장음표시 사용
141쪽
Si Charta ultra Focum G collocata sit, puta ad ip . , colorq; rubcus ad Lentem intercipiatur alternis, atq; transmittatur: color violaceus, qui erit super charta, nihil inde immutabitur ; quomodo omnino mutari de beret, si Radii diversorum generum, qui decussantur in Foco G, ibi in se invicem Agerent. Neq; Color rubeu qui est super charta, quicquam immutabitur; utcunq; Violaceus, qu, eum in transversum secat, intercipiatur alternis & transmittatur.
Porro, si Charta collocata sit in Foco G ; & alba routundaq; Imago ad G, inspiciatur per Prisma H I Κ, ctaq;
Refractione inansseratur ad locum rv, ibiq; variis induta vidciatur Coloribus, nempe violaceo ad ν, rubeo ad r, reliquisq; in media sui parte coloribus intermediis ; color rubeus autem deinceps ad Lentem intercipiatur identidem transmittatur alternis r utiq; color rubeus ad ritidem evanescet, denuoq; comparebit similibus vicibus; violaceus autem ad υ nihil quicquam inde immutabitur. Similiter, si caeruleus ad Lentem intercipiatur identidem Sc transmittatur alternis : utiq; caeruleus ad υ itidem evanescet, denum; comparebit; rubeuS autem ad Gnihil quicquam immutabitur. Igitur color rubeuS pendeteX uno genere Radiorum, caeruleus autem ex alio genere;
siq; radii diversorum generum in Foco G, ubi commixti sunt, non Agunt in se invicem. Quod autem de his duobus Coloribus dictum est, id de reliquis quoq; Coctoribus dictum intelligendum est. Considerabam praetercia, quum Radii maxime Restam
gibiles P p, minimeq; Refrangibiles T 1, convergendo ad se invicem inclinati sunt; ii νm Charta Radiis illista Foco G valde obliqua objiceretur; fieri utiq; posse,
ut ea unum genus radiorum copiosius quam caeteros
reflecteret ; eoq; pacto Lumen in Foco isto reflexum, eo
142쪽
colore insectum videretur, qui esset Radiorum numero eraevalentium: Atq; hoc quidem ita sore, si Radii isti suum quisq; Colorem sive malitatem Colorificam in Albo illo Composito, quod esset in Foco, retinerent: Verum si suum quisq; Colorem in ista Albitudine non
retinerent, sed e contrario singuli eo in loco ita compa rati essent facti, ut in nobis Sensum Albitudinis jam linguli excitarent; tum futurum, ut ii Albitudinem suam istiusmodi Reflexionibus nequaquam possent amittere. Inclinabam itaq; Chartam ad Radios valde oblique, sicuti in secundo Experimento hujus Partis seceram, ut Radii maxime Refrangibiles copiosus quam reliqui Reflecterentur; jamq; Albitudo se convertebat in colorem caeruleum, indicum, & violaceum ex ordine. Deinde Chartam in contrarias partes inclinabam, ut Radii minime Re frangibiles copiosius quam caeteri reflecterentur; jamq;
Albitudo convertebat se contrario ordine in flavum, aureum, Sc rubeUm.
Denique, Instrumentum X Y pectinatim dentatum
comparabam, cujus sexdecim Dentes latitudine circiter sesqui-unciales essent, intervalla autem Dentium circiter
binas Uncias complecterentur. Atq; hujus quidem Instrumenti Dentes erope a Lente per Vices interponens, intercipiebam Dentis interpositi interjectu partem ali quam Colorum, dum reliqui per intervalla Dentium transmissi ad Chartam DE, coloratam super ea Solis
maginem deliingerent. Verum Chartam ante ita collocaveram, ut quotiescun, submotus esset Ρecten, Imago alba appareret: Tumq; interposito, ut dixi, Pectine ;albitudo illa, propter partem Colorum ad Lentem in . terceptam, semper convertebat se in Colorem eum, qui esset ex Coloribus non interceptis Compesitus ; isq; Color, Motu Ρectinis, ita variebatur perpetuo, ut interea
143쪽
dum unus qui'; Dens praeter Lentem serretur, COIores hi omnes, Rubeus, Flavus, Viridis, Caeruleus & Viola-.ceus, semper invicem succederent. Effeci igitur ut Dentes singuli praeter Lentem ordine serrentur: Cumq; Motus eorum lentior esset, Colores antedicti ordine perpetuo super charta invicem succedere distincte videbantur: Uerum cum Motus Pectinis adeo celer esset factus, ut propter nimiam Colorum praetereuntium velocitatem, ii
distincte discerni & internosci haud potuerint; colores illi singuli in speciem penitus evanuerunt. Utiq; nihil amplius Coloris rubet, nihil flavi, nihil viridis, nihil caerulei, nihil purpurei apparebat; sed ex permixtione omnium, unus usquequaq; sui consimilis oriebatur Color Albus. Jam quidem Luminis hujusce, quod ex Colorum
omnium Ρermixtione Album hoc modo videbatur, nulla revera pars alba erat. Una pars rubea erat, alia flava, alia viridis, alia caerulea, alia purpurea; Atq; hae quidem partes suum quaeq; Colorem usq; eo retinent, donec in Sensorium incidant. Siquando hae partes coloratae, sui Impressiones in Sensorio adeo lente faciant, ut si
gulae distincte percipi queant; utiq; Colorum singulorum libi invicem ordine perpetuo succedentium distinctus
excitatur Sentus: Sin autem hae Impressiones tanta celeritate se invicem consequantur, ut singulae distincte percipi non possint; utiq; ab universis unus communis omnium excitatur Sensus, qui neq; est unius duntaxat Coloris, neq; alterius cujusvis, sed ex aequo omnium; Isq; est Sensus, qui vocatur, Albitudinis. Ex nimia ipsarum invicem succedendi celeritate, Impressiones singulorum Colorum in Sensorio confusae sunt inter se; & ex
ista confusione, oritur permixtus unuS Omnium Sensus.
