장음표시 사용
21쪽
lem illum statuarium, cumel.galiter .compna eret Mi- st i Dia in eam quae an summa . Athenarum arce consiliit,
xisse suum pt rium vultum : cumque adeo induc amauerat hoeipam Inaias capite decimo.
ci quae .liin mi tis i gessi rant,at ane simul a cluet , .ct consum it tot Historias a phalas, tot promissones dilatas , tantarum rerum initia, dies enta vix delineata; quae omnia qui per secerit, in i labit orbem iustitia, de pietatis quasi diluuio altero obruet . Neque aliud vult sibi Apostolii
t lucr ςς -xqvς ςψ' i, i iis ei fi - spondet Hebrea n a, Citati,co a sui imatio ferscctio sertitu ad Alaxandrum. Cui B sus est Isaias i vide es Christu legi Dionys s Areopagita libro de diuinis nonunibita .
ita iphdhstilicitur *diligitii . nam videtur allusisse Apostolus ad nonnen m n , torali, lex, quod a verbo n , iar ah, descendit, ouod significat iaculari , transmittere, dirigere ad scopum atque etiam iacere pluviam, pluere. Vnde nomen muli Thorali, est quasi pluuia, quae e coelo transmissa ad nos.terram nostri cordis iniundit,& inebriat:vt ha
altipulatur Eleens Deum esse centrum spiraerae uru- uerit, atque principium rerum, & finem. nos vero utriusque verba permutantes , analogiamque retinentes sie asserimus. Christum esse centrum Ecclesiae , atque eandem,quam Deus in mundo,& inclypeo auctoris secies , rationem sortiri in rebus
dest, seopum in quem ipsa dirigitur de destinatur.' LM in . . quid est possedit nisi condidit id iuxta illud Lucae. Ea prasi fra suntd me, 'emha- enim sim verbum, vel potius condendo sibi beM. id est peruenit ad seopum lex , me stilicet acquisiuit e nam diuinus statuarius vina sui vultus C colliniando obtinuit pra sinutum sibi finem, di terumgine, clesiae impressa, ita ingeniose illam sibi minum. M Frena comples; germina'&consum- devinxit, ut qui opus intueatur, videat aucetorem, de qui Christum ollat Ecclesiae, harmoniam coniundat: Cuius compositio nil est aliud quam Christi possessio. Omnia enim quae facta sunt,& quae scripta sunt, in ipsis constant, ipse est facies Patris, ι Ho. I--ι miratu, ut Mais gloria, ct figura se P mi - ,
poνtans de coercens omnia veno et i rus, stia. Ipsum enim dedit Pater super omnem Ecclesiam, quae est corpus iplius plenitudo eius,latomma in omm s. impletur , ut habet Paulus . Crescamus in illa Ad Dbes per omnia, qui est ut Chrastus , ex quo totam est e. 1 GV pus compacium se connexum per omnem uincturam LMmmiuration Munatam operationem se m uram
mata est, ctiam usque ad tota unum&apices minimos . Hoc ipsum Sapiens repetit. Propter Z de 3.3
Loquebatur autem de Christo Domino mundi Saluatore, nam paulo ante dixerat. 6'plamauui L- Dominus Iesur. Eum itaque vocat auctorem de finem omnium, propter quem confirmatus est finis itineris, hoc est, in sucin omnia quae facta sunt , temporum successu destinata felicem sortiuntur xuentum , ut pote suo principio a quo manarunt unita , nam in sermone ram, inquit , composita
cui que membri augmentum corporis faciis in D punio a , & ut scines omnia quae dicerida erant
talos urionem sivi in nari ara . quas dicat apertius Christus est Ecclesiae caput , cor , anima , spiri tus in quo vivimus, movemur, & sumus . Idem Paulus habet ad Ephesos primo . Propositi ira eo M ED. a. iis diapensatis, ptinis uisus Iemporum rare o nra m Griso, qtia in ratis, o Pa o Iora fisso ipso. Graece pro instaurare legimus a naccphes sisthae, hoc est recapitulare; breuiter &summatim complecti, quae multis retro seculis sunt gesta sue in eoelo , sue in terra. nam hoe sibi vult
a dieendi forma, in dispensatione plenitudinis
temporum, hoc est , cum dispensata,& constituta ab eo, tempore essent completa, voluit scilicet omnia retroaeta complecti & recapitulate, atque
unico verbo perstringam , consummatrao sermonumi e et i is omni . id est, caput, summa, initium& finis sermonum, quos vel antiqui secerunt Prophetae, vel posteri eorum habebunt Apostoli dea uangelistae, i Ue est A & Ω, alpha de omega --ptum σμι. Apocal si secundo. Christum itaque canebant oracula Prophethrum omnium e Christum repraesentabatu visones uni uctis Valuin i Christum aspiciebat lex: Christum praedicebant de prospiciebam Prophetae. ipse fiat ab initio creaturς in signum patulora, racere ae
si iis, cottium Memora: ιHum exquisite Ut quGquetis futura nobis varia prophetauerunt. ipse certissimus est sacrae ccxipturae interpres de magister, ad quem voci .
omnia retroaeta complecti & recapitulare, atque eu lac Icriptura III EIU -IM- . - -,s-- etiam instaurare nam in Christo omnia gesta vete E quasi ad scopum desimare debet Theologus com-s isti mi res l 'iores numeri in summam bre- mentationes suas de actiones uniuerias, di ad eum
mutam ris saeculi quali longiores numeri in summam breuiorem redacti re tuntur,redintegrantur, & cum breuitate consumantur. Nam si quid in veteribus
Historiis vel laude vel memoria dignum est a siquid in lege memorabila si quid in templo specim Limi si quid in sacrisci s Deo gratum: si quid in Regibus, Prophetis vel Patriarchis excellens: imos quid inter coelestes spiri: ns plotiosum di illuli re, id totum multo excellcnitore ratione di breviore
mentationes suas de actiones uniuersas, di ad eum quasi ad speculum aeternae veritatis, iique cum scripturas legit,uersat, expedit,cxplanat respicere debet Christum si tollas, scripturae erunt infirma de egena elementa, infantum nuces; Iudaeorum digna Tnteologia; fiunt hirtiua castanearum opercula linem ulla : sunt cadauer sine anima , ii ne corpore umbra, fine per bina imagines, promissicines vanae, mandata intolerabilia, leges mortis, litterae dam' .
22쪽
hiiloni, administraei chirograpba, decreti interi- A lud Ioelis secundo. sendum de fisi sti mpo sit ν Des a. o.
tus: denique praecepta non bona, in quibus non vivunt quicumque Christum auctorem vitae,& gratiae eontenentes,vel ignorantes scripturas versanti
. T certum est Christum Dominum finem esse legis, di prophetarum, atque totius secraeteripturae caput,ita non est dubium non Una tantum ratione, sed diuersmode in oraculis, de vis nibus propheticis contentum esse, atque inuestigandum fore. Etenim ut scribit omnem carnem: de seu re, quo prosecutus est Domi- a snus exercitum Zorobabelis dimicantem contra Mythas . Illud Micheae quinto . G Iu Euh rem Michea. s.
