장음표시 사용
391쪽
νοέ c P. XXII. DE OBLIQUITATE.
aliud intelligi et in obliquitate uero et intelligi di besaliud uelle, ct iamcu longe aliud dicendi arte perscere .
Quaestionis iusidiae nisi astu occulto et late uter Opernu-tur , omnem effectum intellectae etiam cum itidignatione audi cutis amittent . Quaesitum quomodo contra si gu- Tas respouderi oporteat et et quidam seinper ex diuerso operi udas putauerunt , sicut latctitia uicia rescinduntur e idque saue frequentissime faciendum est ἰ aliter enim dilui oblocta non possunt , utique cum quaestio in eo consistit , quod figurae petunt e at tibi mal dicta sunt tantum , et Hori aut inaduertere interim et dissimulare , bonae conscientiae est . Si fuerint crebrioressi gurae , quam ut dissimulavi possint , pnfitulandum est ut nescio quid aliud μ , quod aduorsarii obliquis sententiis figurare uelint , si siduita sit , obiiciant palam aut
certe nou exigant , ut quod ipsi non audoiit dicere , iudiees non modo intelligant , sed etiam credant . Uerborum uero sgurae magis apud grammaticos et ex lectionibus percipiuntur , ut si dicamus hac re intii res εοῦ non ut ueteres et Cicero praccipue , hanc rem invidero e et incumbere illi, non illum et et Plotium vino , non timi r et huic Ddhtiliari ς , nou illum adhulari r et mille alia , quae auctoritate des uduia uir . Quo quidem
Parce , et Culn res poscit, uteudum ubi , uelut aspero
quodam condimento . Λt qui nimium associarierit, ipsam illam gratiam ueritatis amittit . tu elocutioue Inagnum nicium est cacozelon , id est mala assectatio et per omne dicendi getius peccaus . 2ἰam et tu utida et pusilla et praedulcia et habundantia et acerba et exultantia sub idem uicii nomen cadunt . Denique cacOZelon uocatur quicquid est ultra uirtutem , quotiens ingenium iudi-α Quioli , ut illud nescio quid . b Quintil. vIm. r. huic rei . c I in cod. a Quintil. VIIII. u.
392쪽
c P. XXII. DE DELIQUITATE . Ioscio caret et spceio boni fallitur et omnium in eloquentia uiciorum pessimum e nam cetera uitia cum sunt , Parum uitantur . Est autem totum hoc in elocutione ut Cium e rerum enim uicia nomen suum obtinent , ut aut stultum aut commune , aut contrarium , aut SuPer uaeuum uOCetur z cacoZelon uero est quod dicitur aliter , quam se natura habet , et quam oportet , et quam Satis est . Et ne Omnia percurram , hoc satis sit exemplum R. Lecta capito ctiiusdam ossa medicus tenenda
matri Hodia r ille adiecit di infelicissima femιna nondum extulisti stium et iam ossa logisti . Et multa alia similia maxime uitanda , quia inpensissimo conatu inge-Dii irrisionem petunt . ornat elocutionem Praecipue descriptio , quia tota rerum imago uerbis describitur , ut uelut aute oculos posita uideatitur quodammodo ab audientibus . Ut apud Tullium 4 r stetri soleatus Praetor Po Puli romani ctim Palliolo Pur ureo , itinica talari , mu liercula nisus in littores . Et apud eundem ' et uidere ui. -δar alios intrantes , alios atitem exeuntes , Via S m Ex vitio uacillantes , quosdam hesterna ex Potalione os ἐ-rantcs et humus erat immunda , lutulenta uino , cor-ισlangvidulis , et spinis cooperta Piscium . Sic et urbium CaPtarum crescit miseratio di sine dubio enim qui dicit expugnatam esse civitatem conplectitur omnia quaecumque talis sorinna recipit , sed in assectus minus penetrat breuis hic uelut nuncius . At si aperias haec quae uerbo uno Clausa erant , apparebunt , id est est usae per domos ac templa flaminae , et ruentium tectorum isagor ,
1 Alludit ad so*mulam iuri- 3 In Verr. V. 33. dicam partim eatiisse ιιide tir, 4 In fragmento orationis pro de qua Fronto in epistulis al- Gallio , quod ei sat Aquila siensibus. figur. Eent. P. rs.
