Caii Plinii Secundi Historiae naturalis, libri XXXVII

331쪽

NATUR HISTOR LIB. X II. 313

pro umbra pendant. Dionysuis prior, Siciliae tyranniis Rhegium in lirbem transtulit eas, domus suae mirachilum, ubi postea factum gymnasium nec potuisse in amplitudinem adolescere; alias suis in Italia ac nominatim Hispania apud

auctores inVenitur. IV. Hoc actum circa captae Urbis aetatem tantumque postea honoris increVit, ut mero infuso enutriantur compertum id maXime prodesse radicibus : docuimusque etiam arbore Vina

potare.

V. Celebrata sunt primium in ambulatione Academiae Athenis cubitorum XXXIII, a radice ramos antecedente. Nunc est clara in Lycia gelidi fontis socia amoenitate, itineri apposita, domicilii modo, caV LXXX atque Uniu pedum specu, nemorosa vertice, te Vastis protegen ramis, arborum instar, agro longis obtinet umbris : ac ne quid desit speluncae imagini, aYese intus crepidinis corona muscoso compleXa pumices : tam digna miraculo, iit Licinius Mutianus ter Consul, c nuper provinciae ejus LegatUS, prodendum etiam posteris putarit, epulatum intra eam se cum duodevicessimo comite : large ipsa toros praebente fronde, ab omni affatu securum, optantem imbrium per folia crepitus, laetiorem, quam Armorum nitore, picturae arietate , laqueariUm Iiro cubilisse

in eadem Aliud exemplum Caji principis, in Veliterno rure mirat unius tabulata, laXeque ramorum trabibus scamna patula, in ea epulati, cum ipse pars esset umbrae, V OnViVarum ac minis

332쪽

οὶ C. PLINII SECUNDI

sterii capace triclinio, qtiam coenam appellavit illelaidum Est Gortynae in insula Creta juxta fontemplatanus una, insigni utriusque linguae monumen- 11s, nunquam folia dimittens statimque ei Graecis fabulositas superfuit, Iovem sub ea cum Europa concubuisse : ceu vero non alia ejusdem generis esset in Cypro. Sed ex ea primum in ipsa Creta ut est natura hominum novitatis avida' platani atae regeneravere Vitium quandoquidem commen datio arboris ejus non alia major est, quam Solem astate arcere, hieme admittere. Inde in Italiam quoque ac suburbana sua, Claudio principe, Marcelli Esernini libertus , sed qui se potentiae causa Caesaris libertis adoptasset, spado Thes alicus praedives, merito dici pos et is quoque Dionysius, transtulit id genus. Durantque etiam in Italia portenta terrarum, praeter illa scilicet, quae ipsa excogitavit talia.

VI. Namque .chanalaeplatani Vocantur coactae brevitatis quoniam arborum etiam abortus in VenimuS. Hoc quoque ergo in genere, pumilionum in

selicitas dicta erit. Fit autem serendi genere,in recidendi Primus C. Matius ex equestri ordine, Divi Augusti amicus, invenit nemora tonsilia intra hos LXXX annoS. VII. Peregrinae di cerasi, Persicaeque, omnes qu3rum Graeca nomina ut aliena sed quae ex his incolarum numero si coepere, dicentur inter frugiferas. In praesentia X terna persequemur, a salutari maxime ors1. Malii Ashria, quam alii vocant Medicam, Veneni medetur. Folium ejus es

unedonis, intercurrentibus binis. Pontum ipsum

333쪽

NATUR HISTOR LIB. XII. or

alias non manditii Dodore praecellit solionim iioque, ii transit in Vestes una conditus , arcetque animalium noxia Arbor ipsa omnibus horis pomi fera est, aliis cadentibus , aliis maturescentibUS , aliis vero subnascentibus. Tentavere gente tranS- ferre ad sese propter remedii praestantiam fictilibug. in Vasis, dato per cavernas radicibus spiramento rqualiter omnia transitura longius seri arctissime transferrique meminisse conveniet, ut semel quaeque dicantur. Sed nisi apud Medos in in Perside, nasci noluit. Haec est autem, cujus grana Parthorum proceres incoquere diximus esculentis, commendandi halitus gratia. Nec alia arbor laudatur in ediS. VIII. Lanigeras Serum in mentione gentis eius narravimus. Item Indiae arborum magnitudinem, Unam e peculiaribus Indiae Virgilius celebravit ebenum, misiquam alibi nasci prosesiis. Herodotus eam Ethiopiae intelligi maluit, in tributi vicem regibus Persidis e materie ejus centenas phalangas tertio quoque anno pensitasse Ethiopas, cum auro ebore prodendo. Non omittendum id quoque, viceno dente elephantorum grandes, quoniam ita significavit Athiopa eadem causa pendere solitos Tanta ebori auctoritas erat, Urbis.

