Epistolario di Coluccio Salutati

발행: 1891년

분량: 517페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

231쪽

coniunctuS, desideret in conspectu vestre civitatis Suam Virtutem ostendere, honorabilem amiciciam vestram affectuose deprecor et eXoro, quatenu amore mei placeat efiicaciter operari quod idem se Franciscus ad ossicium capitaneatus vestre Montanee nomi- netur cum tali proportione salarii, quod ipse possit suum honorem saltem sine damno, e quo cum laboribus mortalis crescit inopia, conservare φ . michi Vero rem adeo gratam adeoque acceptabilem facietis, quod exinde reddar vobis cunctis temporibus obligatus Florentie, die nono noVembris. Io Audio te consocium additum se Iuliano φ . gratulor utrique, quod ille laborum assecutus sit talem sublevatorem et quod tibi tam felix societas contigerit te autem monitum Velim quod semper se Iuliano deferas, presens et absens, bonis et honorabilibus verbis eum collaudes et memento ad ardua verisSimum Lue iter fore per humilitatis gradus ascendere. vale Colutius Pieri cancellarius florentinus.

cheiramaottenere

Pussici di capitano della Montagna

Si allegra pol secolui della sua

recente elegione a cancelliere, to forta a mo-Strarsi Ssequenteverso lo Zonarini, suo collega anzia

XXI.

Insignis eloquenti viro se Peregrino de Zambe cariis cancellario communii Bononie, fratri meo carissimo et optimo. FRATER optime. egregius et magnificUS mile dominus annes . hov.ib . 'i,sy. de Castellanis desiderat in ossicio potestari civitatis Bononie Vanni Castella

se exercere. Vir quidem alii animi et magne prudenti est, et, 'ςV0.p04ς di i Di se Francesco di se Ugolino,

amico de S., iam notigiemelle note detrepistola a lui diretia Leaicercheda no tentate elPArchivi di Statodi Bologna per veri ficare se gli osse pol occato russicio che sollecitava, riuscirono infruttuose. a La nomina dello Zambeccari era

conservata a risposta dello ambeccari in data et Id novembre Lapubblichiam in App. n. VI. 4 Cosi a documenti conservatinet in Archivi di Stato in Bologna arch de Comune, Giurisdiet de podesto libri d' alti giudigiali de podesta; dieci volumi, di cui otio segnati coi

232쪽

EPISTOLARIO

edessendo degno di quod inter nostri temporis homines conSpictium is et rarum

adeo pecuni dominans, quod illa noverit uti, non ipsam congregare φ . eapropter te rogatum Velim quatenus pro honore tanti viri quanta potes cum efficacia totisque viribus opereris et preSertim id sit tibi cure, quod primus inter nominandos, cum Vota diScu Stientur eligentium, proponatur. Vale felix et mei memor. Florentie, die decimoseptimo novembris. Colutius yerii cancellarius florentinu S.

nn. 79, 334'333, 337-34 e due seneta Segnatura), come alle attestagioni degli storici citiadini, che pero ne citano assai correttamente i nome ela patria cf. HIRARDACCI, p. cit.

lib. XXVI, II, 34), risulta heci magnifico e nobile cavatiere messer annidi Michele Castellani deli Ancisa enlrbin ussicio come podesta it 18 margo 139o per i tempo di se mesi L epistola presente apparterra dunque, it che vienconfermato da attre prove alio corcio de 1389. Anche di essa cita conservato lauispostati cod. agitabe chiano; noi a rechiam in App. n. VII. 1 Vanni de Castellani sembras osse avvero meritevole di si attelodi. Certo et u uri de piu cospicui citia dini che Firenge abbia antati sulcadere dei recento. Figliodi Micheled Vanni di se Lotto, mercante timato nipote di Lotio, uomo Olto Versatomelle politiche faccende, egi eratro prestissimo ella via degli onori edelle ubbliche cariche. Ammesso ago dere gli ussici collo squillinio delet labbrato 138 Deliri d. rud. 0Sc. XVI, 43) lo Vediam tre anni opomandato come capitano di guerra contro Marco a Pietramala SΥΕ- FANI, Cron. lib. XII, rubr. 9 in Ddlibecit. XVII, 9). Due anni appresso laSignoria o pedisce ambasciatore con

