Stanislai Santinelli ... De Romanorum veterum nobilitate dissertatio

81쪽

8 De Romanorum Veteromtitia . Huc etiam trahit Claudianum . a - cum mixto turbine gentes Tam deserta suas in nos transfunderet Arctos:

Discite vesanae Romam non temnere gen-

. tes.

His adde tu Cassiodorum: c) ibi enim impetus gentilis excipitur , ct tranfimi is iaculis sauciatur furibunda praesumptio , ac paulo post sc gentilis impetus vestra nenatio est : Adde& Iornandem: d quia tunc Odovacer regnum Italiae occupasset, Zenon Imperator cemnens iam gentes illam patriam possidere. Rursus paucis interiectis: ovansque rex gentium, ct consul Romanus Theodονλcus Italiam petit . Sed fortassis , & multo ante ita loquuti scriptores Romani. Lucanus: e date gentibus iras. Quin ipse Cicero distinxit cives a gentibus: sin quibus auctoribus , S defensoribus omnium rum salus esset non civium solum, verum etiam gentium infensa , ac retenta . oriri itaque hinc potest dubium, utrum cum in Italia ,

82쪽

. Nobilitate distertatis. 7 Gallia , Hispania , Britannia quoque gemriles pro nobilibus dicuntur, hoc desumptum sit ab antiqua illa gentilium appellatione , qua nimirum gentiles audiebant ingenui ab origine , & quorum maiores nulli servitu.

tem servierint, an ab hac inferioris etiam longe sevi propria , cum gentiles barbari vocabantur . Prioris sententiae Budaeus fuit ,

a cum quo sentit Tiraquellus : b sed

alterum venit in mentem citato Uelsero ,

cuius haec sunt : e Hinc nimirum fluxit ,

quod cam barbari postmodum in devictis provinciis meliori quam Romani jure uterentur hoc autem probat quadam ex Ripuariis legibus gentilitatis nomen exsimationem induerit, pamlatimque res eo prolapsa st, ut gentiles limmines pro nobilibus dicerentur, quae in Italia, Gallia consuetudo , item Hispania quodammodo ad hoc aevi tenet. In hanc sententiam ipse etiam animum inclino . Neque enim, cum haec loquendi apud nostrates consuetu. do tunc ccperit certe , cum nullum iuris Romani, nullum Romanorum morum , nullum fere Romani sermonis, qui in alios Corruptus abibat , vestigium , aut Vola ;adduci possum , ut credam , novam hanc

83쪽

8o De Romanorum Veterum nobilium appellationem ab antiqua illa, &adeo eleganti gentilium significatione , quod puram putam saperet urbanitatem, fluxisse . Neque moveor tantum, quod in provinciis meliori iure uterentur barbari, quam Romani, sed multo magis , quod in ipsa Italia , atque adeo in urbe ipsa aut omnes revera gentiles erant, ac barbari, aut so stan , siqui Romanae originis supererant , hi ad odium declinandum, & vitanda nγVa mala , quae certe potissimum in nobilio. res parabantur , quo nobiliores erant , eo enixius barbaros, se & e gentibus dici. , &credi volebant; turpe hoc nomen saluti obtendentes . Iornandes hoc innuit: a9 M-BMarius Romanam urbem ingressus est , exceptusque ab illo populo quondam Romano, oe Senatu , iam pene ipso nomine cum virtute sepulto. Sed eventus ipse hoc docet . Adeo

Romanum nomen , 'adeo Romanarum gentium , & familiarum memoria aut omnino deleta , aut barbariae tenebris obscurata , ut se ipsum nemo nosceret , neque per illa saecula cuius gentis esset, sciret ali. quis . Cognominum enim, ut modo vomis mus , quae gentem significant , & Romanorum nominibus respondent, nullus tota

