Speculum optimi magistratus, bene constitutae ac florentissimae Venetorum Reipub. Reverendiss. Card. Casparis Contareni. Cui de Romanorum & Venetorum magistratuum inter se comparatione, Guerini Pisonis Soacij IC. praeclasiss. elegans ac doctus novite

131쪽

mis atq, opulentissimis, Hunnorum intapetu eversis, qui rege Attila Duce maximam Italiae cladem attulere, in ea aestuaria maris Adriatici convenissent, in quibus postea Veneta urbs condita est , ac in vicinioribus patriae locis,quam liquerant unusquisq; sedes suas posuissent, aedificata suere circiter duo viginti oppida , partim in littore eo, quod interiora aestuaria claudit,partim in tumulis quibusda qui ex aestuariis eminebant ac pramis inrutiis cum ea oppida, neque per se satis munita essent,neque navigiorum copia alicui oppido tanta suppeteret,ut piratisin

praedonibus pro se quisque obsistere pos

ser, optimum fore censuere,si de omnibus in commune consulerent, cum omnium eadem etjam semina esset: ac communi consilio prospicerent,cum annonae, tritici, vini, frugumque omnium, quae vi stulnecessaria sunt, lumna axime propriorularium securitati ne quam iniuriam seu detrimentum acciperent a piratis, quibus nondum satis oppidis munitis expositi erant. Quamobrem cum prius unit-

uodque oppidum praese stum ac, prae- idem sibi ex suis civibus delegisset, que Tribunu vocabat. ostitutu est inter es,

132쪽

REPV8. LIB. II. 34 it certis diebus Tribuni hi convenirent, ac de re communi decernerent. Paulo

post compertum est, cum ulli nemini prς-

ter caeteros cura haec incumberet, ac propterea multa incommoda paterentur, c5-

modissimam utilissimam rem omnib. fore, si ianicuipiam communis boni procuratio demandaretur, quem omnes alii uti Principem agnoscerent Itaque decretum est omnium oppidorum consensu, uti Dux seu Princeps unus elegeretur, huic principio constituta est sedes in oppido Heraclea nuncupato ritum id erat in antimis aestuariis , in insula quadam iuxta Plavis fluminis ostium, qu nostris temporibus alluvione fluvii 0ntinenti coim iuncta est. Postmodum vero cum locus is non satis idoneus videretur iam cum in recessu eo esset, saepenumero priusqua in mali fama eo pervenisset, piratetebam intra aestuaria penetrarant, ac vel imprudeles oppidanos oppresserant , vel navigia diripuerant iccirco statuerunt satius fore,

Principem relicta Heraclea Melamochii concedere, oppidum in medio littore situm, ex quo Dux facile praesentire posset, si quid insidiarum a piratis strueretur ac parvo negotio desse ubicunque

133쪽

DE VENETORUM opus suisset. Demum quo tempore Piptinus cladem dc servitutem initiis illis de

quasi elementis Venetae urbis minabatur, cum omnes Rivo altum ex omnibus oppidis concessissent, Principis etjam sedes eo loci translata est; quo cunctis oppidanis convenientibus in eam amplitudine

quam cernimus Venetiae excrevere sic igitur perpetuo quodam tenore a primis statim irbis originibus unusPrinceps reipublicae Venetae praefuit primi illi aliquanto majoris auctoritatis fuere postea vero usu docente paulatim sanctioribus institutis, ac legibus potest a Principis ad

hanc,quam cernimus, teniperationem deducta est. Rario vero eligendi Ducis, qui priori vita functo successurus sit, primum quidem simplex fuit, nam cum majores nostri singulari quadam bonitate praediuti, atq; ab ambitione penitus alieni essent, unusquisq, pro se eam solicitudinem recusabat. quapropter acclamatione populi,is qui omnium optimus ac prudentissimus haberetur, Princeps renunciabatur. Post primae tempora aucta civitate depopulo ampliore effecto inutile serere, publicae vi1um est, si temeritati atq; aurae populari res tam magna committeretur

