장음표시 사용
121쪽
prius foramen parallelo sit collocatum ; Siq; hoc Lumen album, ita per foramen H transmissum, incidat deinceps iuper charmin amari p t, ultra id istamen fri, interie trium quatuorve Ρedum intervallψ, collocatam; i que depingat solitos Prismatis Colores, puta rubeum ad t, flavum ans, viridem. adi uleum ad q, violaceum ad p: Si haec, inquam, ita dispositae sint; poteris, interponendo virgulam serream, aut aliud quodlibet tenue opacum corpus, cujus latitudo sit circiter unctae; eo, que pacto intercip pdo vadi as jad i., i, m, η, Vel o ;essicere, ut Colorum unus quilibet ad t, I, r, g, aut 'evanescat; dum reliqui, ut prius, super charta adhuc apparebunt, nihil imminati : Vel, inte Usita virgula paulo latiori, essicere poteris ut Colores bini quilibet,
vernive, aut quaterni, nihil mutatis reliquis, evane- stant: Adeo ut Colorum alius quilibet, aeque ac violaceus, possit exterior fieri in confinibus uinbrae ad p alius quilibet, seque ac rubeus, possit exterior fieri in confinibus umbrae ad t; item quilibet eorum possit confinis esse ei umbrae, quae, interpositu virgulae R intermediam aliquam Luminis partem intercipientis, in medio Imaginis intra ipsos colores fiat; & deniq; quilibet eorum, si, interceptis reliquis, solus relinquatur, possit umbrae ex utraq sui parte simul confinis esse. Scilicet singuli Colores, quaelibet umbrarum confinia fine ullo discrimine serunt: Et consequenter horum Colorum diversitas inter se, non oritur squomodo Philosophi adhue docuerunt) ex diversis Umbrarum confiniis, quibus Lumen varie modificetur. Caeterum id in hisce Experimentis capiendis observandum est ; quanto soramina F & H tenuiora fiant, eorumq; ac Prismatis inrervalla sint majora, cubiculumq; tenebrosius sit factum; tanto melius sub manus suςcedere Experimentum; modo Lu
122쪽
men non usq; eo diminuatur, quin Colores ad pi satis adhuc clare discerni quoeant. Hisma ex Vitro quidem solidum comparare, quod ad hoc Experimentum satis magnum sit, dissicile merit. Quare Vas ex laminis vitreis perpolitis, in formam Prismatis, inclusia intus aqua, conglutinatis, adhiberi poterit.
Solis Luminis Radius in Cubiculum tenebricosum per Fig. 2. . seramen F rotundum & semuncia latum immissus, transibat primo per resina ABC soramini isti admotum, iadeinde per Lentem P T paulo amplius quatuor Uncias latam, & circiter octo Pedibus a Prismate distantem ;indeq; convergebat ad O, Focum Lentis eirciter tribus Ρedibus ab ipsa Lente distantem ; quo in loco incidebat deniq; in chartam albam D E. Quando Charra ista Liamini incidenti objecta erat ad perpendiculum, quomodo
in positu D E depicta est ; utiq; Colores Universi, ei ino incidentes, albi apparebant. At quando Chatta circa Axem suum Ρri1mati parallelum ita convertebatur, ut ad Lumen valde facta esset inclinata; quomodo in positionibus e d Sc . depicta est: jam illud idem Lumen in uno casu Flavum atq; Rubeum apparebat, in altero Caeruleum. Hic una eademq; Luminis pars in uno eodemque loco, pro variis chartae inclinationibus, uno in casu alba apparebat, in alio flava aut rubea, in alio caerulea ;interea dum Luminis Umbraeq; confinium, Prismatisq; Refractiones, in hisce omnibus casibus plane eadem manebant, nihilq; immutata.