Gherardo Buondelmonti e Filippo Corfini a re di Francia a Settembre 387 cf. Arch. di Stato in Fi-

Regine ungarie n e SER ADDO,

Ricordi in Deli id cit. XVIII, 7). De 1388 stratio de priori Delibecit. XVIII, 1oa e mandato ambasciatore a Bologna, a Veneria ed a Pa

incaricato di prender il luo go di i-liotto Biliotti ne maneggio degli affari

233쪽

XXII.

Venerabili viro domino baldino priori Sancti Stephani.

VI venerabilis, doctor preste ac dulcissime pater mi non Firenae,

possem exprimere quanta me iocunditate perfuderint mi sistast hi stati

Io cabile littere tue; ocundum equidem 1 cni uit m domini Lapi7. Cosii Ora Domino baldino priori sancti Stepliani V Litera irrecta sic per se Colutium cancellarium Florentinorum suo nomine domino baldino priori sancti Stephani 8. L mi pater . U di possem in rasura I R amicabiliter o U MOmettono in

i Parecchi argomenti concorrono a farci ri putar scritia el 38 que-st'epistola Lapo, creato dat ponteficeaVVocato concistoriale e senatore di Roma, Sotiratiosi per cas alle insidied'un servo infe dele, fallos instrumento

de suo implacabili nemici, moriVapoco dopo a giugno I 38 I), prostrato dagii anni e dat rava gli, ed in maggio a suo ultimi desideri era sepolion ella chiesa di S. Francesco cf. Diariod' auon sor. p. 426 MEHUS, Rag. it. p. LVI; F. A. VITALE Slonia diplom. de'senatori di Roma, Roma I79 I par. II, p. 339 gg. PERRENS, p. cit. V, 36 I). Ora secia necessita di dare uovo epit Onorevole asilo alle sue ossa fa- cevasi gia sentire imperiosa C post

pauculos annos , come i S. asserisce, non Si andra errati congetturando che a tanto 'inducesse ii Buonamici non tu i sette ditio annidopo a morte di apo Ma nolsappiam che i priore dira Stesano a Ponte et 38 appunto, attiratOVidalia elegione det uoVo pontesice,

sulla cui benevolenga sapeVa per iue varie agioni di pote contare, erasi recato a Roma; donde a meggo dicembre partiva per recarsi in sieme a

Bosone a Gubbi in Germania ambasciatore di Bonifagio X a re dei Romani Arch di Stato in Firenge,

cembre). Ancora Coluccio a quicenno detrandata a Roma 'un'ambas ceria orentina, ex documenti ciatteStano che recisamente i 4 dicembre 389 partirono alla volt della Citta terna m. iovanni de icci, m. Donato Acciaiuoli e con loro altridue egregi citia dini, onde presentareat uovo papam allegramenti delcomune cf. OZOMEN PISΤ. Dec. hist. in MURATORI Rer. D. Scr. XVI, ΙΙ4Ι; SER ADDO, Ricordi in Deliri cit. XVIII, II 3 c. Miss. Ihi. c. 7 ). ben lectio unque concludere cher epistola a Buonamici, deitata dat S. ii 24 novembre 389, si stata da lui luccio Salutati, ILI 4

234쪽

218 EPISTOLARIO

che risvegii in tui nostri redire memoriam. quem enim tulit nostra civitas studio

la memoria di Lapo

da Castigii Dchi , rum nostroruna et eorum que ad eloquentiam pertinent indasta-

tib h tiorem quis ibi poeta non notus, imo non tritus qui Cicero- ς', 'Α nicarum rerum peritior qui hystoriarum collectione fecundior, qui moralium preceptorum imbutior Deus bone, quanta ut 3scrittore sorbitis cedine quantaque soliditate sermonis, quanta demum promptitudine, cum dictaret et ossicio scriptionis incumberet, assiuebat quam splendida vocabula, seu propria seu novata sibi, dum Scriberet, suppetebant; quantu exundabat ornatus, quale quanteque Sententie denique quis totius orationis plendor, qualis arieta quan IOtaque maiestas P non pugnabant, sed conveniebant illic

humentia sicciS, Mollia cum duris, sine pondere habentia pondus ).