84쪽

Nobilitate disertatio. - glEuropa usus , postquam Romanum Impe rium , ejusque quondam sedem Italiam barbari irruperant . Quae autem post lon ga tandem intervalla coeperint stabili, pro prioque cognomiue distingui inter se , eae

fuerunt veteres, & Tribuniciae , quas VO cant , familiae Venetorum , quae omnium Italicarum , & exterarum primae hujusmodi cognomina usurparunt , ut animadvertit Clarissimus Vir, nullique satis lauda. tus Iustus Fontaninus a . Hoc vero constat ex diplomate anno DCCCCLXXXII confecto b , quo Tribunus Memmus Dux insulam Sanm Georgii Μaioris Beato Ioan.

ni Μauroceno donat, ac Monachis Sancti Benedicti , ubi inter caeteros quamplurimos, quorum familiae modo extinetie sunt, scribendo adfuisse apparet , earum familia.

rum , quae modo etiam vigent, ac florent, Bragadinos . Bembos , Murocenos, Contarrinos , Basiarios, Aurios , Bassios, seu , ut graecizantes tunc scribebant , Volios ,

Dandulos , Gradonicos, Marcellos, Longos , Mauros, Barbaros , Bonos , magnos , nianos, Zenos, Capellos, quos ordine , quo

85쪽

81 De Romanorum Veterum , illic extant recensui. Plura ex hoc diplo. male erui possent ad Venetas antiquitates

illustrandas; ipse duo colligo , quae ad eadem cognomina spectant . Primum mani festum est , quam vetusta sit nostrorum consuetudo, ut cognomen litera O finitum

nulla per casus flexione scriberent , quod ab illis usque temporibus ad nostra perpe.

tuum durat, quemadmodum nunc etiam

ita publica diplomata , ac nummi inscribuntur Principis nomine, qui octavum jam annum Reipublicae praeest : Ioannes Cornelio Dux Venetiarum . Omnes sere, qui nomen suum diplomati relato subscripsere , singuli eerte ex illis, quas numeravi, familiis eamdem scribendi rationem usurpant ,

praeter Maurocenos, ae Contarenos, quo.

rum alii aliter scribunt . Extat nimirum Dominicus muraceno : Stephanus Mauro. centis filius Petri Mauroceni: Petrus Mauro. eeni filius Petri murocmi, pariterque, Ego Dominicus tantareno : Signum manus Vi. talis Contarent , nili exscriptorum error sit, namque ipse authographum minime vidi , quamvis id facile potuissem . Advertendum deinde , aliqua Venetorum cognomina ex propriis nominibus facta . Baduarii enim , qui antea Particiaci , seu Participatii , ut

86쪽

Nobilitate distertatio. s 3 annales nostri testantur, sic dicti sunt proecul dubio a gentilium aliquo , cui Badua. pio fuit nomen . Baduarius autem nomen proprium fuisse , eo patet , quod & Bragadinorum aliquis ita vocabatur . Post nomen enim Tribuni Ducis statim legitur :signum manus Baduarii Magadino , & multis interiacentibus deinde : ego Leo Bragmiano , statimque et signum Ioannis Badua. rio . Propterea , cum illine constet etiam, aliquem fuisse qui Fuscarenus nomine proprio appellabatur , siquidem legitur : signi manus fisi Fuscarent Micani, probabile fit, praeclarissimam Fuscarenorum familiam ab aliquo , cui Fuscareno nomen, caepisse coognominari .

87쪽

s De Romanorum Veterum

CAPUT VII.

Nobilitas apud nationes omnes in pretio. Duplex , ἄπλως , o κατα τι.

Domi nobilis. Uamquam de Romanis potissimum re sermo mihi fuerit , quoniam αν de his mihi propositum est agere;& eorum res clarioribus m numentis ad nos pervenere ; attamen ceritissimum est, nullam gentem, nullum toto terrarum orbe populum fuisse , apud quem non in aliquo pretio nobilitas fuerit . Primum enim Graecis vel tum ab hemicis temporibus praeclarum genus maximi aestima. tum fuisse, testis est Helena Theodecti, quae se ex Diis ab utraque stirpe prognatam gloriatur ta : testes sunt poetae omnes , qui heroas suos Deorum sanguine propagatos tradunt, quorum auctoritates afferre non nisi abutentis otio esset . Universe autem cum apud caeteros Graecos, tum praecipue apud Lacedemonios , & Corinthios opifices ignobiles habitos , generosiores Vero eOS ,

