Epistolario di Coluccio Salutati

발행: 1891년

분량: 517페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

111쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI. 9 quam metum mortis et ite cupidinem cogitare an putem Sinon esset anneXa cura Vite cum illis, que tam pompoSe iactas, te illorum causa vel relicturum patriam, aut tot labores et incommoda subiturum inest nobis vite cupiditas, quia corpu habe da uel ieco im-

s mus commune cum bellu1 1n eo quod SenS1b1le, nec non com che a rende gli

mune cum plantis in eo quod Vesetabile; sed ille, qui mentem stieuguat mente ac-

separabat a senSibuS, Suum declarans assectum, dicebat cupio dissolvi et esse cum Christo ' ; et Cesar dictator, cuius, Sicut aliorum Romanorum finis erat amor patri laudumque immensa Io cupido ' , post victas Gallias, victum et occisum Pompeium Superatumque Senatum et post rempublicam patriamque subactam dicere solitus fertur, quasi eum vivendi satietas teneret vix satis nature, ViX satis et glorie nos autem, sicut besti Sensibus dedite, solum de vita et o stulticia, de qua vita certe de vita I transitoria, que continue labitur, cui quantum accedit, tantum decedit, quamve fluentem retinere non OSSUIDUS, cogitamUS. nec iam, Si recte reSpicias, tuos Stos sue conservatores salitis martis committentibus comparavi nec comparandos puto, niSi forte corvum nivi poSsimus de nigredine comparare. nam, si de Vita a contendimus, et pugnantibu et figientibus, Seu ut Verius dicam, fugere putantibus pestem, dubia vita et hora mortis incerta est; si animi magnitudinem querimus, nulla Sit comparatio facienda. quid autem metu confusus addideris, recognOSce dici enim in thiu=j pol ε

num vero Venen tabe, aut nullo aut pauco erepto agnoV1mUS. tonio sui numero

. . . de Florentini mo

23 si ereptos, hoc est mortuos, Sentis, cur fugisti si ereptos, hoc ii di peste; eSt superstites, ut magis arbitror, intelligis, cur tam clare mendacium profers cum longe latres videamus etiam in locis pestilentibus superesse, quam mori deinde pro experientia rerum magiStra, miram salvationem de fugientibus et de manentibus in 3 patria stragem horribilem meministi, quasi experientia possit esse de quoppiam an hic moriturus fuerit intra certum tempori Spa-

3. L patr. rel. 7. M seperabat i se aggiunt in interlinea. 14. L stultia I9. R de nigr. OSSumus 24. δ vreti vero ereptos o. patriam L Omette horribilem

I PAUL. Ad Phil. I, 3. 3 CIC. Pro M. Marcello, S. a VERG. m. VI, 23.

112쪽

96 EPISTOLARIOcium, nisi hic Steterit, vel an ibi fuerit evasurus, nisi ad illum

nega 'aver res locum mi Orarit et manSerit. nam quid de me dicam, quem refers

'i h ΠΤ septis inclusum, multorum evitare colloquia quod quidem de me te scripSiSSe miror, cum tu michi domesticus et ocius, plenescia me nunquam vel contubernium vel fabulationem alterius Gsebberi questa ab Vita 'iSSe si familiam illicatum misi, novit Deus quod non mea

villa VoluntaS, Sed trepidantis et post Sororem Xtinctam et patri mortem insanientis coniugis consilium fuit, cui nullum videbame egit ias ae periculUm OnSentire quod autem regimina vite receperim et

conclato a talune

tationem, sed, ut molliciem meam fatear, ad delicias admisisse. nec tibi blandiaris, quod, ut scribis, patria Satius ducat suis civibus aliquando carere quam manentes in perpetuum amittere. imo patria fugientibus indignata est et manentibus gratiam habet, qui si fugientium mequerentur exemplum, nullam, crede michi pa IJ triam haberemus ibitis ergo, ut dicis, non vilissime muliercule, sed fortes viri fortes profecto, si fugere fortitudinis est, et viri, Si virtutis aest quod supra contra virtutes fieri verissime disputavi et, ut SubdiS, absceSSum veStrum saluti cure, non formidini, ascribetis plane quidem cure Salutis, sed etiam formidini mortis. 2O quid enim est aliud cura Salutis quam mortis metus ΘCombjite 4n Et Ut conclUSion reSpondendo tu aliquando concludam que,

cora Iahini sottili in . . . . . . .