Si Carbo candens saepius in circulum versetur summa celeritate, utiq; Circulus videbitur totus igneus: Cu
144쪽
jus quidem rei causa haec est; quod Sensus, quem Cambo, dum est in diversis partibus istius circuli, excitat, manet usq; in Sensorio impressus, donec Carbo sit eodem loci iterum reversus. Consimili plane ratione, quum Colores se invicem lumina celeritate consequantur, utiq; Sensus unius cujusq; Coloris in Sensorio usq; eo
impressus manet, donec Colores omnes ordine transierint, isq; primus color iterum revertatur. Jtaq; Colorum omnium invicem succedentium Impressiones, Simul in Sensorio sunt; & conjunctim unum communem omnium Sensum excitant. Adeoq; ex hoc Experimento liquet; commixtas Colorum omnium Impressiones, excitare in Nobis Sensum Albitudinis; hoc est, Albitudinem compositam esse ex Coloribus universis inter se commixtiS. Quod si jam submoveatur Pecten, ut Colores OmneSuno eodemq; tempore a Lente ad Chartam transmittantur, ibiq; inter se commisceantur, indeq; ad Spectatoris oculum Omnes simul reflectantur; utiq; Impressiones ipsorum in Sensorio factae, quoniam jam multo lubtilius penitiusq; permixtae erunt inter se, Sensum Albitudinis
excitare debebunt multo magis.
Loco Lentis, adhibere licebit binariismata HI K Sc Fig. .
LMN, quae refringendo coloratum Lumen in contrarias partes, ac a primo Prismate id fuerat refractum, essicere possint ut Radii jam divergentes convergant deinceps in G iterum conveniant; quomodo rem in septimo Schemate depictam videre est Etenim quo in loco Radii in unum conveniunt, & permixti sunt inter se ; eo in loco Lumen Album conficient, sicuti quum Lens adhibereturi EX
145쪽
Incidat colorata Solis Imago Ρ T in Cubiculi tenebri-eosi parietem, quomodo supra in Tertio Experimento Ρrimae Partis hujus Libri expolitum est ; inlpiciatuiq; ea Imago per Ρrisma abc, quod parallelum sit priori Prisnati ABC, cujus Refractione imago ista emcta su-
erit: ita ut jam, admoto ad oculum secundo Prismate, ea Imago interior, quam ante, videatur ; puta in loco S, ex adverso Coloris Rubet T. His ita dispositis: si jam ad Imaginem illam Ρ T . propius accedas, utiq; ea oblonga videbitur & colorata tu loco S, similiter ac in loco PT : Verum si ab ea longius recedas, Colores in loco S contrahentur magis maδitq; in brevitatem, tandemq; plane evanescent, Imagine ad S in figuram rotundam plane atq; albam coacta: Quod si adhuc longius recedas, colores iterum quidem se explicabunt; sed contrario, ac prius, ordine. Jam quidem Imago illa, quae est ad S, hoc in Casu alba tum videtur, quum Radii diversorum generum, qui a diversis partibus Imaginis Ρ T ad Prisma ab e convergunt, in hoc posteriori Uri male ita refringuntur inaequaliter, ut in transitu suo ab isto Prismate ad oculum, divergant deinceps ab uno eodeniq; puncto Imaginis S, adeoq; postea in unum idemq; punctum in fundo oculi incidant, ibiq; inter se commin
Ad haec, si Pecten insuper adhibeatur, cujus Dentibus Colores in Imagine Ρ T per vices intercipiantur; utiq;l mago quae ridetur in S, Colores varios ordine, dum Pocten lente movetur in transversum Imagini P T, perpetuo induet. At cum, accelerato Pectinis Motu, Coloreὲ ocyus adeo sibi invicem luccedant, ut distincte cerni
146쪽
ni singuli haud queant; tum Imago S, consulo δέ in
unum commixta colorum omnium Sensu, alba apparebit.
