Speculum optimi magistratus, bene constitutae ac florentissimae Venetorum Reipub. Reverendiss. Card. Casparis Contareni. Cui de Romanorum & Venetorum magistratuum inter se comparatione, Guerini Pisonis Soacij IC. praeclasiss. elegans ac doctus novite

141쪽

syngrapha,is,cujus nomen exierit, si praesens adsit,ut plerunque contingit, continuo egreditur e curia tunc si quis eorum existimaverit eum civem minus idoneum, qui tam magnam dignitatem fastineat, aut ob quapiam aliam causam, non rce Republica eum Ducem esse constr-git , ac primo modeste praefatus uagenue profert, quid de eo cive sentiat , quamobrem putet non esse in rem patriae, eum

Ducem fieri ubi finem is dicendiscerit, praefecti nuncupatum adhibent: atque ex his major natu omnia illi compendio e- petit quae ei objiciuntur , auctore tamen

suppresso nam sacramento antea omnes

perpetuo tilentio se obstrinxere refellit ille objecta ut libuerit. Deinde iterum recedit e curia, quod si prior aut luispiam

novis rationibus adhuc arguere dc accusare hominem velit, potestatem habet. rursus accersitus ille respondet, sicque viacissim res tractatur, donec accusatoribus

nihil amplius relietum sit tum demum in suffragia itur ante haec tempora, si is via

ginti quinque suffragia tulisset, nulla amplius aliorunt ratio habebatur, sed statim

ille Duxis inunciabatur nostra tempestate in comitiis,qui b. Andreas Grittuῆ,am

142쪽

RIPVB. LIB. II. plissimus Senator, creatus estDux, haec, tio immutata est. nam,tametsi nullus electus Princeps liabeaturi, nisi suffragia viginti quin, i te tuleriti. res tamen in eo noconsistit, qui primus eum numerum suia fragiorum expleverit, ut alite fieri sole. bata. sed progreditur ad alios, ut, si quispiam eum numerum suffragiorum excesserit, iton ille prior, sed hic Dux renuncietur. Postquam itum est iii suffragia pro

eo, CUJUS nomen primum exierat, alia ite syngrapha ex urna educitur , atq; pannia eodem, quo antea modo administrantur. sac in tertio, quarto, ac omnibus deinceps.

quod si nullus ad eam summam suffragiorum pervenerit nisi hora diei suerit intempestiva iterum eadem ratione combria repetuntur: ne multa, elect*ribus non

prius exeundi conveniendi all6quendi aliquem, qui aliunde adveniat , potestas sit, quam viginti quinque eorum in Primcipe eligendo convenerinta. quo renuntia- . to confestim Consiliarii in curiam vocatur: hi omnium primi novum Ducem s lutant, ac venerantur Post id fama per urbem vagatur, ubique discurritur cives omnes gaudere , a Deo optimo Maximo

supplices petere, ut reipublicae felix a Eu stum

143쪽

DE VENETORUM Rimque id sit familiares ac consanguinei Ducis in curiam properant,nOUO Du-ci gratulantur eodem temporis vestigio nummi cuduntur, inscripto nomine Principis , atq; ima gine expressa paranturo innia, quibus ad pompam opus est. Interea Dux , eleel oresque omnes ibidem operiuntur. instructis omnibus, descendunt: curia, aedemque D. Marci ei loco propin-- 'uam adeunt, augustum temptu magnis que opibus ornatum: Deum immortalem primo religiose venerantur, Sc suggestu ex porphyritide lapide confectum, Omnes ascendunt ex electoribus qui caeterostate anteit, is Verba ad populum facit. de nunciat creationem novi Ducis , eumque modeste laudat Post illum te uxorationem habet, ac pauca de se pruden . ter praefatus servaturum se pollicetur o-κmnia, quae bonum Principem deceant, bonoque reipublicae,nullius privati commodi habita ratione consulturum, in primis ustitiae munus sancte obiturum, da xurumque Operam, ut aequum jus omni bus administretur. non rei familiari, non

labor ulli, non denique vitae parsiarum , si reipublicae suis incommodis prospici possit. domum DeumOptimum Maximu.

