장음표시 사용
131쪽
DI COLUCCIO SALUTATI OS tingentia veniant me sentire in hac is itur re si queram unde che non equi-
amentiam quantam michi videris imponere possis quomodolibet ς', h)ψ' 'g'Rxς, demonstrare an quia Deus cuncta ab eterno fixe previderit neces sitatem arguis futurorum hic tuis rationibus utar et ad te feriendum tuum telum accipiam dicis enim quod, licet divina preparatio vel rescientia falli non possit, non tamen sequitur quod ea que sunt predestinata Vel rescita de necessitate proveniant, quia necessitas non refertur ad eventum rerum, sed ad rescientie Io divine maiestatis intuitum hec pene verba tua sunt sententia tamen integerrime tua. quod cum ita sit, licet immobilitatem illam referam ad divini numinis providentiam, cur eam coniungis eventu libero futurorum Θ si nichil aliud dicere vellem, iam satis de hoc primo articulo, sicut promisi, dearticulatum OSSet, Ut Stante I mea Sententia, te ipso teste, nichil michi tecum controversi re linquatur. Verum, quia multa dicis que hanc tuam et meam sententiam convellere Videantur, incipiam quedam tua disceptando discutere, ne male intelligendo possit tuorum scriptorum lector errare. perverti enim in subsequentibus, contradicendi studio, a totum hoc quod vere et catholice premisisti videns enim quediXera pro dictorum meorum Veritate pugnare, immediate Subiungis quod, sicut in speculo materiali apparet res que ei Oppo nitur, et non apparet Si non opponatur, sic in speculo visionis eterne. deinde planius te declarans dicis, quod Sicut neceSSe St2 aliquem ambulare cum ambulat, sic, quantum est de parte ipsius Speculi, neceSSario Veniunt ea que, quantUm ad Suum progreSSUm Ultimum, apparent tanquam presentia hec inter alia de tuis dictis excerpsi. Sed o pessimam comparationem, SiVe, Ut VeriUS loquar, similitudinem pessime comparatam, o verba Veneni plena l3o credisne, baldine carissime, quod Xistentia futurorUm neceSSita e neppure he data
m mm . . . . . . . t esistenZ Helle
absit a viro docto, absit a viro catholico tantus error. Deus enim sita in Dio deriri
est neceSSarium quoddam a nullo necessitatem accipiens non Vi δ'
enim esset Deus principium illud quod credimus sine principio,
5. hic L ni et . y mette est 29. 31 G plena ven. 32. My dicto
132쪽
Le reature ut Si neceSSitatem aliunde Sicut Sentire Videris, haberet nec cre-
conobb perche divus Aurelius Augustinus libro ultimo De Trinitate, dicen-
dum est quod uniVerse creatur et spirituales et corporaleS, non quia sunt ideo novit Deus, sed ideo sunt, quia novit non enim cinescivit ques fuerat aereaturus. quia aergo SciVit creaVit; non quia creaVit, SciVit, nec aliter civit creata quam creanda φ licet ergo sit aliqua similitudo rescienti divine cum speculo, quod in ea cuncta futura reluceant, in hoc tamen maxima dissimilitudo est, quod in speculo materiali species ille, quas VidemuS, X Or IOporalium rerum oppositione gignuntur, in speculo Ver eterne et incommutabilis scientie Dei cuncta sunt et i, futura Sunt, quia iam ibi futura sibi relucent. nam, cum in Deo nil aliud Sit Scire quam Sse et SSentia quam Scientia, nam ipsa Icientia est actu et perfectio ipsius divine substantie, quam ab alio esse IJ ridiculum est dicere; sicut essentie, ita et scientie Dei nec ipsa Μa a codesto cita de aliquid aliud causa est nec putes me credere quod hec
mento di tutio io immutabilis ordinatio et rescientia futurorum aliquam Volunta
Vi*Π 'ββςy tibus nostris necessitatem imponat, quas liberas et incos ibiles esse
hqyψη hv Qi non nescio sed stante libertate arbitrii et contingentia futuro a rum, poSsum Velle id quod Deus me voliturum esse rescivit; potest et non esse quod contingens Deus futurum esse revidit; sed libera mea voluntate volam, licet nolle possim, quicquid Deus me voliturum esSe cognovit et illud contingens, licet posset omnino non SSe, Omnino tamen erit, postquam sic futurum esse a SDeu omnipotens ordinavit ut quantum ad evitandam mortem attinet, quod querunt et cogitant hi, contra quos invehor, fugitivi, nichil omnino fuga ista pertineat, postquam licet OppositUmeSSe JOSSit tamen non aliter morituri simus quam ab terno certi SSime revisum sit. quid autem tua libertas arbitrii cum hac GO
I S. AUG. De Trinit. lib. XV, cap. XIII, 22 in opera VIII, O76.