123쪽
et Aliud consimile Experimentum facilius etiam hoc ' modo capi poterit. Amplior Solis Luminis Radius per
fenestrae operculi soramen in Cubiculum tenebricolum
transinissus, refringatur majori Ρrismate ABC, cujus Angulus Restingens C sit amplius sexaginta graduum :Et simul ut primum iste radius e Prismate exierit, incidat deinceps super Chartam albam D E, a tergo inspis. satam ad rigiditatem. His ita dispositis : Quum Charta Lumen illud excipiat ad perpendiculum objecta, quomodo ad D E depicta est; id super charta videbitur Album plane: Quum autem Charta ad Lumen valde sit inclinata, ita tamen ut Axi Prismatis semper parallela sit ; utiq; ejus totius Luminis Albor, qui super charta visus fuerat, jam pro eo ac charta in hanc vel illam partem inclinata sit, immutabit se vel in Colorem flavum & rubeum, ut in positu e d; vel in caeruleum &violaceum, ut in positu ιδ. Quod si id Lumen, antequam in Chartam incidat, duobus Ρrismatibus inter se parallelis bis fuerit refractum ad easdem partes; jam
Colores ante dicti, multo evidentiores clarioresq; vide-huntur. In hoc Experimento, mediae omnes partes latioris illius albi Luminis radii, qui in Chartam incidebat, utiq; sine ullo umbrae confinio, qua modificari possent, factae sunt coloratae; idq; ea ratione, ut unuineundemq; colorem usquequaq; induerint; quippe cum in medio Chartae idem semper, atq; in extremis, color esset; isq; color se pro varia chartae reflectentis obliquitate immutaret, sine ulla vel Refractionum vel Umbrae vel Luminis thsius in Chartam incidentis mutatione. Quare horum colorum causa, non novis Luminis modificationibus,
124쪽
ficationibus, quae ex Refractionibus scilicet atq; Umbris ortum habeant, sed omnino alii alicui rei tribuenda est. Quod si jam ea Causa, quae fit, quaeratur : Respondeo; Chartam in positu e d, quum radiis magis refrangibilibus obliquius quam minus refrangibilibus objecta sit, utique a posterioribus sortius quam a Prioribus illuminari ; ac proinde radios minus restanis gibiles tum in Lumine reflexo praevalere & dominari: Qui quidem radii, ubicunq; praevalent, Lumen semper colore rubeo aut flavo inficiunt; uti ex prima Propositione primae Partis hujus Libri quodam modo apparere potest, & uberius infra comprobabitur. Quum autem Charta in positu . δ collocata sit; omnia tum contra, ac dicta sunt, eveniunt: Radiis nimirum magis restangibilibus, qui Lumen colore caeruleo & violaceo semper inficiunt, tum praevalentibus.
Colorcs Bullarum, quibus Ρueri ludere solent, varii sunt; situmq; suum, nulla habita Umbrae confinii ratione, varie immutant. Si hujusmodi Bulla Vitro concavo tecta sit, quominus Vento aliove ullo Aeris motu agitetur ; Colores Situm suum lente & regulariter mutabunt, etiam dum Oculus & Bulla & Corpora omnia, quae vel Lumen emittant, vel Umbram projiciant, immota manent. Itaq; Colores hujusmodi Bullarum oriuntur ex causa aliqua regulari, quae ex Umbrae confinio nullo modo pendet. Ea autem causa, quae sit, in Secundo Libro ostendetur.
Ad haec Experimenta addi potest decimum Experimentum primae Partis hujus Libri; ubi Solis Lumen in Cubiculo tenebricolo per parallelas binorum Prismatum
125쪽
in Ararim Parallelopipedi colligatorum Superficies tr jectum, cum jam e Prismatibus emergeret, ex toto flavum aut rubeum apparebat uniformiter. Ad quorum quidem Colorum generationem, nihil omnino conferte poterat Confinium Umbrae. Etenim id Lumen se ex albo in flavum, aureum, & rubeum, ex ordine mutat; fine ulla Umbrae confinii mutatione. Et in ambobus extremis Luminis emergentis lateribus, ubi contraria Umbrae eonfinia contrarios effectus obtinere deberent,
Color unus idemq; est, sive sit albus, flavus, aureus, sive rubeus. Atq; etiam in medio Luminis Emergentis, ubi nullum est omnino Umbrae confinium, Color idem est plane qui in Extremis: Nempe totum Lumen, cum primum emergit, unius est plane ac uniformis Coloris, sive is sit albus, flavus, aureus, sive rubeus ; indeque progreditur sine ulla amplius Coloris mutatione, qualem Umbrae confinium in Lumine Refracto post emergendum essicere vulgo creditur. Neq; vero fieri potest, ut Colores isti ex novis aliquibus Modificationibus a Refractione Lumini impressis oriantur: Quippe illi quidem se ex Albo in Flavum, Aureum, & Rubeum, ordine
immutant; dum Refractiones plane eaedem manent: Atq; etiam Refractiones istae a Superficiebus inter se parallelis, quae suos ipsarum invicem eflectus retexunt, in contrarias partes sedita sunt. Colores isti igitur non oriuntur ex ullis Modificationibus, quas Refractiones vel Umbrae Lumini imprimere potuerint; sed ex alia aliqua causa oriantur necesse est. Ea autem Caula quae