particolarmente di Videres aliquam e multis, quas aliquando dictavit, epistolis, crede michi nulli tibi videretur in stilo posterior, ut aut quicunque IS... .iau, ' 'l' compararentUr equaret, aut inceret quis autem, postquam, omiSsis nostris studiis, ad Decreta se contulit, quantum iam natu

όό: ' ' ' ' grandis profecerit, explicabit λ tu michi testis qualia perdocebat in scolis quantaque apud tribunalia ventilabat scio quod nullus

4. D mette quis fecundior, a la iras fu aggiunt in margine. 7. V dictitaret s. V circumdabat a 4. V dictabat et L R epistolas I5-I6 3 1 aut cuicumque compararetur 6 compararetur I 8. M profecerat

assidata agit ambas ciatori, che si O- sero nove torni opo in caminino alla volt di Roma. I Sono note te coperte fati dam Lapo 'oragioni ciceroniane chenel 3so regat at Petrarca cf. DENOL HAC, Petrarque e P humanisme, Paris I 892, hap. V, p. 84 gg. a OvID. Metam. I, 9-2Ο.

dissicotta ad lascendere, abbandonatigii studi letterari per iniuridici, et in

si quattro anni ad alto grado di dot- torato D. Ed in patria, come atteStail figliuolo, ei esse sacri canoni per

quentava lo Studio fiorentino cf. GΗΕ-RARDI, p. cit. p. 333), apo spiegaVadalla cattedra it Sesto est Clementine. DoVette nasce aliora fraci due uel reciproco flatio, di cui apo stessopi acquest dare indigio, citando spessonelle si Allegagioniis sue cf. MEHUS, Op. cit. p. XXXV)Pautorita dei Buonamici.

235쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI. I9 in legendo profundior, in patrocinando nullus acutior, nullus in consulendo Subtilior utinam litteratoria contentus militia, nun , Ch β di o

fosse statin pago,

quam ad ambitionis tumidos spiritus animum applicaSset ViXiSSet non avrebbe al-

m patria pacificus et mmotUS, nec pSum Vidissemus Xtorrem lio, plus quam etas eius ferret in agibilibus laborare non esset nunc non arebbe igno

i notus sue sepulture locus, Sed in patria cum suorum maiorum it suo sepolcro, ma

Ossibus quievisset, aut OV monumento celebrem sibi locum et ςb R0go, noli

I. δ cuta natale.

suis posteris in aliqua civitatis nostre basilica possideret. J nunc autem, proh dolor cum tantus vir in urbe Roma diem clau-

I sisset eXtremum, non dicam etate altera, Sed OS pauculos annos, vix etiam cum diligentia suum potuit reperiri Sepulcrum. minima Non e per que

sto gran danno.

quidem, si ad ipsum spectemus, imo nulla prorsus iniuria institutione siquidem naturali nichil ferme defensionis nostri corporis in nostris manibus situm est; OS fata ero nullam prorsus, quid I de nobis, sive corpore OStro fiat, nobi potentiam reservamus. totum corpus, quod terra est, dedit Deus filiis hominum, ut quantum ex hoc pertinet, toti e alterius arbitrio pendeamus. Et ut ad id quod tangebas paulisper accedam, non fabricemus P. Ah hi. hi

eterna di-

nobis terrestrem sepulturam corporis, Sed celestem patriam in ''' .hbu b

ao Xcel SIS nam SI, Ut Veraciter atque te dictum est, opera noStra

Sequuntur nos , conemur, non confidenteS in homine, quod maledictionis est sic operari cum vivimus, quod morientes ternam patriam habeamus et hodiernum, non craStinum, cogitemuS. Omnia Siquidem transitoria crastina sunt, eterna vero semper hodierna dicia debent, quibus equidem non fluit tempus, sed in illa ternitatis immutabilitate posite nichil expectant in se craStinum, cum SSe- cute fuerint ternum. hec hactenus.