133쪽
u uestione, quam habemuS, importet nota possum advertere. an it u l nella pre-
in libertate nostra est et ipsum vivere et vite nostre terminum QR ς' pylo
breviares licet enim asciscendo mortem libera nostra voluntate V 'μ' possimus vitam abrumpere, ex eadem tamen libertate nequimus nos in vite subsiStentia conServare ex quo patenti ratione datur intelligi quantum ad vitam nostram Spectat, nichil prorsus berum arbitrium pertinere, quod in altera tamen contradictionis parte videatur aliquid posse nec immerito sicut enim noStre vite principium a nostre voLmtati arbitrio non dependet, sic etiam ipsa I duratio, que apud illum solum St, qui vitam noStram potuit ac voliti inchoare possumuS, sicut alia dixi, bonam et malam eligere vitam bonam scilicet iuvamine gratie, malam Ver tum malicia tum corruptione nature. Sed, ut ad tua revertar, illaScomparationes liberi arbitrii, quarum, cum tre SpondeaS, Solum I duas exequendo pertractaS, ut Verum libere fatear, adhuc nulla sebben Ubaldino
tenus intellexi aut enim prorsus nichil sunt aut e tanta, Sicut in poco felice ma-
arbitror, altitudine Sumpte, quod ad illas nequeam obtuSa torpentis intellectus acie pervenire quas, quia cum libero arbitrio non contendo, tibi soli relinquam, sicut sentis et intelligis, Xplanandas; a nec subtiliter advertendum puto tres illas disserentias terminorum Vite presentis, quarum utinam in se subtilitas non frangatur nam, etsi naturales et primordiales terminos forte possim agnoscere, quid sibi carnales termini velint, imo quid prorsus sint, nescio cogitare denique quid refert de carnali vel naturali termino dicere, a si primordiales, quos in Dei dispositione vis esse, neque anticipare Valemus neque, Sicut SseriS, pertransire ne tamen in illa Splega pol cit
Iob auctoritate, quam Osia1 forte poSsis errare constitu1Sti di iobbe, terminos eius qui preteriri non poterunt ' ; non credas quod preteriri solum pro transeundo velit intelligi latius enim pa-3 te preterire quam putes. nam qui aut citra siStendo aut ultra progrediendo aut in dexteram sinistramve declinans, terminum non attingit aut apprehensum quomodolibet derelin-
134쪽
II EPISTOLARIO qtiit, vere dicitur termilaum preterire in quo, frater cariSSime, sapientiam tuam requiro, qui cum auctoritate patris Augustini, tuis legas in legibus neminem ultra terminum sibi a Deo premostiando eome XUm CSSe Victurum tuorum canonum tamen oblitus videris as-
abbrevia i ter merere 1Ommem OSse ite terminum revenire nam si usque ci
esistena ; ad illam atomum que sibi prefi Xa fuerat, non Venerit, SUUS terminus omnino non erit; et licet possim, ut scribis, destinatum a Deo mortis me locum liberi arbitrii vibratione deserere et ordinatum mortis genu me aliter perimendo mutare, nec tamen locum deseram nec aliter me occidam ut quantum ad Vite pro Iorogationem attinet vel contingentiam futurorum, illa in partem alteram contradictionis libertas atque facultas nichil plus importet, quam id quod omnino futurum esse non debet. nam, Ut ea que Subdis, non Sine maXimo errore, quem in te miror et doleo, paucise dichiara attresi attingam, credisne meum immobiliter ab eterno non revidisse as
