장음표시 사용
281쪽
I6a DE FEBRIBUsturnam in nosocomiis majoribus moram. Chirurgi inprimis coniagii vim experiuntur, dum in applicando cathetere apud 'aegrotos typho Iaboranios versantur: et ita custodes aegrorum nullo non lempore , dum proprium munus debito modo exercent , ne de sacerdotibus, dum aegris animam exhalantibus adstant, loquar.
Io. Quamvis hypatheses Circa intimam morborum naturam hoc in opere disquisitionc haud dignas censeamus; lamen quoad typhum nonnulla sunt animadvertenda, eo quod quaedam ex jactatis de caussa proxima hujus morbi hypothesibus in therapiam ita influxere , ut silentio praeteriti non debeant. sunt hujusmodi hypo theses , ne de antiquissimis iatro-Chemicorum , aliorumque loquar: I.' putredo humorum: u.'virium vitalium , praecipue systematis nervosia sthenia ; 3.' desecius Oxygenii.
II. Hypothesis, quae CauSSam proximam typhi in putredine humorum collocat, quae quo a gravissimis auctoribus dolanditur 81 , sequen-
282쪽
tibus argumentis superstructa est. Cadavera hominum ivpho peremtoriam Cilissime putres Unt ,
hinc dispositio ad putredinem jam adorat. Demonstratur hoc ex foetore evacuation Um non-n illarum sub ipso morbi curriculo Contingentium , ex aucto aliquando ipsius sanguinis suore , praeci Pue Vero ex remediorum anti septi-Coriam virtute. Argumenta hic allata ab aliis non minus in re medica summis viris 8a) sc-quenti modo diluuntur. Cita cadaverum Corruptio dispositionem quidcm ad putredinem, quatenus morbi csseclum , non ipsam Vero putredinem , quatenus caussam indicat; haec enim vitae adeo opposita est, ut ex putredinis praesentia de morte certum habeatur judicium , utque vel guttula ichoris putridi massae sanguinis admixti convulsiones, aut ipsam denique mortem producat. Ex eVnc nationum foetore nequaquam de putredine lotius sanguinis massae condludere licet ; socient nempe , ct putredinem olent evacuationes sanissimorum CelerΟ- quin hominum, e . C. sudor pedum , ulCera an-
in Durnal de physique T. I. P. I. p. 435. Vid. BEIL's Archia fur die Physiologie I. B. 3. Uest. S. I. Dissili reo by Cooste
283쪽
tiqua crurum ; ncc desunt animalia , et Vcge-iabilia incolumia intolerabilem laetorem spargentia, uti mustela erminea, Variaeque Plantae vcnenosae. Sanguinem in typho non semper suidiorem esse, sed imo ad coagulum aliquando
promptum , jam diximus 83). Quod remedia sto
dicta anti septica spectat, ea quidem anti septico modo in materiam mortuam agunt, longe Vero aliter in corpus hum num vivens 84 . Nec quae anti seplica dicuntur remedia, v. g. ueida minoralia, indiscriminatim in typho prosicua sunt. Quin imo, saepe hic remedia septica, e . C. Cantharides, vel ipsius demum putredinis Productum, ammonia, utiliter adhibentur.
i I. Typhum magna plerumque Virium vitalium iactura comitari, non est Cur dubitemus ;Verum extude necdum sequitur, hii jusmodi debilitatem e nussam morbi sistere. Ab initio morbi typhus saepe di atheseos inflammatoriae vestigia Ussert. Porro , si asthenia caussa proxima typhi CSSet, Cur insantes, et valetudinarii dissicilius a 83 S. XLIX. 3.
84 Ilii frigus intensum putredinem carnis mortuae arate vertit, advehit vero eam partium vita instructarum, uti tot narium, et aurium gangraenae sub rigida liycme testantur.