88쪽

Nobil tale dissertatis. 8 squi a manuariis operibus abstinerent, didicimus ex Herodoto a . Dum autem ille dubitat, num id ab AEgyptiis Graeci mutuati sint, certissimum fit, discrimen hoc nobilium , & ignobilium apud AEgyptios quoque obtinuisse, ac prius fortasse, quam apud Graecos obtineret . Quod si Asiae populos scrutari libet, eumdem morem Scythis , Persis, Lydis fuisse, idem Historicus docet b . De Persis praeterea Curtius e :quo maior proditionis merces esset , obiicere hosti parabat gratiorem Omni pecunia praedam , nobiles viros, praetorum Darii conjuges , liberosque , ac paulo post : ille cultus tot nobilium virorum , tot illustrium seminarum . Caeteris etiam Afris praeter AEgyptios , de quibus testatur Herodotus , suam nobilitatem fuisse, constat ex Sallustio , o ubi &ignobilitas Iugurtae , & Μassagredae genus memoratur , & Nabdalsa , ti Hamilcar

ex nobilitate laudantur. Neque hi eiusdem erant civitatis , ut in aliqua solum Africae parte familiarum discrimen ex earum splendore fuisse , possimus credere . Sed ut in Europam tandem transeamus , ubi nunc F 3 ma

89쪽

g 6 De Romanorum Veterum maxima elegantia, tunc mera barbaries, si eum Italia tantum quasdam Graecas civitates excipias; nullus tamen fuit tam serus , tam Μartius populus, apud quem nobiles ab ignobilibus non internoscerentur . De Gallia fidem facit Caesar.: ut Gallia omni nobilitate spoliaretur a ): omnem nobilitatem , omnem fenatum , omnem equitatum amisi se b . Sed clarius illorum temporum populos recensendo , omnes quidem barbaros , & vix humanitatis conscios : erar in

Carnutibus summo loco natus Tasgo c γ ι huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illis nobilistino, ac potentissima collocassec d): coactos esse Sequanis obsides dare nobilisse mos civitatis e : de ejus adventu Helvetii certiores facti, legatos ad eum mittunt nobilis smos civitatis f . De Hispanis praeterea certum ex Livio : g aerare, oe forma stο-rentes circa eam Indibilis fliae erant aliaeque nobilitate pari , quae omnes eam pro parente colebant. De Germanis Tacitus: b) inerant seminae nobiles, inter quas uxo Arminii, ea

demque fila Segestis . Idem alibi: i reges ex

90쪽

Nobilitate dissertatio. 8 7 nobilitate duces ex virtute sumunt. Subodoramur quaedam de Britannis ex eodem: a principum flios liberalibus artibus erudire: item. que: b olim regibus parebant, nunc per principes factionibus , s studiis trabuntur. Quod si omnibus populis , ac gentibus nobilitatis nomen innotuit , hanc etiam in pretio apud omnes suisse, certissimum puto , quandoquidem , ubi nobiles, ignobiles vulgus sitiit,

atque uno omnes ordine habentur , ridicu.

tum est nobiles ab ignobilibus distinguere . Sed apud singulos nobilitatem domi fuisse

honoratam , testatur etiam Philosephus c . verum quamvis omnium idem esset de nobilitate sensius , non tamen eadem erat omnium gentium nobilitas . Ait enim Ari.

stoteles, id) nobilitatem fuisse aliam

aliam καm H. Quae simpliciter igitur dicebatur nobilitas , ea tam splendida erat, &luculenta , ut talis ab omnibus haberetur, quae Vero καm τι ea apud aliquas solum gentes , & in aliquibus solum urbibus , aut regionibus nobilitas habebatur. Res itaque apud veteres eodem modo , quo apud nos his temporibus, sese habuit. Etenim quam-