nostrae trecentesimo decim anno tunc enim auc-

tor ille historiam eam condidit Thuriis in Italia. Quo magis mirum est, quod eidem credimus, qui Padum amnem vidisset, neminem ad id tempus Asiae Graeciaeque, aut sibi cognitum. AEthiopiae Orma,. ut diximus, nuder allata Neroni principi, raraudi

334쪽

316 C. PLINII SECUNDI

arborem Meroen hisque a Syene sine imperii, per DCCCXCV M. passuum, millamque aliam nisi palmarum generis esse docuit. Ideo ortassis in tributi auctoritate tertia res fuerit ebenuS. IX. Romae eam Magnus Pompeius in triumpho Mithridatico ostendit. Accendi Fabianus negat Uritur tamen odore jucundo. Duo genera ejuM rarum id, quod melius, arboreum, trunco enodi, amaterie nigri splendoris, ac vel sine arte protinus

iucundici alterum fruticosum cytis modo,in tota India dispersum.

X. Est ibi, spina similis, sed deprehensa vel

lucernis, igni protinus transiliente. Nunc ea eXpOnam , qua mirata est Alexandri Magni victoria, orbe eo patefacto.

XI. Ficus ihi exilia poma habet. Ipsa se semper serens, vastis diffunditur ramis quorum mi adeo in

terram curVantur, Ut annuo spatio infigantur, novamque sibi propaginem faciant circa parentem in Orbem, quodam opere topiario. Intra sepem eam aestivant pastores, pacam pariterin munitam Val Jo arboris, decora specie subter intuenti, procu Me fornicato ambitu. Superiores ejusdem rami in excelsitu emicant, silvosa multitudine, Vasto matris corpore , ut LX passu plerique orbe colligant, umbra vero bina stadia operiant. Foliorum latitudo peliae sigiem Amazonicae habet hac causa fructum integens, crescere prohibet. Rarusque est, nec fabae magnitudinem excedens sed per folia Solibus coctus praedulci sapore, dignus miraculo arboris gignitur circa Acesinem maXime amnem.

335쪽

XII Major alia Dpomo&ciliavitate praecellentior, qtio sapientes Indorum vivitiat. Folium alas a Vium imitatur, longitudine inium cubitorum, latitudine

d Utim. Fructum cortice mittit, admirabilem succidulcedine, ut uno quaternos satiet Arbori nomen pdlae, I in arienae, Plurima j est in Sydracis, X-

p editionum Alexandri termino. Est .alia simillis

huic dulcior pomo, sed interaneorum valetudini infesta. dixerat AleLander, ne quis agminii sui id pomum attingeret. XIII. Genera arborum Macedone narrZVere, majore ex parte suae nominibus. Esti terebinthosia disii cetera, pom amygdalisi, minore tantum

magnitudine, praecipuae suavitatis. In Bactris utique hanc aliqui terebinthum esse proprii generis potius, quam similem ei, putaverunt. Sed unde Vestes lineas faciunt, soliis n oro similis calyce pomi cynorrhodo Serunt eam in campis, nec est gratior illarum prospectus.

XIV. Oliva Indiae sterilis, praeterquam oleastri fructu Passim Vero quae iper gignunt, juniperis nostris similes quanquam in fronte Caucas Solibus opposita gigni tantum eas aliqui tradidere Semina a junipero distant parvulis siliquis, quales infaseolis videmus. Hae pririsquam dehiscant, decerptae, tostaeque Sole, facitin quod Vocatur piper longum paulatim vero dehiscentes maturitate, ostendunt candidum piper quod deinde to-sium Solibus, colore rugisque mutatur. Verum 'iis sua injuria est, atque caeli intemperie carbunculantur fiuntque semina cassa cinania, quod, η