284쪽
contagio assicerentur, cur, uti infra dicemus, felicius ii cx morbo evadunt, quam viri, flOridique homines ' Catervam Symplomatum nervosorum de asthenia testari dicis, sed maximo
erras ', nemorum enim systematis tumulius vel
ab aliis permultis caussis excitari poteSt, e . C. a ple thora , a vitiis gastricis, a Vermibus, ab irrita montis mechanicis etc. Si tandem proximaiyphi caussa in debilitate posita esset, cur, quaeso, roborantia, sive excitantia sic dicta remedia veΙ primis morbi diebus larga manu usurpata aegritudini non occurrunt , nec eam breviorem, levioremque reddunt tDefectus Oxvgenii.
13. Typhi origo saepe ex aere Corrupto, apparitio Don raro macularum lividarum, nigrarum sub illius decursu, tandem prosectus acidorum hoc in morbo pertractando, de desectu oxygenii tostari quidem videntur; verum experimenta eudiometri ope suscepta , cruoris conditio in typho saepe coccinea, limitata acidorum virtus, aliorumque remedio-TNm Oxygenium nequaquam continentium hoc in morbo emcacia , hane opinionem infringunt. Porro, etiamsi sorte desectus Oxygenii interdum in typho demonstrari posset, exinde necdum Sequeretur, eum morbi sistere caussam.
285쪽
I 4. Fateri igitur oportet, hypotheses de caussa proxima typhi hucusque emissas nequaquam Satisfacere, nonnunquam quidem hoc in morbo de proclivitate humorum ad putredinem, de virium jactura, de desectu oxygenii suspicari Posse: haco vero omnia haud certa, et firma esse, saltem ut iis therapiae fundamenta superstrui possint. Valedicendo igitur liypothcsibus nil aliud de typhi intima natura eruere liCet, quam quod sit morbus sui generis, sive Speciscus, indolis hucusque incomprehensibilis.
I. Ignorantiam, quam de intima typhi natura candide profitemur, nos non absterret, quin imo calcaria addit, ut signa gentilitia dia theseos typhodis diligentius, atque accuratius investigcinus: ut assinitatem illius cum aliis diastesibus exponamus : ut periculum, typhum cum diversis aliis morbis confundendi , quoadusquc scri licet, avertamus , ipsasque demum disserentias, et modificationes, quae secundum
286쪽
TYPRODIBUS. 267 varias rerum positiones in hac febre occurrunt, patefaciamuS. Virium iactura.
I. In omni sere morbo, praesertim febrili, aegri plus, minusve debilitatis sonitunt 857, sed 'nulla alia in febre haec debilitas, citra
omnem saepe evidentem Caussam , tam mature apparere , et tam conspicua esse Solet, quam
in i pho. Percipiunt eam aegri quidem vel decumbentes , sed maxime sub motu corporis unde trullam cum petunt, in lipothymiam incidunt. Accedit sapiet vix verbis designanda mutatio, quae , nisi aeger diu vigilaverit, vo-ncro abusus sit, vel alvi profluvium habuerit, specifica dici potest. At cavendum, ne Virium iacturam , vel seciei mutationem , quam hyp chondriaci ob timorem suscepti contagii saepe
experiuntur, cum rcalibus symptomatibus confundamus. Interdum vero in spho vel in acme constituto, irium potius e Cessus sese prodere
videtur ita, ut aegri delirantes vix a plurimis, robustisque hominibus frenari possint. Nisi hic, quod saepe accidit, alter lateat morbus, inflammatio scilicet cerebri, hujusmodi virium execssum non realem, sed apparentem eSSe, ex eo
facile elucet, quGd robur, de quo agitur, et
287쪽
inconstans, et Citra voluntatis imperium sit.
Idem enim aeger, qui antea sub furioso delirio vix coercitionis capax fuerat, paulo post ita viribus destitutus deprehenditur, ut poculum desideratum ori haud admovere queat.