393쪽
aos e P. XX I. DE OBLIQDIT TE . et ex diversis clamoribus unus quidam sonus , aliorum fuga incerta , alii extremo conplexu suorum cohaerentes , et insantium seminarumque ploratus , et cetera . Licet enim haec omnia , ut dixi , conplectatur qui dicit eue gam urbem , minus est tamen totum dicere quam omnia . Consequemur item ut mavisesta sit descriptio , si fuerit
ueri similis . Et licebit etiam lalso adfingere quicquid ii
eri solet . Continget enim claritas etiam ex accidentibus .
Ut , mihi frigidus horror membra quatit gelidus scohit tormidin sanguis . Et trvidae matres Pyressorsaeae Pectora natos . harillime enim recipiunt alii mi quod agnoscunt . ornant elocutionem etiam similitudines rquare aliae sunt illae quae probationis gratia inter argumenta ponuntur , de quibu inter argumenta didicisti et aliae hae ad exprimendam rerum imaginem conpositae , quod est huitis loci proprium , id est ornatus . Inde lum ceu rutores , atra in nebula . Quo in genere id est Praecipue custodiendum , ne id quod similitudinis gratia adscivimus , aut ob curum sit aut ignotum e debet enim quod illustrandae alterius rei gratia assumitur ipsum esse elarius eo quod illuminat . Quare poetis quidem permittamus t qualis , tit hibernam Lyciam Mnctiques sumta - de erit , et Dolum maternam inuisie otio ς oratorem non decet nisi satis notis et illustribus ea quae sint obscura . De sententiis siue sensibus Consuetudo iam tenuit , ut mente concepta seusus uoce
mus . Lumina autem praecipue in clausulis posita , Sententias di quae minus celebratae apud antiquos , nostria temporibus modo carent , ut ait Quintilianus φ. Sententiae interim ad rem reseruntur et ut , nihil est tam Popularct quam bonitas . Interim ad personas , ut est A
394쪽
CAP. LXII. DE OBLIQUITATE . Io Di Domiti e princeps i titili omnia scire , ei nacrassost ignos corct . Hanc quidam partem enthymematis , quidam inicium aut Clausulam epichirematis esse dixerunt e et est aliquando , non tamen semper . Illud verius , esse eam aliquando simplicem , ut ea quae supra ediximus ; aliquando ratione subiecta . Ut est e nam in omni certamine qui utilentior est , etiamsi accipieiniuriam , tamen quia Plus Potest , facere Didottir . Est Donnumquam et duplex r obsequium amicos , veritas odium Parit . In his custodiendum est , id quod ubique , ne crebrae sint , ne Palam salsae et ne Passim et a quocumque dicantus r magis enim decet eos , in qui bus est auctoritas . Ueri pondus otiam persona confirmat . Quis strat adolescentem itiit etiam ignobilem, si iudicet in dicendo et quodammodo praecipiat 7 Epiphonema est rei narratae uel probatae summa exclamatio . Ut, tantae molis erat romanam condere gentem. Et, δε-cere enim Periculoso b Probus adolescens quam ρemeti rur- Pitor maluit. Clausula est quae est concludentibus sensus. Ut est , quam Pritis de tiestro facto fateamini necessa est qtiam Ligarii cujam ullam repraehendatis . Uerum nunC uicium est nouitatis , quod omnes in fine sermonis fieri sensus uelint di quae res facit ut etiam inepta dicantur . Neque enim possunt tam multae bonae sententiae esse quam necesse est multae sint clausulae . EI
cutionis genera sunt tria , uehemens , quod Graeci βαρὰ et tenue quod Graeci ἰσχνο, et medium quod Graeci μέσον dicunt . In genere tenui communis Consuetudo sermonis imitanda est , ab indisertis plus quam ς opinione di serens . Itaque qui audiunt , quamuis sint insantes , ta
Quintil. loeo eit. Melamatio. b Perlatilose deest in eod. E Ita e d.