3. I timidos ad ambitionsim status tumidos animos . M agilibus laboraret dismette nunc . V omette novo . autem M vero et pro hoc II M romana Io. L R Omettono post a. R expectemus I . Di ometton in facta e in margine alias fata I 5. V sine e in margine alias sive I. pono da pro et . quidem et D D invece di semper recans quidem

236쪽

EPISTOLARIO Assida agi am Et curia istuc oratores nostri communis Veniant nichil ulterius

s ' bH' in h. addam, nisi epitaphium illius clarissimi viri, quod, te iubente, L'p' dictavi. quod si denario comprehensum est numero, qui quidem maxime et inter compoSitos numero prime perfectionis St, cum perfectissimi viri perstringat laudes, aptissime factum est tibi ' ἡ ' i autem qua commendationes diXerim profecto non habeo, qui Solus hoc OStro tempore, quo, sicut revidit Apostolus, homines amante sui sunt cunctos exemplariter monuisti non debere dilectiones finiri cum vita, qui tam ardenter diligas et memoriam et cineres defunctorum vale felix et me domino nostro Suppli Iociter recommenda. Florentie, die vigesimoquartoe novembris.

Castitionchiades hoc sera et postuma Lapi Progenies, Lapus, marmore subtegitur a): Optimus eloquio, sacri Helyconi alumnUS, Et calamo scribens vix Cicerone minor. Canonici iuris doctor Sagaxque patronUS, Maximus et cathedra maximus atque foro. Quem studio partis uelphe Florentia pulsum Vidit et ingemuit, nunc pia Roma tenet. Doctori propria celebri pietate notanduS, Hunc baldinus constituit tumulum ).

1 L oratoris corretio in oratores in comuniis Uomette communis e cris venient 2. R illis carissimi 5. R perfectissimum edisnrette est providit . R Udilectionem in delectiones i. M vigesimaquarta omelle a data ea ali epita soprepone questa rubrica Epitaphium sepulture domini Lapi sepulti in urbe 12 U Iomettono epita sis Castitionclades 3 progenie elichonio I 5. Uminus corretio 'altra ma=r in minor o D M proprie

3 Quest'epitasio prima che dat Melius f pubblicato a LAMBECIUS, Comment de bibl. Caes. Vindobon lib. II,

cap. VIII, p. 94O.

237쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI

XXIII.

Insignis eloquenti viro Peregrino de Zambe chartis cancellario communis Bononi fratri meo dulcissimo et optimo. AMICABILES et Vere caritatis affectibus exardescentes litteras ironης,

tuas, vir insignis, frater et amice arissime, dum X celSOS esse avidamen

te te sue lettere,

dominos meos ad natalicia sancti Felicis martyris, ut est ingens 1 o huius civitatis religio ' teneranda proSequerer, media in via, primo

5. Cos ' l. in calce ali epistola, a infronte Magi Lictera responsiva se Colucii a nepigramo. Eloquenti viro Peregrino an bechario cancellario Bononiensi R Peregrino Lambecchario cancellario Bononiensi . R mirabiles o cosa ope per si leg-ςeva prima amicabiles

mincio in Firenge netranno 39O inferna ita di pondi est medici diceano recli' era ramo di pestilenZa... Era queSi male a colui che Pavea con gran do gli di corpo donde egui Va grandi e dolorosi ammarichi e mollic uomini e donne e sanciuili uccis e

miSurate troppo per sprimere a ferocia de morbo, che, invasit citia edi contado, televa ante vitti me da indurre it 9 ettembre la ignori achiedere a pontesice certe indulgenge

pei moribondi, cc cum . . . manu DO- mini tangat nos et horrenda pestis curbem nostram et omne pene ter-