ragionamenti diser cum Ial Sa premi Ser1S, UXta dialecticorum tradit1onem non potest

Antonio, chi in in , . 4 . . . .

caldo amatore del

la sua citia, ab textum tuum in forma repetam: quoniam in hoc non patriam as

st i ςxiς0ii; fugimus aut deserimus, sed ipsam querimus et amamUS; ut necessario fatendum sit recedenteS, non remanentes, in patria Stare,

quanuis aliquando Videantur absentes non patriam fugitis, qui metu pestis in patria vigenti et corpore et animo in alienos sinestam avide commigratis, quibus nichil magis sit cordi quam a 3otriam non Videre, quibus carissimum Sit tranSire montes, ut Ventis hinc spirantibus non possitis afflari non patriam deseritis, qui

1 Intorno alla morte di Simone diana attre notigie perche i libri de' Riccomi e della figlia sua non posse morti di questi anni pi non esistono.

113쪽

DICO LUCCIO SALUTATI. 97 eam fluctuantem et dubiam in paucorum residio, tot in latrunculorum manibus dimisistis vosne patriam queritis, qui ad terra quando fugge da

extera properatii an Florentia extra Florentiam invenienda est Θan Si altera Vera Florentia, quam queritis, ut nobis fictam et commenticiam dimittatis ubi es, Antoni an adeo tui oblitus es, quod que non facis neque cogitaS, sed quorum oppositum deliberas et exequeris, tibimet te facere Videaris P an patriam amatis, quam in tot periculis reliquistis patriam quidem amatis, sed ne maggior bi-

florentem, non anXiam, non funestam patriam amatiS, Sed dum Io leta est cum nubila veniunt, abhorretis patriam amatiS, Sed Sine VeStr periculo. Veri, Sicut putaS, amanteS, imo Vero amentes Verus quidem amor, Ut quidam ait, Omnia SuStinet,

re alta aggreditur, timoris nescit angustias et inter dubia non distinguit que si im penditis patrie, vos ipsi, viri multe pru-I dentie, iudicate an autem, ut dicis, necessari fatendum est recedente stare in patria et remanentes abesSe, ubi es, Unde eniS, Antoni dormiSne, an paVore attonitus, quasi baccho plenu et ebrius, tibi videtur quod ego sim extra patriam tu Ver in patria maneas quanta dementia est putare, ut tibi civilem posseSSio-ao nem patri Sine contentione relinquam rem aliquam animo solo plus quam animo simul et corpore possideri an putem te,

qui extra patriam fugis et dubitare debeas te a patria vel morte vel malorum hominum violentia posse prohiberi, patriam possidere Θmale iura civilia didicisti nichil enim facilius possessione amittitur. as Sed iam finem faciam longius enim me traxerunt vestre ine Conclude confi-

. . dando che Antonio

pti et tuemus e. satis enim arbitror tibi te tacitum consentire, vorra conoscere

i suo errore.

quod sint vera que dissero, teque iocandi potius animo quam Spedefendendi tam manifestum errorem ea que Scripseri aStruXiSSe. non enim michi persuadere possum, quod tam graviter desi-3 piendo desipias, licet mortem satis reprehensibiliter pertimesca. J .

I Coluccio non s'ingannavamelle riconobbe it proprio errore, a Si se' sue predigioni ali argomenti ch'egli ostenitore caldissim, deli opillione adduce parvero infatii cos persuasivi che aveain aliora oppugnata talche, a me Antonio, che questi non solo tornando del 99 ad infierire in Italia la

114쪽

EPISTOLARIO vales felix Florentie, die vigesimo trirno augusti. Sexta in

dictione, MCCCLXXXIII. Iterum atque iterum Vale.

