Paganini Gaudentii Rhaeti I.C. ... Declamationes octo. Extra ordinem habita anno 1629. Quarum conspectum versa pagina exhibet

61쪽

loqui scio. iuuat ab unius ore pendere, nona tot fragmenta variorum hominum collige re. at quia de exercenda memoria sermo mihi est, Auditores, illud Pythagoricorura institutum commendat Cicero, quod sub veia peram diligenter meditatentur , quae inter Adiu contigisset vel legere, vel disserere. Vo luptatis plenassimum opus, & exactis dilige-tiae certissimum argumentum post lapsur diei spatium a seipso rationem lexigere pen sum repetere, quomodo transegeris tympus eXquirere . nempe quod faciunt dii , qui: in Rcligione progredi volunt, nobis cimitan

dum, Audi tim in a stud ipsa ι ut tumet hac Amno an te quam 'de et theth us,q uid praetent

ta die bene, quid secus egerimus ἔ rcuoluamus. illud unum addendum puto,ne prolixiatate molestiam pariam , ut lectio nostra non sit desultoria, non inconstans, non per omne. genus librorum .scio delectari ingenium humanum varietate . at prudentis viri est tantisper taedium deuorare , ut mansura ic soliatda voluptas ad labores eos equatur. exclamati Seneca, dc ego cum tanto viro ingematio et Non musta sed multum. Aliquot praeci puae

62쪽

ipuae listae criptores quis noctiirna vetiau rit & diurna manu illos, qui secerit suarudelitias, cum qu Fbus amet sentire , loqui ι quos miretur,quos quantum fas esto mitetur. a quorum sententia non discedere in animuinduxerit. annon memoriae quaei magis m moratu dignastin t psemper praesto habebit Instarplurimorum orunt pauca; si sint rebus no stris idonea , si prolubitu oroferri a nobis

, non admodum expectatus .ea namq coniungam catena dissertationis,quq Culvoluerim connecteritatis, nihil respondere potero, praeter i at

quod fortuitae cogitationi indulserim . at si patiamini , catena vinctum ingenium ad yregia, &sublimia transieram&quae detineant ni si maxime fallar, cum

63쪽

c, DECLAMATIO

voluptate in medium adducam. De triplici Catena loqu ar Homerica,Herculea, Padi na. Homericam voco eam, quam nobis doscripsit, & finxit magnus Homerus. Diςit nam P quod Iupiter vinxerat omnes deos, redeas, eosq; ira vinctos catena aurea suspensos tenebat in aere, adeo xx absili nutu suo nihil possem moliri . quid per eiusmodi na rationem sibi voluerit poeta, ut explicetur, varia possunt dici. & quidem quandoqui dem stella Iouis illa est, quae hominum ania

Hos facit aptos ad conciliandam aliorum. beneuoletiam,ad ineundas amicitias, ad humanitatis ossicia praestanda, rectissime dixerimus, per auream catenam significatam vim ' illam silauissimam . qua homines seinuicemi benefaciendo deuinciunt. quod si reger eis, quaerendo cur Homqrus deos , dc deas di

xera divisse vinctos, non Vero homines,promitum etati respondere,quod homines mutui' beneuolentia coniuncti optime dij vocentur . nulla namqk re propius acceditur alida iunitatem,quam de aliis benemerendo. ill prosecto qui antiquissimis temporibus obtia Muerunt diu mos buniores fuerunt homines.