144쪽

REPVB. LIB. M. D. Marcum sub cujus nomine civitas; neta est atq, divos omnes precatur, ut sibi faveant aspirentque laeti, in tam magni muneris senetione obeunda Verba Via,

cis universus populus magno plausu ex- cipit. Postquam Dux peroravit, omnes

ex eo suggestu descendunt, Ducemque ante aram maximam templi statuunt. ibi tactis evangelii jurejurando Deo immo D

tali ac reipublicae fidem suam astringit

se nil eoruni omissurum, quae legibus Dux Verietus praestare tineatur. His actis edi laetores, qui eatenus cum Duce persatexunt,discedunt omnes : at ipse ligneum pulpitum conscendit, adscito ex consa

guin et ea, quem omnium h betizaxissi mum. Nautae, qui in pretio habentur, pulupitum humeris attollunt, magnoq, plausu insidentem Ducem per totum sorum. D Marci desertit. Dux vero ex pulyitu pecuniam suo nomine excusam iacit, summma nulla certa statuta est Pecuniae estundendη, sed is modus tenetur, quem rei. familiaris copia, angustiave , aut ipsius . Ducis ingenium statuerit. a stam plebs

studiose colligit tandem circumlustrat

soro cum ad Ralas aedium publicam Principis ventum est,putritum sistunt, e quin

145쪽

laescendit Princeps. mos invaluit , ut Uestes'itibus Duces indutus, vasque argenteum, in quod populo effundenda pecunia congesta fuerat, nautis , qui pulpitum humeris sublatum gestaverunt, dono detur. Dux scalis ascensis excipitur a Consiliariis,qui ibidem experiebantur. capitio,quod Principis insigne seperesse dixiamus, coronatur haec series est totius pompae. Postridie senatu in curiam coacto Dux orationem habet, Deo, ac patribus gratias agit, quod ad id munus atque ad eum honorem evectus sit, simulque operata sitam pollicetur ni illi reipublicae c6- modo defuturam. ejusinodi sere oratione habet coram universis civibus, primi statim comitiis, quae post se creatum Ducem sunt. Hactenus de Principe, seu Duce reipublicae nostrae dictum fit. Illud proximii est, ut de Consiliariis pauca perstruiga mus, quae tamen satis exploratam facient omnem illius magistratus au storitatem.

assident Principi Consiliarii sex, quod supra quoque diximus , singuli inquam ex

unaquaque urbis regione in sex enim regiones,sive tribus divisa est universa ci- , Vitas harum tres sunt citra magnum ri-Vum, qui mediam urbem dividit , tres e

146쪽

. ro aliae ultra. ex unaquaque urbis regione Consiliarius unus eligitur eadem comitia ora ratione, qua Omnes magistratus ereari pra abunde satis explicuimus. est magistratus iste octimestris , simulque cum Principe omnium rerum, quae ad remp. spectat, curam habet, verum instituto asmodum veteri universa comitiorum ratio Consiliariis potissimum incumbit siqua et jam de re ad magnum consilium reserendum, eiusque auctoritate sancie dum sit, res tota Consiliariis reserentib. decernitur, utpote qui soli id uris obtineant his tamen interdum adjunguntur quadraginta virum praesem, quibus tamen solis reserendi jus non esset, nulli praeterea magistratui Ducem semper excipio conces. 1 est ea potestas. possunt etjam si eis libeat de re omni. S ad Senatum, Mad Xviros reserre. Caeterum priconsultoribus ea praecipue cura demandata est, ut raenatum cogant, S ad Senatum reserant que- admodum dc Decemvirum praese storum officium est,& decemviros cogendi, ad eos reserendi. de quibus a nobis infra tractabitur. At consiliari ampliori auctoritate sunt praediti,utpote qui in Senam par

ius habeant cum praeconsultoribus , an

147쪽

Collegio Decemvirum cum illius colle. gii praefectis octo mensibus Duc allideiat, eoque munere langulitur , quod jam explicui. Quatuor vero menses in tersunt,uel potius praesunt, quaaraginta viris, quibus capitis graviores causae sunt demandatae , eisque decernentibus judicantur, de quibus suo quoque loco dicetur,Nunc,postquam de magno Consilio, quod popularem statum in hac Republica refert, S de Principe qui regiam personam gerit, si minus eleganter, diligenterquadem tractatum est institutum opus poscere videtur,ut de reliquis partibus hujusce gubernationis reseramus, quae optimatium regimen repraesentant. hujusmodi enim gubernatio in Veneta civitate caeteris facile praestat,quam sequenti volumine Deo annuete integre explicabimus.