E X Ρ Ε R. XII. Cum Solis. Lumen per Prisma satis amplum ABC Fig. 9.transmissum, incideret deinceps in Pectinem X Y proxime post Pri ima istud collocatum ; Luminis id, quod
per Dentium transiret intervalla, ut exciperetur demum Charta alba D E effeci. Dentium Latitudines pares simile'; erant, ac ipsorum intervalla ; Dentaeq; septent, una cum suis intervallis, Uncias singulas spatio complectebantur. His ita dispositis ; si jam Charta intervallo circiter duarum triumve unciarum a Pectine distaret ;fiebat continuo, ut Lumen per intervalla Dentium transsimissum, totidem fascias Colorum , i, mn, o ' q r, Ac, parallelas inter se atq; contiguas, nec quicquam Alboris libi admixtum habentes, super Charta depictas exhiberet Atq; hae quidem Colorum lascite, siquando Pecten ultro citroq; in transvexsum identidem moveretur, ancendere vicissim atq; descendere super Charta videbantur : Si autem Ρectinis Motus porro adeo celer esset factus, ut Colores singuli distincte eerni amplius atq; internosci haud potuerint ; utiq; confuso inter se atq; in unum permixto Colaxum omnium Sensu, Charta tota alba apparebat. Finge jam Pectinis Motum sisti, Chartamq; a Prismate longius remotam esse: Jamq; futurum erit, ut Fasciae Colorum ante dictae, sese extendant continuo atq; dilatent, Sc sibi invicem magis magisque intermisceantur ; eaq; Colorum permixtione inter se, dilutimes perpetuo fiant ; tandemque, eum Chartae ia dicten cir cit a Pedis unius lutervallo, aut paulo plus eo, inter scdistentia
147쪽
distent, puta in loco et D et Ε,) Colores universi inter
se penitus commixti in Albitudinem plane abeant. Quod cum factum sit; admoto deinceps quovis obstaculo, intercipiatur id omne Lumen, quod per unum aliquod Dentium intervallum transmittebatur ; adeo ut Colorum fascia ea, quae inde orta erat, Jam sublata sit: Jamq; videbis Lumen reliquarum fasciarum se in fasciae sublatae locum extendere, ibiq; Coloribus se induere. Quod si Fascia ea intercepta ut iterum deinde in Chartam, sicuti prius, incidat permittas; utiq; Colores ipsius, jam in reliquarum fasciarum colores incidentes, eisq; se denuo admiscentes, efficient ut Albitudo iterum
Denique, Charta et D et E jam ad Radios sibi incidentes valde inclinata sit; adeo ut Radiorum maxime Refrangibiles copiosius quam caeteri Reflectantur : Jamque Chartae Albor, propter Radios hoste nimia portione Lumini Reflexo admixtos, immutabit se in Colorem
caeruleum & violaceum. Sin autem Charta e contrario
eam jam in partem inclinetur, qua fiat ut Radiorum minus Restangibiles copiosius quam caeteri Reflectantur ;utiq; Chartae albor jam propter istos radios nimia portione Lumini Reflexo admixtos, convertetur in colorem flavum & rubeum. Ex quo apparet, Radios diversos in eo albo Lumine inter se commixtos, suam tamen quemq; retinere Colorii am qualitatem ; qua Radii unius cujusvis generis, ubicunq; reliquis copiosiores adsint, utique praevalendo inter caeteros atq; dominando, suus ut Color ibi exhibeatur efficiunt. Qua quidem eadem Argumentandi Ratione, ad tertium Experimentum hujus Partis applicata, concludi
poterit, Colorem illum Album, qui est Luminis omnis Refracti jam primum emergentis Color, aeque ac fuerat
148쪽
Incidentis ; utique ex variis Coloribus Compositum
In Experimento jam dicto, Ρectinis Dentium intervalla, totidem Ρrismatum partes explent; Quippe lingula intervalla Prismatibus singulis respondentia, Phaenomenon simile exhibent, ac totidem Ρrismata secissent. Quare Ρectinis Dentium loco, Prismata plura adhibens, conatus sum ex Coloribus i pi orum permixtis Albitudinem conflare : Idq; effeci, tribus duntaxat Prismatibus, vel etiam duobus solummodo adhibitis ; ea, quae sequitur, ratione. Duo Ρrismata ABC abc, quorum Fig. IO. Anguli Refringentes B & b sint aequales, parallela inter se ita collocentur, ut Angulus Refringens B unius Prismatis, contingat Angulum c qui est ad Bais alterius;
facies'; ipsorum C B&cb, per quas Radii Emergunt, in