XVIIII.

Insigni viro Francisco artolini optimo civi florentino. i me 'i,s, RATER karissime. leto te bene valere, licet inter illas palu-

D liet dio per stres insulas in quibus inclita Venetorum urbs sita est et solo

manufacto mediis in undis mirabiliter ampliata, sicut scribis, dum Io

i. metto vale felix GR metton felix in omelle die . A m omottono iterum vale, a cui te distro inin i millesimo. si G R R Francisco Bartholini de Florentia

peste ed essendos lo Zabarella, chein segnava in quegii anni a PadoVa, i tirato per fuggiri cogit altri colleghi a Mons elice, i nostro notato gli scrisse per blasimarne la risolugione La lettera et Chelli non ci e pervenula ma posSed iamo invece lauis post dello Zabarella, conservata a due codici Marciani Lat. XIV, Ι27, c. I 83- I94

XIV, 29 c. SVA-IS B). In qUe Sta, intitolata re ad insignem virum Ser Anu thonium se Chelli florentinum , ilprofessor ad ovano constat i mutamento 'lavviso avvenuto ne ii amico suo per manter fissalta Nemo est si itaque tam perspecte fidei, nec apud me quisquam tantum auctoritate Va- let, ut eo de te referente potuiSSemst in animum demittere, nunc te dicere idque litteris assirmare quod contra- dicentem te audissem et tua manu perlegissem et tuis litteris neque

u enim exciderunt littere ille tue, qui-uius obstas insigni viro Colucio; is quippe principem se fecit alterius re sententi dicitque propalam, nec id

Sermone tantum, ac stilo id idem si certat, inanem esse fugam virique levis et nimium delicati, non con-α stantis, non fortis, non SeVeri, non graVis hanc autem sententiam ut si convelleres, quotiens cum eodem concertaSti, Viro utique gravissimore et huius elatis plane facundissimo Θ quot epistolis enim De eum Z e Flo-

rentia deducere, tunc enim lues eam C depascebatur, et ad Sanctum Minia tum, qU ea causari abieraS, Vocare, re licet incassum, laborasti tu igitur, α vir prudens, tu integer et con StanS, si qua ratione nescio, propositum abiecisi sti tam fixum et totiens iactatum tum si in communi Sermone, cum in Om-

nibus scriptis , tum in disputacione cum Viro gravissimo Gocli est o

situm quod etiam tua, quam nunc si diximus, secessione comprobaVera n.

i Dei artolini sappiam che su

115쪽

DI VOLUCCIO GALUTATI

dominum tuum sequeris, nunc habeas incolatum φ sed hic sedatur pestiS, aer pulcerrimus et saluber effectus est iam pauci I a peste ormat

e quasi comparsa

infirmantur, et ex egrotantibu longe plures liberantur quam e ancile a irenZe, reant ' ; speramusque eum Optimum, in quo Sol ponenda pes est, nobiscum amodo benignius OnSulturum, ut iam exhalantes paludes et illud permixtum cocleis, ne dicam stercoribus, lutum, quo recedentibus undis quibuslibet duodecim horis, tota civitas illa graviter olet, dimittere liceat, et in patriam Stam Splendi si eche spera rive-

dam, UaVem, amenam et, Ut omnia Simul amplectar, deliciosam, torno.