Le ιν qui sita Zminutar in Isa I. ad Zorobabel conuertebat . Illud Malach. tertio . Ecce ego mitio Aagelam meam. Et pasim venies ad remitiis μι- δε- δ' minaris, de quodam ministro Dei, qui venit olim Templi cultum renouaturus. Illud Zachariae nono. auctari s. Tere rix satis venit usi, de Zorobabele Babylone re- p.;. uertente .Totum psalmum vigesimumprimum de Davide oppresso angustia quadam s. Psalmum taxagesmuinoctauum eadem ratione de Davide
intellexit. Eiusmodi insania explanabat sacras serii, haut lib. Irenaeus,non selo sermone prophetabat prophetae, B pturas Theodorus. Atque utinam Iudaicus hie ere L Dr. sed de visone, de conuertitione, di actibus quos s c p. 3 - ciebant, &ci subdit a. reliquas autem iiiij Dei recapitulationis dispositiones, quasdam quidem per vitiones videbant, quasdam per verbum annuncia bant, quasdam vero per operaticnem typice s iis Aurum b. ficabant. Eade scribit August.libro contraAdimancina AA- tum. Et de visonum quidem generibus agemus deniant. c. et , inde. Nunc de variis modis oraculoru disseramus. Mati farram maj hyemisu osm Deus loquens Pa
contextus sermonis Christum detegit i iam nisi transitione saeta ab historia ad prophetiam non ror ab Ecclesia damnatus, & cum auctore sepultus non reuixisset post tot saecula, &nostra aetate patronos inuenisset , suerunt enim alij qui illud Zachariae vaticinium, Erre Rex tuis . de Alexandro Magno intelle hium volebant. Illud Esaiae . spiri- πιι, εἰ nis Domins super me, eo quod unxeris me: de Aarone. Illud eapitis septimi eiusdem vatis, Ecce Virgo con- Idae cap ejus cyparies stitim: de uxore Achaz futura ma. p. q. tre Erechiae.Atque,ut uno verbo dicam, Vniuersa sit ae de Christo extant apertissima testimonia ad Aaronem, Dauidem, Erechiam, Zorobabel em,vel alium quemvis e veteri testamento referebant tacundum ii istoriam. Deinde mystice, &spiritu liter de Christo intelligenda profitebantur illo ar- inuenitur : interdum ex meritis verborum praedis C gumento delusi, quod multo floriosus esset Chri citur: interdum ex vi analogiae cum personis, vel rebus significatis per verbar quandoque solus videtur,quandoque eomitatus historiae gestis: nonnunquam delitescit sub fguris verborum e non numquam sub umbris rerum gestarum. Sed e pendamus singula . Principio tanquam certum statuendum est in lautiti, is, ' multis sacrae stripturae locis , atque prophetarum verbia maia oraculis Christum Dominum apertis, ct perspicuis verbis esse praenunciatum, quae nulla ratione alteri persenae veteris testamenti possint conuenire. hoe cst. non omnia oracula prophetarum esse reserenda ad historiam, sed quamplurima esse mera vaticinia de Christo Domino . Hoe Theologiae axioma olim negauit Theodorus Mopsuestir Antiocho DError The nus vi constat ex Leontio monacho, qui eius e 'r'- torum mentionem fecit, seripst autem temporibus Iustiniani Imperatoris,atque ex conellio Constantinopolitano quinto a rebatque prophetas Omnes de personis veteris Testamenti, vel de rebus tunc temporis gestis, aut gerendis este locutos historice, di secundum literam . Quoniam autem ea omnia , quae tunc temporis agebantur, parua erant, de quasi umbra respectu Christi, di Ecclesae, verba autem grandiora , quam vi illis explerentur successibus, ideo ab Apostolis, & Euangelistis Eiusmodi testimonia relata esse ad Christum stacundum euentum,& smilitudinem quandam: quoniam reuera in ipso Christo impleta sunt, di mul-
ho & Ecclesiae, praelignari personis, & rebus quam praedici verbis. piae licitam errorem damnauit Ecclesia in Con se iam ellio Constantinopolitano quinto actione quinta, ,--
ubi anathemate serit Theodorum,& eius explana- sita.
tiones. Sed ex professo in Concilio Romano sub Vigilio Pontifice subseribentibus epist is viginti
condemnata est hae blasphemia. Habetur autem Concilium in Bibliotheea Vaticana, Vnde Ant nius Augustinus, ct P. Turrianus transcripserunt exempla, atque ille inter Concilia, iste in Coni mentario constitutionum Apostolicarum in lucem ediderunt. Nobis quoque, cum Romae ageremus,
eius legendi & exseribendi copia facta est. In huius igitur Concilii actibus refertur, recitata Theodori Mopsuestiae interpretatione circa illa verba psalmi decimiquinti . Non Erieti aes an um meam in Psalis. inseres, quae continebatur capite viges mosecundo eorum , suae contra Theodorum proposita sunt,
subiunxisse Pontificem vigilium: in supradicto capite hoe videtur dici , prophetiam quae ex pol
na Christi loques ait, . - aere in aes an mam meam
in inferno, non de ipsi Christo praedictam fuisse, sed de populo Israelitico . hoc autem verum eue tum ex ipss rebus accepisse in Domino i de ideo B. Petrum ad Christum hanc prophetiam per euentum aptare voluisse. Qui haec ita sapit, docet,er dit, praedicat anathema sit. Rursum capite vigemmotertio in supradicto, inquit, capite,exponendoto melius quam in rebus ipss, vel personis de qui- E quaeda verba Psalmi vigesimi imi,quibus dicitur, bus dicebantur. Est assertio haec prima facie plau- Diuiferum A veis mensa mea. negatur is psalinus I milis sed subdola, & veneno plena, atque sibi ipsi si Chrsto Domino Nostro conuenire sed quod Da- contraria. Itaque psalmos omnes,tribus exceptis, quos de Christo exposuit, referebat ad Dauidem , φs c Silomonem, Erectitam, vel Zorobabelem. Prinphetica oracula identidem, vi illud psalmi dees-
pretabatur de populo Israel erepto de periculo. E-uid propter quaedam mala, quae perpessus est, de se
dixeriti euangelistam ex eventu ad Christum traxisse, quia non poterat, inquit Theodorus, D minus Christus, qui peccatum non fecit, dicere, longe a salute mea verba delictorum meorum. Et ideo, qui haec sapit,docet, credit, aut praedicat; &non ea, in quibus delictorum meminit, ad corpus
23쪽
ipsius quod est Ecelesia qua in hoc mundo sne deli A uos uel sis nostim sit, o stanti, terripi et resumeri
cto esse non potest, intelligit pertineret illa autem de diuisione vestimentorum non specialiter de linso capite, idest Domino Deo nostro Iesse Christo praedicta,& in ipso credit esse completa, anathema sit. Et capite vigesi quarto recitata expositione
illius versus; Foderant manus ario pedes meas, d --erauerant omnia o lsa mea . Subiungit Ponti uin si ipsa stripto capite viges moquarto. Asseritur verba illa non de Christo esse praedicta, sed Dauid hae de se ditasse propter tyrannidem Absalonis, qui regiam urbem, substantiamque peruaserat, &in terra omnia dinumerauerat patris: sed Euangelistam haec ex eventu ad Christi tu isse pers nam . Qui igitur laaec ita sapit,docet, credit, aut Non enim, sient et os eae a musis, si e ijsans, iti, si hora d ei serii. sed hises, quia H Iam estpreprophe
essendam de , res m o, O. non dicit Petrus hoc miraculum a Ioele prophetatum, sed Mee Η, qaed. c um est per Prophetam; quoniam intelligebat Apostolus Ioelem ea verba protulisseisi lignificaret Spiritus sancti communicationem in corda fidelium, idque ex vi verborum. Et inserius versu a 3. David enim dicit in eum vel de eo ero id sum Do mum,
ruem psalmum nullo inodo posse conuenire Dauit argumento probat euidenti , quia Dauid mos tuus est epultus,& in cinerem redactus Hierosoly- praedicat, anathema sit . Postremo notans inter- B mis, ut ex sepulcro illius omnibus patere potest .
pretationem verborum illorum 1 Degerantis escam
meam se hoc quoque,inquit, de David dicto, pr pter nimiam eius tristitiam, ' iracundiam,aiebat, usum fuisse Euangelistam ex eventu in Domino. Qui haec ita sapit, locet, credit, aut pradicat, anathemast.
exsacris Scripturis ini atrum testimonijs. Semo LIII.
