Quale fuit : iuxta genesim : protoparentum peccatum

81쪽

siaco refragItur.

RESP. Concedimus a Moyse talem comparationem institui, vi cujus nomen Serperas, prima fronte, videtur designare Serpentem naturalem; at quoniam ipsum Sic acceptum Sensum redderet falsum, eo quod Serpen S, etsi callidus, non est cullidior cunctis animantibus terrae, idcirco metaphorice, stante charactere historico narrationis, illud accipere cogimur. Eo Vel magis, quod Moyses calliditatem serpentis tamquam cuiasiam assignat deceptionis et seductionis Hevae; et ideo ipsa talis esse debebat, ut ingenium sagacitatemque primae mulieri S, in Statu perfecto creatae supernisque donis locupletatae, longe Superaret: talis autem calliditas serpentinaturali profecto tribui nequit. - Adde, MoySen, Cum exhibeat serpentem loquelia irastructum, cum Ue eum, non jam aliquempiam Serpentem, Sed serpentem OhSO-

lule (ut notavit Ugdulena, appellet, iij satis superque

ostendere, Se nomine Serpentis, non jam belluam, sed spiritum rationalem, utique nequiSsimum, iPSoque homine praestantiorem, nempe diabolum designare. Neque dicas hoc pacto, dum volumus vitare Chiarybdim, incidere nos in Scylliam; nam sensus versiculi Geneseos tunc foret: dictholus erui cullidior cunctis uni-(IJ et Occorre notare, come ii testo originale non dica che Eva m tentata da un serpente, ma dat Serpente, et recthctsch, donde risulta che qui non traiiasid' un rettile ordinario, ma d ' un serpente particolare; nella stessa guisa che in iobbe Satana, che significa ren nemico S, cessa d' indicare un nemico qua-unque per designare ii nemico per eccellenZa, it diavolo, perche h precedulo Mal 'articolo: e ct Sctrian. 5 VISOUROUX, Man. Bibl., VOl. I, CAP. S, a. I, Pag. S r. a It testo originale ebraico, come il samaritano e it greco, dice assolutamenteia fersente coli' articolo determinativo chctra nctilioso, e ripete lo stesso nomeper ben cinque volte col medesimo articolo. o P. G. CERESETO, Introdugione speciale at Pentateuco, pag. II 6.

82쪽

- TS mctnlitas ferriae; quod ridiculum est. - Ridiculum utique, Si verba e cuntiis ctraimuralibus ferriae , sumuntur Prout Sonant; minime vero, si lato sensu, ita ut interea ipse homo comprehendatur. S. AUGUSTINUS, ut vidimu S, etSi Serpens dicatur maledictus inter Onantia iani- mctrallia et hestius terrue, io muledictus refert ad diabolum

Responsio autem Hevae nihil probat in favorem Serpentis materialis. Eo ipso enim quod Moyses diabolum Serpentem appellat, ipse hoc idem nomen in Hevae ore ponit. - Rationes autem hujus appellationis infra patebunt.

2, Eae locis purullelis tu Joannes in Apocalypsi, postquam descripsit

proelium magnum habitum in Coelo inter Michaelem archangelum hujusque angelos et Draconem eum Bngelis suis, scribit: e Et presectus est (de coelo, driacο ille UictyNUS, serpens iantiquus, qui Dociatur dictholus ei sulctraias, qui Seducit uniUersum orbem; et projectus est interrum, ei ctracteti ejus cum eo. i, Draconem et serpentem hic a Joanne mel horice accipi est per se munifestum; nam eum identificat cum dictholo et sulcinu inSuper, Supponi nequit diabolum fuisse in coelo sub reali forma draconis et serpentis. Iste ergo draco, quem Michael e cum rebellibus-coelesti ab arce fulminat, , 23 est Lucifer, dux lapsorum angelorum; qui ideo vocatur Uriaco, et quidem mctstraus, Propter nimium ejus

furorem ne voracitatem ad devorandas anima S, ut Patet ex iis quae Joannes ibidem subjungit: e Vcte ferrcte ei muri, quiu descendit dictholus ud DOs hcthens ironimοσΠOm; γ di Vocatur serperas, propter ejus astutiam in