fit, supra in decimo illo Experimento ostendimus; &quae ibi dicta sunt, nihil opus est ut hic repetamus. Aliud adhuc huius Experimenti adjunctum est, non Fig. aa. parvi momenti. cum enim id Lumen Emergens Re- Pa, i. tringatur iterum tertio Prismate HI Κ ad Chartam Ρ T,
126쪽
i bique depingat solitos Prismatis Colores, a ubeum, rivum, viridem, caeruleum & violaceum : si jam Coloresisti ex eo orirentur, quod id Prisma Lumen aliquo modo Refractionibus suis modificaret; utiq; illi non i utant in eo Lumine, jam antequam id in Prisma illud lucidoret. Attamen in Experimento ante dicto res ita se ha, buit, ut cum, convertendo bina priora G1mata cir Axem suum communem, Colores Omnes , CXcepto Linbeo, evanescerent; id Lumen, quod Colorem rubeum exhibuit, jam solum relictum, apparuerit eodem plane colore rubeo, etiam antequam in tertium Ρrisiari incideret. Et in universum quidem in aliis taperimentis rem ita se habere comperimus, i ut cum Radii, :qui Re-
frangibilitate inter se disserant, a 1e invicem separati suat; eorumq; unum quod vis genus storium consideretur ; color, quem illi tum constituunt, non possit aula fractione aut Reflexione, quaecunq; ea sit, mutari :quomodo omnino sane mutari deberet, si Colores nihil aliud essent, quam Modificationes Lumini a Resta tionibus, Reflexionibus, Umbrisq; impressae. Hanc porro Coloris Immutabilitatem, superest ut in sequenti
Omne Lumen Homogeneum, Colorem habet proprium Usuini, Refra ibilitati frue:r predentem ; Isq; Mor nul- ιι Reflexionilia adit Refractimibus mutari potest. In Experimentis Quartae Propositionis Primae Partis hujus Libri ; cum radios heterogeneos a se invicem is parassem ; Imago pi ex radiis .a te invicem separatis composita, videbatur ab usq; una .extremitate p. quo
127쪽
Radii maxime Refrangibiles incidebant, ad alteram existremitatem ι, quo Radii minime Refrangibiles incide-hant, induta Coloribus ex ordine, violaceo, indico, caeruleo, Viridi, naVo, aureo, rubeo, innumerisq; intermediis coloribus serie continuata in se invicem perpetuo desinentibus : Adeo ut totidem esse viderentur Colorum gradus, quot essent radiorum inter se Refrangibilitate differentium genera.
Iam Colores hoste non potuisse Refractione mutari, inde intellexi, quod quum Luminis istius modo unam exiguam partem, modo aliam exiguam partem, Prismate refringerem ; quomodo in duodecimo EXperimento primae Partis hujus Libri expositum est ; color Luminis
nunquam ea Refractione esset quicquam omnino immutatus. Cum enim rubet Luminis pars ulla refringeretur ;ea omnis semper eodem plane colore rubeo permansit, ac
merat initio. Nihil coloris aurci, nihil flavi, nihil viridis, nihil caerulei, nihil ullius novi Coloris, ea unquam Refractione eliciebatur. Neq; vero saepius repetitis Refractionibus Color iste quicquam omnino immutabatur ;sed semper idem prorsus color rubeus permansit, qui fuerat initio. Eandem quoq; Constantiam & Immutabilitatem in Caeruleo, Viridi, caeteritq; Coloribus inveniebam. Similiter, quum per Prilina oculo admotum, corpus aliquod parte ulla Luminis hujusce Homogenei illuminatum inspicerem; quomodo in decimoquarto Experimento Ρrimae Ρartis hujus Libri expolitum est ;nullum unquam Colorem novum ea ratione generatum observare potui. Omnia corpora Lumine Heteregeneo
quidem illuminata, consula admodum uti supra dictum
128쪽
est) per Ρrisma Inspicienti, variisq; novis induta Co- Iorihus videntur. At corpora Lumine Homogeneo illuminata, nihilo minus distincti per Prisma Inspicienti, neq; aliis coloribus induta videbantur, quam cum nudis. oculis aspicerentur. Omnino colores ipsorum, Res ractione interpositi Prismatis nihil quicquam immutabantur. Crterum cum Coloris Mutationem nullam hic esse factam dico, id ita dictum velim, ut de Mutatione quae Sensu percipi possit, intelligatur. Etenim Lumen quod ego hic appello Homogeneum, cum non sit plane persecteq; Homogeneum ; utiq; ex perpaululo, quod ei adhuc admixtum sit, Heterogenei Luminis, pereXigua aliqua Coloris mutatio oriatur necesse est. Verum si id Heterogenei Luminis tam pusillum sit factum, quam Experimentis ante dictis Quartae Propositionis fieri possit; 1ane illa Coloris mutatio minor erit, quam quae Sensupercipi queat; ac proinde in Experimentis, quae sint Sensus judicio existimanda, pro nulla haberi debet.