VN DEM errorem vel cessantibus Conciliorum decretis, ex sacrae scripturae testimonijs in
Vnde infert de Christo non de se Dauidem ea ver ba protulisse . Atqui Iudaeis loquebatur scripturarum gnaris, dilegis relantissi in is , qui tamen ad tria millia dedere manus Petro,testimonioru pondere victi . Denique arguit Petrus testimonio psal.
Duri Domistis Domino mes, sede a dextris meis, quod
nullo pacto competere posse Dauidi covincit, quia Dauid non ascendit in caelum. Quare de Christo , non de se prophetice loquutum intulit. Sed Iudaeis persuas s dicti Theodotus, de Salomone accipiendum psalmum non de Davide. Adversus quos militat illa quaestio Domini. Gusmias ergo David in
I pinsa Isatiens , vocat eam Chrstum Dominum , d
nromptu est fit ore. sinu C quia non minus insolubilis est quaestio eiusmodi in- ni sic muris dixit Christus 3 terpretibus, quam Iudaeis suerat. nam illia spon-
qua tectomorum dere non poterant, quia nesciebant Claristum, de
quo intelligebant prophetiam, Dei filium esse futurum , simulque Dauidis: Isti quia de Salomone intelligunt,obmutescent. vi iam magis impie Christiani, quam Iudaei oracula, quae de Christo sunt,
detorquere audeant Nam Iudaei pro explorato habebant psalmum de Christo esse accipiendum,n stratibus nondum hoc est exploratum, quos Christi adhue quastione urgere necesse est. Si de Sal mone editus est psalmus Quomodo Dacitaveras eum Demisum, eam stitis eis, sis ΘSed neque Iudaei tantum, quibus cum loquebatur Christus, ct Apostoli, se intelligebant ea ora-
ea mkti Moses eripsis. de rursus . n e se in im. ν omnia atia scripta star in lue Moysi. ct Prophetis. o almis Q e. de alibi. etenim ea, qua sim, de me finem has s. de alia id penus.quae supra sectione tacunda reserebamus . Ex quitius eiusmodi instruntur argumentat O . In lege , & Prophetis sunt multa de Christo scripta , ergo mens stript fissus lite- rum dirigebatur ad Christum , atque adeo ve
tu ri: illa exui sua, atque ex intentione loquentis
i ii 'd ' continent, & sam ficant Christum . Ergo secun culilo. D. dum literam Christus continetur in scripturis san ctis: non igitur mystice tantum ex analogia rerum, D cula, sed etiam Chaldaeus paraphrastes Christi Ie- su insenssimus hostis, quae supra ditiimus testim nia non de Salomone, Erechia , vel Zorobabele, sed de suoChristo interpretatur,idque ex maiorum constanti traditione , ut late probat Galatinus libris contra Iudaeos,' in eius paraphras videre est. Damnarent etiam Ecclesiae Patres hoc interprotandi genus, ut praeteream doctrinam Apostolicam in constit. Clementis libro quinto capite decimo- nono ubi oracula illa psalmi quadragesimiquarti . Isaiae undecimo. Zachariae nono, similia de Chri-so domino interpretatur . Tertullianus de resurrectione carnis in il rud Isaiae, Ecce virgo tanti'ra, Quae inquit,hic figurae quae imagines ξ quae aenigmatesde libro primo contra Iuda: asaesellit cos,quivi somniauit ille, vel secundum euentum,ut delirauit Theodorus, reserenda sunt ad Christum, vel relata suisse ab Euangelistis credendum est,sed si cundum literam, insensu literati, ex mentis v eum significato. Alioqui s mystice tantum, vel ex euentu prophetica vaticinia reserrentur ad Christum, non de Christo potius, quam de Paulo, aut Hieronymo scripsisset Moses,aut testimonia perhiabuissent prophetae. nam cum membra Clititii op ta faciunt Patriarcharum operibus smilia , ex vi analogiae i Patribus illis repraesentantur,& de illis mystice,& sicundum euentum vel accommodati
nem intelligimus quae seripta sunt in Patriarcharum historii Pares sunt ergo sancti Christo,niembra capiti, & nihilominus, finis legis est Paulus, E putabant ubique subesse historiam libro etiam pri vel Iacobus, quam Christus.hoc autem quis serat Quod si hoe absurdum est, illud etiam, ex quo fit, non est minus blasphemam,Christum mystice tantum , di secundum senilitudinem contineri in scri pluris, di per euentum eidem esse adaptatas ab Apostolis & Euangelictis. Sed agamus rationibus D. Petri, quibus ipse
conuincit Iudacis, nostramque cousam propugnat, . a a P. dicena e Vm uesar, corque L duo I tar, a dis
mo contra Marcionem idem argumentum perta quitur.
Hieronymus quinto libro commentariorum in Hieremiam capite vigesimoquinto. psalmi no nomnes sunt corporaliter intelligendi.&Danielis undecimo.non omnia, quae psalmo stituagesimo imo dicuntur,possunt Salomoni conuenire. Ambrosus libro tertio de fide capite tertio,& in
Apolosia Dauid posteriori capite quarto ex pr
24쪽
IN EZECHIELEM SECT. V. R VI. s
se demonstrat pulinum septuagesin primini A dem, inquit, ista Salomoni, sed cedit speciem ii,
non posse conuenire fialomoni.
eitu' in. Augustinus libro de ciuitate decimoseptimo e
. ἡ pite idem de psilini septuagesiui i
s intelligentia , atque nostram sententiam tue- . i. D tur comta Faustum Manichaeum libro duodecimo e. adi. i 1 a. capite trigesimoseptimo, & trigesimo auo, dilibro primo de si de eontra Mantehaeos capite trige-smo,& libro primo contra Adi amant uir capitede cimo into.