83쪽

- Ty tentando et seducendo (seductio enim est ars propria daemoni Si, praeSertim vero propter mortem spiritualem quam in seductis causat; ctra liquias autem, quia ipse Seduxit primam mulierem, et continuo pergit in mundo insilirando venenum suum: e qui seducit uni-UCI Siam Orbem. lith Idipsum eruitur ex verbis quae idem Joannes habet in Apoc. XX, l-2, ubi, postquam dixit: e Vidi

angelum descendentem de coelo, hahentem clavem abyssi, et catenam In Agnam in manu Sua di, Subjungit: El upprehendit driaconem, serpentem Ora liquum, qlii est diu holus ei sulianus, ei liquiali eum per ODIOS mille. νEtiam hic, et quidem clarius, serpentem Geneseos identificari cum diabolo evidens est, quia non solum dicit eum vocari, Sed esse diabolum et satanam; et neminem esse puto qui Opinetur, Angelum descendentem de coelo super terram apprehendisse diabolum sub reuli formudriacorais vel serperalis, eumque cinctum. ferrect Culenia in infernum detru Si SSE.

In antiphona enim II esperiarum apostolorum, Ecclesia, Sub eorum exemplo, ita fideles hortatur: e Estolelmi les in bello, et pustniale cum Ora liquo Serperate, et Occipietis reqNum ctelernum. , Atqui hic Ecclesia pro antiquo serpente intelligit profecto simpliciter dictholum, qui, ut ait S. Petrus, e liam quiam leo rustiens, circuilquctereras quem delaoret, 23 sicuti per bellum, bellum

fidei et Pirtutis; ceterum, nunquam legimus ApoSiolos pugnasse cum diabolo sub reali forma serpentis.

(i Huc spectant verba Christi ad Pharisaeos : a Vos ex sotra dioboloesiis: ille homicida ercti ob initio o (Jo. VIII, .

a j I PETRI, V, 8.

84쪽

a, Eae prurielialibus serpentis, quae videntur Salis

aptae ad exprimendas artes diaboli in tentando, necnon ad indicandos essectus tentationis. Nam serpentis est ct repere, id est pectore Super terram se trahere; - h serpere, idest viam tortuosam incedendo signare; - suo intuitu aves fusciractre; -

caneum mordeTe, morSuque Silo; - D taenenum ipsi mortiferum inoculctre. Atqui omnes hae proprietateSoptime repraesentant artes callidissimas et funestissimas diaboli ad hominem tentandum. Ergo Stat Pro Po

OBIICIES: - Vetustissima monumenta Chaldaica et Babylonica nuper deiecta repraesentant Adam e I evam sub arbore fructibus consita, unucum serpente. 23 Atqui Si Serpen S, i Sque reulis, in primorum Parentum te niatione partem non habuisset, ipsum minime in praedictis monumentis repraesentatum cernerem US. Ergo hypothesis nostra non solum est contra historiam mosaicam, sed et profanum. RESP. - Nego uviorem et suppositum; nego uiNO- rem et CONSEUNCI S.

Cum objectio tendat ad oppugnandam non Solum hanc priorem Appendicis propositionem, Sed etiam Pro(IJ Etiam clar. et doctissimus CALMET, etsi stet pro serpente vero et reali Genesis, concedit tamen Moysen in referenda historia lapsus primorum parentum uti e throsibtis mei horicis et ciensemctticis, quarum sub ambagibus tegit rei gestae veram historiam o, atque e Israelitas (ideo) iisdem usos phrasibus, cum in familiari sermone rem illam narrarent v comm. in Gen. III, I . Remanet solummodo inquirendum, quomodo, stante natura sensus metaphorici, Praedictae phrases metaphoricae cum serpente tiero ei rectit conciliari possint. Si ego dicam e. g. : o Leo de tribad fusi fuit fortissimus ex cunctis leonibus terrae; ipse enim vicit Aegyptum, Graeciam, Romanum imperium, proStravitque omnes idolorum poteStates o, - quinam, quaeso, vocem leoni a me SenSusrurio usurpatam diceret

85쪽

nobis objiciuntur, haec notare sufficiat: u Documenta Babylonica et Chaldaica hucusque deiecta et ab archaeologiae cultoribus explanata nil

continent, quod aliquam analogiam cum narratione moSaica primorum Parentum ceΓlo prae Selarat.