134쪽

REPPs. LIB. II. decretum itaque est, ut eligerentut undecim viri omnium probatillimi qui creandi Ducis potestatem 4berent deinde quum aliquantum simul cum imperio et jam ambitio excrevisset, instituta sum nova quaedam atque inusitata comitia , ac per8lexa quaedam Ducis eligendi ratio inventa hanc nos, ne quid incepto operiaucis, exponemus. Desuncto Ptii

cipe ac justis pie honorificeque perse lu

tis, Consiliarii, qui inter regni illius temes pore se in sedes publicas habitationi Principis destinatas continuo post Principis

Obitum receperunt, magnum Consilium Vocant. in eo primo poli interitum Ducis conUcnt , ea ratione comitiorum quam supra narravimus , quinque cives creantur,q ii defuncti Principis res gestas dili-enre scrutari debeant, ac de Consilii Sementia, si quid ab eo contra leges ac decreta sit factum, rescindant si a quopiam etiam munus acceperit, ac statuta pepercerit impensae, ea quinque hisce reserentibus irrogatur haeredibus a Consilio muti dista,quam lege iusserint Pecuniaria ea est eaque summa aeris dei reditate Principis publicatur, atque in aerarium resertur.Eisdem comitiis eliguntur quinq alii E cives,

135쪽

dives, qui eodem momcnto quo renunci

ati sunt, recipiunt se in conclave comitio adiunctum neque inde discedunt antequam inter eos re consultata, statuat quid ipsis de potestatePrincipis detrahendum, aut addendum videatur. Re inter eos dis CusI.i, iterum cogitur consilium, quo coacto egrediuntur illi e conclavi, nam prius non licet ac suam quisque sententiam ad consilium refert de Principis ure axqi universis civibus disceptantibus suffragiis decernitur, id quod maxime Reipublicae usui fore visum fuerit. Id decretum inter leges. quas Principes servare debeant, stat mi resertur constituta Principis pote state,postridie initur perplexa illa comitiorum ratio, quibus Princeps creari solet:

Conveniunt cives Omnes, qui triginta annos excesserint, nam juniores eaque aetate minores veteri Reipublicae instituto ad ea comitia non admittuntur numerantur deinde universi cives, ac totidem to buli in urnam conjiciuntur, quot cives fuerint. ex his triginta sunt aurei caeteri. Omne argente ea urna statuitur ante

suggestum comitii, ubi Consiliarii consident. adstat urnae puerulus,qui sorteiedu ..cat. subsella civium vocantur. ad eam μ

136쪽

nam accedunt omnes eo, quo sederunt, ordine, nullus tamen quod in aliis comitiis fieri consuevit, in urnam manum

imponit, sed puer qui astat, pro singulo

quoque globulum unum educit Ii, quibus argenteus obtigerit,statim egrediuntur e comitio at is cui sors faverit,edueho aureo globulo, a scriba alta vocetronuciatur. Contimi ille in certum conclave secedit ejus vero gentiles desconsangui ne omnes arcta necessitudine conjuncti

ex suo quisque loco assurgit universique

in partem atrii concedunt numerantur ibidem, ac totidem globuli argentei ex

Urna estrahuntur excedunt iu hi ex co-1nitio . hoc pacto triginta quibus sortis beneficio aureus globulus obtigerit, deligu-tur ex universo civium coetu . quo peracto Consilium dimittitur. Postquam omnes discessere, triginta illi e conclavi egrediuntur, ac coram Consiliariis denuo sortem subeunt,ita ut novem quibus seritaverit electore fiant, caeterisq; dimisit in conclave secedui, huic muneri destinaturi

ibique soli concluduntur, nullo prorsu , ne ministro quidem admisi, nulli copia fit eos alloquendi,neq inde discedere pocsunt,prius uam quadraginta viros lage-

137쪽

DE VENETORVM

rint . nullusq; referri potest ab eis electus nisi sex suffragia tulerit quo fit, ut quatuor refragantibus Iulius eleetiis pronunciari queat. quum primum quadraginta hosce viros elegerint, per internuncium custodem ac ianitorem publicum certiores Consiliarios faciunt se munus suum obi-igio Consiliarii, nisi hora diei su- erit valde intempestiva, consilium magnum vocant. Postquam cives omnes incuriam convenere profertur syngrapha ex coclavi,in qua nomina descripta 1 sint civium elechorum. Ac scriba primus ascenso suggestu magna voce pronunciat quadraginta designatos cives, horaequis. que si interfuerit, cum primum audierit se pronunciari, a loco ubi consederat sargit,d ad suggestum Consiliariorum, indeq; in conclave destinatum concedit sin autem eorum quispiam absens fuerit conse-stim ab uno ex Consiliariis, item ex quadraginta virum praesectis, vel per totam urbem conquiritur. Iuventus primum ab iisdem magistratibus in comitium, dei de in conclave ad collegas deducitur, nulla interim aliquem conveniendi aut alloquendi data facultates, ne ulla ambitionio casio,aut aditus in his comitiis conce-