LIBER TERTIUS.

MNis hominum institutio , quae quidem re ne se habitura sit,naturam optimam rerum omnium parentem imitari debet quae totius mundi vi

148쪽

vam, ratione ita omnem ita disposuit, ut res sensus intellectusque expertes, ab iis, quae mente praeditae sunt, gubernentur. Idem igitur servandum est in hoc hominum coetu, quem civitatem appellamus :senes enim iunioribus prudentia antecellunt, perturbationibus animi non aeque

obnoxii atque illi, sc rerum plurimarum, quas in longiori vita experti sunt, usu priditi, qua re sapientissime Aristoteles in Politicis ait. In unaquaque Republica,

quae naturae solertiam dc sapientiam aemulari voluerit , senes praeficiendi sunt summae rerum juvenum vero ossicium esse debet, ea facere quaecunque jusserint senes. neque, quando hoc institutum maxime secundum naturam est , seniorum

imperium uniores detre stare possunt , aut ob hanc rem seditionem ullam concitare, quoniam in discrimine hoc, quod aetas iacit,nullus invidiae locus est , nublaque quaerela esse potest, quandoquidem juniores certo sperent sibi a minoribus vicem repensum iri. Hanc Aristotelis sententiam comprobant omnes Respublica: quae quidem alicujus nominis fuerunt: in iis enim gubernationi civitatis, rerumq; omnium publicarum, filiorum

cone

149쪽

eonsilium praesecthim est , quem Senatumetjam a senioribus nominarunt, hoc loca leges atque institutaRomanorum proser rem; etjam Atheniensium, iacedaemoniorum, Carthaginensium,plurimaru-que aliarum civitatum leges, ni res notior esset, quam ut testibus indigeat Pari igitur ratione in nostra Republica institutus fuit Senatus ac Dec emvirum Consilium, qui in Veneta civitates cujus Rempublicam mistam esse dixi ex regi statu,populari, dc optimatium restrivit optimatium statum, ac media quaedam sunt,quib. extremae partes. status scilicet popularis , magnum Consilium, ac Princeps, qui regis persenam gerit, invicem vinciuntur. Sic inquit Plato in Timae extrema elementa,terram ac ignem medii elementis vinciri sic in diapason consonantia extremae voces mediis diatessaron ac diapente vocibus,invicem nectuntur. Ut esgo coeptum iter peragamus , Senatus Venetus centum S viginti legitimos Senatores habet: multi tamen praehere magistratus obtinent jus Senatorium, adeo uenostra tempestate ducenti viginti, scamplius jus habeant serendi suffragium in Sei 'tu. senatores legitimi singulis annis

150쪽

κEPVB. LIB. III. . .lsis ab universo civium coetui quem magnum Consilium nominari saepius est re- Petitum creantur. Nec tamen hic honos Vacationem ullom habet, quemadmodis

Omnes alii magistratus, sed iidem , si ita Drs tulerit, Si magii Consilio visum suerit, quod plerumque fit, singulis quibus

que annis in eo munere versari queunt. Modus ratio lectionis suprata nobis exposita est, cum sermani omnem comitiorum explicaremus. Eo igitur pacto, Augusto ac Septembri mense singulis co-mlitiis se Senatores eliguntur, quae decies repetita, summani sexaginta electorum

explent sexaginta reliqui adjuncti sit adscripti sunt prioribus, omnesque hi simul propriis quibusdam comitiis eliguntur.

nam ad tertium Calendas Oetooris cogitur Senatus, atque unusquisque Senatorum c quivis alius, cui sistragii jus est, in

Senatu unum civem nuncupat Postridie illius die mane ad horam diei tertiam cynveniunt universi cives in comitium :praelectisque a seriba magna omnium civium hominibus , quos pridie Senatores

nominaverint, conlecta in urnam omnium nomina sorte educuntur mox in sus-Bagia pro unoquoque itur, ex omnib. his