3. Ex pulsu difficulter diagnosis typhi, in
primis incipientis, eruitur. Attamen, si arteriarum vis cum sensu debilitatis aegri nequaquam congruat, sique pulsus qui diu satis, et reperitis vicibus tangi debet sibi non semper similis sit, suspicionem non inanem latentis typhi habebis. Longe enim minus pulsuum languor , dummodo constans, hunC morbum indi. cat. Et calor cutis mordax in medici manu, etiam ab aegro remota, sat diu ingratam Sen sationem relinquens, non debile typhi signum constituit, dummodo aeger plus aequo COOpertus non fuerit, aut calefacientibus remediis abusus sit, quibus scilicet in casibus in omnis ebre talis calor produci queat. Si sub calore urente sitis vel nulla, vel modica a Cusetur, aut si sub calore sano simili, vel inferiori, intenSa sitis urgeat, magis magisque de typho dubita; nil enim huic morbo magis commune, quam Symplomatum contradictio, quod innumeris exemplis facile foret confirmatum.
288쪽
4. Norvorum actio aucta, imminuta, perturbata , in omni fere typho plus minus observatur, ita iit ivphus a multis febris nerposa nuru Cupetur. Verum non illico hinc licet omnem febrem cum turbis nervorum pro t3pho declarare. Vulgatissimus hic error multorum malorum caussa , quod ex sequentibus patebit. Encophalitis sobre, dolirio , sodore , Subsultibus , tendinum, convulsionibus, aliisque Syrmptomatibus nervosis stipatur; attamen toto Caelo a typho differt. Homines nervis Praeter modum excitabilibus praediti, inprimis hystericae, in quavis sere febre nervorum turbas exhibent 86 . Ita et insanies. Praeterea non in omnitγpho nerVorum tumultus Primum inter symptomata locum obtinent, ita ut auctores sebrem nervosam a se bre putrida distinxerint, de quo argumeuto infra.
Peticulae , miliaris , Parotis.
5. Peticulae quidem saepe saepius de praesentia typhi securum afferunt indicium, item milia' ia : at non ita securiam, ut illis solis diagnosis superstrui possit; peticulae enim non raro febrium gastricarum, vel aliarum sociae:
289쪽
miliaria saepius in puerperio , atque in febribus
calarrhalibus erumpunt; parotis in cynan Che parotidea et . Observatur, de quibus rebus debito loco speciatim. Praeterea quot non typhi sine allatis exanthematibus l
6. Non ex uno igitur, sed ex plurimis signis simul desumitur typhi diagnosis , ab initio morbi
saepe maxime dubia, et caute proserenda. Ve-Tum diagnosis magnum lumen ab aetiologia et hic depronacre solet; unde an CauSsae praegressae tales fuerint, quae evolutioni typhi sa-Veant , sedulo inquirendum. initas eum aliis diathesibus.
. Similitudinem magnam inter diathesin typhodem, et scorbuticam interesse, qui vis, qui originem, decursum , et medendi methodum typhi, et scorbuti comparaverit, facile percipiet, nec sorsan inane seret typhum pro Specie scorbuti acuti habere. Miramur, Cel. LINDin aliam sententiam abiisse 87). Verumtamen in scorbulo systema nervorum longe minuS, quam in typho , saltem ea in specie , quae a multis nervusa dicitur, assici, non inficiamur. Febrestum gastricas I tum rheumaticas, tum inflam
290쪽
matorias , si non amnitatem cum typho , saltem proclivitatem ad eum offerre, docet sicilis e riam transitus in diathesin typhodem, vel earum cum hac diathesi complicatio.
Iophus eum aliis morbis confundi potest.
8. Τvphus, saltem incipiens, confundi potest cum febre catarrbali, cum sebro gastrica, cum febre inflammatoria, et cum encephalitide. Verum ut haec di agnoseos pars rite intelligi queat, doctrina morborum hujusmodi praemitti debet, quamobrem illam ad alia hujus operis
loca remittimus. v , T hi parietates.
9. Inter tvplium , typhumque magnum. interdum discrimen intercedi l, qua de caussa non abs ro erit hujusmodi objectum exactae disquisitioni submittere. Ante Omnia Vero examina-himus , utrum inter typhum nimia nervorum
sensibilitato stipatum 88 , et eum, qui Stupiditate sensorii insignitus est 86, reale , at
que constans dischimen locum inveniat. An differentia inter febrem nervosam , et Putridam.
io. Qui hujusmodi discrimen Iocum habere
88ὶ Febris nervosa auctorum. Febris nervosa versatilis I. P.