ervat Ac bbo Achab regem, qui per coniugis sue nefas, iniuste lapidato Naboth, vineam Scelere poSsedit, quam pecunia habere non potuit, nuntiata sibi morte, quam tanto flagitio merebatur, penitentiam, ut fecit, acturum et eum illius sententi mucrone nullatenus feriendum vidit profecto nec ipsum totius illius rei series vel a Iotuit vel fefellit; sed per prophetam nuntiavit illi Deus quod meruit dispensatione vero misericordie illud in Achab rege perfecit, quod ipse cuncta disponen ante seculum cum assensu beneplae it perdono con citi certissima ratione providit de Ninive vero quid dicam, nisi
lasser vveni quod Deus per Ionam, non quod facturus erat, sed quod fieri a
Q pyς ς V i d corrupte civitatis merebantur vitia, nuntiavit Θ sed etiam dicere possemus de Ninive id quod propheta Domino iubente, predixit veriSSime consummatum per penitentiam enim subversa ciVitas Vitiorum in urbem est reformata virtutum Ionam enim, in quo salvator noster figuratus est, non subversionem predicare decuit, Go3. U adeo 6 G athimum . Ain possit ii L illam i 3. G quod id G eis i9. eum O cum sostituisce non a nullatenus I. M G Deus illi 26. O mette sed i Coluccio usa si atomus D, em atomum B neutro.
135쪽
sed salutem. non era commutabiliter sed omnino fixe, ut ab sicci, foret cre-
initio tu ipse testatus es, credendum est Deum omnia revidere, gRi 20β'
ut si qua reperiantur aut in Scripturis sacris aut in sanctorum patrum oraculiS, que mutationem aliquam in Deo videantur ar- guere, ad melioris intellectu expoSitionem debeas revocare. nam et illud Ambrosii novit Deus mutare sententiam, Si tu noVOriSemendare delictum ' ; non de iam late sententi mutatione intelligendum est, sed potius de sententia, que foret, si delictum emendare non noVeris, proferenda quam tamen si latam Deus I forte mutaret, ab terno statuisset atque preMidi Sset eam non fixe, Sed revocabiliter proferendam sed, ut de tuis manipulis aliquid colligam, quo possim fugam nostrorum civium increpare fare, precor, cum audisset Achab, in loco hoc quo linXerunt cane De resto Aeab-
sanguinem Naboth, lambent quoque auum sanguinem an peniteneta
13 illum locum ad Dei iudicium fugiendum rex perterritus evitavit Θ
non certe. Sed, cum hoc audisSet, scidit Vestimenta Sua et carnem suam cilicio operuit, ieiunavitque et dormivit in sacco et ambu lavit capite demisso et cum clamasset IonaS: adhuc quadraginta dies et Ninive subvertetur, crediderunt Viri NiniVite in f eosi seceropo Dominum et non fugerunt civitatem in divine vocis oraculo ruituram. Sciebant enim non parietes et muros iram Dei, sed ipsos homine promereri sed predicaverunt viri Ninivite ieiunium et vestiti sunt saccis a maiore usque ad minorem et cum e venisset verbum ad regem Ninive surreXit de solio Suo, et abiecit 2 VeStimentum suum a se, et indutus Si sacco, et Sedit in cinere, et clamavit et dixit in Ninive ex ore regis et principum eiUS, dicens: homines et iumenta et bove et pecora non UStent quic-qUam nec paScantur, et aquam non bibant, et operiantur acciS homines et iumenta, et clament ad Deum in fortitudine, et con-3o Vertatur Vir a Via Sua mala et ab iniquitate, que est in manibus
3. G ripete ut si qua io L mutare ii L preferendam 2 L impetrare canc e corr. in increpare 6-IT MI G op. cit carn suam 8. M G dem cap. I9. O Ninivit corr. in Ninivite 26 L principium 28 L pascant
i Neppur colla scorta et D CA nelle opere de santo questa sentenga, RUS1Is D. Ambrosii Milleloquium, Lug tolla sors da qualch scriti apocriso. duni, DLVI, non mila possibile trovare a Reg. VII, 19
136쪽
I2 EPISTOLARIO tali sonori veri ri eorum laec Sunt vera vitande pestis et divini iudicii sine du-