336쪽

318 C. PLINII SECUNDI

cant brechma, sic Indorum lingua significante abor

tum Hoc ex omni genere asperrimum est, levis' simumque pallidum. Gratius nigrum lenius iitroque candidum. Non est hujus arboris radix, ut aliqui existimavere, quod vocant impiberi, alii Vero ingiberi, quanquam sapore 1mile. Id enim in Arabia atqtie Troglodytica in villis nascitur, parvae herbae, radice candida Celeriter ea cariem sentit, quamvis in tanta amaritudine. Pretium ejus in libras, 1 Piper longum facillime adulteraturale Naiidrino sinapi Emitur in libras , X XV. Album, X, VII, nigrUm, X, IV. Usum ejus adeo placuisse mirum est. In aliis quippe suavitas cepit, in aliis species invitavit huic nec pomi ne baccae com-1nendatio est aliqua sola placere amaritudine δε hanc in Indos peti. Quis illa primus experiri cibis voluit aut cui in appetenda aviditate surire non fuit satis Utrumque silvestre geritibus suis

est,i tamen pondere emitur, ut aurum Vel argentum Piperis arborem cimi Italia habet, majorent

myrto , nec absimilern Amaritudo grano eadem,

qtia piperi muste creditur esse. Deest tosta illa

maturitas, ideoque rugarum colorisque similitudo Adulteratur juniperi accis mire Vim trahentibus. In pondere qui leni multis modiS.-ii V Eth etiamnum in India piperis grani simile, quod Vocatur garyophyllon grandius fragiliusque. Tradunt in Indico luco id gigni. Advehitur odoris gratia Ferti in spinis piperis suntlitudinem, praecipua amaritudine , foliis parvis densasque , cypri BIOdo, i mis irium cultatori mi, cortice pallido,

337쪽

NATUR HISTOR LIB. XII. G2 radice lata lignosaqile buxei coloris. Hac in aqtia

cum semine excepta in aere Vas medicamentum

sit, quod vocatur Lycion. Ea spina .in Pelio

a notate nascitur, adulteratque medicamentum. Item

asphodeli radix , aut se bubulum, aut absinthium vel rhus, vel amurca Lycion aptissimum medicinae, quod est spumosum Indi in utribus camelorum aut rhinocerotum id mittunt. Spinam ipsam in Graecia quidam pyXacanthum Chironium vocant.' a XVI. Et maci e India advehitur, cortex rubens radicis magnae, nomine arboris suae e qualis sit ea, i ompertum habeo. Corticis melle decocti usus in medicina ad y sentericos praecipuus habetur. VII. Saccharohin Arabia fert, sed laudatius Indix est autem mel in arundinibus collectum gummium modo candidum, dentibus fragile, amplis sinum micis avellanae magnitudine, ad medicinae

Udi. Contbrmina Indis gens Ariana appellatur, cujus spina lacriniarum pretiosa, myrrhae similis, siccessu propter actilias anxio Ibi, frutex pestilens raphani, solio lauri odore equo in Vitante, qui paene equitatu orbavit Alexandrum primo introitu: quod in Gedrosis accidit. Item laurino folio cibi spina traciita est, cujus liquor adspersiis

oculis, caecitatem inferret omnibus animalibus. Nec non herba praecipui odoris referta minutis serpentibi is, quarurn icthi protinus' moriendum esset. O aes critus tradit, i ' Hyrcaniae convallibus facissimiles esse arbores, quae Vocentur Occhi, e qui-bbis defluat me horis matutini duabuS.

338쪽

. XIX. Vicina est Bactriana, in qua deliῖum nominatissimum. Arbor nigra est , magnivida n*: Oleae, selio roboris, fructu caprifici naturaque Gummi alii brochon appellant, alii malacham, alii maida con Nigrum vero cin convolutinia Ilia

drobolon Esse autem debet transiticidum , i similectrae , Odoratum δε cum fricatur, pingue , gustu amarum citra acorem. In sacri Vin perfusum , odoratius Nascitur in Arabia , Indiaque, de Me dia ac Babylone. Aliqui peraticum Vocant e Me-yia advectum, Facilius hocin crustosius, amariusque Dat Indicum humidius Scaummosum. Adulteratur. 3mygdala nuce Cetria ejuS. genera Ortice scordasti. Ita vocatur arbor aemulo gummi. Sed

