Oratio de pace, alma humanitatis nutrice Isaac Valckenaer

51쪽

o I cerunt. Ita apud Athenienses Paci arae constitutae sunt, dicatumque est pulvinar post superatos a Timotheo Lacones, ut tradit Nepos in Vita ejus. Quamvis Plutarchus scribat , Pacis aras pos 'tas esse , post victoriam Cimonis ad Eurymedonta, cum conditionis Pacis Callias legatus Athenas a Persis attulisset. Romani priscae severitatis homines, etsi menti aedem in Capitolio OV rint bellis tamen innutritia immorientes , Pacem sero coeperunt colere Tum vero quanti ipsam ejusque bona fecerint, non obscure declararunt, die festo constituto , quo sacra fierent tribbus his tranquillis Numinibus Gano, Paci ac Saluti. Nam quod anus Onjungatur cum Pace, facile intelliget, quo pertinea: qui cogitaverit Pacem clauias ejus templo non tantum amanter solliciteque contineri Verum etiam ip-

a sum

52쪽

38 ISAAC VALCRENAE Rsum Deum ideo pictum eme bifrontem, quia, ut notat Plutarchus, ferum illum& sylvestrem primorum hominum cultum in urbanum ci Vilemque commuta

Verat.

Pacem itaque tollas ex orbe litterato, solem e mundo sustuleris. Dil, bentur , ac sepulta acebunt cuncta foedo squalore, si1tuo illuvie Obducta. Etenim, quod Plato de Adoniis hortis dicere solitus est, eos quidem Voluptatis di amoenitatis refertistimos citissime iam sci multo vero citius , simulac Vento aliquo tacti sint, iterum defluere ac in terires idem studiis Humanitatis si mulatque belli aliqua tempestate affliguntur, accidere patet. Est quippe bellum pestilens aliquod sidus, quo as stata disciplinae marcescunt exstinguuntur. Est tetra immanis bellua, quae curia saeVitin omnia, quae pulchra sunto egregia:

53쪽

tubarum , fulmina gladiorum dimicantium fugiunt tumultus sed

Martem solo nomine horrescunt. Quare Poetae eas remOVerunt ab omni armorum strepitu , ac collocarunt in amoe

nis secessibus Parnassi, Heliconis, in-di jugique Pierii. Quod 1 exemplis ex omni historia

rum memoria repetitis probatum dare in praesentia Vellem , quanta mala atque damna apellum perpetuo intulerit studiis litterarum merito Vererer, ne me vestra prius, AuditoreS, attentio, quae tamen summa est , quam materiae copia deficiat. Tantum ergo, quod argumenti rati postulat, summa rerum capita attingam , istendam , quomodo augustum illud Humanitatis tem

plum

54쪽

ISAAC VALCRENAE Rplum per bella ita funditus deletum, excisum ac vastatum 1 , ut ejus vix rudera atque parietinae aliquae superfuerint. Adeo ut, si infernae Furiae praesentiss1mum litteris Venenum miscere concupissenti nullum ego quidem prae sentius , neque atrocius bello inveniri potuisse crediderim. Quid enim , Dii bella fuerunt, quae aboleverint ant

quissima litterarum sacra, totque recon'

ditarum artium gagas, quibus excelluerunt, lihoenices, clialdaei Israe

Quid, nisii bella fuerunt, Fae Graeciam matrem omnis elegantiae, nutricem humanitatis, compendium eruditionis ita deformarint, suisque dispoliarint orna mentis , ut Graeciam in Graecia frustra quaeras' Quid porro, nisi bella fuerunt, quae in ca Atlaenas, unicum illud omnis sapientiae domicilium Athenas claris

55쪽

simum illud mundi lumen , Athenas copiosissimum scientiarum emporium ita disturbaverint, exstinXerint , prostraverint, Verterint, ut nulla Scylla nulla Charybdis immani hiatu planius,aut plenius quippiam absorbserit ac devo