cens, Dinoo- domvim e in dissae o Monum. Transitus est apud Isaiam. Hodorat Dom/mu Chricio meo I . e. Docitas apprehenae dexteram, τι faba cum te fri r Gem rias renus . Haec utrique communia sunt, illi
ex parte , 5: hyperbolice, Chrisso Domino vere, de literaliter , sed mox deserit Cyrum , ct altius
assiligit de Clitast dicens; GIe cati desuper,se -- s suas sti ra,vena ν terra se germiser saltia se . At vero Theodorus Monis suesilans, Antiochenus contextus scripturarum Oblerirantissimus irri- debat hanc doruinam, negabatque praeteritionem in sacra scriptura reperiri ab historia ad Christum, quod esset extremae dementiae sus eptum sermo. nem praecidere,& repente ad Chri itum ascendere,, stinerest ut ostendamus B & quidem haeretici delirium sectione tertia confu- quomodo ea oracula , quae de tauimus ; nunc rationi,qua nititur, dum transtum Chi illo sunt, connemntur hi- negat, satisfaciendum est. Respondemus itaque, Res Me storiis rerum gestarum, quae in non esse dementiae,ut ille putat,ab historia prete 'Rigredi ad Christum; sed summae sapientiae. et tam uis ci
abdita , ut in spientia vise sit eius faecis hominibus, qui terrena tantum sapiunt. Quod vel ethnicus agnouit Philosephus lumine naturae illustratus scribit enim Plato in Phaedro, Quidam diuino b neseio sunt insini, ut prophetae,& Sibylla.& it rum,pulcherrimae arti,quae praedicit sutura)im n menclatura imposita es L Cum sit omni sapientia sapientior, & sanior quod non se serat iuxta pruden clam humanam, dic Cur enim vates, & Sibyllae insani aestimabantur a vulgo, nisi quia suis vatici seripturis referuntur . Neque enim existi nondum est, totam scripturam , vel totos psalmos , prophetas , aut capita prophetarum integra, in quibus ea oracula continentur , de Christo este accipienda . Sunt enim in scripturis multa, qua ad historiam pertinent eius temporis; multa, quae non nisi mystiee ι alia , quae ne mystice quidem Christo aptari posisunt . Neque enim omnium scripturarum subiectum , aut obiectum est Christus Dominus, tametsi snis sit . itaque in multis locis agnoicendus est
transitus ab historia ad prophetiam, vela prophe- C niis multa interserebant secundum speciem qui
tia ad historiam saetus. qui quidem,ut in scripturis sequens est, ita litetalis tensus studiosis solet esse offendiculo . dum enim contextum, ut fas est, te rere volunt, vel totum Vaticinium de rebus tune 3 temporis gestis impie interpretantur, vel uniuersa ad Christum reierunt p:e quidem , sed non tacundum scientiam. Nos germani sensus relatores, ct contextus obseruatores praesenti capite duximus admonendos , morem esse sacra scripturae praecidere interdum narrationis flum , &Chria vestis Sack- stiam attexere historiae quam aptissmie . Hac est enim illa vestis Ecclesiae commendata,ex stameneia seri u. tis auri ophir stricis versicoloribus intertexti ut in Hebraeo legimus stilicti sacra scriptura, qua nodem inconsona, re autem vera maxime consent nea, ct cum iis, quae narrare coeperant,mirifice cohaerentia. Neque enim repente, aut temere ab historia assurgebant ad prophetiam, sed ut supra diximus, occasione carnalium gradatim ab humanis ad diuina evehebatur. exempli gratia,psalmus septuagesimus; timus epigraphena gerit Salomonisaee
quo cantare incipit plastes, d cens, Dei Is H. a. . iti. - o di, ominam suam EA Regis, urearat ρΛL- suam is tactu a,se paveras rara m Indis . Quae quidem verba non excedunt mensuram humanae condicionis . Sed mox subiungit alia grandiora, set ans mons pacem poparo, O cauo ι , - , &cetera, de quibus dubites merito, conueniat ne exi j ... secus atque Plirygia cyclade sponsa Chri ti de- D parte Salomoni, in soli Christo. Quae vero sequuti.
coratur, dum inter varios sestorum veterum colin res aurea oeconomiae Christi intexta segmenta irradiant. Transitum agnouere in sacri scripturis v Hio ου patres, Hieronymus castae primo & Isaiae doliati. cimo sexto,ubi se habet, omnis prophetia mim tibiis inuoluitur, & praecisis sententiis dum de alio loquitur, transit ad aliud, ne, si ordinem scriptura conseruet , non si Vaticinium sed narrario. Idem Danielis undecimo dicens , non omnia quae in psalmo septuagesimo priino dicuntur, sal moni possunt conuenite . Transeundum ergo tetur ab ipso Salomone ad Christum,ut caetera v. . Atinor ticinia sublimiora exponantur,auctor operis imper,' s. n homilia quadragesimanona in Matth. se lia
, , M s. ' bet, Frequenter ex occasione carnali incipiebant Em I., prophetae,& se iniicebant prophetiam, ut in psalmo tertio de se incipit Dim in quia sti Dis SM, Da re sisti I mes di ad Christum acti argit, rem a messe rarus su exurrexI, sis dominaso ovis me. quae ne lario triritaliter intelligemus de Chri sio haec ille. Item Cyrillus. Ecee ego mitto Angelum meum&c. transitum fatetur . Tychonius 2-. regiala quarta de spe di genere a terens illud Redi. R e V. gum , lyco, Ni -i a Mea Conuem e quis
tur,in solum Christum competunt: Salomoni auiatem neque per hypei bolem,neque vJlo modo figurato aptari valent, iusmodi sunt. Premunesu etisti, orante lanam agoreo Ione o generatum . &quaei equuntur.
tus sanctus verbis proprie sum ptis ex linguae more, interdum figuratis. Inter figuras. trin verba alliis pos frequentior solet esse prin sanistant phetis metaphora,& allegoria, utpote elegantioriquaeque m iorem lucem, & auctoritatem conciliat Orationi. Talis illa est Isaiae. Habitasti DP um agno,c ρον- Isaiata. δει tum his aera sis. Vbi Hieronymus: In mulia Ilier γ.tis scripturarum locis pleraque ponuntur, qua non m possunt stare iuxta historiam 1 intellige iuxta sen-1um grammaticum , quem stilicet verba proprie sumpta iaciunt, sed iuxta rhetoricum. Sic enim licet appellare , eum qui ex figurata rhetorum lo-
25쪽
ia et 3 n cutione consurgit. Unde Augustinus. Cauendum A interpretatio sequi debet ordinem Itistoriae , quod 3 t' est ne figuratam locutionem ad literam accipias . . . t Hς. st a origines. Non semper, inquit, consequentia li istorialis stare potest, ut in Prouerbiis . Spina na-
c. . a sonoro Manus ebris Llioe est homo iracundus iuria wsuis. ε. gia seminat. Idem uarto l bro Periarchon ca-P. o. pite secundo, eiusmodi sunt locutiones , in quibus crudis. 4. Deo huiusmodi tribustur assectus ita, poenitentia, Periarch. misi Gordia, dee. Solent etiam prophetae producta metaphorica locutione allea iam texere quaec tinuata est metaphora , ut Eatae quinto. Ir Ieraad Iasua ι anfernas an mum suam.
Seir o VII. sT & alterum locutionis sigia
ratae genus multo sublimius inscripturis, quo res ipsae vel per sonae transferuntur ad sani Gcandas atras res, seu personas ex vi similitudinis, vel anal stat , in qua conueniunt, quae allegoria rerum appellatur . eaque ita sacrae scripturae propria, ut in ceteris scriptoribus, aut sin- suis non reperiatnr, quod si re vera prophetia, de Metus M. iuturorum praesgnatio. Scribit Augustinus duplias. de i- cena esse allegoriam, alteram vocum,quae cominum rate ι γ nix est seripturae cum poetis , di oratoribus , quae nihil aliud est, quam perpetua metaphora, ut 1 dicum nono. Ire ι Igna, is ingere, saperie RO C gum septimo. securabo siemen suam poti te quod egre
. vet. ig. gem, M. & quarto Regum decimoquarto. carduit sol se ais e rium , ditens , Da stio meos iam Isa. a a. suam. Et Isaiae undecimo. Hastrabis Ivas tam agno, Alteram esse rerum,quando scilicet personae in scriptura relatae, vel res suo tempore gestae, aut gerendae notae sunt,&figurae aliarum rerum sacratiorum. o lat. . Eius fundamentum est illud Pauli, μὰ s ιρον ast -ς. sonum iam . Me enim Δηιλο sumenta . Vbi per Saramde Asar uxores Abrahae, duos montes Sion,
ct Sinai, dicit signi stari, per Isaac de Ismael, duo
testamenta. Paulum se ii Patres,sensum inuen se L. my. runt mysticum in allegoria rerum inclusum, ovem
eum qim scilicet faciunt verba,non ex vi se sed ex analogia ' rei saniseatae per illa , . Itaque ut sensus litera- plerique ignorantes lymphatico in scripturis vastantur errore D. Idem alibi. Eisdem enim lineis de historia eurrit, & tropologia, sed illa humilior est, ista sublimior, Et Gregorius. Tunc allegoriae fructus suauiter carpitur, cum prius post historiam in veritatis radice solidatur.