p te, bitatione remedia hec velim civibus persuadeas tuis hec velim verbo prediceS, scripto monea et Xemplo confirmes non quod non a fuga. tu et alii, quibu Deus dedit Super alios intellectum, fugam laudetis, que remedium non est pestis; non quod vos ipsi fugientes Sin errorem turpissimum ignaros et Simplices inducatis dic, precor, Ubaldine carissime, dic precor, an, cum Sevissima peStis depaSceret Fuggi sorse Gre Urbem, divus Greaorius Romam fugit aut civibus suis fuaere per-
Suasit non certe. Sed solemnes letanias instituens, ad misericordiam orationibus et ieiuniis Deum flectere procuravit; nec territus Ofuit nec ab incepto discessit, licet, dum populum Secum duceret, de Sequaci turba octoginta, sicut legimus, Xpirassent 'h ex quo et angelum meruit videre gladium recondentem et a misericordie Davide da e meo misericorditer exaudiri et ipse propheta rexque David an
che i morbo vi fusi locum triduane pestis sibi per ad prophetam, iubente Do Q s
mino, nuntiatam et demum immissam an non potius ad orationes et Sacrificia se convertens, aream, ubi OStea templum a filio constructum est, emit et olocausta atque pacifica Deo immolavis et videns angelum cum gladio Ierusalem invadere properantem se humiliavit in pulvere et in cilicio et se culpabilem atte 2 o Status in se et suos converti iudicium exoravit, Sicque exauditus audivit iussionem ad angelum quod gladium cohiberet vos Coloroche Ubal autem non in Deo, sed in falsis atque fallacibus medicorum con-
lanno aenitenra, Silii atoue vulgi desipientis erroribus spem ponentes, Dei iudi-
aliquid tamen secundum carnem viventibus fugere letiore quidem Vivunt, frequentia funera non vident, muliebres eiulatu non audiunt nec quotidie in amicorum exequiis occupantur. Si hoc aliquid profecto, sed malum quid enim aliud est illud et vi-Vere, nisi Sicut olim corvus ab arca dimissus, retentos in via non O
137쪽
DI VOLUCCIO SALUTAT I. I 2Icoo itare de patria λ quid est frequentia funerum non videre, niSi e mettono in non
cum maximo salutis terne damno in oblivionem nostre Orta 'anima per custo
litatis adduci quid est muliebres eiulatus non audire, nisi com- ' miserationem in ciVium nostrorum decessibus non prebere quid est in amicorum exequiis non occupari, niSi vivificantes operas misericordie Dei, de quibus in illo districto iudicio repetetur ratio, devitares o felices fuge fructus, o bellum mortis Vitande remedium, o res commendabili et honesta, cum certus esse debea tunc te moriturum, cum Deus te finiturum vitam ab terno io revidit et licet etiam vitare possis, tamen illam aut Deus non previdit aut penitus non vitabis declinande mortis studio, et cuius mortis Θ certe tibi de omnipotentis Dei iudicio imminentis; patriam fugis, quasi melius Sit, Si morituru non S, Xtra patriam ViVere, Gique morituru AES, AEXtra patriam expirare sed quid13 ulterius contendo plura quidem de lao et, ut tu testaris, multis rationibus mirabiliter pulcri astruere sum conatus; ad quarum unicam in secundo tuo articulo vellem aliqualiter reSpondisses. non agam taliter tecum, sed pro nunc illa, quam non reprehendis, disputatione contentuS, ad ea que in contrarium adducere studuisti, a ne tibi tantum errorem probasse VideariS breviter reSpondebo. Dicis inim exemplo christi, qui a facies Herodis fugit in lene 6i alle
Epyptum et a Iudeis ipsum lapidare volentibus se abscondit et in secondo
templo exivit ac etiam exemplo Pauli, quem fratres per murum QN ROR de '
