Oratio de pace, alma humanitatis nutrice Isaac Valckenaer

31쪽

o a M. i sideratissima consuetudo , jucundisibina simul, gloriosissima conjunctio, quae intercedebat ipsi cum Conditorem l Ubi illustratus radiis majestatis

ac benignitatis divinae floreret in sun mo Humanitatis gradu tanta luce mentis , tanta perspicacia ingenii , tanta bonitate voluntatis, tanta tranquillitated hilaritate animi , notitia denique rerum tam Varia atque immensa, quan tam inesse oportebat in eo, qui pret stantissima illius naturae , quam diVbnam dicimus, imaginem gereret. Talmia porro lenitate ac mansuetudine erga consortem suam ejusque vicissit merga ipsum indole cunctorum animantium tam placida atque miti , ut vix mente concipi , nedum Verbis exprimi a nobis possit. Quam quidem felicitatem Poetas designasse per mollia ac laeta

auro aetati tempora verissimile est. At

32쪽

ISAAC VALCKENAE Rhomine ex arce beatislimae illius Pacis per vecordiam lapsumque suum detur bato , quanta illico quam deploranda consecuta est amissio ac dimin tio eximiae illius Humanitatis' aim tum mutatum est sanctius illud animal, mentisque capacius altae, ut ferae nomine potius ac belluae , quae in omnem ferociam, atroce iras, ferales discordias, foeda libidines , immanem saevitiam prona abjecta est quam hominis nomine dicendum sit. Verum enimvero, ubi summo illi rerum Arbitro visum fuit, pro infinita sua bonitate, in gratiam redire cum perdito hominum genere, suamque ultro dulcem ei praestare benivolentiam. statim quoque restitui Pacem, tollique exitiale illud dissicidium voluit. Hinc quos Pacis illius beneficio affecit , eos omnibus quoque Humanitatis opibus cumulatissime

33쪽

sime ornavit, ut Enochum Abrahamum, Isaacum , Jacobum , Obum, Josephum , Mosen, avidem, SalC-mona aliosque quorum sapientia, er ditio , vitaeque integritas , tanquam tot lumina xlplendescebant. filia cum ipse Deus vindex, assertor prolapsi

humani generis, auctor, princepS, atque columen Pacisci aeterni Patris aete na progenies caelo delaberetur in terras, Humanitatemque sanciendae Pacis ergo adscisceret, summam suam erga miseros

homines demonstraturit φιλαυθρωπα ac

beneficientiam pacatum ac tranquillum ex maximis bellorum motibus jussion

nem esse Orbem Jani templo pacis bellique pignore, rara inter Romanos si licitate, per Augustum clauso. Atque hoc, quod contendo, ita clarum ac manifestum est, omniumque saeculorum experientia comprobatum, ut a nul-

34쪽

, ISAAC VALCKENAER. nullam nationem , nullam gentem X-stitisse reperias, quam cessantibus vel interquiescentibus armis, Pacis benigni tasnon applicuerit ad mitiorem ac cultio rem vitae usum, inque Humanitatis' netralia, leni quasi manu, nec opinantem deduxerit. Testes nobis fiant Israelitae,

qui primum per solitudines Arabiae, dein in ipsa Palaestina perpetuis bellis

adversus incolas atque Vicinos confli tantes horridi , inculti, di expertes politiorum disciplinarum Vitam trans

egerunt : pacata ero Salomonis et, te, tanto floruere proventu eruditorum

Virorum, solertiumque in omni scientia artificum , quantum postea inter eos exstitisse nunquam,credibile est. Qilippe quorum opere manu atque consilio Hie rosolyma non tantum, reliquaeque a laestinae urbes omnibus aedificiorum ortanamentis excultae sunt Verum etiam

35쪽

exstructa est splendidissima illa sedes, magnifica illa gloria di Vinae arx atque sedes quod di miraculum, d gaudibum totius orbis norma certe deseXen

plar perfectissima archite sturae a post rioribus saeculis habitum est. Testes

sunt Chaldaei , AEgyptii, Medi atque

Persae qui victricibus armis , bellorumque impetu alidas forte gentes debellarunt, magnas hominum strages ediderunt, ingentes imperi terras adljecerunt , superbasa Opulentas urbes in potestatem redegenuit a peram 'na fructuosa Paci tempora , cum artes atque disciplinas tam gnaVitereX- coluerunt, ut reliquis omnibus populis copiosissimum earum mercatum praebuerint oum egregia opera, mirificasque pyramidum moles excitarunt. Quorum alia miraculo ac invidiae pluribus saec lis fuere , alia etiamnum omnium ads 3 mira