b Idipsum, valde probabiliter, dici potest de

multiplicibus monumentis, sive quae arborES SACTIS TE-PraeSentant ij, sive nominatim de insigni cylindro chulcctico, ad quem speciatim refertur objectio. Nam, utrum vir et mulier, ibi sub arbore effigiati sive sculpti, dexteramque erga ejus fructus porrigenteS, TE IPSE TEPraeSenient Adam et Hevum fructum velitum Car PentES, TE Somnino incertia est. Multi id negant: nam vir COI NUO gerit, quae penes Babylonenses extant symbolum clitainilulis. (2 23 Specialim vero quo ad Serpentem reSPondemuS. α Pariter non conficti siqnum illud, quod ibidem verticaliter, ad instar serpentis, a tergo mulieris cernit Ur, rei PS a Serpentem repraesentare; nonnulli putant illum esse signum simpliciter decorialitatim, vel scissionem per templa S edax in eo productam. - Inter alios

interpretationem biblicam hujus siqni, imo totius cylindri in genere, (in globoi, aperte impugnavit coram accidem te cles Inscriptions et Delles Lelires, jam ab anno i 8 s, J. MENAUT. (3, Hoc adeo verum eSt, ut ipsemet

86쪽

Clar. VIGO UROUX, qui prius quoad illud pro interpretatione biblica stetit, iij dein, perpensis rationibus laudati MENAUT, unceps haeserit. (23 Ceterum, dato etiam, at non conceSSO, Salie mctbsolute, praedictum monumentum narrationem Gene-SEOS UIliaciam Serperale repraesentare, quid inde ' ... Nihil profecto contra nostram propositionem concludi potest: siquidem, eoipso quod Proto parentum lapsus ictii sub mel horicu descriptione in humanum genu S Per primaevam traditionem sese diffuderat, nonnisi lutifer ab artium cultoribus pingi aut Sculpi poterat. O Quod si quaeras: Quare ergo Moyses diabolum appellat serpentem ' - Praeter rationes moriales qua Ssupra innuit S. BONAVENTURA (pag. idi, necnon ea S quaS sub n. di adduximus, hanc affert historico-morialem Ann-stasius Sinaita (Lib. X I EXAEMERON, e Si quaeris, cur non nucle haec Deus tunc est locutus, Sed pro diabolo nominavit serpentem' aperte disce quod, cum mala et libidinosa gente loquens, noluit aperire Israeli neque quae ad angelos Spectant, neque quae ad Satanam qui conculcavit Evam, De eiam colerent et udoriarent (sicut nonnulli haeretici postea fecerunt adorando serpentem, unde Ophiliae appellati,tiamquiam Deο IOrliοrem, ut qui potuisset Protoplastos a Deo ad se attrahere. di

87쪽

Venitur et evolvitur linee quaestio: IL C Po III DRLLA GENEGIE ATORI oo Nisse sis ut crisione eis es uesione infογνο αἰ rctoconfobibliοο celles serim ct eci utα , in tres arti eulos divisa soli NOV., Dic. 1Θ68), in quibus Auetor erudite et satis fuse defendit interpretationem litteralem et sensu proprio Reeeptam Capitis III

Omissis duobus prioribus articulis, in quorum I' referuntur illi et Act inles retum Micicisci quoad expositionem III Capitis Genes eos, in II' vero solide refutatur interpretatio nibi icta re- Qentium Butionsilistarum; - omissis hisee, utpote qui quaeStionem fundisinent lem nostram minime Attingunt, nessedimuS ad arti eulum III, ubi Auetor referens rationes, quibus lautoreSSensuS litterulis proprii defendunt serpentem Genesis fuisse Verrem Re recitem sei erilem, inter alia hae e habet: e Per quInto Si vogli nno Spestio se queste ragioni leorum nempe qui Stant pro sonSu mel Africo Serpentis), non ei Sembrano pero innio forti da distruggere in sentenZn eo mune dRDOi seguita, che Si trutti eloe, non di un serpente allegorieo, ma bensi di un serpente vero e rente. ImperOCEho, Primierα- mente non A ussatio conforme Alin verilli it dire che, doVunquenellii Bibbia si partu cli questo serpente, sta pur detio formal mente Che elo debba intendersi dei demonio. Per es. S. Pnolo, partando della tentagione di Eva, dico sempli est mente, Senda fare QSplieitu men gione dei di volo, che ii serpente in SeduSsesion in sun astu Zin: e Sicut sei eris EDcim se Maeit c Sitifict 3να ,

eo me o mori di dubbio, elle it preeipuo agente delia tentagionesia stato ii diu volo, o elie questi sin si servito dei serpento stomedi un seinplice strumento per tentare lis donna v.