demiserunt in porta, et utilem et commendabilem esse fugam. ξs y has ad hec ego monuit angelus Ioseph in somniis, ut accepto Uer 1 a , ' b 'fugeret in gyptum, et Claristo lapidationem fugienti non defuit vere sue divinitatis consilium, et Paulus apostolus, ad predicandum gentibus reservatus, ut lucrifaceret eaS de sui hospitis conscientia Spiritus Sancti videlicet, ducebatur. Vos autem qui an-3 gelus, quod Dei consilium, que Spiritu Sancti On Scientia monet ubbidivatio, di Vini
I in G funera et damno G anno . M G vivicantes . ' Ἀβomettono Dei Io G possim corretio in possis 2. δ melle certe 4. GRrespirare corretio in expirare AF G aggiungono ego ops quid 23 31 G templum 3 o L movet I M G persecutores hom. lucci Salutati, II. 8'
138쪽
I22 EPISTOLARIO eostoro tentano in perSequentur VOS in ciVitate Sta fugit in aliam quis autem,
ira et subdit unicum illud remedium facite ergo dignum fructum penitenti ' hic libet, me miserum tecum paulisper conqueri quod cum, ut in tertio tu narrationis articulo plenissime es deplorasti, Deus ipse misericors, miserator et iustus ad plectendael, si egia altri peccata nmortalium tot nos flagellis attriverit et sine respiratione
tremenda, continue persequatur, nulli tamen ad Dominum redierunt; nulli conversi sunt a Via sua mala et ab iniquitate, que est in manibus eorum vidimus enim, quod maxime glorie ducebamuS DOS On ΙΟponendo a fronte tra naalos Ecclesie ossiciales, defendende libertatis nostre studio,
rentini hi in proculdubio dominandi ambitione subicere satagebant, bellum gerere et nos ad destruendum temporalem statum Ecclesie divinitatis terne numen terribiliter suscitasse. quo bello quantum potenti temporalis Ecclesia amiserit, ad quantamque mox a Simpotentiam ducti simus, prudentia tua, Sicut arbitror, videt et perche si distrug horret ut in peccatorum ultionem visus sit Deus iratus hec duo
mente VaSa concutere et ambo confracta in abominationem et vilipendium deiecisse. et ne bellum hoc hinc et inde non constaret esse peccatum, et ipsi et nos in penam adiecimus peccando pec QO la Chies, si cata. illi quidem militibus suis Faventiam atque Cesenam, duas
gi di Faen/ di florentissimas civitates, diripiendas tradiderunt in redam et nos, quod tu iuste conquereris, religiosissimorum progenitorUm OStrΟ-rum donaria revocantes, sacrilega manus ad re non OStraSla repubblica eolla eXtendimu et de ecclesiarum dotibus fultam iniquissimis legibus as
ecclesiastici; fecimus auctionem, compellendo cives per violentiam emere que non poSsent sine manifesto damno Suarum animarum et Onscienti retinere cumque nec illo nec nos in tantam peccati
I MATTH. X, 23. siastici, per a quale si erat istituiti a MATTH. III, 7-8. ne 1376 de nuovi ussiciali detii si dei 3 CL ION. III 8. Clivelli , V. GHERARDI, La uerru d 4 Sulla ovina di Faenga e di Ce Fior. p. 99 Diar. 'an0u. 0r. p. 232 sena e sulla vendita ciet beni eccle PERRENS, p. cit. V, 42 gg
139쪽
DI VOLUCCIO SALUTATI. 23 cecitatem demersos et lapsos penitentia revocaret, penam iterum simul nobis addidimus et peccata. illi quidem ulcerrimum Ec in 'φὶ coppid
clesie corpus, tunicam inconsutilem lacerantes, in monstrum biceps et horribile transformarunt, et erigentes in successione Cephey a Christi vicariat geminum cornu abominationem Scismatis in-dUXerunt. io autem quam crudeli certamine, non solum in fabis, in qu Qx qr0
ut hactenus J , sed in ferro etiam et in igne civilia bella motibus in' seditiosis egerimus, nosti et nimium meminisSe neceSSarium est. et utinam Starent hactenus mala, ut in unitatis soliditate hec cito Vica pestis evanesceret sed staret, fateor, si peccare puderet, si Sol tanto una in