138쪽

REPVB. LIB. II.

datur, quae sanctissima omnium majores

nostri ene voluerunt. hac ratione quadraginta cives designati de improviso conveniunt,ubi convenerint, eveitigio dimittitur consilium tunc quadraginta hi egrediuntur e conclavi, atque in atrium comitii amplissimum Consiliarios adeunt: ibique eodem sortium modo , quem inpra ostendimus, duodecim ex ipsis dece nuntur, viginti&octo qui supersant ex quadraginta viris repudiatis. hi duodecim viginti quinque viros eligunt , quorum quisque necesse est , ut oecto suffragia serat, paucioribus nanque nullus eligi potest. re expedita Consiliarios per internucium admonent hi sit tempestiva hora suerit,consilium cogunt, eodemque modo

viginti quinque illi de improviso coguntur ac demisso costio eodem genere sortis novem eliguntur,sexdecim reliqui disicedunt novem hi quadraginta quinquet creat,senis item suffragiis qui pari pacto coacto consilio a scriba pronunciantur, desin conclave coguntur. ii sortis ejusdem beneficio rediguntur ad undecim, qui ei, gunt quadraginta desunum, omnes virose primariis Senatoribus qui sebito ut pronunciati suerint, secedunt in atrium

139쪽

DE VENETORVM destinatiim: hique Ducis deligendi secultatem obtinent. non tamen duos ejusdem familiae aut areta necessitudine coniuchos

in laanc elaetorum classem admitti leges

sinunt, qui mos perpetuus ei apud Vene-ic in omnibus magistratibus Tam perplexam desinultiplicem eorum comitiorurationem majores nostri viri sapientissimi, atque optimi homines esse voluerunt, ne civium multitudo multa expers L set potestatis Ducis creandi. Nam primi ordinis electores sorte fiunt, quae omnib civibus communis est post eum ordinem miscuere sorti electionem , ita tamen ut elee io seriem antecelleret. nulli enim favere sors potest, nisi judici prioris ordinis uerit comprobatus .at in postremo ordine a sorte recesserunt . statuerunt e nim, qui Parincipem electuri essent, non ei se omnes sortium temeritati committen clos ideoque neq; multitudo omnino ex

per est hujusce auctoritatis, neq; etjaim rorsus jus hoc multitudini imperitae r tutum est, apud quam plerunque his in

napis quaedam aura , quam optimorunx ac sapientissimorum hominum judiciuni V let. Praete rea cum nulli certi sintPrincipii electores, sed res omnis ex Qrum.

140쪽

REPVB. LIB. L 36 sententia pendeat, qui sortis beneficio usi sint, nullus ambitioni locus relinquitur. nam fieri facile potest, ut hi nullum iussint habitu i , quos tu egregie ambieris

Nunc ad rem adeo Peraeha tandem ratione comitiorum, ubi iam creati fuerint xl. viri Principis electores, statim omnes, nullo interea eivium salutato , nedum Compellato, conveniunt in eam curiam inquam cogi Senatus solet ibi primum omnium sanete ac pie divina mysteria celebrantur,universique tactis altaribus uri rejurando Deo optimo ac Reipubi pol, licentur, eum sese Ducem electuros, quem sanctitate, in patriam charitate, tertia Lac prudentia aliis praestantiorem esse du-Xerint. amotis deinde sacerdotibus, soli incuria concluduntur,neque famulo,nequetquopiam alio ministro accito tunc tres , qui caeteros aetate antecesserint,veluti pretfecti, resident ad paratam mensam quandam ad hoc munus iam qua urna quae

dam est constituta: hinc unusquisque elector notat in syngrapha nomen ejus, quς

Ducem pronunciat, ac notatam syngrapham in urnam acit injectis omniu4yngraphis una educitur, quae sorte in manum venerit extrahentis.lecta a praesectis