88쪽

e In tergo iti O, io Atesso spero testo ei mostra elie intendepctriare di un Serpente vero e reale (quuntunque invasitio dat dinvolo quando lo hnno Vera pila di una voltu tra gli nni muliferrestri, qu Ando lo diehiara inple dotio fra tulte te bestio dolia

e D 'Altra parte, pro seguo no i tradigion ti, eo me mai nurebbepotulo it dictvolo eonfabulare eon in donna, per pia faetimente

E quai ragione gi' impediva di seegliere quella dei serpente

amne di ritu seire Deli' intento elio si ora prensso Certo non poteVn a tute effetio in VI Spre Un uom O, Perelio uomo non Viera nil' insitori di Adamo , .e Dct ultimo, si risse ite eoi VIGOUROUX Imri. Dibl. VOl. I SmOq. mOSctiore, e . III p. i n. 2bi: S. Pier d 'Arena Issi sthe, Segondo tutio te Vero Simi glinii Ze, se ii Serpente non AVESSE renimente RVuto ne SSuna parte Della est luta dei nostri progenitori, Degsuno avrebbe mal sognato di attribuit gliel a , . (SoUOLACATT. , Dic. I 268, Pag. 6θ8-S . Mens nobis haud est quaestionem pol emissam instituere eumauetore prRedietarum B dnotationum, et Ar . ne I EV .mo Octii. I. OEZ- lini, simus opera exegoti eo- biblissa omnibus nota sunt, et emus cuperemus vix diei diseipuli. - Nihilominus, omDi eum reVerentia eidem debita, nobis DS Sit, nd mniorem nosti ne Propositionis illustrationem, sequentes Inimn Versiones sub oeulo S

sibiliter sermulctre. Aliud enim est distere, quod e do Vunque nolle altro parti delia Eibbin Si pnrist di questo Serpente, esso eviene identineato eon il demonio s, qune est urist ex rutionibus quas defensoreS OPPOSitne Sententiae Addueunt, et quum hieipse refutandam Suscipit; aliud Vero est dicere, praedietam identi flentionem ubique neri formuliter seu e Picite: hoe ipsi non disiunt. - QUOud nuetoritatem Vero S. Pauli, praefata

identineatio (etsi non fοrmcti iter, eo quod explieite diabolum ipse ibi minime nominat) in verbis paulinis implici e eontineri nobis quidem Videtur, eo ipSo quod subjecto Sei eriti esseetum tribuit superiorem Serpenti proprio Sen Su neeepto, illum nempe

89쪽

SP Uxis Se ΗΘ Vnm αSitifici suet. - De reliquo, si ubi in steteri SS. Seripturno libris de serpente Gene Seos Sermo e St, Doti Semper formaliter ipso identinentur eum daemone, Vel unus afferntur nobis ipsorum loeus, in quo formettifer et e licite tra retur serpentem Genesis a daemone Obsesstim fuiSSe. AD II : - e Ni en te et vieta di riferire ad uia serpente Veroe rente tuiti quoi tentii est e. , - Η est animari VerSio Elctr. A. e Si optima; attamen ipsa, nostro Judistio, hoe Unum probat, EonetuSionem Argumen intionis fautorum serpentis metaphorioinctilii necessurium esse, seu linud D esses Sario fluere ex prRemi S- Si S, ideoque stertitudinem seu stognitionem solentineam minime eontinere aut gignere. Ratio est, quin etsi Memor RrgUmentR-tionis: e Sei eris Geneseos loquitur, et retiocinctfur, ete. v Sit hi-Storisse eerta, eo quod Moyses id affirmat; Minor tamen, nempe omne S ill RS proprietates non posse ConVenire Serpenti vero et reali seu bruto, non est Absolute seu Philos nisse eerta, Cum sit patibilis hujus distinetionis: non possunt i PSAE eonVenire Serpenti Vero et reali, Seu bruto, Per Se, Seu quα Sin liciter freti et 'cifurciliter, Cone. ; Per ctccideris, Seu quct Prcteidet Nolui ct-lifer OSSumesis ut instrumento ct Si eriore Octerile viritureli, Nego. Ast animadversio elar. A. minime probnt Reeeptionem metaphori eam serpentis cibSur tam e SSE A Ut imisαm propterea quod,