Veriorum , in rerum. Semo VIII.
Theologis acceptissima sunt , quae dicturi sumus a nonnullis in dubium vocantur. Videlicet in aliquot sacrae scripturae locis duplicem esse allegoriam, v cum scilicet, ' rerum, hoc est non solum ex vi analogiae , de similitudinis rei ad rem, vel personae ad personam Christum repraese latum esse, quod est mystice, de secundum alleg riam eontineri; sed etiam vere, & secundum lit ram , ex meritis inquam orationis ab Spiritu sancto ordinatae simul typum , de Christum signisc tum alterum quidem ex proprietate vocis,alterum fgurate ; alterum ex prima impostione vocabuli , alterum ex translatione eiusdem ab Spiritu sancto factae r alterum in sensu grammatico , alterum insensu rhetorico , utroque literati , sed illo hist rico, isto prophetico . exempli gratia, secundo R
hι ιn f hin, e. quem locum de Salomone loquentem secudum historiam Paulus ad Hebraeos primo de Christo intelletiit conuineens Iudaeos de Chri sti diuinitate atque adeo demonstrativa usus Theologia, non mystica, quae Dionyso teste non arguit. Talis est ille ulter Exodi. Nerosias rara, videlicet es Agno paschali, atque Christo agno Dei in Cruce pendente, ut nobis exposuit Ioannes. Atque ille etiam,quem D. Matthaeus capite
seeundo ex Osiae undecimo citat, rapto vocaria l--stium meum. nam utrobique Euangeli e addidelis est , quem verba Aciunt sumpta proprie , vel D runt: ut ιmplere ιν ρυod. risum ela, quae verba ut figurate, ita sensus mysticus est, quem res ipsae per praeclare obseruauit hie Lyranus , di Dionysus J
voces fgnificatae repraesentant ex vi similitudinis Ams ep. de proportionis. nam sicut auctor est Augustinus.Si-ης, φ u. cui humana consuetudo verbis, ita druina potentia zissu 'i is uatur. Et Hieronymus. Prophetae in sis nue' b, ti posti sunt futurorum LGregorius etiam. Iusti viri a Guνι- non solum quod dicunt, prophetia est, sed etiamum . plerunque quod agunt. Eiusmodi fuisse Ionam rocregor. lib. 1pectu Christi mortui, de suscitati testatur ipse D aa. mψυι minus de serpentem aeneum eiusdem signum exti-
,ζζ, tisse declarat Nicodemo ipse Christus. Eius gene
, . ' ris suere manna, maris rubri transtus, petra, num 3.Ra, bes, tabernaculum,sacrificia, quae in figura nostr I .c .lo. rum illis contigisse testatur Apostolus. Suntque arguunt in sensu liter ali accipiendum esse locum de Christo , de non solum in mystico . & merito, mystieus enim sensus cum non sit ex vi verborum prophetia intentus, non implet prophetiam . non enim impletur inane , nisi eo veniente , quod deerat; sensus vero mysticus non desideratur cum
non intendatur per verba. Quod si in Christo plena est scripturae sententia Christum ergo desiderabat , Clitistumque sgnificabat oratio, atque aspiciebat propheta loquens . alioqui si ex eventu rei non sgnificatae per voces, sed proportionem habentis eum vocum fgnificatu,id est,in sensu myst co seriptura impletur, quotidie impleretur, cum
eius generis quamplurima in sacris literis . nam E frequentes sint actiones virtutum, quae in sensu my eQI .r quaecunque scripta sunt ut ait Augustinus contraeon satist. Faustum capite septimo ) vel de ipso Christo dicta s. r. sunt, vel propter ipsum. sed hic obseruandum est, eum non esse mysticum sensum, sed fictilium, qui non respondet historico . de qua re sie scribitur ii Hieram x. mine Hieronymi. Ille enim vere spiritualis intelle cor. a. eius est, qui non verisimilibus coloribus pulchrum mendacium pingit, sed virtute rerum imam rem Micraύ ia euptimit veritatis. Idein Hieronymus. Spiritualis si ico, morali scilicet, repraesentatae sunt in Patrum antiquotium gestis Apostolo testante. Omisu in f
est, qui sumus finis, de terminus,propter quos erudiendos illa gerebantur in superioribus taculis . Immo vero nunquam siriptura impletetur cum sensuum mysticorum in membris Curicti nullus um
quam sit finis. Dicendum est igitur illa Euanget,
cli sti eout Aea sitimu ra in sensu liter linon solium in ni)stum
26쪽
starum notat vi implere arsim pruris, smiscari sen- A analoria plura subordinata smillima, de omninosum liter alem . Quod si senius literasis est de Christo, ergo ex vi verborum ibi Christus continetur , & signiscatur, & non tantum ex proporti ne cum re per verba significata. Quod s ita est,n cesse erit lateri duplicem allegoriam:vel si placet metaphoram, & allegoriam, illam in voce, istam in re ut verbi gratia non solu Agnus paschalis allegoria rei ordinetur ab Spiritu sancto ad repraesentandum Christum, qui cum Agno habet smilitudinem, sed etiam eodem Spiritu se Ordinante, ver bum Agnus translatum sit ad significandum Dei Agnum pro nobis immolandum, cuius non essentctura frangenda . Atque huius sententiae est Eu-rtiseb δε-- sebius contendens eum loeum Os . Ex Aera a mons. Euan Aj- mram, de Christo intelligendum mul-Xe ι .s de to satius , quam de populo educto ex Aegypto . Quod si obijcias. Vox translata non uat
pro significato primario , sed pro ascit itio , ut
/a i , . . verbi gratia,cum Christus dixit de Her ei Di iuus I rL. nomen vulpis non stabat pro bestiola, sed pro Reges oe ita esse in similiati sermone, Verum inurbano,&scito , quem ingenios adolescentes secum habent, contingere non raro, ut in eadem oratione vox translata 2 suam significationem retineat , di alteram ascis eati utramque scilicet Glatentione loquentis cum elegantissima, & suaui sinis allusone atque duplici allegoria. Si igitur in senii humani acrimonia potest una voce duo comprehendere sgniseata, atque utrunque smul con
sibi respondentia nectit, atque eiusmodi significata hoc duplicis allegoriae genus unica voce r
Dices, Veteres Patres eiusmodi testimonia em Πί-m mponere videntur mystice, & spiritualiter de Chri svo os .no . nam Hieronymus eum locum Matthaei tra- 'ctans ita habet, Superest ut illud dicamus quod ea, quae typice praecedunt in aliis, iuxta veritatem, &adimpletionem reserantur ad Christum . di Chry- che Ostia stomus. Quaedam de alijs dicuntur e in aliis im- l. s. mplentur,sicut Oscae verba predicta, qua de populo a m
quidem Israel dicta sunt,sed in Christo impleta ijs duabus Hieronymi & Chrysostomi auctoritatibus conuicti sunt quidam Auctores de saetis alioqui
B scripturis optime meriti, ut assererent eum locum Os . Ex Aet ut Maia iam meam , atque cetera coae. a I.