deprehenduntur quod semel dixisse Sc in ceteros odores satis sit hodore, colore, pondere, gustu, igne Bactriano nitor siccus, multique candidi m-gueS. Praeterea mim pondus, quod gravius esse aut levius non debeat. Pretium sincero in libras

terni. ' ID

XX. Gentes supra dictas Persis attingit Rubro mari quod ibi Persicum vocavimus longe in

terra aestu agente, mira arborum natura. Nammque rosae sale, investis derelictisque similes, sic co litore radicibus nudis polyporum modo amplexae steriles arenas spectantur. Eaedem mari adve iniente fluctibus pullatae, ressistunt immobiles. Quin pleno aestu operiuntur totae : apparetque rerum argumentis asperitate aquarum illas ali. Magnitudo miranda est, species similis unedoni, pom Lamygdalis extra, intus contortis nucleis.

339쪽

XXI. Tylos insilla in eodem sinu est, repleta silvis, qhia spectat Orientem, qhiaqtie ipsa aestutinaris perfunditiir Magnitudo singulis arboribus sci, os sit avitate inenarrabili , pomum lupino simile, propter asperitatem intactum omnibus ani-, malibus. Ejusdem insulae excelsiore suggestu lanigero arbore alio modo, quam Serum. His folia in- foecundata quae, ni minora essent, Vitium poteranti videri, Ferunt cotone mali amplitudine cucurbi-.tas , quae maturitate ruptae Ostendunt i nuginis pilas, e quibus Vestes pretioso linteo faciunt. Ar-, hores Vocant os,mpinos fertiliore etiam Tyloianinore. quae distat M. pass. XXII. Juba circa fruticem lanugines esse tradit, linteaque ea Indicis praestantiora Arabiae autem arbores, ex quibus Vestes faciant, cynas vocari, solio palmae malli. Sic Indos suae arbore VestiuntqIn Tylis autem & alia abor floret albae Violae spe-:cie, sed magnitudine quadruplici, singuedin e quod

XXIII. Est talia similis foliosior t3men, Ο- seique floris quem noctu comprimens, aperire timcipit Solis Yortu, meridie Xpandit. Incolae doriam re eum dicunt. Fert eadem insula .palmas oleasque ac Vitescit cum reliquo pGmorum gendi scos. Nulli arborum soli ibi decidunt. Riga-.turque gelidis fontibus, imbres accipit. XXIV. Vicina his Arabia flagitat quandam generum dictinctionem quoniam fructus iis constat radice , frutice, cortice, succo , lacrima signo, surculo, fore, folio , Omo.

340쪽

XXV. Radix folium Indis est maximo pretio Radix costi gustu fervens, odore eximio frutice alias iniitili Primo statim introitu amnis Indian Patale insida duo sunt ejus genera nigrum, quod melius, candicans. Pretium in libras X, VI.

XXVI. De solio nardi plura dici par est, ut

principali in unguentis. Frutex est gravi & crassa radice, sed brevi ac nigra, fragilique, quamvis pingui, situm redolente, ut cyperi, aspero sapore, solio parvo densoque Cacumina in aristas se spargunt: ideo gemina dote nardi spicas ac soli celabrant. Alterum ejus genti apud Gangem nascens, damnatur in totum, OZaenitidi nomine , virus redolens. Adulteratur pseudonardo herba, quae ubique nascietur crassiore atque laXiore folio, d colore languido in candidum Vergente Item sua radice permiX-ta ponderis causa, gummi, spumaque argenti aut stibio ac cypiro cyperive cortice. Sincerum quidem levitate deprehenditur,4 colore rusO, Odorisque suavitate .gustu maxime siccante os sis

pore jucundo Pretium spicae in libras , C. Folii

divisere annonam ab aniplitudine hadro1phaerum Vocatur majoribu foliis, i, L. Quod minore folio est, mel sphaerum appellatur : emitur X LX.Laudatissimum microsphaerum e minimis folium :pretium ejus X, LXXV. Odoris gratia omnibus major recentibus. Nardo color qui inveteraVerit, nigriori melior. In nostro orbe proxime laudatur Syriacum, mox Gallicum, tertio loco Creticum

quod aliqui agrium vocant, alii phu, folio oliis arri , caule cubitali, geniculato, in purpura albicatu