Io sublata pestis formidine, remeare patriam, inquam, quam Urpiter, vana spe decepti fugiende mortis, que fixum ab omnipotenti Deo, licet incertum nobis, diem habet. citra quem sistere vel ultra quem pergere fas non est, et nimis timide reliquistis hec hac

IJ Nunc ad tua dubia veniam. petis enim certus SSe quis Seneca g e composuerit hoc quidem compertum non habeo monitorem tamen Neronis Senecam, qui ab eodem disci ' '' ipulo suo compulSus est mori, satis Scio contra vulgi desipientis errorem et multorum etiam magne auctoritatis opinionem, libruma illum non edidisse; utpote qui contra tragicorum morem cum Ne non e certo it filo

rone magnifica loquentem non est verisimile se induxisse, quique etiam in oecit a Cici, ubi Agrippina Neronis mater execrans filium

I. I mette nunc Ἀδ habeat s. I benignus 6. I opo lutum di usu ne dicam , a canc. 7. R nudis io. δ mette quam ag g. po dat copista in inter- linea. 3. R sed hec 15. R veniam et infra c. e qui si arrest in ess i epistola. 18. U R disputantis sto. Um quod in quam 21 L verosim. 22. 1 GRR ometton etiam in octava

Risponderat dub-bio ossogli sui Ver autore elle Tragedi attribuite

ascritto ne I o at capitolodi S. Maria de Flore per inungi di Zanobi Arnoli: egli era in que tempo scrittore ed abbreviatore elle lettere apostoliche. PSALVINI, Catal cron dei canon. della chies 1ndtr. p. 29 n. 7I, da cui togliam queste notiZie aggiunge che mori ne I Id ma non a dirci nulla degli anni antecedenti, ne osono stato tu fortunato elle mi ri-

cerche.

deita mortalita molia e molia gente si parti di Firenge ... Dandaronne molitis inegia, e tu in Romagna, re perche a mortalita 'era Stata . a rei pol in s Pentrata di et re tembre manc la deita mortalita e morivanone per di infino a meggo Settembre quarant e piu; pol manco, si e moria non otio dieci o dodici per infino a m eZgo otiobre SERNADDO,loc. it. p. 6.

116쪽

IO EPISTOLARIO ab inferis accersitur, ponit Neronis fugam, Senatus Sententiam et defectionem exercituum, que OnStat illum Senecam non vidisse. eome prova se Preterea adest Sidonius, antiquus testis et cui multum defe-

altro u passo di

Sidoni Apolli rendum est, qui hoc expreSse teStatur in quibusdam enim Versibus suis dactylicis phaleucis endecasyllabis, qui hoc ordine confecti SSunt, ut primu peS SpondeUS, Secundu dactylus, tertius et quartus troche sint, quintus ero tum trocheuS, tum SpondeuS alium fuiSSe testatur tragicum quam Neronis magistrum. in illo quidem

capitulo, quod incipit:

Dic, dic, quod peto, Magne, dic, amabo, Io Felix nomine Ac. o

dum multa poetarum et aliorum auctorum suis in operibus legenda negaret, post muli sic inquit:

Non quod Corduba repotens alumnis Facundum ciet, hic putes legendum; IS

et sequitur de Cordubensibus referens ac distinguens:

Quorum unus colit hispidum Platona Incassumque suum monet Neronem;

et subinferens de Tragico, Sic equitur:

Orchestram quatit alter Euripidis Io Pictum fecibus Eschylon SecUtUS, Aut plaustris solitum sonare Thespin, Qui post pulpita trita sub cothurno Ducebant olide marem capelle; Pugnam tertius ille gallicani 23 Dixit Cesaris, ut gener Ocerque Cognata impulerint in arma Romam;

ut iam tanto testimonio et tam claro nobis assistente, proculdubio fateri oporteat alium fuisse Tragediarum auctorem quam illum, de

