Epistolario di Coluccio Salutati

발행: 1891년

분량: 517페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

251쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI. 3 Scorruptionem et morbi causam. Sed est quod prosit non putestamen sillis aliquid allaturum, qui egrotaturi vel morituri sunt Chl gi unqu*

quominus in id incidant quod ante tempora Deus preVidit, quos iidbib di hest impossibile revisionis terne seriem vel effugere vel vitare Syμβ/ylψi m*yῖς ῖ omnia quidem que futura Sunt ideo sic futura sunt, quia Deus illa revidit et licet in secundis causis ipsa per se considerata contingentia Sint coniuncta tamen providentie Dei, quod de necessitate futura sint, Supposita Dei providentia, nullus potest qui recte quique catholice sentia denegare 'h sed quia 1 subinfers medicinam, divinii legibus approbatam. quod tamen nusquam memini me legisSe, precipere quod locum pestis fu- Nega pol he

medici configlino

pere debeamus velim libenter audire quis talis fuse Sit auctor fuga come ri

nam Avicenna vel Galienus hoc inter remedia morbi vel inter xi e tilena ;preservationi consilia, prelibatis maxime capitulis vel alibi, non IJ Scripserunt nec credam aliquem autenti cum medicorum hoc remedium vel suis rebuisse temporibus vel etiam posteris reliquisse; sive noluerint Scribere quasi remedium quod non foret, sive pluris Senserint esse momenti in aere, quo nutritu SiS, ut vivaS, quam in eodem aere nocumenti, qui infectionem conceperit, a ut decedas; sive forsan optimi illi viri, qui salutem posteris polliciti sunt, noluerint illa scribere que viderent lucrum medicis non afferre. dicis autem ad predestinatum fatum me recurrere quod ne se egi ha ricor-

tamen me fecisse non recolo. si tamen appellatione fati summi ' ' η φης' 'l' '

Dei dispositionem intelligas, licet cum Augustino corrigendum ' m pyo id*Πη , 2 censeam esse vocabulum δ' teneo tamen, ingenua confeSSione, sententiam quoniam hanc diSpositionem cuncta regere cunctaque ab ipsius ternitatis infinitate nusquamque reperiendo principio, si catholice senserimus, ordinasse, sine dubitatione tenendum est quod autem mirari videris et cornuto, Sicut aiunt,

1 Cf. te epist XX e XX de lib. V, p. O IIS g. di questo Volume. a S AUG. De civit. Dei V I.

252쪽

236 EPISTOLARIO

paralogiSm te credis arguendo concitidere, si ad illa que de libero arbitrio supra dixi recurras. facile poteris it perspicua rationee piog di VψV0 dissolvere nam, ut paulo ante retuli, stant simul infallibilis re-

Ab ia' uius i. Um neceSSitaS, SecundUm ordinem prime cause et contingentia

et posito quod cuncta de necessitate proveniant et licet Deus in nobi et nobiscum operetur non solum poSse, sed Velle, nOStraSque sine dubio moveat voluntates stat tamen libertas arbitrii, quopOSSUmUSNUecunque, SiVe necesSaria Sive voluntaria sint, tam Velle quam nosse. poterit itaque tuus ille tyrannus, si coniurationis in Iose conscium ceperit, interficere velle vel nolle; sicut et Herodes Christum interficere voluit, iubens occidi tantam multitudinem puerorum licet interficere non potuerit, matre cum puer atque Ioseph in gyptum, sicut legitur J , fugiente. nam et etiam gentilium principes fassi sunt imperium fatali necessitate con QStingere nec ipsum posSe morte reripi, cum que de neceSSitate futura Sunt nostris nequeant viribus impediri. poterit itaque tyrannus coniurationi conscium vel auctorem, etiam si de necessitate legis terne ab ipso perimendus Sit, iuxta sue voluntatis arbitrium occidere velle vel nolle occidere vero, sicut Sepe di 'octum St, non arbitrii et voluntatis est, sed alterius potentie, que parere possit imperio voluntatis. Ri assume uix Habes, ni fallor, dubitationum tuarum claram, si proterVire non VeES, perSpicua solutione sententiam. videre potes igitur quod, cum omnia, sive Voluntaria dicas sive contingentia Sive ne a cessaria sint, infallibilis ordinis terne legis, hoc est divine providenti Serie, deducantur ita quod, prout pro ViSa Sunt, omnino futura sint nec possint aliter provenire quam in prima et immutabili causa ab terno sunt vanum penitus esse quod Sperant isti qui fugiunt, se unicum et probatissimum, ut aiunt, remedium in- ΟVenisse, quo possint imminentem e peste mortem per mutatio-

la dimostragione.