Et qui jam mecum commigranteis inde in Italiam Musas sequatur qui non simul cum dolore, aegrimonia animad Vertat, exigui admodum temporis laetum illud , ac tranquillum exstitisse hospitiumri statim vero ipsas iisdem bellorum procellis obrutas fuisse, disjecta atque oppressa. Non memorabo jam exitiales illos civilium disco diarum tumultus , qui cum Optimos illis fidissimosque patrono eriperent,

tum pretium ac Venerationem earum

haud mediocriter imminuebant. Non persequar hic continua illa d asperri ma

56쪽

ISAAC VALCKENAE Rma adversus Parthos , Germanos, McOS , Brittannos aliasque gentes bella, quibus plurimi a sacris Musarum Vocabantur , peregrinisque moribus cverbis imbuebantur. Non demonstrabo Principes e media barbarie per insolentiam bellorum , bellantiumque ad summam rerum admoto externoS homines praecipuis imperiis ac magistratibus ornatos agmina alien rum gentium in auxilium Vocata , mindiamque in Italiam fuisse recepta Perquae quantopere pudicitia nostrarum

Dearum contaminata opes attritae ac

dignitas conculcata sit , quivis facile aestimare potest. Tantum dicam, nec sine horrore , perturbatione animi dicam novissima mala , quae eas afflix rint , exederint, tandemque pallidas exsangues reliquerint.

57쪽

o a M. 3 furor tralaticius , qualem jam saepe senserant sustinuerantque sed dira ejusmodi rabies di immanitas , ut si vel sexcenta Erinnyes Orco emissae, Tari reique Phlegethontis facibus armatae, in exitium earum conjurassent, gravior,bus illas aerumnis afflictare non potuissent. Quid enim Insano cum impetu, confractis quasi,convulsisque repagu'lis, infestant atque dilacerant imperium

Romanum innumerabiles CaterVae ferocissimarum gentium, quas natura edidit,

sol adspexit Gothi, Vandali, Hunni Bulgari, Quadi, Heruli, Longobardi quosque plures barbaros, ac barbaris no minibus distinctos protrusit, vagina illa

ferarum gentium, Arctos Non levem hic aliquis cladem, brevique decessuram cogitet inundationem: sed diluvium albquod universale, quod omnia occupavit, opplevit, eruit Alias ingruen-

a tibus

58쪽

ISAAC VALCRENAE Rtibus bellis , orae certe quaedam immunes ab illo contagio exstiter , quo expulsae Musae avolarent. Nunc ero, qua patebat Orbis Romanus, barbaris his Omnia tenentibus, dum Persae di Sar, ceni premerent Orientem, indagine quasi

conclusas nulla dabatur effugiendi via: sed sub cruento Martis gladio erat fatibscendum. Quis itaque miretur, quicquid aliquam habebat Humanitatis speciem, id omne sublatum di corruptum fuisse; cum hi non, ut olim Galli Senones, Velut imbri ac Teutones , terra Roma nas invaderent , agrisque deVastatis,

oppidis captis , praeda onusti ad suos

reVerterentur sed totos quadringentos per annos Italiam insiiderent, regnisque constitutis, arbitrium rerum per plures Gothorum ac Longobardorum reges ad posteros transmitterent3

Quis vero sigillatim explicet omnes illaS

59쪽

jecta nobilissima opera , quorum cada vera hoc etiam die admirationem , si 'mulque commiserationem sui adspicientibus injiciunt Quis hic etiam nonagnoscat praecipuam providentiae divinae

bonitatem , ullos adhuc Veteres super esse auctores ac Veluti pauculas evno

rendo illo naufragio natasse tabulas; cum hi barbari in quascunque bibliothecas inciderent , libro comportato , tanquam inutilem dc vilem praedam comburerent f O fundi litterarii calami

tatem maximam' O Humanitatis damnum irreparabiles O bellum , bellum pestem litterarum certissimam lRinc jam postea videas barbariem I, te per omnem Orbem grassantem qui

60쪽

quicquid fuerat pietatis , cruditionis,clegantiae , bonique saporis plus quam

Cimmeriis ignorantiae tenebris Obruturi'. Nulla profecto fuit ars, nulla scientia quam noc malum non pervasit atque ita pervertit, ut e pristina forma praeter no men nihil retineret. Et quanquam Carinius Magnus, ejusque posteri sedulo laborarint in recreandis litteris, nihil veli, rum admodum efficere potuerunt, Imnibus ita collapsis ac deperditis , ut vi humana restitui non posse viderentur: bellis quoque subinde Europam concutientibus, quae Vel Saraceni, vel Sax ne , Vel Normanni concitarant' vel interna inter Principes dissidia, velis,gis etiam Papales furiae. Donec Deo Humanitatis auctori, statori ac vindici, amabhinc duobus tribusve seculis, visum fuit misereri caligantis humani generis, lucemque litterarum e tenebris reducere: quam