117쪽

DI COLUCCIO TALUTATI . ΙΟΙ quo creditur Neronis Augusti famosissimum monitorem Ui eri pero debba

autem auctor iste fuerit, viderint studiosi nichil enim audeo in re ito iesce oscuro. tam obscura, ignorantie mee michi conscius, assirmare Φ Ceterum in contentionem VeniSSe te Scribi cum aliquo StudiOSO, oee pol del-

fernos

ramidem terre, quam soldanu obtinet, imperasse ' credo quidem quod ille putaverit antem de Babylonia gyptia cogitasse; in ut uolsi che

quam calumniam aliquando factam, Sepius memini me risisses Babilonia citia del-

cum enim appellatione terre, non solum ciVitatem Babylonie, IO quam multis post Ninum seculis in Egypto constat edificasse Cambysem, sed etiam totam Egypti provinciam, cui profecto et Belifilius, a quo seculares inchoantur hystorie, Ninus et ipsa Semyramis imperaverunt, intelligere valeamus ' quis audet dicere Dan

tem omnium rerum divinarum humanarumque doctiSSimum, de mente' egii allude

. . . . . . . . ali Egitto tutio

ΙL 1Vitate, que OS illam ceperit, et non de reg1One potvi tunc quanto possedulo sensisse Θ non enim inquit miramide, De caecia terra che 'i soldan correggie;

sed dixit:

Tenne la terra che 'i soldan correggie.

a nichil enim sub soldani dicione nunc est, vel in anno domini ed a suo di dat

soldano,

nostri Iesu Christi millesimo trecentesimo, ab Urbe vero condita annis duobus millibus quinquaginta et uno iuXta Supputationem Orosii olympiade vero, si Solino credimus, quingenteSima decimanona si cin quo anno antes noster suum illud poeticum som-

118쪽

ΙO EPISTOLARIO nium extati cum asserit contigisse, sub oldani dominio tenebatur, eome per la prima quod non fuerit ipSi Semyramidi subiugatum legimus enim, ut

testifica sant'Ago-

stino refert divus Aurelius Augustinus libro decimoctavo De Civitate est, in hec verba videlicet: nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex Beli filius, uniVersam Asiam, que totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem vero dimidia reperitur, subiecisse traditur. SoliSquippe Indis in partibus orientis non dominabatur; quo tamen, eo defuncto Semyramis, uxor eius est aggressa bellando ita a Ioctum est, ut quicunque in illis terris populi sive reges erant, Assyriorum regno dicionique parerent et quicquid imperarent, efficerent.

hec ille th

ue cum ita sint, quis potest in nostrum Xclamare poetam, cum Omnia, que soldanus obtinet in Asia, computentur ' vana IJSi uo et resio est igitur illa reprehensio licet etiam si de prima Babylonia, quam,

interprex ηion di Solino Isidoro, Orosio atque Pomponio Mela testibus, constat in

b. μά ά. ' ' ASSyria fuiSSe conditam a Semyramide sed vero propius est, et Augustino placet, a Nembroth gigante, quam postea Semyramis, hystoriis cognita gentium, ampliavit intelligere velimus, OSSet, Οperche i soldano considerati temporibus, non incongrue Sustineri constat enim

s Assiri e a Cal soldanum EaVptium anno visionis et somnii prelibati totam Assy-

da T xx ri in io 1 iana possedisse atoue Chaldeam unde mox anno primo nostri

centesimi fuit per christianos atque Casanum Tartarorum regem bello pulsus et capta de soldani manibus civita Baldacensis, quam 2

119쪽

Aythonus, Armeni regis consanguineus, qui sub illis, Ut SSerit, che n tempo por-

militavit, in suis referti, sui fuisse quondam Babyloniam :0ης is pin di

appellatam alii tamen, mi frater Guillelmus Tripolitan US, dato invee da Gu-

glielmo da Tripoli

Aconensis conventu ordini predicatorum, in opusculo Suo dixit a Susa

n civitatem Baldach illam esse, que Susa Assueri tempore Vocabatur quam clamem conStat metropolim fuisses Persarum ses scriptor Mustorie o defredi de Bullion qui e da biografo di

captioni, sicut refert, interfuit Damiate, vult, quod tamen ve glione Cartagine. rum esse non credo, Baldach fuisse Carthaginem ut, si aucto-Ι ritatem prefati Aythoni sequi velimus, etiam de prima Babylonia posset intellis i. adde quod in partibus Orientis, ubi dominium Alii ' plegaetio