directum jaceant. Tum Lumen per Prismata ista trajectum excipiatur super charta MN, quae intervallo circiter octo duodecimve Unciarum a Pri1matibus distet. Jamq; Colores ab interioribus binorum Prismatum extremis B & c generati, commiscebuntur in loco P T, ibiq; Albitudinem effcient. Etenim si alterutrum horum Prismatum submoveatur; Colores ab altero generati, apparebunt in loco illo P T: Cum autem prius Ρrisma 1terum in locum suum admoveatur, ut ColoreSipsius denuo in Colores alterius incidant; utiq; ex Coloribus istis inter se permixtis, iterum orietur Albitudo. Succedet etiam hoc Experimentum, uti Ipse Experiundo intellexi,quum Ρri1matis inserioris Angulus b paulo
major fit quam luperioris Angulus B; interq; Angulos interiores B c, spatii aliquid B c, quomodo in Schemate exhibetur, interiectum fit; faciesq; Refringentes
149쪽
B C & se neq; in directum positae sint, neq; inter se parallelae. Etenim quo hoc Experimentum ex sententia succedat, nihil amplius requiritur, quam ut Radii omnium generum uniformiter commixti sint super Charta in loco Ρ T. Si Radii maxime Refrangibiles a superiori Ρrismate provenientes, occupent id omne spatium, quod est ab M ad Ρ ; debebunt Radii ejusdem generis, ab inferiori Ρrismate provenientes, occupare reliquum omne spatium quod interjacet inter Ρ & N. Si Radii minime Refrangibiles a superiori Prismate provenientes, occupent Spatium M T ; debebunt Radii ejusdem generis, ab altero Ρrismate provenienteS, occupare reliquum omne spatium quod est a T ad N. Si Radii u nius generis eorum, qui sint mediis Refrangibilitatis gradibus, a superiori Ρrismate provenientes, diffusi sint per spatium M 1; eorumq; aliud genus, per spatium M R aliudq; adhuc genus, per spatium M S : utiq; Radii eorundem generum, ab inferiori Prismate provenientes, debebunt occupare spatia reliqua Q N, R N, S Ν, finguli singula : Quodq; de his dictum est, id de reliquis omnibus Radiorum generibus dictum intelligi oportet. Etenim hoc pacto Radii cujusq; generis, dispersi erunt per totum spatium M N aequaliter atq; uniformiter; adeoq; usquequaq; sequa portione Commi ti, unum eundemq; omni in parte Colorem exhibere debebunt. Quare, cum in exterioribus partibus M Ρ & T N, ex hae Radiorum omnium mixtura color compositus fit Albus ;essicitur utique, ut in interiori quoq; spatio PT, Colorem Album similiter generari oporteat. Haec est ratio Compositionis ejusce, qua Albitudo in hoc Experimento producta est : Et quacunq; mihi alia unquam ratione similis erat facta Compositio, semper inde nata est Albitudo.
150쪽
Denique, si Dentibus Ρectinis, qui sint apta magnitudine, Lumina colorata hinorum Ρrismatum in 1patium ΡT incidentia intercipiantur alternis; spatium illud Ρ T, cum utiq; lente moveatur Ρecten, coloribus semper videbitur insectum : Verum fi Ρectinis Motus adeo celer sit factus, ut Colores Ocyus sibi invicem succedentes, cerni distincte singuli haud queant; spatium id album videbitur.
Hactenus Albitudinem ex Colorum Ρrismatibus generatorum mixtura atq; compositione conflavimus : Restat ut de Corporum Naturalium Coloribus inter se permi tis dicamus. Si igitur Aqua sepone nonnihil incrassata, ad Spumas agendas agitata fit; brevi interjecto Temporis spatio, attentius eam Inspicienti videbuntur Bullularum singularum superficies variis undiq; Coloribus interstinctae: At qui eam e longinquo adeo aspiciet, ut Colores singulos distincte internolcere haud queat; istotam Spumam summo Albore undiq; ex aequo videbit
Denique, cum id agerem, ut ex Coloribus, sive Pulveribus coloratis, quibus Pictores utuntur, inter se pe mixtis, Colorem Album componerem ; considerabam Pulveres omnes coloratos, magnam partem Luminis, quo illustrantur, restinguere intra se atq; delere. Etenim si illa ipsa de causa colorati evadunt, quod Lucem eam, quae est suo ipsorum Colore, copiofius reflectant ;eam autem, quae est aliis omnibus Coloribus, parcius reia di flectant;