64쪽

quibmmum' animos ope beneficiorum sibi. alfigaret sategerunt. at cur fingit Homerus istos vinctos catena fuisse suspensos in aere t& pendulos per inania detentos cui quideinterrogationi sic puto satisfaciendum, ut existimem volitisse Poetam per eiusmodi suspensionem in aere indicare homines benignitate praestantes iam non humi repere, sed iurgere supra humanam conditione, dc gaudere coelestibus auris , re dicuntur illi pe duli haerere coelitus vincti, quia beneficentiae qui studet , diuina quad m ratione ad id

praestandum mouetur . nec enim, ullo commodo humano impellitu Ged solo virtutis

diuino amore. scit namq se natum , Ut CC

lum patriam suam esse meminerit. illius causa in perpetua cogitatione , de alijs sibi ad stringendisVersatut . sed Fidegmus an aliter explicari, enodari possit catena aurea Homeri . illud non absurdum fucrit dicere nihil esse aliud istam catenam, quam connexione omnium causarum a causa prima. & ipsi poetae summi Dei vim agnouerunt in produce-da, & conseruanda hac rerum uniuersitate. Orpheus ex eorum numero , qui Theologis dic

65쪽

dicebantur, id testatus est, qlioddciIicet deus haec omnia essecerit . Homerus lovem pastrem deorum,& hominum; Virgilius,diuuari patrem , atqy hominum regem appellarunta quod si duritis etiam oceanum ab eodem. Homero vocatum fuisse deorum, &idearum patrem, quia aqua sit principium ommunia rerum,ut docuit Thales, id sic explicabimus. ut Homeri e statum ex ipsis sacris literis alia quomodo repetamus, quod sollicet cum ab initio creata es et aqDa,ex illa deinceps puncherrima naudi machma, quam admiramur, a Geo fuerit constructa. ideo enim spiritus Domini serebatur super aquas, Ut eas partim densando, partim dilatando, dc extenuando. construeret mundum. Ea est causa quod ab Ou id io Deus mundi melioris orgo, fuerit appellarus , quia cum primum nonnisi moles tota obruta aquis ab ipso fui siet producta ,

deinceps vetuit in ea confusione manere materiam . sed ne diutius evagemur,non solum Hic irtar lupiter a poetis causa omnium reru,

sed pronunciant illius ipsius potentia omnia consei uari ,& operari. quod si vel ad mona tuna averteret nutum suu iam omnia in anti- quum

66쪽

quish chaos relaberentur . quoties igitur apud poetas Dil, dc Deae aliquid aggredi volunt, catur Concilium a Ioue,ille iubet c5ticescere omnes, ille loquitur,ille tandem sua sententia finem impoliat conventui . quid igitur miramur, si omnes dij. & deae catena deuincti in aete pendent ex nutu Iouisὶ qui si non influeret, si non dirigeret, ne quidem

digitum extendςre posse ni res vero omnes. α causae secundae deorum, redearum nomine veniunt , apud Gentiles quia velut riuus sui ex magno Oceano diuinitatis,at grauisisime lapsi sunt, quando eo deuenerunt, ut cacausis secundis notam pri met communicaret, di plures deos adorarent ci nos vero illustratii uiuine diuinis Religionis cum D. Paulo diiscimus in Deo humus,υiuimus, s movemur. Dei genu sumui. quod dicimus , non solum. 'tua immortali atrima praedui sumus, , sed etiam,quia aliquid si mus Deoproductuna quod enim est, id cum Deum suo modo reis ierat, Deus aliquatenus. est . quod adeo est profectum cid Liuinum cur negemus est , atq; adeo deum 2. nam quo nescit longe inferiori significatu communic ri diuinitatis I nomen

67쪽

n Onam etiam aliis priterquam summo Deo pergimus, & dicimus omnium causarum, excepta prima', vires esse constrictas,& ligatas , adeo ut vim suam exerere nequeant nisi operante, mouente, annuente prima causa.

sic igitur catena aurea Hbmeri nobis oste dit verissimum esse, quhd in scholis philos phorum ,& Theologorum repetitum est nooratorijs ed pressis verbis r , nullum quod est in potentia potest seipsum reducere in actu , omnis causa secunda est in potentia, α debet reduci in actum ab aliqua causa , quae sit in

actu. Una tantum est causa,quae semper est iaactu, scilicet prima quod omnes causae secundae applicantur a causa prima ad operandum. Hoc, in quam,elegantissime per cat nam voluit nobis ob oculos ponere Hom rus: sed cur catena haec aurea Vocaturὶplane, ut discamus verissimum esse, quod a Theologis Christianis proditum est: quod scilicet- causa prima. dum reducit ad actiim causas secundas,id facit suaviter,prout scilicet conditio earum requirit'; efficit, ut Causae nati Tales operentur secundum naturam , liberae vicissim cum libertate agant. hoc mirum est.

