitatem supercrescit . Illa enim esse contenta est , haeC se ulte-xius extollit . Qualitas tu hoc assumitur , ut aecIdentiam rei dispiciamus , an iusta , an bona , an turPis , an utilis , et cetera . Non tamen semper omnia , Sed utique quae materia portauerit . Illud tenendum est , non solum rerum qualitates sed et personarum inspiciendas Per Recidentiam suam et factorum reputationem . Sed et mo
dus inspicitur, quomodo factum sit et qui locus latus est et gaudet collationibus siue exemplis . Coniectura loco tangitur , nonnumquam et secundo , quae si uis idior erit , locis suis diuidetur . Seire debes in ea mate Via , in qua duplex finis fuerit , duplicari etiam eo ceti0uem . Quantitas principalis est defensoris 4 dicit enim
minus esSe quam accusator assirmet . Conparatio accuSam
317쪽
3o e P. IIII. 4. DE NEGOc ILLI QU LITATE . toris e t r uult enim maius esse hoc , quam esse nomen
de quo quaeritur . Qualitas utrique communis est , in qua solent partes ab initio ad finem multas recipere definiti nes . Nunc sub exemplo sinem diuidamus . Amor milicia vacet ; qui amat Potit miliciae uacanonem . A sine ean qui amat aeger sit . Α eollcctione et an perinde sit
amor atque languor . A quantitate : ann lan a res suamor qui mereatur uacationem . Λ conparatioue r an gratiior sit morbus animi quam comoris . A couiectura rtit m hoc ei diuinitus an eu*a montis acciderit , Praesertim belii te Ore . I. 4. DE NEGOCIALI QUALITATE . Diuiduntur nogociales , quae in legum et rogationum lationibus reperiuntur , primo quidem ab obscuritate , si nobis materia largitur c ut Marcus Tullius de lege agraria iacit , et Cato saepe , et Saepissime Gracchus . Sequens locus est, legem esse contrariam uetustis legibus , ut Demosthenes aduersus Androtionem , Aeschines aduersus Stesiphontem faciunt ; qui tamen locus in scholasticis materiis quam . cst rarus , nisi sorte sub nomine sit controuersiae . Tertio loco spectabimus uniuersales Propositiones , quibus gaudet suasoria , honestum , utile , iustum , et cetera talia . Nunc suasionem legis diuidamus . Pauper , Et dives inimici uisi sunt in gratiam reuertisse , commutatis liberis per a Ptionem et fert legem diues, tit indemnatos liberos liceat Occidere ς contradicit paver . Ab obscuritate et quos dicat liberos ,
utrum nam les an a Ptiuos , utrum a se niatos , an hos qui inde nascentur . Λ contrarietate et an Obruet uetuatis legibus , quae de salute civium caueant , id eu
318쪽
e P. IIII. 5. DE ABROLUTA QUALITATE . 3s nequis telum hominis occidendi causa ferae . Ab uniuersalibus propositionibus et an iustum indempnatos necari an imis quoque patribus inutile , an i tam, an Periculosum, an i Ossibus . Hic plane et coniecturae uehemens tractatus est, quo animo serat. Nec miremur coniecturam interuenire e omnis enim status , sicut saepe iam dictum
est, in omnem controuersiam potest incidere qui si erit leuior , uno capite diuisionis eum eo transigemus ; si ualidior , locis et ipse suis omnibus quasi principalis diuidetur . Hoc eodem modo rogationum quoque lationes diu demus . Reliquas negotiales , quae ncc in legum neque rogationum lationibus erunt , diuidemus locis his , ab initio ad finem , desinitione , consilio , qualitate , conmparatione qualitatum et nunc his omnibus , nune , ut Semateria offert, quibusdam . Perinde in hac qnoque diuisione incidentium statuum sermas et quantitates Considerabimus Is , cuius silius non conparebat , edixit Secertam Pecuniam daturum ei γi ilium sibi exhibuisset ; idam mortvtim ostendit et Petit indicitiam . ; contradicistir . Ab initio ad finem : an cum promiserit, exsolve debeat et an non debrat, quod mortuum ostendit. A definition r an hoc exhibore sit mortutim demonstrare . Aeonsilior quo consilio Promiserit; utrumne qualemcumquoquis demonstrasset, an uero si uitium . A qualitate r amaequum sit conpelli eum ad Pretia in Orbitate numeranda . Possit hic fortassis et conparatio qualitatum moueri, utrum
illi melius serit non videre omnino Ilium , an uelut
talem tiidem . I. 5. DE ABsOLuTA QUALITATE .