si nihil vetat quominus praedictae proprietate S, utpote bruto Superiore S, referantur Uictbolo set Perili, a fortiori nihil vetat, ut nobis videtur, quominus fer gensi- ictbolo seu simpliciter diabolo ipSne referri possint. Sunt . ut patet, dune hypothe Se S, dune Sententiae ambae possibiles, imo probabileS, quae eidem principio philosophi eo (quod se ilicet logui, rctfiscinctri, Secucere etQ. nequeunt Per se eo nVenire nisi agenti Spirituali) innituntur, et quo ipsemet elar. A. utitur ad demonstrandam II puriem proprine thesi S, nempe Serpentem Gene Sis Ohsessum fili,se ct αρ- mone. Superest deliniendum, sin Praedi et ne proprietate S, qua8MoyseA serpenti tribuit, Omnes Simul Sumptae magis aptentur ictbοἰο-sei eriti (Sen Su proprio , quam Serpenti-Uictbolo (sensu metaphori eo). En praesti se Cardo quaestionis lAD III. - (quod est elar. Auetoris Argumentum directum et Posilii rem . dum duo praeestilentin Sunt in ire fct et nectu- fit u): Se it spero testo ei mostra di partare di uti serpente

90쪽

Vero e rente, quando lo anno Vera piu di una volta cois tantum,tra gli animali terrestri esto. ,; ipse textus, a pari (Saltem , OStendere nobis Videtur, se haud loqui de serpente Vero et renti, Sed metaphorico, eo ipSo, ut Supra notavimus (Png. ia , quod ipsi tribuit omnes illas proprietates superiori S Dnturne, Et Prne sertim illam, qua dieitur mulier vel semen mulieris contristiγα

agitur de aliis, praesertim Vero de poenis Serpenti ipsi irrogatis, et in contritione ejus cuilis, ex parte mulieri S , PerStrieti S, textum Ino Spissum ita neeipere, ut caput Serpentis (esto quidem a daemone noti eesset esse eaput serpentis, sintque eaput din-boli Nam praedietas poenns (lo Striseiar sui Dentre, it paseerSicti POPVere, Eess.), Unct Cum ea, qua Serpens mille ictus fuit infer omniet ctnimctriliu et besticts ferae te, S. AUGUATINUs aliique Patres Sen Su improprio, ut notaVimus, et ut diabolo unice inflictus intellexerunt; sicut unice diabolo dictus illus, quae eontinentur

omnes SS. Patres et interpretes eAtholi ei. Uno verbo: textus genesiaeus de serpente minime eVidens est; ipsemet Calmet, ut vidimus, asserit Moysen uti Phrugibris mel horicis et cten lam ilicis, quarum sub ambagibus festi rei gestae veram hi Storiam, et quae in eaUS' Sunt duplicis oppositae interpretationis. Fieri quidem potest, ut metaphorion interpretatio tanquam probabilior non habentur, imo minus probn-bilis sit quam interpretatio propria; nSt, ut Superflua Vel omni fundamento destituta, ipsu ressi ei posse nobis non videtur. AD IV. - Ultro constedimus dinbolum tinuit potuisse e oon

demus noste 3 Sarium fui SSe, Ad Praedi etiam sinem obtinendum, ut ipse serpentem ingrederetur, multoque minus UOBPtis primi Parentis. Poterat enim diabolus mulieri se visibilem redderenSSumendo e. g. mi mnm irentum OPPcti erifer humann m. (Cf. in rct

Prop. II . AD V. - NessiimuS qunnti Sit argumentum. Ieonographia