fuit Semyramidis, sicut ab expertis didici, dominatur presbiter Iohannes Babylonie, qui potentia sua atque situ et opportunitate locorum taliter gypto imminet, quod flumen Niliam, in quo I tota Spe Egyptiorum est, aut poteSt auferre aut in gyptum, aggeribus ruptis immittere ob que ipsum sol danum habet, licet chriStianus, ut dicitur, censuarium et quasi subiectum ut Si hec,

a idest que soldano dominatur et imperat. hoc tamen, nisi istic, ubi Sunt homines talium rerum experti,Verum eSse reperiaS, non affirmo.

1 Fors it . desuns ci da n opera di Casan e assegnata at 3Iosuo codice delia loria de Tartari di cap. XL e XLII).AIΤONE, perche ne vari testi a me a Nella parte de traitato di Gu-veduti AYTHONL ARMENIL Historia glielmo, messa stampa dat DUCHESNE, Orie)italis, Melmaestadii, DLXXXV Hist. Franc script V, 432-3S, non 'eΑΙΤΗONE ARMENO, Passaggio di Terra cenni di questo; pero con Bagdad Santa in L historia deali imper erect identifica Susa M. Polo it quale fudi Niceta c., Venetia, Tanfovino, compagno di viaggio de frate. MDLXII; HAITON, Histo ire Orientale ou 3 Se questo critiore e Iacopo da dei Tartares in SERGERON ages, Vitry, come suppongo, PS e caduto in La maye, I 73 S), non e punio etto errore Pautore delPHist. Hierosobmi-che Bagdad fosse Babilonia e nem tana chiam K Marochis amitta' quae men ches Casan, a prendesse mel si quondam Carthago dicebatur B BoNI3o I. angi clx rotta dei talis o per GARS, Gesta Dei per Francos, I, GO6I.

120쪽

IO EPISTOLARIO digleugge eo, Habe Igitur que pro nunc occurrunt ad refellendam calum-

te at divino poeta. iam, qua nonni S tamen ab ignorantibus noster poeta mordet Ur.

si quid contra hoc forte dicetur, rescribe et vale. Florentie, die secundo Septembris.

Eloquenti viro se Guccio Francisci civi florentino. ΑRIss Iu frater habui de manibus se Laurentii tui germani copiam Originalem, ut arbitror, ad me su, nomine fratris Io

epistola di maestro mei magistri Feliri stilo reprehensorio destinatam, quam pro-

che a rimandata a suo autore,

fecto non credam de sue fraternitatis et solite discretionis pectore proceSSiSSe. Super qua re sibi scribo, remittens illam epistolam inepte Scriptam Scabre compositam et insulse dictatam, ut, si qui ausu fuerit eam suo nomini dedicare, commissa luat et in IS

1 Guccio e Lorengo di Frances cod'Andrea Gucci da Empoli, i ricordati in documenti dei 333, eduli da

F. ALL'ANCISA, Op. cit. H, c. 228 A, abbracciaron entrambicla professione

notarite, e perci ci appalono id epi Volte ranamentati negli atti deltempO. Del 37 cosi, per non partarche di tui, sermucci e notato della Camera de comune Arch di Stato in Firenge, Camarlingo della Cam. n. 2I8, I genn. - 28 ebbr. 374 s. f.); del 378 de priori per . Giovanni Diar. 'anon. p. 369-7O); anno appresso pol apparisce come testimone alia promesSa, gia ammentata de' Pistotes instem ad Antonio dirier Chello cf. p. 81). I timor della peste configlio re anni opo lui purea lasciare irenge e Sebbene non risulti a questa epistola dou egli si recaSSe, i Suppongo si rifugiasse in Romagna. Del 386 accompagn a Pescia PS. exivi scrisse illa giugnoratio ussiciale dei lodo pronunciato dat

SEARCH

MENU NAVIGATION