rediremus ad Deum, si, ut homineS, erratorum peniteret Si non 's. . hi. V obstinatis mentibus, ut diabolici spiritus in Dei contumacia perstaremUS nam licet tu, cupiditate dicendi raptus, ornate magis quam Vere Scripseris, quod Dei cooperante gratia fugientes cives IS antiqua suarum animarum peccata Vomuerint; quod utinam, Ut asseris, factum esset rei tamen huius signum aliquod non Vide ma niuno ostra
mus qui enim, niSi forte moriturus, Vel parVissimo Signo nos edimento,
docuit estum Jerventis avariciae minuisses illi. illi effusissimi SumptUS, quo tu eis, licet falso glorie ducis et ad magnanimita-
ao te ascribis, omnibus ante oculos die noctuque VerSantur et, ignoreggi no
quasi folles ad ignem appositi, fornacem cordis scintillis vivificatis
accendunt et, ut mi SSa recuperent, cogunt iugiter cogitare quis venenum dimisit invidi et quis honorum tanta copia satiatuS, ab invidia, a iussu
ambitione discessit quis se a suis voluptatibus separavit quisa, de Deo, fugiens, Dei iudicium fugisse putans, in illis letis, quibus
indulgebant, commessationibus, cogitabat quis se ita proXimo 'odio contro il
reconciliaVit, quod securus dicere possit in oratione dominica: di viti; dimitte michi debita mea sicut ego dimitto debitoribus meis Θnon te decipias, baldine stant peccatorum macule stant ObdU-
4. G transformaverunt correti m transformarunt . in sediotis G necesse II. M G penit ut horia errat. 2. I melle ut 26. G conmentationibus 26-27. M G reconc. TOX.
140쪽
Dio e quindi sordo rati in peccata di bStinatione peccanteS stat inter Deum et nos,
crisia che ungon ut ut dixisti sedens tranquillus supra nubes ab alto ditiaentium da boeelies in V V . . . In ni impurq; se recipuam curam thabet, nubeS, quam opposuit sibi ne transeat oratio et timeo ne nobis per Prophetam dictum sit ne Liaratis ultra sacrificium frustra iniqui sunt cetus vestri. kalenda SVeStra et Solemnitate vestras odivit anima mea; facta sunt michi molesta et laboravi sustinens et cum Xtenderiti manu VeStraS,aVertam Oculos meos a vobis et cum multiplicaveritis, orationem non Xaudiam manus enim vestre sanguine plene sunt ' ut nisi Deus emittat lucem suam et Veritatem Suam que nos de Ioducat, nunquam adducemur in montem Sanctum Suum et in ta-gieehe. o. egi non emacula Sua quod Si tu Solus Scripti delectatus tuis, persua-
gly0rς pecuniiS, qua effuderunt, sed peccatis, quibus abominabiles facti Sunt, nescio Si etiam ipsorum iudicio, de quibus michi et tibi nunc HS sermo est, valea obtinere quod Scribis. utinam Xpurgatum esset in nobis Vetu fermentum et essemuS OV conSperSio, Ut epU- laremur, non in veteri fermento neque in fermento malici et nequicie, sed in agimis sinceritatis et veritatis nescio quomodo filum me orationis abrupi revertar igitur unde discesse Ioram, ad tua videlicet refellenda. N. hss,h Diceba igitur an forte quis diceret, ut tua verba, licet inculcata,
po temere i peri . . . . t . . . T r
anche quando si rod1 et ludeorum N petum P hoc quod dub1tas, ego plane non sen-
tio scriptum est enim : nolite timere eos qui corpus occidunt; ani 2Jmam autem occidere non poSsunt; sed potius eum timete qui potest animam et corpus perdere in gehennam 3 . similiter igitur nec pestis timeri debet nec Herodis debuit ac Iudeorum impetus formidari. non possunt enim ista perdere nisi corpus et si quodlibet horum Dei iudicio veniat, timendum nobis est ne iam hic Deus no pre 3Ο