253쪽

DI VOLUCCIO SALUTATI. 37nem aeris Vitare sed dices cur non idem de medicinis Tr-mai hoc idem autem etiam super his iudicandum censeo; nichil

plius valere, Scilicet, medicinaS, quam ordine prime cauSe permittantur parique ratione iubeo etiam, omni medicorum turba re- clamante, cuncto Sine dubitatione tenere non posse medicinam prefixum a Dei providentia terminum prorogare nec, etiamSi medicine penitu recuSentur, properata morte OSSe Statuto Viteli mites revenire hoc credo, hoc catholice et cum catholicis teneo et in hac non opinione, sed clarissime veritatis indubitata I sententia et salubritatis et epidemi tempore me consolor, SperanSin illo, a quo quidem taliter omnis creatura dependet, quod nisi subtrahat illam influentiam, qua cuncta conStant nec OSSunt omnino non SSe, quod de me et meis ubicunque permanserimordinabit sicut est bonum in oculis suis; et quod ipSum cura I non detinebit taliter universi, quod dici fas sit individuorum in

ratione sui regiminis oblivisci vale felix et se Iulianum nostrum vice mea salute et quantum in te est venereris et colaS. iterum vale. Florentie, eXto SeptembriS. Post ordinatam litteram, quam tibi mitto, recepi quandam Ebbe a lettera

a epistolam sub nomine domini Iohannis amorati de Esculo. et mor xi qu 'ς

Video quod, quasi tu non susticias, Iugiles Submittis Verum ' quia puto quod venerabili vir Sit, ne e putet superaSSe, cum VictUS sit per ista que replico, propediem ad submovenda que scribit paululum laborabo. interim autem eum vice mea Volo SaluteS.

i CL epistola eguente.

254쪽

Littera responsiva se Coluci ad dominum Johannem amoratum de sculo. SET tu quidem, vir insignis, doctor egregie, miraris me scribere vel tenere fugisse locum in quo pestis efferveat ad hoc non

che riconosca che conferre quod ViVaS nec puto tamen, cum et Psalmistam alte es

Di, dispone igni Q

cosa ammettat'u et Genesim, te non aliter de fidei nostre preceptis imbutum.

tilita della fuga da C Γ γ

l ,. i. ' 'f' ' quod ignores Omnino Deum cuncta Hisponere et in aula sue uomaiestatis, que totus mundus est, nichil fortuitum nichilque inor-

i Da famigii cospicua fra leascolane per antichita di sangue per opere egregie acque iovanni Innamorat che, datosi allo studio del

fessario pubblicamente ello Studiobolognese Cib avvenne prima delΙ36O, oiche in queli anno a tui, delpari che a suo colleghi, era alPAlbornoZ, Venuto in possesso delia citia per a Chiesa, umentat lo stipendio; V. GHIRARDACCI, p. cit. II, SO. Ned Bologna si alloniano iii, sebbene in sua vece altri fossero letti ad in- Segnare, oiche illa settembre 381egii presen giava instem ad alquanti valentuomini a si pubblica liceneta ossi la laurea in ius canonico di Lorengo idolii cf. cod. Panciatich. 6O-II, 6, ora I 47, c. I B dove i Ri-dolystesso serbo memoria de latio); la sua dimora in Bologna nove annidopo ci e attestata dat 'epistola pre- Sente Fors egi si era dato ad altre occupaetioni in qu egi anni certo eche i suo nonae non appariSce ei rotuli de' letiori legisti dei 384 e delI388, unici che rimangano de se- colo XIV cf. ALLARI, p. cit. I, 3 gg. Del 398, Se restiam sedeat MARIOTΤΙ, autore elle Lettere illo-riche perugine Perugia, 788, p. 72, nota alia leti. IX), egit insegnava invece ne ginnasio di Perugia. S. ANDREANTON ELLI Histor Ascul. Pata-Vii, MDCLXXIII, lib. IV, p. 3o assermaaver edulo de suo scritti iuridici; ed infatii alcuni suoi, Consilia, si leg-gonomet cod. Magliab. l. XXIX, 72, c. 28. G. CANTALAMESSA Memorieiniornes letter eali artisti della citi di Ascol ne Piceno, AS coli, MDCCCXXX, p. 76 nulla aggiunge a questi agri ragguagii sui proprio conciliadino. Come P Innamorat entrasse in car-teggi co S risulta a poscritto al-Pepistola precedente. ESSO ci apprende che, amico deli Zambeccari eda costui informato delia polemica chesosteneva col cancelliere florentino, volt enim ei pure in ligga con un'epistola, conservataci a cod. Magliab. dampi pubblicata neli App. n. VIIII.