68쪽

est, quod influxus ille primae causae non in- uertit, no perimit vim secundarum causaru, sed suauissime promouet. at, inquietis , voluntas nostra libera cum sit, atq; adeo possit pro lubitu quocumq, erri,quo modo dicitur teneri vincta adminiculo catenς aureae Cervis nihil magis repugnare videtur libertati, quam ita detineri vinculis,ut non liceat progredi quo placuerit . sed, auditores, difficul- vatis plenum opus aggrederer, si inuolutissimam quaestionem enodandam suscipere u tus est controuersia non solum inter Christianos, sed etiam gentiles. nos quibus affulsit lumen diuinatus, nouimus libertat

voluntatis praeditum essu hominem, nouimus etiam ita moueri voluntatem humana a Deo,ut voluptas a De non Deus a volui tale pendeat nouimus pqr diu nam motio nem noni eue x Νoluntatiβ la rtatem. sciamus rebus diuinis plurimum inesse obscuritatis, N. ine uiri tractationensi nitendum ingenii subtilitare, sed diuina auctoritate. neq; a mysticis effatis vel latum unguem esisse discedendum, etiamsi non possimus satis. facere omnibus, qui otio abundantes multis

69쪽

interrogatiunculis diligentiam nostra exeracere amanti sed iam satis verborum de Cato.'na Homerica . Accedo ad Herculeam , cunia qua pictum nouimus non quemlibet Herctilem, sed Gallicumscitis recenseri plures Hexcules Iat nobis de Gallico sermo est,quando

Catenam memoramus. is a fortissima&eruditissima gente ita colebatur,ut diceretur ca tena quadam ab ore per posticam capitis partem prodeunte trahere vinctos innum ros mortales. monstri plenum spectaculum videtur ignaris. si namq; Hercules robustissumus corpori circundans catenam , aut mansehus tenens duceret, aut etiam traheret alia

quam multos homines, res absq; magna dis ficultate inueniret fidem. at quod exiens ex ore retro acta carena id faciat, id vero prope ridiculum videtur . nam quae vis potest esse in ore, in capite hominis, ut ligatos rapiat plurimos homines Sed admiratione auget, quod catena constricti hilares, exultabitudi, alacritatis pleni sequutur. Quis nescit,quod qui ' rapi inur ligati,sequutur trepiadi, pallidi, moeroris pleni, squal lentes, dei ctis oculisὶ sepe debent increpari,ut sequan

70쪽

tur 'multi lacrymas fundunt, ic totius Cor- potis habitu indicant, quam sibi sit molesta

in vinculis trahi. recurramus, auditores, Cogitatione ad vim eloquentiae , ad impetum' Crationis, quam non sine sum ma ratione fi dianimam vocavit Cicero . coluerunt aliqnationes Herculem cum claua, quod ea a matus obeundo regiones monstra domuis.

set . at mihi videntur longe melius Galli sensisse de Hercule, quando ob potentissima

eloquentiam eum sunt venerati. Claua est

ram quahdam vim nobis spectandam proponit . at catena trahens innume19shomis Des,ut Iubentet sequantur, ad humanum imgenium magis facit, quod cogi non vult, sed ratione persuaderi . in societate ciuili illa pulcherrima est v ictoria ita disserere, ut atauersarium audientem cogas dare manus.ora' tio, Auditores , vinculum est humanae soci tatis oratio ita propria est hominis,ut ratio. tolle orationem, dc vix discrimen inter hominem,& bellita constitues. nam quid quet se prodesset ratione multa inuenire,si tamen ea cum alijs non posses communicare ξ or

Mone qui pollet, semper plurimum inciti,