Diuidimus absolutam qualitatem locis tribus , ab initio ad finem , a partibus iusti , a comitio . Partes ab
α An prianda h In margina quoque repetitur hoc uocabulum. a Iin cod. Pro Mel.
319쪽
3a c P. IIII. 6. DE ADSUMPTIVA QBALITATE . initio ad sinem perinde hic etiam Persequimur , atque in causis coniecturalibus inueuiuntur . Partes iusti excutientur in eo quod est uatura iustum , more iuStum , PC-to iustum . Natura iustum est, quod nobis nascendi sorte obuenit , ut parentes amare , amicis benefacere , inimicos persequi . Hic est locus, in quo quid dignum sit examinatur . More iustum est apud Scrthas ,exaginta auuos natum occidere . Et apud Lacedaemones flagro uerberari, Iege uel pacto iustum est . In quo consideratur an non sit prohibitum et tiam si scriptum Pertendit - , alius erit status . In hoc spectantur aetatum licentiae et sectae r quibusdam enim quaedam uidentur esse Concessa , ut Philosophis , oratoribus , pictoribus . Tercius est cousiliorum Iocus , in quo quaerimus quo consilio secerit rac si incertum , destruetur et resoluetur , Causa , Persona , modo , tempore , loco . Ab initio ad finem princi- Palis est accusatoris locus ; a partibus iusti, principalis est defensoris . Locus consilii utrique communis est . Nunc absolutae qualitatis materiam diuidamus . Matrona cynicam sectam exercet ἰ de moribus rea es . Ah initio ad finem r an cum associet insolita fomluis , male vitiat et an cum litterarum artes , an cum Phil Suhorum , araeum cynicam legem sequatur . A partibus iusti r an liceae uelle quae prohibita legibus non sunt , an s urim , an sic studere . A consilio e cur hoc faciat ἰ utrumne quoae suo nomini suientiam Praestet , οῦ an vero quod libere velit et sine obseruatione cuiusquam tittam ducere . Potest hic et commutiis illa qualitas lucidero , quae eadem Percomparationem est , ubi quaeritur utrum e re Ptiblica suda nari hanc , an absolui . I. 6. DE ADSUMPTIBA QUALITATE .
Adsumptiua Per relationem , et adsumptiua Per
320쪽
CkP. IIII. 6. DE Ansu MPTiux. 33xemotionem, et adsumptiua per conpensationem, et adsumptiua uenialis iisdem omnes locis diuiduntur , ab initio ad finem , ab adsumptione , ab adsumptionis destructione . Destruimus autem locis VI, couicctura , qualitate , desinitione , translatione , quantitate , conparatione e nuti istis omnibus , nuuc Plurisque eorum . Horum eiicctus in controuersiis inspiciamus . Relativa r dux exclamantem in acies militem , uincimur , in refcἔt et rotis est careHs . Ab initio ad filium t an cum militem interfecerit Ob nultam commissum quod lex morte Punit , Psonam luere debesat. Ah adquiriptioite restativa r an cum exclamantem uincimur interfecerit , absoluondus sit . A duci tructione adsumptionis relativae per Coniecturam e Pruter hoc an Propter aliquas simultates interfecerit . A qualitate rara iustum fuerit sic animaduerti in militem . Λ ii ne ranimaduersio fuerit illa an uis . Α translatioue et an nec ψ c , nec illo loco , nec illo tempore , sed iudices dicta causa iudicare debuerint . Per quantitatem e annes tranto aurelicio dignum serit Ummissum uindicars militis . Per conparationem e utriam potius fuerit Iunc eum inter sci , an postea reum seri . Remotiua r legatus intra di em tricesimum prosciscatur et legalias non accepto uiatico remansit, et rcus est . Ah initio ad finem r an etim legattis non sit Profectias , d beat Psonam sustinere . Abadsumptione reniosuar an cum non excePerit uiaticum , crimini non sit obnoxius. A desteuctiouc remotiuae adsumptionis , isdem gradibus, id est per coniecturam, cur Prosectus non sit e utrum ne quod uiaticum non acco- Perit , ara Ob insidias uel contumaciam , uel laedendas rei Publicae studio . Per qualitatem e an Astum sit ces-m ionis causa non aecvissct uiaticum . Per translationem et an agere cum quaestore debuerit , et rem vel ad