255쪽

DI VOLUCCIO TALUTATI. 39dinatum temere fluctuare nam, cum ita cuncta Deus ab terno previderit, Sicut iVenerunt et sicut eveniunt ita omninoe sicut futura sunt, qui audeat assirmare quod contra talem ordinatio ' ζ'hb ἡάφ,hi, h

nem possit aliquid efficere creatura an forte putas cogitatio si ba

nibu Seu perationibus posse perIungi qu1cquam, quod non uerit in Senatu Supreme cause, que quidem est infallibilis, ordinatum λan puta eVentu rerum Sub condicione et non determinate fore previsos, ut Verbi gratia, preViderit Deu Peregrinum nostrum, si manserit in tali anno Bononie, ubi Sit peStiS, moriturum, Io si autem se aventiam contulerit, evasurum ' an non potius dicendum est Deum ternaliter vidisse et Statuisse Peregrinum eo anno, de quo sermo sit, iturum Faventiam, et nec ibi nec alibi moriturum sed recipiatur ista cui faves opinio: solum a, sereat mente

sit remedium ex aere pestilenti, Sicut diciS, effagere et, quoniam ά άό: 'imi Ι naturaliter insitum est cuique non solum prolis, ut tu ipse teStaris, sed etiam sui ipsius conservandi dilectio et cura, fac omnes hoc uri lonta-

consilium sequi, relinquere patriam et alibi salutem petere quam 'U' ' 'iin patria non sperent vi pestilenti conservare fac, inquam, hoc

metu cuncto relinquere patriam quorSum S hec VeStra cautio, di quale utilita di-

a quam tot assicitis laudibus, evasura nescio si fas sit commen uiret dare singulos id facientes quod, si iniversi facere Vellent, nec consuleres nec laudares forte rectius concluderetur minus licere Singulos quod non foret licitum universis, quam e contra licitum omnibus quod in singuli commendaris. 23 Sed scribis novum hoc in me quem omne predicant apparere et subdiS: allegas auctoritates Sanctorum, que forenSeSSunt, nec inferunt id quod voles. te autem admiror, vir scien Simer vigii pot

tifice, quod cum michi tantum tribuas quantum scio michi penitu b,b Mά , non deberi, immediate redarguas auctoritates quas allegaverim id iό άii ' 'Πq' 'μ' 3 quod Voluerim quodque teneam non inferre. adhuc alium non repperi qui talia nobis obiceret litteris vel sermone. Vellem autem illa que dicis a te non negatione simplici, sed probationibus et

5 Cod. mette non Cod. vi quod opo gratia I5. Cod per tu ipse a turpe 25. Cod ques, a l' cancellam.

1 Cf. ep. XXIII di questo libro, p. 22Ι.

256쪽

24 EPISTOLARIO veris expositionibu edoceri. Stende te parumper crede michi, non invenie me, sicut arbitrari videris, impertinenter aut adeo hec pueriliter allegasse, quod non concludant et non inferant quod intendo sed rationem requiris an non vides, quod et ego pre- Supposui, non Stare cum opinione quam defenditis rescientiam futurorum Θ an forte de numero illorum es, qui dicunt in corde suo non est Deus an Deum cecum et nichil extra se cognOScentem, qualem impietas Aristotelica rebuit, arbitrari. si talis es, iam tecum nolim ulterius disputare; nam, ut inquit Aurelius Augustinus, et confiteri esse Deum et negare prescium futu IOrorum apertissima insania est 'h sed responde, precor cur illas auctoritates asseris esse forenset an forenses, quia extranee Θforte tibi extrane sunt; sed rerum talium studiosis nedum domedimostra Poppor Stice, Sed firmiSSimum ipsiu veritati oraculum sunt vis videre