Contra Symmachus et Cas- eipiunt a sententiis . Modorius epistuIas plerasque in
395쪽
men illo modo considunt se posse dicere r sed mitii est
experienti miniis possibile . Hoc genus nou s t suae nimis expolitum structurae r ne tamen nimis solutum. L erum callidus nou ingratam quandam n gligeritiam simu
Iat magis de re hominis quam de uerbis laborantis. Sunt
acutae Crobra quo sententiae . Non sequatitur illas similiter conclusa , ct paria paribus reddita , et cetera qua allunt quaesitae uptiuς latis . Llatur aut in uerbis quam usitatis , translationi hiis quam mollissimis . Nec faciet rem Publicam loquentem et Dec ab in ris mortuos excitabit et nec aceruatim mulin frequentatis una conplexione deuici-etet . Erit enim , ut uoce, sic etiam oratione suppressior . Aspergantur, si oportulae possunt, Ptiam sales. Hac sorma est pro Ligario paene tota oratio . Medio autem generi dicendi Dinnia orna myuta conueniunt , plurimum auauitatis, multum sententiarum , laetae cruditastque di sputationes , Et communes loci sine contentione dicentur . HOC solurn totum geuuq est sos starum 4 laute de-
suxum in forum a sed spretum a subtilibus , repulsum a grauibus , in ea demum , de ς qua loquor, mediocritato consedit r ut est oratio de imporio Guei Pompeii . Tereia est uehem iis forma dice udi , quae cursu magno sertur et sonitu , tragica quadam et excelsa sublimitate dicendi ; et hoc a superioribus uel maxime differens, quod illa optimc uersantur in lubrico , et si semel constiteri ut , numquam cadunt , nec extimesci ut ancipites dicendi incerto que casus r at uero hic grauis , a Cer , a
dens et in poriculum praeceps est , et si hoc solum possit quod prostitetur , ii ix satis sanus uideri soli l . Debet ergo tranquille , ut ille modius et debot et subtiliter , ut ille primu : del, t et ueli 'menter , quod ei est proprium , id e t granditer , dicere et Praesertim cum causae P rtim tutae sint eo modo , partim aliter tracta
396쪽
e Ap. xxv. DE OgLIQUITATE . tot ἡae et ut pro Cornelio maiestatis , et tu Verrem, et pro Cluentio . Ergo quot ossicia oratoris , tot genera dicendi , ut sit subtile tu probaudo, modicum du delecta
do , uehemens in flectendo e in quo uno uis omnis Oratoris est . Magni igitur iudicii , summae etiam sacultatis esse debot modorator ille et quasi temperator huius tripertitae uarietatis. Nam et iudicabit quod euntque opus sit , et poterit quocumque modo causa postulabit dicere . Sod est eloquentiae , sicut reliquarum rerum , fundamentum sapientia . Ut enirn in uita sic in oratione nihil est dissicilius quam quid deceat uidere : πρύπον appellant hoc Graeci , nos die imus sane de Orum et de quo
clare et multa praecipiuntur , et res est cogitatione dignissima . Huius ignorationu non modo in uita , sed saepiss me et poematis et in oratione peccatur . Est autem quid deceat oratori uideridum , non in sententiis solum sed etia in in uerbis. IV ii omnis fortuna , non omnis
honos, non omnis auctoritas, non Omnis aetas: nec uer lucus , aut tompus , aut auditor Omnis eodem aut uerborum genere tractaudus est aut sententiarum e semperque in omni Parte orationis, ut uitae , quid doceat est Considera lutum et quod et in re de qua agitur positum est , et ira Personis corum qui loquutitur , et in eorum qui audiunt . Est etiam eloquendi triplex . Nam aut Comma , ut colon , aut periodo dicitur . Comma colicisa in si gulas partes breuis oratio , ut est illud apud MM Tu Iium et abiit , excessit , euasit , erruit . Colon uero PeTmembra defluitae breuiter dictiones, tu est apud eumi. dem z quo usque tandem abutore Cat lina Patientiano tra 'am dis o M u furor iste rvus eludet Z quem a suom ses ses renata iaciabit audacia 3 Periodos uero longo ambitu et pleno circuitu oratiouis C reum Re- ea couuersio , ut et otii vereor iudices no ιυγο sit Pro Disit iroo by Cooste