illi similia ab Euan elisis adduci in sensu allegorico. Cuinque alias tuerint gloriae Christi 1elanti smi, atque eo nomine in neotericos saepius inumhantur, eosque quas iudaietantes accersant, quod multa prophetarum testimonia suo iudicio aperiatissime de Christo loquentia non explanaverint de
Christo eundem locum enarrantes uaccelent Osiandro, quod voluerit illum de Christo ad literam ab Euangelisti esse intellectum. Et quidem Osander repreliensione dignas est, non quod oraculum de Christo ad literam intellexerit nam ea sententia nobis perplaeet,ut iana, erisimillima. Sed quod asseruerit id testimonium ala omnibus patribus auceptum semel exprimere, quid ni Spiritus sanctus C legorice intellectum esse , idque perperam , cum lite saciat praesertim cum seleat irequentiis me uti allegoria verborum non selum in nominibus mde m 34. appellativis, sed etiam in propriis,ut apud Erechie
mina David, di Cyri ad Christum fgnificandum .
ytitur etiam allegoria rei, quae multo est remotior ab humana loquendi conliaetudine. r non etiam quod homines silet usurpabit allegoriam utramque,verbisque praegnantibus amplectetur signum di signarum, typum 2 veritatem e
Sectio IX. i E RV M aduersu praedicta omponet nobis lector . Eiusmodi dieendi genere committi aequi
comprehendantur sgnificati nes diuersae . N. Nullo modo committi aequivoeationem edexerceri analogiam,qua nil est vel in Hebraica sin- sua , vel inter sacros scriptores frequentius , ut
Deo bene iuuante dicemus sese in libris de anal si a sacrae scripturae nil suauius, nil humano ingenio , quod ordine, ratione, & harmonia delectatur, accommodatius. Esset quidem aequivocatio si eius iudicio littaria iit. nam praeterquam quod non est dicendus eiusmodi sensus historicus sed liter liue propheticus , cum sub alio historico delitescat , deceptus est existimans veteres nomine sensus spirituas: s,&allegorici semper significasse eum qui sis terati opponitur 1 vel nomine historiae intellexisse senium literatem . Etenim saepe istum feeundum sensum literalem, qni ex allegoria utraque nascitur, spiritualem appellant, quod contineatur sub historico priori . neque enim ita stricte accipiunt sensum mysticum, vel spiritualem,atque Theologi solent,pro eo scilicet sensu tantum, qui literas cyponitur e sea largius pro omni intelligentia, qtue sub altera delitescit, etiam sex vi vocis significo D tur. Immo ipsum sensum literalem unicum, ex vivocis sauratae sgniscatum, appellare solent alti
rem , spirituale inque intelligentiam, atque προ- nunt illum historiae, per historiam accipientes ien sum literae , aut grammaticum, ut videre est in e rum scriptis. exempli gratia seribit Hieronymus in illud Isaia. Aia rusti upus rem aDo. in multis seri- se a r ν s. pturarum locis pleraque ponuntur, quae non possitnt stare iuxta historiam.& Isaiae viges monono videant Iudaei, & amici sinplicis historiae,qui fructiunon quaerunt in arbore , sed solium tantum, vir hramque verborum, quae cito arescit, & deperit, quomodo in aduentu Domini Libanus mons Pli unicis versus est in Carmelum. Idem se ibit Orige- te, M. nes Non temper inquit, consequentia historialis mil. i. mce fluta smigeata essent diuersi ,&inter se dissiden- ' Mi 'i I tia. a quo more loquendi non minus quam a men- E stare potest, ut Prouerbiorum vigesmoscito. Spi-
dacio sest enim mendacium in re commissum seriptura sicia, & quisque cordatus scriptor abhorret. Quapropter numquam mihi potui persuadere in eodem sacrae seripturae loco multos esse literales sensis non sbi subordinatos. Quod si aliquando multi proseruntur ab eius tractatoribus, hoe non ex vocum meritis, sed ex nostra ignoratione prosectum esse existimo: qui dum germanum, & unicum n stimus, in varios,& diuatus abducimur. At veronae nascuntur in manus ebrios, idest, homo iracumdus iurgia seminat. En Hieronymus & Origines historiam vocant sensum, quem nos graniniaticum vocamus ; atque spiritualem. & fructuosum eum, qui ex figurata locutione nascitur, quemque supra appellauimus rhetoricum . non quod iste litetalis non sit: est enim literatis reuera, ct solus intentus
ab Spiritu sancto in praedictis locis , sed quia sub grammatico desitescit, di eum superat, ut fructus
27쪽
is rix si s . veruntamen aliquando apertius loquuntur Patres. nam Bas)ius in Prouerbia eum sensum figuratum vocat parabolicum. Ergo in prae residui sen- die is locis ab Euangelistis allatis agnouerunt lacra Eeeleliae Patres Christum, de secundum analogiam cum rebus , de ex ineritis verborum s-rnifieatum, hoc est, in secundo sensu literati prophetico . quem,quod historiam eseederet, de sub illa delites reti spiritualem appellarunt, vel mysticum, non quod literatis non esset. Neque aliud sbi voluit Chrysostomus supra in oppositum est
tus . verum enim est ea verba , Ex A nu usca
Ilium typice dicta de Israel, atque in Christo
veraciter impleta quod ii in illo vere impleta sunt, ergo de eodem etiam dicta fuerunt , tam eis non primo , sed secundario ; non ex vi vocis proprie. sumptae, sed figurate,ut diximus . Hieronymi autem testimonium nobis potius fauet , quam illis . nam aperte profitetur Christum verba Prophetae vetificase, & impleuisse.atque adeo intellexit Hieronymus illis signifieatum titisse Christum, tametsnon primario, de proprie, quod conuenit typo, sed secundario,& translatitio, ut supra ostendimus.s D, dissi. Superest xl dicamus quibus signis a nobis di- ea, crimat. gnoscetur hoc dicendi genus duplici ex allegoria contextum.& quidem primum , de certissimum est illud, quod supra memorauimus: quando stilicet locus veteris Testamenti in nouo citatur cum illa additione r Vt implere ,ν , ' d δώ- est . indicant enim eiusmodi verba Christum, vel Ecel fiam in prophetia contineri non solum ex vi analo siae id est mystiee, sed etiam ex vi vocum significari, hoc est, ad literam, ut iam ostendimus . Se cundum signum, de nota sensus literatis est communis sanctorum Patrum expositio, quorum iudiacium Ecelesa semper venerata est, te secuta in sacrarum literarum expositione. h iunt enim seni res, quorum consiliis acquiescere fas est. Tertium est ipse contextus , de continua series non oratimnis solum, vel periodi unius, sed totius concionis, vel capitis, vel totius interdum Vaticini. hune cnim qui animaduerterit primo in uniuersum,dein
e singillatim per capita, de periodos acile deprehendet, quid sibi velint Spiritus sancti verba , dein quem scopum dirisantur; an in res gestas secun cum historiam, an in finem legis, de prophetarum I
secundum veritatem , an in utrunque secundum analogiam.
. pli gratia psalmo o gesino uoserintrem est, Psia. ν
eati sideri dec. Quae quidem promissiones quodammodo, hoc estaiyperi lice exponi possent de Davidis throno, di regno temporali,quod multis saeculis perstitit,vsque ad aduentum Christi scilicet, ut pro
autem vera intelligendae sunt non tantum implotae , sed etiam praedictae de regno Dauidis spirituali, hoc est de regno Christi, qui constitutus est reae ab aeterno Patre super Sion montem sanctum eius,
Iacobus de Ecclesia interpretatus est in sensu lite - μrali germano, nil refert in parabolico intelligi de Templo Zorobabelis, in quo quadantenus, de ex parte verificata videtur prophetia. Itaque asse mmus non quidem omnia oracula , quae de Christo sunt, vi delirauit Theodore sed aliquot interpre tari posse historice secundum hyperbolim , re a tem vera , de in sensu literati esse accipienda de
Christo, de non tantum ex accommodatione,& s cundum cum tum , vi Haereticus somniauit.