laetioni, adducendo si Drefati doctores hoc quod astruo sentiunt et concludunt lege, IS

m 30 ch in idu' si placet, Expositionem sancti Thome de Aquino, quam lu-

culentissimam edidit super ob invenies super illud verbum: constituisti terminos eius qui preteriri non poterunt in quo fundata est Gregorii auctoritas, in ista forma, videlicet divina, inquit ille, dispositio non fallitur; unde hominem vel diutius vel 2Οminus vivere quam divina dispositio habet est impossibile, licet

hominem nunc vel primo mori sit contingens, si in se conSideretur Sunt autem et termini humane vite restituti ex aliquibus corporalibus causiS: puta e complexione vel aliquo huiusmodi, ultra quos vita hominis protendi non potest, quanuis deficere Spossit ex aliqua accidentali causa. sed terminos preStitutos secundum divinam providentiam sub qua omnia cadunt nec in plus nec in minus potest vita hominis excedere. hec ille nunc et tibi, sicut et Peregrino scripsi, permitto glosare Si pote Vel Si potestis tantum mentem e sensibus elevare, dateamini libere Ovos ista non posSe refellere.

23. Od. restiti 26. Cod. mette modi 26. Cod prestitos

257쪽

Sed inquis sicut conversatio mores. sic et corpora inficit ostr lir

quid, si tibi ne avero prinaam partem at subdis non rationi, sed ' 'hi'x'

auctoritati subnixus audi regem psalmi graphum sic aientem: ς' 'λ φρος, cum viro innocente innocen eris et cum per VerSO perverteriS.

scio Prophetam rara lis o fe est in ora es t i mi, imo Spiritum Sanctum per David inter alia in Dei laudem intonuisse cum

sancto sanctus eri et cum Vir innocente innocens eris et cum electo electus eris et cum perverso perverteris sed noli michi e ne tragga dedu-

gioni false ed inop

Scripturas Sanctas, ut tibi placeaS ad Sensu retrahere repugnanteS. 0rxVRς,1 illa quidem non de humane conversationis effectu dicta sunt, sed in Dei laudem, sicut et totus psalmus, specialiter dedicata nam in commendationem divine gratie, que in nobis omnia bona sine dubio cooperatur, inquit David cum sancto Sanctus eris hoc est: alios sanctifica gratia, quia tu Sanctus e natura; et eodem modo I cetera que SequuntUr, notan nunquam affectibus nostre bone voluntatis deesse gratiam creatoris quod autem dixit et cum perverso perverteris habet alia translatio: et perversumpe vertes unde, sicut Deus cum boni operatur bona, quia bonus est, sic cum mali quodam quaSi modo pervertitur, permittendo

a propter ipsorum culpam quod ad deteriora labantur vel perversos pervertit, quia, sicut inquit Apostolus, cuiu vult miSeretur et quem vult indurat miseretur enim bonitate misericordie, sed indurat equitate iusticie ut ille gratis electu sit, Ste pro meriti reprobatuS quare autem Deu huius misereatur et illum induret, nona est humane fragilitatis inquirere, que non potest ad altitudinem coniunctionis misericordie et iustici Dei, cuius voluntati quis resistet, cuique qui est homo qui respondeati pervenire non temere igitur alleges michi divinarum Scripturarum oracula, nisi

i Psalm H, XVII, 26-27. a Non o di quale versione si stagi ovato qui it . perche i Versetto,