Ρorro, ut Colores isti nulla Reseactione, sic neque ulla Reflexione, immutari potuerunt. Etenim Corpora omnia, quae essent Natura Colore albo, cinereo, rubeo, flavo, viridi, caeruleo, aut violaceo ; ut Charta, Cineres, Minium, Auripigmentum, Indicum, Caeruleum montanum, Aurum, Argentum, Cuprum, Herba, Cyanus, Viola, Bullulae aquae variis Coloribus indutae, Ρlumae Ρavoniae, Ligni Nephritici Infusio, & Similia ;ea in Lumine rubeo Homogeneo posita, plane rubea Videbantur; in Lumine caeruleo, plane caerulea; in Lumine viridi, plane viridia: Et in universum, quicunq; color esset Homogenei Luminis, in quo hujusmodi cose Pora
129쪽
pora collocata essent; istum illa omnia semper exhibebant Colorem; eo solum discrimine, quod illorum alia Lumen istud fortius reflecterent, alia languidius. Nullum autem unquam corpus inveni, quod Luminis Homogenei Colorem reflectendo immutare potuerit, ita quidem ut res Sensu perciperetur. Ex quibus omnibus manifestum est, si Solis Lumen
eX uno toto radiorum genere constaret, futurum utique ut unuS omnino omnium esset rerum color ; neq; ullo modo fieri posset, ut Reflexionibus aut Refractionibus ulluS unquam novus color generaretur. Unde Consequens est, Colorum eam quam videmus Varietatem, omnino ex Compositione Luminis oriri atq; pendere.
Id Homogeneum Lumen, sive Radios eos, qui colorem rubeum exhibent, vel potius qui essiciunt ut
corpora objecta colorem rubeum exhibeant; eos
ego Rubrificos sive Rubeos appello : Quiq; essiciunt ut corpora objecta colore flavo, Viridi, caeruleo, aut violaceo videantur; eos Radios Flavos, Virides, Caeruleos, aut Violaceos appello. Et quandocunq; Lumen sive Radios, Coloratos vel Coloribus imbutos dicere videar ; id semper ita dictum velim, ut non Ρhilosophice & proprie, sed ad vulgus id dictum intelligatur ; sive congruenter Ideis istis , quas Vulgus, cum hujusmodi Experimenta videant, sibi animo fingere solent. Etenim Radii,si Ρroprie loqui velimus, non sunt colorati. In eiS nihil aliud inest, nisi potentia quaedam sive dispositio, qua ita comparati lunt, ut Sensum hujus vel
illius Coloris in Nobis excitenti Quemadm Umenim
130쪽
enim Sonuh in Campana aut Chorda mulica aut quovis Corpore Sonante, nihil aliud est nisi Motus quidam tremulus; & in Aere, nihil aliud nisi Motus ille a Corpore sonante propagatus ; in Sm1orio autem, Sensus Motus istius lub forma Soni: Sic Colores, in rebus quidem objectis nihil aliud sunt nisi dispositio qua illae hoc vel illud genus radiorum copiosius quam caeteros reflectunt; & in radiis, nihil aliud nisi dispositio qua illi hunc vel illum Motum ad Sensorium transmittunt; in Sensorio autem, Sensus Motuum illorum sub sorma Colorum. ΡRΟΡ. III. ΡROB. I. Donire Refrangibilitatem diversorum Eenerum Homogenei Luminis, Coloribin suis diverss Respondentem. Ad hoc Problema pediendum, subjectum Experi.
Quum Imaginis coloratae Ρrismate effetae Latera re- Fig. q. ti linea A F, G M, ut distinctis terminis finirentur effecissem, ea ratione quae in quinto Experimento primae Partis hujus Libri exposita est ; reperiebantur in ea omnes Colores Homogenei, eodem ordine eodemque Situ inter se dispositi, ac in Imagine ex Lumine Simplicissimo composita, quam in quarta Propositione ejus primae Ρartis descriptimus. Etenim Circuli, qui Imaginem ex Lumine Composito Ρ T constituunt, quique in mediis partibus Imaginis valde inter se permixti 1unt; iidem in extremis partibus, ubi rectilinea ipsius latera