36쪽

11 ISAAC VALCI EN AER mirationem habent, rerumque hum narum aetatem aequatura videntur Teastes porro sunt Graeci ac sigillatim A thenienses, qui a primis initiis, ut re liqui mortales , nondum neque natu .

rali, neque civili jure descripto , fusi per agros ac dispersi Vagabantur olimque seramim in sylvis, lustris vive

bant, tantum habentes quantum ma nu ac Viribus per caedem ac Vulnera aut

eripere, aut retinere potuissent donee eos primum Cecrops , deinde Minos atque Theseus in societatem redigerent: almaque Ceres, fida illa Pacis cularix antistes,Thesmophoriis seu Mysteriis, ut fabulae ferunt,beaverit Testes sunt prisci

Romani, quo rudeS litterarum, caren' tesque omni humaniore cultu continua seXcentorum fere annorum bella exerce

banc per quae pila mitteres, gladios stringere, hastas vibrare, di it PCeta can1t:

37쪽

sorioque edicto Rhetorices usu interdi ceretur adesostentibus, lataque lege pellarentur , quicunque Philosophiam, Oratoriam prosiliebantur. Sed ubi e bello Punico secundo quies aliqua armiferis obtigisset viri. extemplo , ut ille ait:

Musapennato gradu intubis bellissam in Rommligentem , Urbique sapere cum pipere dedit, palmis Enni primum, deinde Teream

lio, a Catone, Africano ac Laelio adii. matis Romamque perductis. Ab iis namque quasi lumen aliquod Humani tatis accensum est, quod maximo splendore universam mox pervasit Italiam eximiaque sua ac singulari pulchritum dine omnes generosos cepit animos Unde

38쪽

Unde postea felicissimo Augusti aevo in luculentissimam se diffudit eruditi

ni d elegantiae flamam , quae totum illustravit orbem. Testes sunt in e tremo Oriente Seres seu inenses, quOrum in media barbari Vicinarum gentium ea traduntur esse opera, de ab ingenio ab arte professt , ut cana annalium vetustate Omnia antiquissi. morum populorum monumenta sup rent limentis vero artibus ac disciplinis omnes nationes, priscas,i hodie nas longe anteVertant. Quae bona unice beneficio diuturnae desinconcussae aris consecuti sunt. Testes denique sunt plerique omnes Europaei, qui olim a culiatioribus populis, ut erant, barbarii, hebanturi dicebantur solis armorum studiis, venationibus , agrorUm pecorumque culturis intenti ignorante aricana litterarun. Exin Ver aliquo a

39쪽

O AE I auerum splendore collustrati , interceden. tibus subinde Pacis temporibus , pri mum illiculter ac male , postea felicius commodiusque pristinam Graecorum ac Romanorum Humanitatem aemulari atque referre coeperunt. Quam lucem nostra , Vorumque nostrorum memoria ad eum claritatis apicem progressam , in ultimosque Septentriones penetrasse videmus ut 1 Omao Athenae vi quicquam habuerint, sive in cultu litterarum , sive in elegantia morum atque habitus , sive in praestantia operum , quo Orbem nChrum male possint Urere.

Atque hoc, quod ego dico, Viden tu mihi acutissimi sapientiae fabularis

conditores arguto conclusisse inVolucro. Fingunt enim terram Omnem initio fuisse aquis obductam emersisse primum

Atticam, cujus amoenitate capto con D ten

40쪽

ISAAC VALCKENAE Riendisse de constituendae civitatis nomine Neptunum. Minervam: ovi complacitum , ejus foro principatum qui pulcherrimum atque utilissimum humano generi munus edidisset. Tum quidem Neptunum bellatorem pro imxisi equum vel ut alii volunt , fluctum excitas se marinum MinerVam Vero florentem cum fructu produxisse oleam , quae Onimium prima in terris edita dicitur Quare judicio vel Jovis, ver Cecropis superiorem, urbem ea in te ra condidisse, eamque e nomine suo Athenas appellatam exeo perpetua in tutela habuisse. Qua in fabula nescio a'ne an vestigia majoris etiam veritatis lateant : nam ut columba a Noacho emissa olivaeque cum frutice ad ipsum rediens decrescentium aquarum , remissaeque irae divinae exoptata index erat di nuncia cita certe olea apud omnes