ritorii nostri fines invaserit et depa- scat, Arcta diritato in Firenge, Miss. 2Ibi , c. 2 Pape Udit ilotigia dilato lo Zambeccari, che Panno prima, mentre a peste tormentava Ologna, erasi rifugiat a Faenga, cris se a S. Un affettuoso vigiletto, gia edito dat R1GACCI, par. I, p. LXVI p. IJS e dano ri prodotio in App. n. VIII, per pregario ad assidare a tui, oiche eglipersisteVa et proposito di restare in Firenge, i pii teneri fraci suo figliuoli. questa regliter risponderit S. col-Pepistola r Sente. a Niu documento a no noto attesta che illi di an Felice a iuglio,

fosse cos solennemente feste ggiato da Florentini, come i S. asserisce; SANDRO ENCINI che sui primi delSec. XV metteva in rima Festere comandate , cod. Maru celi C. 242, c. I 22 B), neppur O ricorda. Vero eche Pgiorno avanti ricorreva a si festare frongula , dici Vittorio, celebrata conpompa in memoria delia vittoria ri-

238쪽

222 EPISTOLARIOletus, quia tu fuerant, accepi deinde sic pergens avidissima echedi trecose trai ctione percurri in quibu quidem tria precipue, nunc discutienda, delia poeaeuraeon SUScepi. primUm St, UO te non bonum custodem lubricarum

ν ει,π, the sp tande pesti gratia Bononiam ad te mittam et affectuose postulas et amplissima liberalitate deposcis, de quibus paucula respondebo;

de proposito di tertium, in quo paulisper immorabor, St, ut tuis utar verbis, te

quest ultimo di . .

non fuggi Firunre mestum audisSe Florenti multo ex peste cadere meque Vario et

infestata alia e L L

βxijςΠηδ, non forte rationabili innixum esse proposito ad evitandam pestem aeris mutationem non conferre; monens quod si illud pro me muta ΙΟturu non Um, pro Salute tamen liberorum meorum mobilis fiam. i': ': Et ut per ordinem ista pertractem, si divitiarum malus custos 04ς ψὶς μ/δ' fueris illas in usus honestos effundendo, non te peniteat, non Velis aliter te geSSisse non enim quantum, Sed qualiter expensum sit in sapientis vel optimi viri rationibus inserendum est turpe di II spendium est male denarium expendi SSe bene ero totam consumpsisse SubStantiam nunquam esSe poterit non honestum melius est totum quod et parentes hereditarium dimiserunt et coniunctorum vel amicorum liberalitas attulit aut dispositione legum accessit seu fortuna dedit vel comparavit industria, honesta ratione consu 'Ο ό ό. δ' ' 'l' mere quam thesauros ineXtimabiles congregare parum interest fimum accumules an thesaurum, si finis utriusque fuerit Solummodo conServare habeas itaque tecum rationem; et si divitias

in res honestas vel expendisti collectas vel colligendas neglexisti, V.,ό eb '' ' ' gaude et letare et hinc habitum liberalitatis et virtutis acquisivisse 23 maximi preci facias sin autem, quod de tali viro credendum non est, vel iuventutis fervor vel alia humane fragilitatis inscitiate iniStrorsum egerit, dole tecum: non hoc videlicet effudisse pecunias, sed male potius vel turpiter aegessisse. te tamen ita

portata el 364 a Cascina sui Pisani assero e che a Felice venisse ost cf. lib. I, p. VI, I, 16). Egli e pro a condividere con a Vittorio noribabile heri festeggiamenti si prolun che a tui non peltaVano.

239쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI. 223 coneri erigere, ita mentem a sensibus elevare, quod turpitudinem eXcutiaS, Pecuniam Vero parvipendere non dediscas. magni qui degno ii' 'n

dem et reclari animi est non desiderare divitias, sed maximi LV. contempSiSSe quamobrem gaudeo quod tibi videam illam animi L magnitudinem non deesse circa divitiarum usum. que debet et potest a sapientibus expeti vel in amicis et benivolis exoptari. ecce enim tres filios meos postulas, uxori tu cura et diligentia Pellegrino ne a

anniS, non menSibuS, non extorte, Sed gratiSSime, non turbata, μ', sed leta fronte, sicut scribis, sed longe magis Sicut teneo, nu-I triendos. pro quo quidem habeo tibi gratias, et hec ante huma che gli appreaeta

1 quanto merita;

nitatis et dilectionis oblatio michi non recepti solum, sed maximi muneris perpetuum instar erit; et tanto magis quanto clarius mecum ipse cognosco non ex aliqua beneficiorum vicissitudine prodere, sed solum ex liberalitate propria manavisse. moneo tamen quod, ΠηλhςΠζfis non

Is ubi ratio gratitudinis et debiti non astringit, in beneficiis collo δ' Vpς 'micandis non dilectionis magnitudini, sed potius indigenti consulas.

non enim Solum Inique comparatum est, hi qui minus habent Ut semper aliquid addant divitioribus;

et ut inquit Comicum ' , sed etiam divites divitibus largiri non liberalitatis officium, sed utilitatis potius commertium St. quod pleno superinfunditur, emuit quod autem transfertur in Vacuum, diutius manet. est michi per Dei gratiam ingens et onerosa fa- ' d appunxo

milia, est et unde domi possim et foris, donec presens fortuna a D manserit, educare. ego, sicut in civilibus stipulationibus conceptum gradisce dun-

est, quicquid obtulisti habeo acceptumque tuli; ego tibi perpetuo lyς 'iRyi 0

240쪽

24 EPISTOLARIO remanebo ad vicissitudinis ossicium obligatus; tu acceptilatione, si per epistolam potest legitime interponi, liberatus esto J hec

hactenUS.

Tosti, potis di Nunc ad illud ultimum veniam, in quo te virum cordatissimum

lita di fuggi i luo et ferme totum mortalium aenus, quod contra me sentire Videtur, G

admiror. ais enim me non rationabiliter opinari, quod ad Vadendum pestem aeris mutatio non sit bona. hoc ego Si negavero Che 'aere cor sique contendere Voluerim has earitudines quas pestilentes dicunt,

morbo Q di nos extrinseco aeris vitio inferri vel conversatione per Onia2ium

Serpere, sed potius ab intrinseco principio vel celestis influentiae Ioviolentia proficisci, quis rationabiliter poterit contrarium demon-poici, te inferioni strare nam, cum nulla sit visibilis causa putredinum vel aliorum

Vi ij iii, accidentium, cur aerem dicere valeamus infectum, celum, Solem

et innocua sidera criminari quod si verum est, cum quodlibet elementorum infinite quodammodo fortius sit superne impressioni a S

e si possono scri reSistere quam corpora nostra mortalia, cur aeri demente ascri-

nae li' ςrς bimus et non ad certam positionem siderum, etSi non sensibilius, longe tamen rationabiliuS, revocamus, ut iam non oporteat aerem fugere, sed celi siderumque potius malignitatem et iniuriam devitare et si iuxta mathematicorum vanitatem cuilibet connascitur Ofatum suum, quid prodest hac vel illa discurrere, cum semel impreSSum non possimus quin semper inhereat removeres sed Maegii non nega hec dimittamus. nunquam enim pertinacius ista contendi. nec

gi ovare L stima dixi aerem Destilentem effa ere bonum omnino non esse Sed

inutile,

ita tamen fatear bonum, quod hoc effagium certissime teneam ad QSevitandam mortem penitus non conferre. in qua re tuam et aliorum cum prudentiam, tum fidem, tum christiane religioni aucto-

Iin 'uacceptilatio me uno de modi, a ragione, se cla quale it S. sog- com cui secondo ii diritto romano, iunge uno se f. Instit. lib. III, Vengon Sciolte te obbligagioni Ma tit xxx, Muibus modis tollitur obli- solamente uelle verbali ero P ecco gati M.

SEARCH

MENU NAVIGATION