397쪽
tro CAP. XXII. DE OBLIQUITATE. tortissimo uiro dicere e et cetera omnia totius principii , quae magno orbe circumacta uoluuntur et quae disseretitia , Prout res, et orationis aut magnae aut paruae aut cum impetu exsurgentis , aut contra tranquillioris , ratio poposcerit , erit usurpanda dicendi . Ethos et pallios prae oculis habendum . Ethos autem est habitus quidam mentis et morum Perpetuus tenor , ut iraeuudus , aua-Tus , Pius , rusticus , uel lenis uel timidas uel libidinosus uel seuerus , uel senex uel adolescens ; et cotera et quorum proprietatem sermo debet imitari r ut Max
eus Tullius secit pro Caelio in persoua Appii caeci ,
item Clodiae . Pathos uero est repeutina et temporalis animi incomoditas , ut ira , dolor , gaudium , viae TOr , metus, et cetera ἰ quae omnia ita Proserenda sutit , ut apte exprimantur e ut tristia miserabilibus , iracunda atrocibus uerbis esseramus . Vix adeo scenicis plures habitus in agendo concipiendi sunt , quam oratoribus et O-quii formae ac uarietates . Sed sicut ornato dicere melius ex libris , ita etiam apte loqui ex libris multo melius addiscimus , si hoc in auctoribus Animaduertamus , et animaduersa imitationis exercitatioue celebremus . Marens enim Tullius nihil aliud esse ineptum , quam minus apte dicere, disputauit . Miuus autem apte dicat
necesse est , qui et rerum et personarum et temporum Ceterorumque Omnium , quae in Oratione uersantur , rationem habere neglexerit . xxIII. DE MEMORI L . Memoria est firma animi rerum ac uerborum adiuuentionem Perceptio . De hac Marcus Tullius': quia
398쪽
C F. xx III. DE MEMORIA. dieam , inquit , des thesauro Omnium rerum mEmoria εquae nisi custos cogitalis incientisqns rebus et verbis adhibeatur , intelligimus Omnia , o. iamsi Praeclara ius rint , in Oratore Po/itiam . Ad hanc obtinendam tradunt plerique locorum et Simulacrorum quasdam o seruationes ' , quae mihi non uidentur habere effectum . Exercenda est memoria ediscendis ad uerbum quam plurimis et tuis scriptis et . allevis r licet Quintiliano uelle meuter displiceat exercitationis Causa sua scripta
ediscere , qui scribere quidem Plurimum praecipit ,
ediscere autem lectos ex Orationibus uel historiis ali uc quo genere dignorum locos . Ita enim et confirmabimus memoriam et adsuescemus oblimis , semperque
habebimus intra . nos quod imitemur , et non sentientes formam orationis illam , quam mente Penitus accepimus , Exprimemus In his autem quae cogitamus et in his quae seribimus retinendis proderit multum diuisio et conpos
tio ς r nam qui recte conpegerit orationem , numquam poturit errare . Certa sunt quaedam non solum in digerendis quaestionibus , sed etiam in Persequendis . Et si prima et secunda deluceps cohaereant , nihil per obliuionem subtrahi poterit , ipso cou sequentium admoncute
XXIIII. DE PROsuNcIATIONE . Pronuntiatio est ex rerum et uorborum dignitate uo cis Et Corporis moderatio . Hu c non immerito Demo- athenes ex omnibus oratoris uirtutibus primas dedit etaeeundas et tercias i. Haec enim in tantum excellit , ut
α Ita cod. 6 Cod. eontra . c cod. eonpo. libea superposita .