Sectio Ma IXIMVS eapitibus praecessentibus Prophetas loqui solitos
allegoria verborum, atque allegoria rerum, de quandoque d i plici; quarum prima contin ret senium literalem thetoricum, altera misticum , postrema duplicem litera lenii alterum scilicet grammaticum historicum, alterum propheticum rhetori- lcui Sed sciendum est, non solitan ex vi praedicti tropi duplicem induci sensum liter alem, sed etiam ex nyperbolica, dc superlata locutione, quae in sacris literis usu venire solet non raro. Est autem discri men inter praedicta locutionis genera, ec praesens quia in metaphora, vel allegoria verba non stant
pro significatu proprio, sed pro translatitio; in ali uria mixta stat pro utroquevn hypciboli vero quora modo propium, & plene pro undα exena AT Is iam egimus de oraculis,
quae verbo enunciantur a factis,atibus ue par est. vi de visonibus, quae imaginibus rerum sacrarum constant, disseramus:
se enim utrique nomini pro-' phetae sellico praedicetium, a praeuidentium satisfaciemus.Sane quidem Visque praeuidentium satisfaciemus.Sane quidem Vissiones propheticae variis modis seri soletit. Ali di quando enim intelligibiles veritates reuelantur ita
per formas sensibiles externis sensibus repraesenta- . tae. Vt cum in monte Moriali monstratus est Abrahae Christus crucifixus in ariete haerente cornibus inter vepres, ipioinet testanter Atratio νυν roga.ν. so extis avis, vi viderer dum meum, uiae setis, sis est. Vel cum in rubo ardente Moles agnouit populi Israelitiei apictionem, de libertatem futuram , Aliquando reuelantur supernaturales veritates lac ianti. formas ima inarias invat periormas imaginarias in vatis phantasa ordinatas, vel denuo Q atas. Vt cum Isaias vidit D
minum sedentem super sellam excessiam, atque id
28쪽
genus visoni vel dormientibus circia re solet, vel vigilantibus nuptis in ecstatim. Aliquando autem nudaveritas superataturalis sine ministerio imaginum per solas intellectuales formas obijcitur intellectui, ut cum Isaiae reuelatum est arcanum de Verbi incarnatione, quod capite septimo protulit, Ecce Vogo conti et . Vel cum Dauidi facta est illa ins-gnis de regno Christi reuelatio, quam psalmo cem
tesmonono decantat, Dixis Damantis Domiso meo ,
Sc. aut illa de nuptijs eiusdem Verbi, quam psalmo quadragesinoquarto cecinit. Verum hoc tertium genus propheticae ad oracula potius pertinet, quam ad vis ones, neque proprie dicitur vilio, cum sine imaginibus sensatis percipiatur, sed potius illustratio intellectus, aut reuelatio debet appellati. Eeseellit itaque sphaeram visonum. visones rursum, quae externis percipiuntur sensbus,non ita proprie dicuntur propheticae, teste A sustino, di D. Thoma, quia prophetia inuoluit secum ob curitatem,ut nomina etiam ipsa piamidentis, d prospectantis, de quibus lectione prima egimus, s incant. Cum ergo externae repraesent tiones claro intuitu videantur, degenerant a rati
ne prophetix.ergo secundum genus,in quo visiones repta lentantur pliantasiae, proprie pertinet ad prophetiam : si tamen illas lumine supernaturali intelligat vates, alioqui neque prophetiae erunt. Scribit enim D. Augustinus.minus est propheta, qui rerum signatarum selo spiritu videt imagines.& magis est propi eta , qui solo earum intellectu est praeditus; sed maxime propheta, qui utroque praecellit. Visones igitur imaginariae, quae proprie dicuntur propheticae , triplices sunt,quaedam enim earum continent imagines per narum, vel rerum vera cium, quae scilicet suerunt, vel sunt,uel sutura sunt. qualis est illa Zachariae. ει orindit mihi Dommiutisum saceiassem AH M. Vel altera eiusdem. Ecce
sus supererat, di candelabrum in templo fuerat olim . Quaedam continent imagines rerum, quae non sunt, sed esse possunt, neque repugnatiar aut suisse unquam . qualis erat visio Nabuchodonos ris,in ova ostensa est sibi arbor procera,& frondosa, dici vel statua ex quadruplici metallo coalita,quam eundem per quietem vidisse narrat Daniel. nam eiusmodi arborem , vel statuam non repugnat esse quales ostensae sunt. tametsi reuera non extiterint. Quaedam denique visiones continent imagines rerum quae nee sunt, neque e re possunt. Talas fuit viso Danielis septimo capite recitata , quae rep sentauit eidem quatuor bestiarum monstra, qualia non tulit Africa neque feret natura rerum. Eiusmodi portentorum imagines visuntur etiam in Ap Oh ps Ioannis,qua diuinitus sunt sorinatae in phantalia contemplantis, ut essent aliarum rerum feci
sensus vis raditim Sectio XII. Ipsi CILIVA est visonum
propheticarum mentem assequi,quam oraculorum. etenim oracula intelliguntur perceptis orationis verbis : visones non item. Sunt enim quali scriptum Aegyptiacae sacris characteribus exaratae, quarum literas agnoscere,&ordi
nare aeque dissicile est, atque signiscationem symbolicam tenere. Duplex itaque studium adhibendum est visionibus propheticis iterum,ut ex verbis narrantis ideam elicias , quam ipse Vates habebat in v phantasa: alterum, vi imaginis semel est ita significationem assequaris. I in alijs quidem visionibus, ruae diseriis verbis narrantur, disicilius est secuniam prestare, ut in Apocalyps experimur: in aliis
vero qua concisori sermone proponuntur, primum est aeque laboriosum, vi in eapitis primi Erechielis spectro animaduertimus. Verum in Omnibus utrunque necessarium est, ct secundum sne primo nulla ratione perficitur . quemadmodum enim quando verbis loquuntur prophetae,necesse est verborum teneresgnificationem, ut horum mentem percipias.& quando rebus loquuntur,oportet rerum propostarum naturam , atque adiacentia omnia diligenter consderare,ut diximus. quoniam ad earum similitudinem,& analosiam exigenda est allegoria ve- DariC ritas ita quando vitionibus prophetat oportet principio expressam ideam formare imaginum , quas verbis describunt, atque deinde ex eius comparatione veritatem prophetiae in uestigare . quomodo enim paragogia in exprimas sine archetypo qui poteris Alexandri faelem,quam nunquam vidisti de pingere, nis ex historia eius vultus lineamenta edoctum umbram personae mente conceperis , ant quam ideae conceptae sinulacrum reseras in tabellam Θ Eadem prorsus ratione impossibile est sensum visis , visonum consequi aut explanare , nisi prius recte sensus fine teneas imaginum, quae in visione Olseruntur,natu ram,habitus,gestus,circunstantiasque ceteras, qui contatui bus omnibus quas linguis loquuntur muta alioqui
D niel. Neque frustra dictum est Ereehieli ab Angelo
mensere templi. V δ oratis Iu auribus tuis audI, Edes. M. O pone eis tauri ad omma, qua ego os dum tisi, &c. non satis enim putauit auribus audire verba , nisi oculis etiam res ipsas videre atque interiore cons-deraret obtutu nimirum quia rerum ostensarum Ggurae, quantitates, colores, ordines, proportiones verba erant,quae nis attenderet, atque mente tra-