258쪽

242 EPISTOLARIO prius plene discusseris qualiter Sint secundum rectam intelligentiam his que cogitaveri applicanda non quod negem OnVersationem corrumpere moreS, qui legerim apud Apostolum corrumpunt more bonos colloquia prava quique ex Sapientie libro didicerim quod deprimat terrena inhabitatio sensum multa cogitantem y certus etenim sum quod si unum cogitaremu et non multa, cum Propheta diceremus cum his qui oderunt pacem eram pacificus cum loquebar illis impugnabant me gratis i); et in altum suspiraremus heu michi, quia incolatus meus prolongatus est habitavi cum habitantibus Cedar hoc est merorem Oet tenebras et exilii atque peregrinationis longitudinem abhorrentes diceremuS: multum incola fuit anima mea si nec esset nobis tanta de anime custodia in hoc mundo cupiditas, remini- Scentibus quod teSte Veritate, qui odit animam suam in hoc

mundo in vitam ternam custodit eam 7 . sed ego verba iacto. Si autem pOSt Sensum ambulans nescio etiam si dum legis ista, non crediS. ego autem Scriben et ad cor reversus credo, sed in consuetudinem Versus vix me retineo quin relabar hanc autem Sententiam Sic amplexus sum, quod nemo me ab illa hucusque divellit. eombatie altri Sed ad illud Castrum pulcerrimum, quod secus Idronium in O

argomenti dedotii

datVesperieneta; co Adriatico littore situm est in quo asseris perpetuam pestilentiam

viqi bhi ς' ' ' CSSe recurSUm habenS, duo depromi exempla M. unum ex te, quod, cum illuc appulisseS, Vix Sumpto prandio, tantam ex Spectu sedissimo accepisti tristiciam, recessisti refers et illum optimum civem sculanum, dum nescio de qua legatione rediret, Sibidem unica diversione mortis causam concepisse ' de quo

quidem quid aliud referam quam logicum esse de singularibus

27. Cod longinquum

et interpretatur tenebras vel mero γγ note alla epistola Opracitata.

259쪽

ad universalia non procedere rationem Θ nam licet Alexander devicerit Orontem non potest inferri cunctos homines id fecisse. quod si talibus moveris exemplis, cur non potius ad te et tuo et ad eiusdem viri socios, qui recessistis incolumes, te conVertiSὸ cur et sculum tuum, antiqui Ssimam civitatem, quia quotquot genuerit aut iam amiserit aut mox sit sine dubio perditurum, non refugis, non Vitai cur ad ipsum mare, quod tam crebris naufragiis et tam irremediabili periculo et adeo tristi genere mortis navigantes perdit, tu ipse, si tantus tibi interitus timor aderat, I intravisti cur et ferme totum mortalium genus illud navigare non refugit adduci exemplum unius, ut periculi cuncto admoneaS, et longe plurium, quorum succesSus Securitatem pollicentur, nec Spici nec allegas et demum me divine Scripture tonitruo edoce et deterres, asserens quod Loth iustus Pentapolim XJ Sodomitarum refugit, ut salvus fieret ego autem ipsum fugien . eg pQβςi ho

tem nunquam legi, quaravi admonitum ab angeli quod e Sal- ό ό-

varet in montem, quibus pro nocturne defensionis miraculo, cum

omnes improbos illos cives ei a , hoc est Videntia, percuS-sissent, sine dubitationis scrupulo credere debuisset; sed plane, a fateor, dissimulante Loth exire, apprehensum eum ab angelis et eductum fuisse cum uxore et filiabus extra civitatem y sed quis Deus, qui angeli, qui etiam auctores medicine vos iubent urbem relinquere, in qua Sit pestis imperat vobis hoc veSter timor, non Deus, non Dei nuncius, non aliqua ratio, qua concluderea possitis vos hac fuga mortis eventum seu periculum vel effugere vel fugiSSe. Sed dic obsecro, quoniam Ierusalem peStii HVasit tempore , is braόi iis David regis, dic, obsecro, legisne pSum, Sicut VOS OnSUlitiS, U 'si '.d. fugisse Pan pro salute populi victimas obtulit atque Dacifica, quibus 3 sedari pestilentiam impetravit mi Iohannes, crede michi: vobis et omnibus, qui ci edunt idem, hoc non revelasse Deum nec aliquam concludere rationem; sed aliquem immundorum

namorat contraria

260쪽

244 EPISTOLARIO spirituum id suasisse, quo relicto Deo, Spem in aliud apponatis, et ut dediscant omnes Deum cuncta regere et impossibile fore, sicut est, sue ordinationi Seriem declinare vale felix et persuade tibi me te diligere, licet invisum et utinam me diligas,

licet indignum datum c. S

SEARCH

MENU NAVIGATION