399쪽
tia CAP. XXIIII. DE PRONI BN cIATIONE . Etiam se uadum sentenciam maximi Tul Iii quamquam indocta oratio laudem tamen consequatur si optime proseratur , et quamuis optime expolita , si indocenter pronuncietur , contemptum irrisionemque inereatur . Et vocis ergo et speciei et totius corporis et ipsius linguae motus exerceantur , quia non tam artis haco erunt quam laboris . In primis uicta , siqua sunt , Oris emendanda sunt , ut expressa flut uerba , ut suis quaeque litterae sonis enuucientur , nec uerba ita saucibus patiamur audiri , nec oris inanitatem resonare , ne quod iniuime sermoni puro uouueniat simpliciter uocis naturam pleniore quodam sono circumliniri quod Graeci cata peplasmenon dicunt . Curandum etiam ne ultimae s3llabae tulerci dant . Nolo praeterea exprimi litteras putidius , uolo obscurari negligcntius , Holo uerba exiliter exauimata exire , nolo inflata et quasi anhelata . Sonus ipse uocis ita rectus et simplex esse debet , ut Dihil ostentationis au imitationis habere uideatur , non a Spere , non uaste , non hiulce ; sed pressim et aequaliter et leuiter : nolo
Tustice ac praetracte ac cum clamore erumpat , sed nec
Perpetuo et uniformiter uociferetur oratio . Pro Iocis , Pro rebus , Pro personis , pro causis , pro temporibus , sicut in elocutione didicisti uarianda est . Eris enim ineptissimus seeundum Marci Tullii sententiam , nisi omnium horum ratio diligenter habeatur . Alia simplicitate narrandum est , alia auctoritate suadendum est alia inflammatione consurgat ira , alius nexus miserationem de Cet , alius rogantem e et hoc acceperis Propter quam maximas uel panegyricas dictiones . Ceterum si apud Pedaneum iudicem sit priuata cognitio, ad sermocinationis uicem deprimendam actionem etiam non admonitus intelliges . Sicut enim in sublimibus quaestionibus deiecta
400쪽
et Iacens pronunciatio deformis esk , ita in paruis elata et clamosa uideatur necesse est furiosa atque deridicula . In pronuntiatione habenda est ratio diligenter quos imiteris , quorumque similis esse uelis . Eoque impensissimum studium curae et laboris tutandas r quia etsi ad pronauciationis laudem praecepta te ducant , incredibile est quanto magis ualeat ad hauc rem uiuum exemplum . Et intuendi tibi non solum oratores in pronune laudo laudati , sed etiam actores scenici : non tamen ita ut ad scenicos motus deseraris , sed in quavium sat e t ex his ad pronunciationis ornamenta derives . Nec enim etiam tenuitas semineae uocis imitanda est , aut geniliter tremendum , aut ebrietas uacillatione exprimenda est e quia in pronunciatione oratoris id maximae merit arti ne ars esse uideatur r tenebisque ut quotiens exclamandum erit , lateris conatus sit ille non capitis e ut gestus ad uocem , uultus ad gestum accommodetur . Illud non sine causa est ab omnibus praeeceptum , ut parcatur maxime uoci in illo a puericia in adolescentiam transita , quia naturaliter inpeditur ἔ non ut arbitror Propter calorem , ut quidam putauerunt ἰ nam est maior alias et sed propter humorem potius e nam aetas illa inturgescit r itaque nares etiam et Pectus eo tempora tument atque omnia uelut germina ut , ideoque sunt tenera et iniuriae obnoxia . Iam igitur confirmatae constituta sine uoci optimum genus exercitationis est , quod
e t operis simillimum , dicere quotidie sicut agendum
est . Namque hoc modo non uox tantum eonsirmatur ut latu spd etiam corporis decens et accommodatus Orationi motus conponitur. Vocis quoque ipsius fouus neque acutus neque nimis remissus sectandus est: namque Mi in