claret, nulla ratione consequi posset, aut templi ideam, aut fgnitiationem . Sed de hac re satius agemus in commentario ad caput quadragesi
29쪽
I s utcunque praelibatis pro Acraculorum, & visonum propheticarum intelligentia, par est, ut athes descendentes ad hypothesim, hoc est, a prophetis ad Erechielem, expendamus, an utroque nomine,videntis, & prophetae,decorandus sit,& quanta su rit prophetiae,eius dignitas.Et primae quidem qu*stioni facile respondemus, utroque cognomento Vatis,&Videntis fuisse dignissinum, utpote cui &ctacula prophetica, & visones excellentes snt diuinitus eo unicata. Nam oraculum edidit capite decimoseptimo de Christi regno inserendo ii desco sceptro, illis verbis ι Sumam ego de mediaque Eri,dre. De vocatione gentium aliud,capite viges- B
De regno Christi pastoricio,capite trigesimoquar to ossibus βρὸν ess DIIoram cte. De regeneratione per bapti unum,capite trigesimo sexto. Et iamdam super vos aquam mundam . . De resurrectione mortuorum,capite uisesmoseptimo. Elee ego aperiam ramulos i/Bros. Ibidem de virtusque populi unione sub Christo rapiter Fatram eos In tignam,
Visiones etiam plurimas habuit Erechiel, sed
duas omnium, quae umquam prophetis communicatae sunt,estissimas, di celeberrimas. Alterain capite primo , atque decimo, in qua vidit dise dentem Deuin a Synagoga , atque ad Ecclesiam transeuntein a. Alteram a capite quadragesimo usque adfinem, in qua spectauit Ecclesiae insta rationem, & renouationem pietatis per Christiun faciendam. Iure igitur, ct merito Erechielem Uean abi, idest, praesatorem, vel Vatidicum,atque m
roeli, idest,videntem, seu contemplatorem appellabimus . utpote qui tam illustria cecinerit Orac la , tamque sublimes visiones aspexerit. Quod vero ad genus visionum attinet, ut praetereamus modo intellectitates, quibus oracula , quae protulit, aspexit; atque ceteras minus celebres , de quibus suis locis singillatim disputabitur. Dua illae celebratissimae, hoc est, prima & postr
ma imaginatione compraehensae sunt, earum vero signiscata lumine intellecta supernaturali, ut proprijs locis monstrabimus. Itaque ex hac parte maxime propheta dicendus est Erechiel secundum Augustini sententiam, quam Commentarii superioris sectione decima prima citauimus, nimirum eum esse minus prophetam, qui rerum signatarum solo spiritu videt imagines, magisque prophetam, qui solo earum intellectu est praeditus, sed madiime prophetam, qui utroque praecellit. Verum enim vero, tametsi maxima si vaticinii huius dignitas, multo maior est diificultas.nam in dignitatis gradu pares habet alios prophetas Erechiel, in obscuritate nullum reperias illi similem . Vnde est illa Hebraeorum veterum traditio, duas esse in sacra seriptura leges; alteram scriptam de rerum conditione , alteram secreto Moysi traditam de diuinistatis specie , illam appellatam Bere illi, istam Mere ali; illam contineti in Genes, istam vero in Erechielis curru, illam vulgatam esse omnibus, hane solis sapientibus detectam. Ex hac traditi ne manavit illud, quod Hieronymus recitat, Hebraeorum mandatum , ne quis huius voluminis exordium, & finem, scut neque Canticum canticorum , neque initium Genesios, legere permiti tur antequam aetatem sacerdotalem, id est, trigmsmum annum impleuerit: ut scilicet ad persectam scientiam , & vaticinium omnium difficillimum, plenum humanae naturae spatium accedat. Vcru in nostra non interest, libri huius difficultatem, & o C seuritatem ipso in limine exagerare, cum eam ex perti sint, atque testaticum veteres omnes, tum recentiores, qui Erechielem vel interpretari, vellesere sunt aggress . Illud potius nostri muneris esse putamus,rerum discultatem,quae merito vi:a est multis sermidabilis, superare, si valebimus eatque obscuritatem literae pro nostri ingenii tenuitate elucidare, quo Erechiel propheta deinceps cum suauitate legatur , ct cum voluptate intelligatur. quapropter initio primi capitis explanati nem, deinde longiorem de prima Ezechielis visi ne commentarium subi ciemus.
30쪽
Ostenditur Vati Gloria Dei vecta curru Cherubim. , T factum est in trigesimo an
no, in quarto,in quanta memsis, cum essem in medio captia uoram iuxta fluuium ch
lar, aperti sunt eis, in vissiissiones Do. In qu ista mensis, ipse est annus vinos transmigrarronis regis Dactin, Factum es verbum Dominu is Evehielem filium Ba sacerdotem in terra Chaldaeorum, IA
ui flumen Chobare infacta ea stiper eam ili
vii pedes eorum pedes rem, in planta das e rum quasi anta pedis v tuti, O scintita quasi
asse eius aeris candoris viri Et manus iam ms sub pennis eorum in qua tuor partibus rinfacies, o pennas per qua tuor partes habebant. ix Iunnaeque erant pennae eorum alterius ada
rerum . neu reuertetantur ciam incederent r
sea in umque que ante faciem suum tradeba
x Sim titudo autem vultas eo me facies hom/nis,in facies leonis a Qxtris ipsorum quattuor: faeus autem bovis, a sim is ipsorum quattuor, O facies aquilae desuper Esorum quattuor. x x Facies eorum, in pennae eorum extentae desuper e duae pennae gulorum iungebantur,. Laetegebant corpora eorum Ia II EF tim quodque eorum coram scissa ambu Ialat e via erat ametus1hrarus, ιduc gradebantur , nec reuertebantur cum ais a-A E mih do animalium,aspectus eorum qua- x III
si urionum ignis ard nnum, O quasi a se stas
ti adurum . Haec erat misio Escurrens in m
abo amma tum, 1 endor ignis, ein L igne fulgur
Et animaha alunt, reuertebantur in L xiv ιμὰ vim fulguris coruscantis. cumque assicerem ammatia , apparuit rota xv una super terram suxta ammulsa, habens quis rure facies. Et assectus retarum, opus euriam, uasi via x v I A mar se in et a ititudo ipsarum quattuor: a spinus earum e T Tera,quant rora in me.
do rotae. Per quattuor partes Ortim couι abant := x v irnon reuertebantur itim iamlu arent.
Statara quoque erat rotis, atri Eo, iam aeviit Ahi es deius: in rotum corIus oculus plenum in eis tu ipsarum quattuor. 6umque amfurarent animalia, arestitubam x Ixpariter in rotae iuxta ea I cum elevarentur animasu de serru , ehuabamar simal se
aeuocumque ibat spiritus, iatae euntis ritu, x x. rotae pariter et aluntvrsequentes eum. S C ritus enim istae erat In rotis. Cum euntilat ibant, in cum Eantibus fla- x x Ibunt m Heuutis a terrasar ster eleuabam tur errat sequentes ea. quia seritus evitae erat
EUHilitudo super capita animalium firma- xxi Imenti, quasi 'eeius colassi horribilia , in e
tensi seper capita eorum desuper. Sub firmamento autem pennae eorum rectae al- XX mterius au alteram numquoque Labus usi vetitat corpus suum, O estertius hier velabu-
r, Et audisn mum alarum,qua reum aquis x x i vrωm multarum, quasi sonu ultimis Deir cum ambularent qua nus erat muhituduis vis nas caurorum. cumque tiarent, dem uesan γ